Chương 243: Thụ xá cầu ngôn

Rạng mười hai, Thạch Sanh ngồi dưới chân thang đá địa thất, cây đàn trên gối, nới dây. Đêm qua rét. Dây đàn gặp rét thì căng lên, căng quá thì đứt. Y vặn trục từng chút, lấy đầu ngón tay ấn thử từng sợi, nới tới lúc sợi nào cũng chùng vừa tay. Y không để sợi nào kêu. Cao Lỗ ngủ trên chiếc chiếu cũ cạnh bệ, ngáy khẽ. Ở miệng hầm, ánh sáng xám của buổi sớm bắt đầu lọt xuống, rơi thành một vệt nhạt trên mấy bậc đá. Có tiếng chân trên thang. Người hầu thư phòng xuống tới lưng chừng thì dừng, cúi đầu, nói vua cho gọi. Y đặt đàn vào bọc, dựa vào vách, cầm búa lên, lại đặt búa xuống. Y đi lên tay không. Vua ngồi sau án. Nguyễn Trãi đứng bên trái án, tay cầm một tập giấy buộc dây gai. Trên án đèn còn cháy, mà ngoài cửa sổ trời đã sáng. Y quỳ ở giữa phòng. – Kẻ mặt rỗ trong ngục phía Đông xin nói. – Vua nói. – Nó không xin nói với ta. Nó xin nói với người đã tha nó trên gò. Y cúi đầu. Y biết người ấy là ai. Trên gò hôm ấy, kẻ đi trước lên tới mép gò thì gặp y. Y trở lưỡi búa ra sau, đánh bằng phần gáy sắt. Y nghe xương cổ tay người ấy vỡ dưới gáy búa. Đánh xong y đi tiếp, không ngó lại. Mấy hôm sau, ở sân Thái Miếu, y mới biết hai kẻ y buông ra hôm ấy là hai kẻ đã lấp miệng hang trên đầu y và vua. Biết rồi, y không nói với ai. Y không tìm ra chữ mà nói. Y chờ vua nói tiếp. Vua không nói thêm. Vua ngó y. Người họ Nguyễn cũng ngó y. Y hiểu là vua đang chờ y. Y không quen thế. Xưa nay vua bảo việc gì, y làm việc ấy. Chưa lần nào vua để y tự chọn. – Ngươi muốn đi thì đi. – Vua nói. Y ngẩng lên. – Bẩm. – Y nói. – Tiểu nhân đi. – Gian thứ hai từ cuối, dãy bên trái. – Người họ Nguyễn nói. – Kẻ ấy xin từ chiều qua. Kẻ ấy không xin gặp quan nào. Chỉ xin gặp người cầm búa. – Đi một mình. – Vua nói. – Người coi ngục biết ngươi tới. Nó nói gì, ngươi nhớ lấy, về kể lại với ta. Y cúi đầu, đứng dậy, lui ra. Ra tới hành lang, y đứng lại một chút, ngó xuống hai bàn tay mình. Hai bàn tay không cầm gì. Y nắm lại, mở ra, đi tiếp. * * * Thạch Sanh tới ngục phía Đông khi nắng vừa lên khỏi mái phố quan. Đây là lần đầu y vào trong. Tháng Sáu, y đã đứng ở cửa ngục này một lần, đứng ngoài, nhìn theo lưng vua đi xuống. Hôm nay người coi ngục mở cửa cho y, cầm đuốc đi trước, đưa y vào. Lối đi giữa hai dãy gian đá hẹp, tối, mùi rơm ẩm và mùi người. Ở dãy bên phải, gian cuối có một người tù già ngồi bó gối, ngó y đi qua mà không ngẩng hẳn đầu. Ở dãy bên trái, gian thứ hai từ cuối, người coi ngục dừng lại, giơ đuốc lên. Kẻ mặt rỗ đã ngồi dậy từ trước khi đuốc tới. Người ấy gầy đi nhiều so với hôm trên gò. Mặt rỗ hơn y nhớ, hay vì gầy mà những vết rỗ lộ ra rõ hơn. Cổ tay phải người ấy giữ sát vào bụng, cong lệch ở chỗ xương đã liền. Cách mấy gian, cùng dãy ấy, trong bóng tối, có một người khác nằm co trên ổ rơm, lưng quay ra lối đi. Y biết người ấy: kẻ tai sứt. Hôm trên gò, kẻ ấy vấp ngã, y đè gối lên lưng mà bẻ tay. Kẻ tai sứt nghe tiếng người, không trở mình, không nói gì. Kẻ mặt rỗ thấy y thì lết tới sát chấn song, quỳ xuống. Người ấy không cúi đầu chạm đất. Người ấy quỳ thẳng, ngó y. – Hôm ấy ông đánh bằng sống búa. – Kẻ mặt rỗ nói. Y không đáp. Y đứng ngoài chấn song, hai tay buông. – Tiểu nhân nằm đây từ tháng Sáu. – Kẻ mặt rỗ nói tiếp. – Cổ tay này, liền rồi, mà không cầm được dao nữa. Tiểu nhân nghĩ mãi, hôm ấy ông có búa trong tay, ông lật búa lại làm gì. Người ấy ngừng. Y vẫn không nói. – Cái hang trên Bản Khê, tiểu nhân lấp. – Người ấy nói. – Tiểu nhân với đứa kia, mỗi đứa một bên, lăn đá. Lăn xong, tiểu nhân còn ngồi trên miệng hang ăn nắm cơm. Dưới ấy không có tiếng gì. Y nhớ cái hang ấy. Y không nhớ bằng chữ. Y nhớ cái tối: tối đặc, tối không có đáy, tối tới mức mở mắt hay nhắm mắt cũng như nhau. Y nhớ hơi đá lạnh áp vào lưng, nhớ tiếng nước nhỏ giọt ở đâu rất xa, nhớ hơi thở của vua ở bên cạnh, đều, chậm. Trong cái tối ấy, y đã nghe đá lăn trên đầu, từng tảng một, rồi im. Y đứng yên. Y không giận. Y chờ cái giận tới, như chờ một cơn gió đã thấy mây kéo trên núi, mà nó không tới. Trước mặt y chỉ có một người gầy, cổ tay lệch, quỳ sau chấn song. Lửa đuốc trên tay người coi ngục nghiêng đi một chút, bóng chấn song ngả dài trên mặt kẻ mặt rỗ. – Tháng trước, ông già dãy bên chết. – Kẻ mặt rỗ nói. – Chết vì ốm. Người ta mang đi chôn theo lệ, có người nhà tới nhận. Từ hôm vào đây, tiểu nhân nằm chờ tới lượt mình bị lôi ra chém. Không ai lôi. Từ cuối tháng Sáu tới giờ, trong ngục này chưa ai bị lôi ra. Người ấy cúi xuống một chút, ngẩng lên lại. – Tiểu nhân có một việc chưa khai. Người coi ngục đứng sau lưng y, giơ đuốc. Lửa đuốc kêu lép bép. Y gật đầu với kẻ mặt rỗ một cái. Kẻ mặt rỗ kể. Người ấy kể chậm, nhớ tới đâu nói tới đó, có chỗ nói lại. Tháng Năm, chiều mười chín, người ở nhà trên gọi hai đứa vào gian sau, sai lên Bản Khê tìm một cái hang có lỗ thủng trên nóc. Hai đứa lên đường chiều ấy, đi bộ. Đi được mấy ngày, đã qua mấy bến đò, thì có một người cưỡi ngựa từ phía sau đuổi kịp. Người ấy là người nhà trên, hai đứa biết mặt. Người ấy không xuống ngựa. Người ấy rút trong ngực áo ra một tờ giấy chép vội, đọc cho hai đứa nghe mấy dòng: trên núi Tây Lĩnh có hai ngôi đền, ngôi ở Bản Khê ban ngày có người lên thắp, đêm có trai bản ngủ lại giữ, ngôi ở Pá Hốc đêm không người. Đọc xong, người ấy dặn: đi đường vòng sau núi, không qua bản nào, trâu thì mua dưới chợ ngoài cổng châu, đừng mua ở bản. Dặn xong, người ấy quay ngựa về. – Tờ giấy ấy từ Hoành Châu tới. – Kẻ mặt rỗ nói. Y im. Người ấy tự nói tiếp, chậm hơn. – Người cưỡi ngựa bảo, giấy của người mặt tròn. Một đêm giữa tháng ấy, ở nhà trên có khách, ngồi gian sau tới khuya, mấy đứa tiểu nhân thay nhau ngồi giữ cửa. Trong khách có một người mặt tròn. Người trong nhà trên, từ người gác cổng tới người nấu bếp, đều biết người mặt tròn ấy là người của hầu gia dưới Hoành Châu. Nói xong, kẻ mặt rỗ ngồi im, không hỏi y sẽ làm gì với mấy câu ấy. Y đứng đó một lúc. Y chỉ hỏi một câu. – Ngươi nói với ta, hay nói với ai? Kẻ mặt rỗ ngó y. Bàn tay trái người ấy nắm lấy một thanh chấn song, nắm chặt, các khớp ngón trắng ra, trong khi bàn tay phải vẫn giữ sát bụng. – Bẩm, nói với ông. – Người ấy nói. – Ông mang đi đâu thì mang. Y gật. Y quay đi. Người coi ngục giơ đuốc soi lối ra. Đi tới gian cuối dãy bên phải, người tù già khi nãy vẫn ngồi đó. Lần này người ấy ngẩng hẳn đầu, ngó theo y. Ra tới cửa, nắng sáng làm y nheo mắt. Người coi ngục khóa cửa sau lưng y, tiếng chốt sắt kéo qua khô khốc. * * * Thạch Sanh đi bộ về, đi qua phố chợ. Chợ đã tan được một nửa. Mấy hàng rau gánh về, để lại lá úa, lá dập rải trên đất. Một bà ngồi sau thúng xôi gọi y, y lắc đầu. Mấy đứa trẻ đuổi nhau qua trước mặt y, một đứa vấp, ngã sấp, đứng dậy phủi tay, chạy tiếp, không khóc. Có người đổ nước rửa thúng ra đường, nước đục chảy thành một vệt dài, y bước qua. Ở đầu một ngõ, một ông thợ rèn đang quai búa trên đe. Mỗi nhát búa xuống, tia lửa bắn ra một chùm, tắt ngay giữa không khí. Y dừng lại ngó. Ông thợ rèn nhấc búa lên cao, để búa tự rơi, chỉ giữ cho thẳng. Thanh sắt trên đe đỏ dần ra, mỏng dần ra. Ông ấy lật thanh sắt, đánh mặt kia. Y ngó cái búa trong tay ông thợ, ngó bàn tay ông thợ nắm cán. Cán búa đen bóng, mòn đúng chỗ các ngón tay nắm vào. Ông thợ rèn ngẩng lên, thấy y, gật đầu một cái, lại cúi xuống đe. Y đi tiếp. Y đi chậm. Y không nghĩ thành chữ, y chưa bao giờ nghĩ thành chữ. Y nghĩ bằng những thứ y nhớ: cái gáy búa trong tay y, nặng, lúc y lật nó lại; tiếng xương vỡ khô; một bàn tay rời cán dao. Hôm ấy tay y lật búa trước khi y kịp nghĩ. Y không nghĩ tới hôm nay. Đời trước, y cũng từng để một kẻ đáng chết đi khỏi trước mặt mình. Y để kẻ ấy đi, đoạn y đi đường y, không ngoái lại xem kẻ ấy về đâu. Kẻ ấy về đâu, làm gì, y không biết bao giờ, cũng không cần biết. Hôm nay có một kẻ y để sống quay lại. Không quay lại để trả ơn. Quay lại với mấy câu nói, mấy câu y nhớ trong đầu, mang về. Y nhẩm lại mấy câu ấy trong đầu, từng câu, đúng thứ tự kẻ mặt rỗ đã nói. Buổi chiều ở gian sau. Mấy bến đò. Người cưỡi ngựa không xuống ngựa. Ngôi đền có trai bản ngủ giữ, ngôi đền đêm không người. Đường vòng sau núi. Chợ ngoài cổng châu. Người mặt tròn. Y nhẩm hết một lượt, lại nhẩm lượt nữa, sợ rơi mất câu nào trên đường. Ra khỏi phố chợ, y gặp một ông lão bán củi gánh nặng, đòn gánh cong. Ông lão đi chậm hơn y. Y đi sau ông lão một quãng dài, không vượt. Tới chỗ đường rẽ lên phố quan, ông lão đặt gánh xuống nghỉ, lấy vạt áo lau mồ hôi trên cổ. Dốc lên phố quan dài, đất nện có chỗ trơn. Y cúi xuống, ghé vai vào đòn gánh. Ông lão đứng ngẩn ra một chốc, đoạn vội đi theo sau. Gánh củi nặng đúng như y nhớ, hai đầu đòn gánh nhún theo bước chân, dây quang cọ vào vai ở đúng chỗ ngày xưa nó vẫn cọ. Lên tới đầu dốc, y đặt gánh xuống bên vệ đường, trả đòn gánh cho ông lão. Ông lão cúi đầu chào. Y cũng cúi đầu chào lại. * * * Chiều, Thạch Sanh kể lại ở thư phòng. Y quỳ giữa phòng. Vua ngồi sau án. Nguyễn Trãi ngồi ở chiếc ghế bên kia án, giấy trải sẵn, bút chấm sẵn. Y kể đúng từng câu kẻ mặt rỗ đã nói. Chỗ nào kẻ ấy nói lại, y cũng nói lại. Chỗ nào kẻ ấy ngừng, y cũng ngừng. Người họ Nguyễn chép, bút đi đều, không hỏi lại câu nào. Chỉ có một lần người họ Nguyễn ngẩng lên, khi y kể tới người mặt tròn. Kể xong, y im. Người họ Nguyễn đặt bút xuống, cầm tờ giấy lên, đọc lại cho y nghe từ đầu, chậm, từng câu. Y nghe hết, cúi đầu. – Bẩm. – Y nói. – Có một chữ. Kẻ ấy không nói người cưỡi ngựa đuổi theo. Kẻ ấy nói đuổi kịp. Người họ Nguyễn ngó lại tờ giấy, chấm bút, gạch một chữ, viết một chữ khác bên cạnh. Đoạn người ấy thổi khẽ lên mặt giấy cho mực khô, đưa sang cho vua. Vua đọc. Đọc tới gần cuối, vua ngẩng lên. – Kẻ tai sứt có nói gì không? – Vua hỏi. – Bẩm. Người ấy không nói. – Y nói. – Người ấy nằm quay lưng ra lối đi, không trở mình. Vua gật đầu, cúi xuống đọc nốt. Đọc xong, vua đặt tờ giấy xuống, không ngó y mà ngó người họ Nguyễn. – Ngày tháng có khớp không? – Vua hỏi. – Bẩm Bệ hạ, khớp. – Người họ Nguyễn nói. – Hai kẻ ấy rời nhà trên từ chiều mười chín. Tờ giấy của người Hoành Châu tới tay nhà trên hôm hai mươi mốt. Hai kẻ ấy đi trước tờ giấy hai ngày, cho nên mới phải có người cưỡi ngựa đuổi theo. Lời khai đã có trong tập giấy cũng nói tờ giấy tới hôm hai mươi mốt. Kẻ trong ngục chưa từng nghe lời khai ấy. Nằm ở gian đá ấy, kẻ ấy không biết ngày tháng ai khai gì. Vua ngó y. – Nó nói có thật không? – Vua hỏi. – Bẩm. – Y nói. – Nó nói chậm, có chỗ nói lại. Chỗ nói lại cũng y như chỗ nói trước, không lệch chữ nào. Vua không hỏi thêm. Trên án vua, tập giấy buộc dây gai hôm qua nằm ở góc. Vua cởi dây, đặt tờ giấy mới chép lên trên cùng, đè lên tờ giấy nhỏ chỉ có một dòng chữ. Vua ngó tập giấy một lúc lâu. Ngón tay vua đặt lên tờ trên cùng, lướt dọc từng dòng, dừng lại ở một dòng. Đoạn vua ngẩng lên, ngó y. – Kẻ ấy xin gì? – Vua hỏi. Y nghĩ một chút, nghĩ lại từ đầu, từ lúc kẻ ấy quỳ xuống sát chấn song cho tới lúc kẻ ấy ngồi im. – Bẩm. Người ấy không xin gì. – Thạch Sanh nói.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ