Chương 231: Mặc mặc nam quy

Quá trưa mười một, Phan Trung theo ngựa Bệ hạ xuống hết con dốc dưới bản. Đường dưới bản không gắt như quãng trên. Đất đỏ thay cho đá, cỏ hai bên mọc cao tới bụng ngựa. Ngựa đi đều. Lão ngồi thẳng lưng, tay trái cầm cương, tay phải đặt trên đùi, cách ngựa Bệ hạ chừng một thân ngựa rưỡi. Nguyễn tiên sinh đi giữa, cuốn sổ cất trong bọc vải buộc sau yên. Dã Tượng đi bộ phía trước cả, không quay lại. Lão đếm. Đoàn rời dốc phía Nam từ lúc trời còn xám, một nghìn người, gánh nhẹ hơn lúc lên, vì lương đã ăn vơi. Lúc lên, từ trạm chân đồi tới bản, đoàn đi từ khi chưa rõ mặt người tới khi mặt trời lên khỏi vách núi một quãng. Đi xuống, gánh nhẹ, thì nhanh hơn chừng ấy một chút. Giờ này đầu đoàn đã qua trạm chân đồi, đuôi đoàn cũng đã qua. Lương đoàn đủ tới quãng hai mươi tháng Mười. Về tới kinh chiều mười sáu thì còn dư bốn ngày. Lão tính việc ấy mà không cần ngón tay. Trạm chân đồi hiện ra khi mặt trời vừa ngả. Một dãy nhà thấp, mái lợp lá, sân đất nện, cái chum nước đặt dưới gốc vải già. Lúc lên, đoàn đã ngủ một đêm ở sân trạm này, người nằm kín sân, tràn cả ra bãi cỏ ngoài rào. Ông già giữ trạm từ trong ra, một tay che lên trán, nghiêng đầu cho con mắt còn tinh ngó khách. Ngó thấy lão trước tiên, ông chắp tay. – Bẩm lão tướng. Đoàn của lão tướng đi qua cổng trạm từ giữa buổi. – Ông già nói. – Người đi đầu có ghé xin nước, bảo tối nay ngủ dưới khe. Lão gật. Dưới khe là chỗ con suối cắt ngang đường cái, cách trạm chừng nửa ngày gánh. Chỗ ấy có nước, có bãi bằng, đủ cho một nghìn người nằm. Người đội trưởng đi đầu chọn đúng chỗ. Bệ hạ xuống ngựa ở cổng trạm. Lão ngó mặt trời. Còn sớm. Đi tiếp thì tới chập tối vẫn chưa hết quãng dốc dài, mà từ đây xuống tới trấn dưới không còn trạm nào. Lão xuống ngựa sau cùng. Nguyễn tiên sinh đã mở bọc lấy cuốn sổ, đứng ngay ở cổng trạm hỏi lại ông già mấy câu, rồi chép. Lão tháo yên, dắt ngựa ra chỗ máng cỏ, cúi xuống nâng từng chân trước của nó lên, gõ cho rụng đất bám trong móng. Chân trái trước của con ngựa có một vết xước nhỏ từ quãng dốc đá, máu đã khô. Lão lấy nước trong chum rửa vết ấy, ngồi xổm cạnh chân ngựa một lúc cho tới khi chắc nó không đi khập khiễng. Xong, lão sang tàu bên cạnh, nâng từng chân con ngựa của Bệ hạ lên xem, rồi mới đi rửa tay. Người dắt voi xách thùng ra chum múc nước, múc đầy thêm một thùng, đặt cạnh chân con ngựa của lão rồi mới đi. Tối, ông già giữ trạm bưng cơm ra hiên. Bệ hạ ăn trong gian giữa, Nguyễn tiên sinh ngồi ăn cùng. Lão ăn ngoài hiên, ăn nhanh, ăn hết bát thì đặt đũa ngang miệng bát. Trăng lên sớm, gần tròn, sáng tới mức đứng ở sân trạm thấy được cả con đường cái chạy xuống, trắng như một sợi dây vắt qua lưng đồi. Xa phía dưới, chỗ con đường chìm vào một nếp đất tối, có những chấm lửa. Lão đếm. Đếm từ chấm ngoài cùng bên trái sang, đếm chậm, không bỏ chấm nào. Đủ số đội lão dẫn lên. Không đội nào thiếu bếp. Lão vào nằm ở góc nhà ngoài, gần cửa, bao đao dựng sát chỗ nằm. Đêm ấy lão ngủ được nửa đêm, nửa đêm sau nằm nghe con ngựa giậm chân trong tàu. * * * Rạng mười hai, Phan Trung thắng yên cho ngựa Bệ hạ trước, rồi mới thắng yên ngựa mình. Lão lên ngựa khi Bệ hạ còn đứng dưới hiên buộc lại dây giày. Giữa buổi, ngựa đuổi kịp đoàn ở quãng dốc dài dưới khe. Từ xa đã thấy một dải người lẫn với gánh, kéo dài suốt khúc đường, bụi bốc lên thấp. Người đi cuối nghe tiếng vó thì ngoảnh lại, thấy ngựa thì bước sang mép đường, đặt gánh xuống bãi cỏ, đứng chờ. Người trước thấy người sau đứng thì cũng đứng. Cả dải người cứ thế dừng lại từng khúc, chờ ngựa qua. Lão đi qua đoàn của mình. Người nào thấy lão tới gần cũng đứng thẳng lên một chút, tay đặt lên đòn gánh. Lão ngó từng gánh. Đòn gánh nào cũng còn, dây buộc nào cũng chặt. Giáo bó thành từng bó, gác lên vai người đi giữa mỗi đội. Có người đi cà nhắc, chân quấn vải. Có người gánh hai gánh, một gánh của mình, một gánh của người đi cà nhắc. Lão ghi những việc ấy vào đầu, như đã ghi suốt sáu ngày lên. Ở quãng giữa đoàn, có một gã đứng bên mép đường, hai tay còn đỡ đòn gánh trên vai. Mặt còn non. Gã ngó lão đi tới, miệng hé ra. Người đứng sau gã đẩy nhẹ vào lưng gã một cái. Gã ngậm miệng lại. Lão nhận ra gã. Mùa xuân, chính tay lão dạy gã cầm giáo. Tối mùng năm, gã ngồi cạnh bếp lão, hỏi một câu mà lão không đáp. Lão không ngó xuống. Ngựa lão đi qua chỗ gã, đi qua mấy người nữa, rồi tới đội sau. Người đội trưởng đi đầu đoàn đã đứng chờ sẵn bên đường, giáo dựng cạnh mình. – Bẩm lão tướng. Đêm qua đoàn ngủ dưới khe, sáng nay đếm đủ người. – Gã nói. – Có bảy người đau chân, đã chia gánh. Lão gật. Lão ngó về phía cuối đoàn, chỗ mấy người đi cà nhắc, rồi ngó xuống con ngựa của mình. Người đội trưởng ngó theo, rồi lắc đầu. – Bẩm lão tướng, bảy người ấy vẫn theo kịp. – Gã nói. – Đường xuống nhẹ chân. Gã lùi một bước, đứng thẳng chờ cho ngựa qua hết. Lão không ngoảnh lại. Chiều, tới trấn dưới. Cổng trấn mở. Ngoài cổng, cái miếu nhỏ bên đường vẫn đó. Trước miếu, cái chum sành cắm dày chân nhang, chân nhang mới cao hơn chân nhang cũ, cắm cả ra mép chum. Lão ngó vào trong, thấy hai hình gỗ trên bệ đất, một hình cầm côn. Người trong chợ đã thấy Dã Tượng từ đầu đường. Họ kéo ra, vây lấy y ở chỗ cổng trấn, gọi y bằng cái tên người trấn này vẫn gọi. Y dừng lại giữa đám người, côn dựng cạnh mình, cúi đầu đáp từng người một. Ngựa Bệ hạ dừng ở mép đám đông, cách một quãng. Lão cũng dừng. Có một ông già chống gậy không theo đám đông. Ông đi dọc mép đường, đi chậm, đi thẳng tới chỗ lão. Tới bên ngựa lão, ông dừng lại, ngẩng lên. Mắt ông dừng ở bộ giáp cũ trên người lão, dừng ở cái bao đao buộc bên yên. Lúc lên, đoàn qua cổng trấn này giữa trưa, lão đi đầu, mặc chính bộ giáp này. Người trong trấn hôm ấy đứng hai bên đường xem. – Bẩm lão tướng, bên ấy thua rồi? – Ông già nói. Lão nắm cương. Lão ngó ông già, ngó cái gậy trong tay ông, ngó cái miếu sau lưng ông. Ngựa Bệ hạ quay lại một nửa. Bệ hạ ngó ông già. – Bên ấy về rồi. – Vua nói. Ông già quay sang phía có tiếng. Ông ngó người cưỡi ngựa áo đi đường, ngó từ đôi giày ngược lên tới mặt. Ông không hỏi người ấy là ai. Ông quay đi, chống gậy về phía cái miếu, đi chậm như lúc tới, tới trước chum nhang thì đứng lại, chắp tay vái một vái. Hình gỗ không cầm gì trong miếu kia là người đang giữ cổng Ải. Người ấy không theo đoàn về. Cả mùa đông này, người ấy ở lại dưới vòm cổng trên ấy. Mai đoàn của lão qua cổng trấn này. Người trong trấn sẽ ra đứng hai bên đường như lúc đoàn lên, sẽ có người hỏi lính của lão đúng câu ông già vừa hỏi. Lão không biết lính của lão sẽ trả lời bằng chữ nào. Ngựa Bệ hạ đi tiếp. Người dắt voi cúi đầu chào đám đông một lượt rồi rẽ ra, đi theo. Lão thúc ngựa theo, giữ đúng khoảng cách cũ. * * * Đêm ấy, ở trạm cạnh bến đò, Phan Trung đốt một bếp riêng ngoài sân. Bệ hạ ngồi trong gian trạm với Nguyễn tiên sinh. Lão không vào. Lão xin người giữ trạm một ôm củi, kê bếp bằng ba viên đá ở góc sân sát mép nước, nhóm lửa bằng mấy cọng rơm. Củi ướt một đầu, khói lên trước rồi lửa mới bén. Bến đò ở ngay dưới chân sân, mấy con đò buộc vào cọc, nước sông vỗ vào mạn nghe óc ách. Trăng đã lên cao trên ngọn tre bên kia sông, rọi xuống một vệt dài trên mặt nước. Thạch Sanh từ trong trạm đi ra. Y đứng ở đầu hiên một lúc, rồi tới bên bếp, ngồi xuống phía bên kia ngọn lửa, cái đàn đặt trên gối. Y không gảy. Y không nói. Y chìa hai bàn tay về phía lửa, hơ một lúc, lật mu bàn tay lên hơ tiếp. Lão cho thêm một khúc củi. Hai người ngồi như thế, mỗi người một bên bếp. Lão nghĩ tới cửa Đông. Mùa đông năm ngoái, trên quãng đất trước cửa Đông, lão đã hai lần chém xuống đầu Thạch Bá Khôn. Người ấy đỡ cả hai, lần sau phải cầm đao bằng cả hai tay. Lưỡi đao người ấy xoay một vòng, đẩy lão lùi ba bước, cái vai trái đã có thương từ trước rách ra lần nữa. Lão khuỵu một gối, chống đao, chắn trước người nằm trên cỏ sau lưng. Người ấy đứng đó một chốc, rồi lui. Lão nghĩ tới một nghìn người đang ngủ ngoài bãi, đâu đó trên quãng dốc sau lưng. Họ lên sáu ngày, ở trên dốc phía Nam từ hôm hai mươi hai tháng trước, chưa ra khỏi cổng lần nào. Không ai trong họ giết được một người bên kia. Không ai bị bên kia giết. Về tới kinh, lão là người phải viết tờ báo của đoàn. Lão đã viết nhiều tờ như thế, tờ nào cũng có số người chết, số người bị thương, số giáo mác thu được. Số của đoàn này, lão mới có mấy chữ người đội trưởng báo sáng nay: đếm đủ người, bảy người đau chân. Lão cầm que củi khều lửa, đẩy mấy đầu củi chưa cháy hết vào giữa. Bên kia bếp, người tiều phu đứng dậy. Y cúi đầu chào lão một cái, ôm cái đàn đi vào trạm. Trong gian trạm, đèn đã tắt. Lão ngồi lại tới khi lửa chỉ còn than. Lão lấy chân gạt đất vùi than, rồi mới vào nằm. * * * Trưa hôm sau, Phan Trung qua Bến Dâu. Làng nằm bên bờ sông, mấy nóc nhà mới dựng sát nhau, có nóc mái còn vàng màu lá, có nóc đã sậm. Trẻ con chạy ra đầu làng xem ngựa. Một người đàn bà đang phơi lưới trên mấy cọc tre, thấy ngựa thì đứng thẳng lên, tay còn cầm mép lưới. Cây đa đầu làng đứng sát đường cái. Dưới gốc đa là nấm mộ chung của làng. Lão biết người dưới nấm mộ ấy chết thế nào. Đầu tháng Chạp năm ngoái, quân bên kia từ Ải kéo xuống, đi qua đúng con đường này, đốt sạch cái làng này. Người chạy kịp thì vào được kinh, dựng lều dưới chân tường thành, sát cửa Đông, chỗ lão giữ. Suốt mùa xuân, mùa hè, lão đi lại trên mặt thành, ngày nào cũng thấy mấy dãy lều ấy. Đêm chỗ thờ dưới bến cháy, lính của lão xách nước chạy xuống cùng với người trong lều. Người chạy không kịp thì nằm ở đây. Người cầm đầu đội quân đốt làng này, mùng năm vừa rồi đã đi về qua đèo. Lão ghìm cương. Ngựa đứng lại. Ngựa Bệ hạ đi trước không dừng. Nguyễn tiên sinh ngoảnh lại một lần, thấy lão xuống ngựa, rồi quay lên, đi theo Bệ hạ. Lão buộc ngựa vào một cái rễ đa, đi tới trước nấm mộ. Người đàn bà phơi lưới bỏ lưới, đi vào nhà, lúc trở ra cầm một nén nhang đã châm. Bà đưa cho lão bằng hai tay, không nói gì, đứng lùi lại. Bà ngó lão lâu hơn người ta vẫn ngó một người lạ. Có lẽ hồi mùa xuân bà đã ở trong mấy dãy lều dưới chân cửa Đông. Lão cầm nén nhang, cúi đầu, cắm vào đất trước mộ. Lão chắp tay. Lão không khấn thành lời. Lão vái ba vái, mỗi vái cúi thấp tới mức bộ giáp kêu lách cách ở chỗ hai vai. Đứng thẳng dậy, lão cúi đầu chào người đàn bà. Bà cúi đầu đáp. Lão mở cái bọc bên yên, lấy túi gạo rang của mình ra, đặt vào tay đứa trẻ đứng gần nhất. Lão tháo dây ngựa, lên yên, cho ngựa đi nước kiệu một quãng mới đuổi kịp. Lúc tới gần, lão cho ngựa đi chậm lại, về đúng chỗ cũ, sau ngựa Bệ hạ một thân ngựa rưỡi. Bệ hạ không ngoảnh lại. Con ngựa của lão còn thở dốc một quãng dài. Từ đó xuôi xuống, đường bằng, hai bên là ruộng. Lúa ở đây đã vàng, có thửa đã có người xuống gặt, rơm bó dựng thành từng đụn trên bờ. Người gặt ngẩng lên khi ngựa đi qua, tay còn cầm liềm. Lão ngó mấy đụn rơm, tính: đoàn về tới kinh chiều mười sáu, ruộng quanh kinh còn chưa gặt hết. Đêm ấy, họ ngủ ở trạm bên đường. Từ trạm về kinh còn một ngày ngựa. Lão nằm ở chái nhà, cạnh cái bọc hành lý của mình. Trăng tròn hơn đêm trước, rọi qua khe vách thành một vệt trên nền đất, cách chân lão không xa. Rạng mười bốn, lão đội lại mũ trụ, buộc dây dưới cằm, rồi mới lên ngựa.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ