Chương 216: Thạch khích thượng hương

Chiều hai mươi, lúc nắng đã xiên qua mặt sân, lão từ kho đi ra. Lão vừa đếm lại số bao lúa non người bản gánh lên. Đếm bằng tay, từng bao một, như ba mươi năm nay lão vẫn đếm. Số ấy lão không nói với ai, lão giữ trong đầu. Trong gian trại cạnh cổng, Nguyễn Trãi, ông quan viết chữ dưới kinh lên, đã ngồi từ sáng tới trưa, chiều nay thì không thấy đâu. Trên nóc cổng có nhiều người hơn thường lệ. Lão không lên. Đường từ kho ra cổng đi ngang dãy hiên trại. Dưới hiên, người già ba xóm ngồi tựa vách, trẻ con ngủ trên chiếu, đàn bà ngồi khâu vá hay ngồi không. Hôm qua lão đi qua đây với vua, rảo bước, không ngoảnh lại. Hôm nay lão đi một mình. Mẹ Lục Sình vẫn ngồi chỗ cũ. Bà ngồi sát chân cột hiên, lưng còng, cái bao nhỏ ôm trong lòng. Tấm chăn của bà cuộn tròn bên cạnh, cái nồi úp lên trên. Bà không khâu, không làm gì, chỉ ngồi. Thấy lão đi tới, bà ngẩng lên, rồi lại cúi xuống cái bao. Cái bao ấy lão biết. Hôm bỏ bản, ông trưởng bản trèo lên sàn kho mới ôm nó xuống, bảo bà giữ làm giống. Từ hôm ấy tới giờ, lão chưa thấy bà đặt nó xuống đất lần nào, kể cả lúc ăn. Lão dừng lại. Một chốc sau, lão ngồi xuống bậc hiên, cạnh bà, cách một quãng. Chân trái lão duỗi thẳng ra trước mặt. Từ tháng Chạp, đầu gối ấy hễ ngồi co lâu là cứng lại, phải duỗi ra như thế mới đứng dậy được. Từ hồi cổng đá dựng xong, sáng mùng một nào lão cũng thấy bà từ trên mặt tường. Bà rời bản từ khi trời còn tối, lên tới cổng thì trời vừa sáng, đứng trước mặt Bắc một lúc lâu, cắm nhang rồi về. Bà không lên nóc. Bà không hỏi ai câu gì. Lão thì không xuống. Lần nào lão cũng định xuống, mà lần nào lão cũng thấy mình chưa biết mở miệng bằng câu gì. Tháng Chạp, trên núi, lão chôn lá cờ dưới một gốc thông vì sợ lỡ mình chết, người bên kia nhặt được. Bây giờ cái Ải bị vây, lão năm mươi tám tuổi. Lỡ mình chết mà bà chưa biết, thì chẳng ai nói cho bà. – Lá cờ trên nóc là lá cờ con bà cầm. – Nông Bách nói. Bà không động. Hai tay bà trên cái bao vẫn để nguyên chỗ cũ. Lão nói tiếp, chậm, chỉ nói những gì chính mắt lão thấy. Đêm thứ ba giữ Ải, dưới chân cái cổng gỗ cũ, lão thấy đứa nhỏ nằm đó, tay còn nắm cán cờ. Lão lấy lá cờ ra khỏi tay nó. Lão cuộn lại, nhét vào ngực áo, rồi dẫn sáu chục người trèo vách phía Đông chạy vào núi. Ở trên núi, lão đào một cái hố dưới gốc thông, chôn lá cờ. Hôm quân bên kia rút qua đèo, lão đào lên, vá lại mấy chỗ rách. Mùa xuân, cổng đá dựng xong, lão cắm nó lên nóc. Lão không kể đêm ấy lửa thế nào, người chết bao nhiêu. Những điều ấy bà không hỏi, lão cũng không nói. Bà im một lúc. Gió thổi qua dãy hiên, lật một góc tấm chăn. – Nó cầm chặt không? – Bà hỏi. – Chặt. – Lão nói. Bà gật, như điều ấy bà đã biết từ trước. – Nó khoe được cầm cờ. – Bà nói. – Về nhà, câu nào cũng khoe. Bà ngẩng mặt lên. Từ chỗ hiên này nhìn qua mặt sân thì thấy được nóc cổng, thấy cả cột cờ. Chiều nay gió nhẹ, lá cờ chỉ phất được nửa vạt, chỗ vá xấu nhất ở góc dưới cứ quặt vào rồi lại duỗi ra. Bà nhìn lên đó. Bà nhìn tới khi có một người trên nóc đi ngang, che mất một lúc, rồi đi qua. Đoạn bà cúi xuống. Bà áp trán vào miệng cái bao giống. Lưng bà rung lên mấy cái, nhẹ, như người lạnh. Không có tiếng nào bật ra khỏi miệng bà. Lão ngồi đó. Lão không đặt tay lên vai bà. Lão chỉ ngồi, chân trái duỗi, cho tới khi lưng bà yên lại. Một đứa trẻ ở chiếu bên cạnh thức dậy, khóc mấy tiếng, mẹ nó bế lên dỗ. Có người đàn bà ở cuối hiên ngó sang chỗ hai người, rồi cúi xuống mũi kim. * * * Chạng vạng, mẹ Lục Sình đứng dậy. Bà đặt cái bao giống xuống chiếu, kéo tấm chăn về bên mình. Trong lòng tấm chăn cuộn có một bó nhang buộc bằng sợi dây gai, cái bó bà mang từ bản lên. Bà rút nó ra, ôm vào ngực, rồi đi ra phía cổng. Lão chống tay xuống bậc, đứng dậy, đi theo sau bà mấy bước. Cổng phía Bắc đóng từ hôm mùng bảy. Hai cánh gỗ khép chặt, cửa nhỏ bên hông cũng đã cài chốt. Sáng mùng một hằng tháng, bà vẫn ra ngoài cổng, đứng trước mặt Bắc, cắm nhang vào kẽ đá ngay dưới hình khắc trên trán cổng. Hôm nay ra đó không được. Mặt ấy quay về đồng trống. Bà đứng trước hai cánh cổng đóng, ngửa mặt lên. Từ phía trong, chỉ thấy đá xám và gỗ. Lão hiểu bà đang tìm gì. Lão bước lên, đưa tay chỉ vào chân tường, chỗ đá cổng giáp mép vòm phía sân. Hình người đứng cầm giáo khắc ở mặt bên kia, trên trán cổng. Chỗ lão chỉ ở mặt bên này, đối lưng với nó. Bà nhìn chỗ ấy, nhìn lên, rồi gật. Bà cúi xuống, lấy vạt áo lau bụi ở mấy kẽ đá trước mặt. Lão sai gã lính gác cổng chạy ra bếp chung xin một que lửa. Gã lính mang về một khúc củi đầu còn đỏ. Bà tháo sợi dây gai, rút ra một nén, châm vào đầu khúc củi, thổi cho tới khi đầu nhang đỏ đều. Bà quỳ xuống, cắm nén nhang vào một kẽ đá ngang tầm ngực mình. Kẽ đá ấy hẹp, nén nhang đứng được mà không cần đất. Bà không khấn thành tiếng. Môi bà cũng không động. Hai bàn tay bà đặt xuống đầu gối, móng tay còn đen đất nương từ hôm gặt vội. Lão đứng sau lưng bà, không quỳ, hai tay buông thõng, như người đứng gác một chỗ không ai sai mình gác. Đúng lúc ấy, trên đầu có tiếng dây cung bật một tiếng, khô, gọn. Mấy người lính ngồi dưới chân tường ngẩng cả lên. Trên mép tường, người ta đứng kín, quay hết mặt về phía Bắc. Lão biết trên ấy chiều nay có việc. Lão không lên xem. Ông trưởng bản từ dãy hiên đi ra, chống gậy, đi chậm. Ông dừng sau lưng bà một lúc. Ông bước tới, đặt bàn tay gân guốc lên tảng đá chân tường, cạnh nén nhang, xoa nhẹ, như người xoa lưng một con trâu già. – Ông khổng lồ nhà mình ở bên kia đá. – Ông trưởng bản nói. Ông nói khẽ, chỉ đủ cho bà nghe. Lão ở ngay sau nên cũng nghe. Người ba xóm vẫn gọi người đứng trên nóc cổng là ông khổng lồ. Lão thấy bàn tay ông áp lên đá, không chỉ lên trên. Lão biết ông nói hình người cầm giáo ở mặt bên kia. Ông trưởng bản quay sang bà, xin một nén. Bà rút một nén đưa ông. Ông châm, cắm vào một kẽ khác, thấp hơn. Từ dãy hiên, người ba xóm lục tục đi ra. Đàn bà trước, rồi người già, rồi mấy người đàn ông vừa thay phiên gánh nước. Người đàn bà góa ba con địu đứa nhỏ nhất, dắt hai đứa lớn. Ai tới trước thì xin bà một nén. Bó nhang không đủ, về sau người ta bẻ đôi, mỗi người nửa nén. Người tới sau cùng không còn nhang, đứng sau mà chắp tay. Ai cũng tự tìm lấy một kẽ đá, chỗ cao chỗ thấp, quỳ xuống cắm, rồi đứng dậy lùi ra cho người sau. Ông già xóm dưới không đi được. Bốn người lại khiêng cái cáng tre ra, đặt xuống cách chân tường mấy bước. Ông ngồi trên cáng, tay run, không với tới đá. Ông trưởng bản cầm nửa nén của ông, châm, cắm hộ vào kẽ đá thấp nhất. Ông già trên cáng nhìn theo nén nhang ấy, rồi gật gật, môi mím lại. Mấy người lính Ải cũ cũng ra, những người giữ cổng này từ trước tháng Chạp, từng ngồi chung bếp với đứa nhỏ cầm cờ. Gã lính trẻ mắt tinh đi trước, cánh tay còn buộc vải. Gã không xin bà nhang. Gã đứng sau đám đàn bà, chắp tay, cúi đầu một cái thật lâu, rồi quay về chỗ mình đứng gác. Gã lính gác cổng đứng dịch ra sát cánh cửa nhỏ, cây giáo dựng thẳng, nhường chỗ. Gã ngó lão một cái. Lão không nói gì. Gã cũng thôi ngó. Lý Ông Trọng trên nóc cổng không xuống. * * * Tối, chân tường đã kín nhang. Kẽ đá nào cắm được thì đã có nhang, từ ngang ngực người lớn xuống tới sát mặt đất. Đầu nhang đỏ lấm tấm, chỗ dày chỗ thưa, như một đám đom đóm đậu trên đá không bay. Khói không bay đi được. Mặt sân chỗ ấy khuất gió, khói nhang quẩn lại dưới mép vòm, mỏng như một lớp vải màn, mùi trầm lẫn mùi đá ẩm. Bó nhang của mẹ Lục Sình chỉ còn mấy nén. Bà đưa một nén cho lão. Lão cầm lấy. Lão nhìn nén nhang trong tay một chốc. Ba mươi năm, lão cắm nhang ở mộ lính, nén nào cũng có lời. Nén này lão không biết nói gì. Lão châm, cúi xuống cắm vào một chỗ còn trống sát chân tường. Lúc đứng thẳng lên, đầu gối trái lão kêu một tiếng khô. Người ba xóm về lại dãy hiên khi trời tối hẳn. Đứa trẻ nào cũng đã ngủ trên lưng mẹ. Người đàn bà góa đi sau cùng, ngoái lại một lần. Bà thì không về. Bà ngồi xuống ngay chỗ ấy, dưới mép vòm, lưng tựa vào đá, mấy nén nhang còn lại để trong lòng. Lão ở gần đó, không giục bà về. Gã lính gác cổng mang ra một tấm chiếu cũ, trải xuống chỗ bà ngồi. Hình người cầm giáo trên trán cổng, lão biết, lúc này đang quay mặt xuống mấy trăm đống lửa trại vừa nhóm dưới đồng trống. Mấy tháng nay, mỗi lần đóng mở cổng, lão đặt tay lên đá cổng không biết bao nhiêu lần. Đêm nay lão không đặt tay lên, sợ chạm phải nén nhang của ai. * * * Từ nóc cổng xuống, hắn chưa về gian trại. Hắn đi một vòng quanh sân với Lê Mẫn: kho thóc, bếp chung, sân sau kho chỗ lính nằm trên chiếu, giáo đặt dọc bên người. Viên phó trấn thủ đi bên cạnh, chỗ nào cũng nói đúng một câu, số người, số bát, số chiếu. Hắn nghe, không hỏi thêm. Khi quay lại phía cổng thì trời đã tối hẳn. Trên mép tường, mấy bó đuốc canh đã thắp. Tới gần mép vòm, hắn dừng lại. Chân tường trước mặt hắn chi chít đốm đỏ. Có tới mấy chục đốm, có khi hơn, cao thấp không đều, nhiều nhất ở quãng ngang tầm ngực người quỳ. Khói đứng lặng dưới mép vòm. Sát bên chỗ đốm đỏ dày nhất, có một người đàn bà ngồi tựa lưng vào đá, đầu cúi. Hắn nhận ra bà. Hôm qua, lúc Nông Bách dẫn hắn đi ngang dãy hiên, bà ôm cái bao nhỏ, nhìn theo ông già không rời. Đêm nay trong lòng bà không có cái bao, chỉ có mấy nén nhang chưa châm. Mấy nén ở sát mặt đất thì ngắn hơn cả, đầu bẻ nham nhở. Có nén cắm xiêu, như cắm bằng một bàn tay với không tới. Ông già giữ Ải đứng cách đó mấy bước. Thấy hắn, ông cúi đầu. – Bẩm bệ hạ, mẹ của người cầm cờ hồi tháng Chạp. – Ông nói khẽ, như sợ người đàn bà nghe thấy. – Người ba xóm cắm theo cả. Hắn gật. 【Đinh! Mạch mới nối về Trống: Ải Bắc.】 Chữ hiện ra ở chỗ làn khói dày nhất, rồi tắt. Không có dòng nào theo sau. Đêm rằm, đặt tay trên mặt Trống ở địa thất, hắn đã dò về phía Bắc mà không thấy gì. Đêm nay hắn không có Trống dưới tay, mà lại đứng ngay ở đầu sợi. Sợi ấy không bắt đầu từ cái cổng hay lá cờ trên nóc, mà từ mấy kẽ đá dưới tay người đàn bà kia, từ mấy chục nén nhang người ta bẻ đôi chia nhau. Nó còn non, ấm như hơi khói, và chỉ có một hướng để đi: xuống dốc phía Nam, về chỗ cái Trống đang nằm dưới địa thất ở kinh. Hắn nhớ cái miếu ở Lũng Khẩu, người ta đã phải đẽo gỗ, đắp bệ rồi mới có chỗ cắm nhang. Hắn không ra lệnh gì, không cắm nén nào, cũng không bảo ai đưa người đàn bà kia về hiên. Hắn đứng đó một chốc, rồi lùi ra, đi vòng xa chân tường cho khỏi bước ngang chỗ nhang. Ông già giữ Ải đi theo hắn mấy bước. – Bẩm, đêm nay tiểu nhân để một người ngồi trông chỗ nhang. – Ông nói. – Cánh cổng là gỗ. Hắn gật. Ông già đứng lại, không theo nữa. Chốc sau, hắn thấy một người lính Ải cũ ôm giáo tới ngồi cách chân tường mấy bước, quay lưng về phía nhang, mặt hướng ra sân. Người đàn bà không ngẩng lên lần nào. Hắn lên lại nóc cổng. Nếu chiều mười bảy Thạch Sanh đã nhấc đàn, thì đêm nay y tới. Đêm ấy hắn ngồi ở đầu bậc đá, nhìn xuống đồng trống, thỉnh thoảng ngoái lại phía chân tường bên trong, chỗ đốm đỏ thưa dần khi nhang cháy hết từng nén. Dưới đồng trống, lửa trại cháy như mấy đêm trước. Có lúc, dưới cửa phía Nam vọng lên tiếng lính gác gọi nhau, tiếng chốt rút. Gần khuya, người tiều phu lên tới cửa phía Nam, cái đàn buộc sau lưng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ