Chương 237: Chu xứng Mộc tượng

Sáng hai mươi lăm, Yết Kiêu ngồi trên bậc đá bến Đông, nối lại một đoạn dây neo bị đứt hôm trước. Nước sông cuối tháng Mười đã xuống thấp. Bậc đá thứ ba, hồi tháng Tám còn ngập tới mép, giờ khô trắng, đóng một lớp rêu đã chết. Thuyền chài đêm qua về muộn, giờ nằm gác mũi lên bậc dưới cùng, cá đã đổ hết. Mấy người xóm chài ngồi gỡ lưới, không ai nói to. Gió bấc thổi ngược sông, mặt nước gợn lăn tăn, xám như lưng cá mè. Từ chỗ y ngồi, ngó xuôi về phía bến chung, thấy được hai cột buồm. Thuyền buồm Tô gia vào bến từ chiều qua, đậu ngoài cùng, buồm đã hạ, khoang trống. Y biết nó chờ gì. Hồi cuối tháng Tám, chính ông già cầm lái trên thuyền ấy đã nói với y: thóc nhà chở lên cho triều đình vay, tới mùa gặt tháng Mười thì trả. Gặt xong rồi. Thuyền lên lấy thóc về. Y nối xong dây, cuộn lại, vừa đứng dậy thì nghe trên đường cái có tiếng trẻ con reo. Một người áo xanh đi trước, áo đã bạc màu, khuỷu tay sờn, vai hơi nhô về trước, tay xách một cây thước bọc vải. Sau lưng người ấy là Dã Tượng. Sau nữa là con Mộc. Con voi cái già đi chậm, bốn chân to như bốn cái cột đình, cái vòi đung đưa sát mặt đường. Một đám trẻ xóm chài chạy theo, đứa trước đứa sau, có đứa chạy lên ngang chân voi rồi lại ré lên chạy dạt ra. Người áo xanh tới đầu bến thì dừng, ngó quanh, ngó tới y. – Các hạ là người thạo nước ở bến này? – Người ấy hỏi. – Phải. – Y nói. – Vinh họ Lương. – Người ấy nói. – Hôm nay Vinh cần một chiếc thuyền không chở gì, đậu chỗ nước sâu. Và một người lặn được. Y đã nghe nói tới người ấy. Từ rằm tới giờ, ở bến cũng có người kháo về một người áo xanh trong cung, đi tới đâu đo tới đó, đo cả bậc thềm, đo cả gian kho, có mấy hôm đi đo tận ruộng dưới xuôi. Y không hỏi thêm. Y chỉ tay về phía hai cột buồm. Dọc đường từ bến Đông sang bến chung, người cầm thước nói cớ trong hai câu. Đoạn tường Bắc kinh thành phải dỡ ra đắp lại, chân tường phải xếp đá ong, đá lấy ở quả đồi ngoài hào phía Bắc, muốn tới chân tường thì phải kéo qua cái cầu gỗ bắc trên hào. Cầu ấy người cầm thước đã đo, đo cả cọc, cả ván, giờ cần biết con voi nặng bao nhiêu. Đi được một quãng, người ấy hỏi thêm. – Chỗ thuyền đậu, nước sâu bao nhiêu? – Quá đầu người. – Y nói. – Đáy bùn hay cát? – Bùn. – Thuyền chở nặng, đáy có chạm bùn không? Y ngó người ấy một cái. Người hỏi câu ấy là người biết, nếu đáy thuyền chạm bùn thì thuyền không lún thêm được nữa, vạch nước sẽ nói dối. – Không chạm. – Y nói. – Chiếc ấy hồi tháng Tám chở đầy mà vẫn còn hở. Người cầm thước gật, không hỏi nữa. Y ngoái lại ngó con voi. Nó đang dừng ở ven đường, cuốn một búi cỏ bên vệ đưa lên miệng. Người dắt voi đứng chờ, không giục. Ông lái già đứng trên mũi thuyền Tô gia, cái điếu vẫn giắt sau lưng. Thấy người áo xanh, thấy y, rồi thấy con voi, ông đứng sững. Người cầm thước nói lại cớ, lần này dài hơn một câu. – Bẩm ông. – Ông già quay sang y, không quay sang người cầm thước. – Thuyền này tiểu nhân chở thóc, chở muối, chở cả quan tài. Voi thì chưa. – Thuyền chịu được không? – Y hỏi. Ông già ngó con voi, ngó cái khoang thuyền của mình, ngó con voi lần nữa. Ông rút cái điếu ở thắt lưng ra, cầm trong tay, không châm. – Bẩm ông, chịu được. – Ông nói. – Mà ván sàn là ván mới lát. * * * Tới trưa, con voi vẫn ở trên bến. Người ta đã bắc hai tấm ván dày từ bậc đá ra mạn thuyền, ván chồng lên nhau cho chắc. Người dắt voi dắt nó tới đầu ván. Con voi dừng ở đó. Nó không lùi. Nó không rống. Nó đưa vòi ra, đặt đầu vòi lên tấm ván, ấn xuống một cái. Tấm ván kêu cót một tiếng. Đầu ván phía mạn thuyền nhún xuống, thuyền nghiêng đi một chút, nước vỗ vào mạn. Nó rút vòi về. Nó quay ngang người, chậm rãi, xoay mãi, xong thì cái mông to quay về phía thuyền, đầu quay về phía đường cái. Nó cuốn một búi rơm khô trên bến, đập vào chân, đưa lên miệng nhai. Bọn trẻ trên bến cười rộ. Người xóm chài kéo sang xem từ lúc nào, ngồi kín bậc trên, cũng cười. Một đứa bé chạy về nhà, chạy ra, ôm theo mấy cây mía, chìa tới trước vòi voi. Con voi nhận mía, nhai rau ráu, nhai hết cả ba cây, mà chân vẫn không nhích về phía tấm ván. Dã Tượng đứng ngó con voi một lúc, rồi đi sang chỗ người cầm thước đang chờ ở mép bậc đá. – Bẩm, con Mộc không chịu xuống thuyền. – Dã Tượng nói. Người cầm thước gật đầu. Người dắt voi thử cách khác. Ông bước lên ván trước, đi xuống thuyền, vào giữa khoang. Thuyền nghiêng về phía ông, tròng trành mấy cái rồi mới yên. Ông gọi con voi bằng một tiếng ngắn, giọng trầm, thứ tiếng không giống tiếng người nói với người. Con voi quay đầu lại. Nó đi tới đầu ván, đưa một chân trước lên. Tấm ván cong xuống. Nó giữ thế ấy một lúc, chân trước trên ván, ba chân kia trên bậc đá. Đoạn nó rút chân về, đặt lại trên bậc, quay ngang người lần nữa, lại cuốn rơm. Lần này người ta không cười to. Có người chép miệng. Ông lái trên mũi thuyền thở hắt ra một hơi. Yết Kiêu ngồi xổm ở mép nước, ngó tấm ván. Ván cong, thuyền chao, nước động. Dưới chân con voi, chỗ nào cũng là thứ không chịu nằm yên. Một con vật nặng như thế, cả đời đi trên đất, đặt chân xuống chỗ mặt đất tự lún, thì nó rút chân về. Y lấy cuộn dây neo vừa nối sáng nay, lội xuống nước. Y buộc một đầu vào mũi thuyền, kéo thuyền áp sát mép bậc đá, quấn đầu kia vào cái cọc đá trên bến, quấn ba vòng, thắt chặt. Y lội ra lái, xin người xóm chài thêm một sợi, buộc nốt. Thuyền ép vào bậc, mạn thuyền cọ vào đá kèn kẹt. Y trèo lên, ra giữa khoang ấn thử. Thuyền vẫn lún, mà không chao. – Lấy rơm rải lên ván. – Y nói. – Rải dày. Rải cả xuống sàn. Ông già trên mũi thuyền nghe thế thì vội vã đi xuống khoang, lôi từ dưới khoang lái ra hai tấm ván cũ, dày, đen bóng. – Bẩm ông, lót cái này dưới chân nó. – Ông nói. – Ván sàn mới, chân voi to bằng cái cối, dồn xuống một chỗ thì gãy. Người cầm thước trên bậc nghe được, gật đầu một cái, gật chậm. – Lót. – Người ấy nói. – Ván rộng thì sức dàn ra. Hai tấm ván cũ được đặt xuống giữa khoang. Đám người xóm chài ôm rơm trên bến xuống, rải lên hai tấm ván, rải kín sàn thuyền, giẫm cho chặt. Người dắt voi trong khoang ngồi xuống giữa đống rơm, rút trong túi áo ra một nắm muối hạt, đặt trên lòng bàn tay, chìa ra. Con voi đứng nghe, đứng ngửi. Cái vòi đưa ra trước, hít mấy hơi. Đoạn nó bước lên ván. Một chân. Hai chân. Hai sợi dây neo căng ra, kêu ken két ở chỗ quấn quanh cọc. Y đứng dưới nước cạnh mạn, một tay đặt trên sợi dây phía lái, thấy nó rung lên trong lòng bàn tay. Con voi bước thêm một bước, bước nữa, rồi bốn chân nó đã ở trong khoang, cái vòi quơ lấy nắm muối trong tay người dắt. Thuyền lún xuống. Mạn thuyền tụt thấp, nước dâng lên gần mép, chỉ còn cách mép mạn chừng hai bàn tay. Ông lái kêu lên một tiếng, rồi im, hai tay nắm chặt cái điếu. Người cầm thước trên bậc đá không ngó con voi. Người ấy ngó mặt nước quanh thuyền. – Các hạ lên bờ đã. – Người ấy nói với người dắt voi. – Người cũng có cân. Người dắt voi ngó người cầm thước, ngó con voi, rồi lên. Ông bước lên ván, lên bậc. Con voi quay đầu theo, cái vòi vươn ra định quờ áo ông. Ông đứng trên bậc, nói một tiếng. Con voi đứng yên trong khoang, vòi rủ xuống. – Dây neo, các hạ nới ra. – Người cầm thước nói với y. – Dây kéo thì thuyền không lún hết. Y tháo hai sợi dây khỏi cọc, chỉ giữ hờ trong tay. Thuyền nhích ra khỏi bậc một chút, lún thêm một chút. Mặt nước dưới khoang thôi gợn. – Nước tới đâu, các hạ khắc tới đó. – Lương Thế Vinh nói. Y rút con dao nhỏ giắt ở lưng, bơi sát vào mạn. Y áp má vào gỗ cho mắt ngang mặt nước, chờ mấy gợn nhỏ quanh mạn lặng hẳn, rồi bấu ngón tay vào đúng chỗ nước chạm gỗ, khía vào đó một đường ngang, sâu, dài bằng một gang tay, ngay giữa mạn trái. Y lặn qua đáy thuyền, ngoi bên mạn phải, khía thêm một đường, cũng ngay giữa mạn. Thêm một đường ở mũi, một đường ở lái. Mỗi lần dao khía vào gỗ, trên mũi thuyền ông già lại xuýt xoa một tiếng. – Bẩm ông, ván ấy mới xảm năm ngoái. – Ông nói với y lúc y ngoi lên ở phía lái. – Vạch nông. – Y nói. – Không thấm. Ông già không nói nữa. Ông ngó xuống bốn vạch khía trên mạn thuyền mình, ngó lâu. * * * Gần chiều, Yết Kiêu buộc thuyền lại vào cọc cho người dắt voi đưa con voi lên bờ. Con voi lên nhanh hơn lúc xuống. Nó thấy bậc đá vững trước mặt là bước lên, bước một mạch, không cần muối. Thuyền nổi lên, mạn thuyền cao lên, bốn vạch khía nhô khỏi mặt nước, ướt sẫm. Người khiêng từ kho cạnh cửa Đông đã xuống, xếp hàng trên bậc trên. Bao thóc thuế, bao nào cũng đã cân ở kho, miệng bao thắt lạt tre, có dấu mực đỏ. Người cầm thước bảo người khiêng xếp bao xuống khoang cho đều, xếp từ giữa ra hai bên, đừng dồn về một mạn. Y lại tháo dây khỏi cọc, xuống nước, ngang chỗ vạch khía bên mạn trái. Người khiêng lên xuống tấm ván, mỗi người vác một bao. Bao xuống khoang, thuyền lún dần. Người cầm thước trên bậc đếm khẽ, mỗi bao một tiếng, không nhắc lại. Người khiêng đặt bao xuống rồi lên ngay, không ai được nán lại trong khoang. Tới khoảng giữa, một người khiêng trẻ vác bao đi vội, mép bao móc vào đầu ván, rách một đường. Hạt thóc tuôn ra, chảy xuống bậc đá, chảy cả xuống nước. Bọn trẻ xóm chài ùa xuống nhặt, đứa vốc bằng tay, đứa lấy vạt áo hứng. Người khiêng trẻ đứng sững, mặt tái đi. – Bao ấy không tính. – Người cầm thước nói. – Mang bao khác. Người khiêng trẻ túm miệng chỗ rách, vác lên, chạy về phía kho. Người cầm thước vẫn đứng nguyên chỗ, chờ, không đếm tiếp cho tới lúc có bao mới xuống khoang. Một người khiêng già đi ngang chỗ y, ngó xuống, cười. – Ông đứng dưới nước cả ngày, không lạnh à? – Lạnh. – Y nói. Ông khiêng cười to hơn, vác bao đi tiếp. Nước lên dần tới vạch. Còn một ngón tay. Còn nửa ngón. – Còn chút nữa. – Y nói. Người khiêng đặt thêm một bao. Y lặn sang mạn phải, ngó vạch bên ấy, ngoi lên, lặn ra mũi, ra lái. Nước liền với vạch ở cả bốn chỗ, không hở, không ngập. – Tới rồi. – Y nói. Người cầm thước thôi đếm. Người ấy đứng yên trên bậc, mắt ngó xuống khoang thuyền đầy bao. Một lúc, người ấy nói một số, một lần. – Hai trăm linh tám bao. Trên bến không ai hỏi số ấy là bao nhiêu cân. Người cầm thước cũng không nói. Người ấy gật đầu với chính mình, quay đi. Vua ra bến từ lúc nào, y không thấy. Y ngoi lên ở mạn trái thì vua đã ở trên bậc đá cao nhất, mấy người theo hầu ở phía sau. Người trên bến đã quỳ cả. Y ở dưới nước, nước tới ngực, cúi đầu. – Bẩm bệ hạ, nước tới vạch. – Y nói. Vua gật. Vua ngó cái thuyền đầy bao, ngó ông già đang quỳ trên mũi thuyền, cái điếu vẫn nắm trong tay. – Mấy bao ấy, trả cho Tô gia. – Vua nói. Ông già ngẩng lên, ngó vua, ngó khoang thuyền. Ông cúi đầu xuống sát ván sàn, cúi lâu. * * * Không ai dỡ bao lên nữa. Người khiêng chằng dây, phủ chiếu lên khoang. Vua đã về trước. Người cầm thước đi sau một quãng, về phía cổng thành, cây thước bọc vải xách bên tay. Người dắt voi dắt con voi theo sau, đám trẻ xóm chài lại chạy theo, có đứa đi sát bên vòi voi, chìa tay ra cho nó hít. Bến chung vãn người dần. Người xóm chài kéo nhau về lại bến Đông, vừa đi vừa kể chuyện con voi quay mông về phía thuyền, kể tới đâu cười tới đó. Mấy đứa trẻ đã nhặt sạch chỗ hạt rơi trên bậc đá, còn ngồi lại vốc nước rửa tay. Nắng xế rọi chéo qua mặt sông, một vệt đỏ dài từ bến ra tới giữa dòng. Yết Kiêu vẫn ở dưới nước. Ông lái châm điếu, rít một hơi, ngồi xuống ở mũi thuyền. – Bẩm ông, người áo xanh ấy là ai? – Ông hỏi. – Người đo. – Y nói. Ông già gật. Ông rít thêm một hơi, khói tản ngay trong gió bấc. – Cái vạch ấy tiểu nhân để lại. – Ông nói. – Về dưới xuôi, có ai hỏi, tiểu nhân bảo đây là chỗ con voi. Y không đáp. Y lấy tay vuốt dọc vạch khía trên mạn, chỗ nước sông đang chạm ngang mép vạch, vỗ khẽ. Chiều ấy, thuyền Tô gia đầy thóc xuôi về, mạn thuyền còn vết khía y khắc lúc trưa.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ