Rạng rằm, người giữ cửa Đông tới thư phòng khi ngọn đèn trên án còn chưa tắt.
Phạm Ngũ Lão không ngồi. Y đứng ở chỗ gần cửa, giáp da còn buộc dây, ống quần ướt tới gối, như vừa đi một vòng chân thành lúc cỏ còn đẫm nước đêm.
– Bẩm bệ hạ. Một nghìn người đủ tên rồi. – Y nói. – Chia mười đội, mỗi đội một người cũ của doanh đứng đầu. Đêm nay cả một nghìn ngủ lại doanh, không ai về nhà.
– Các cửa thì sao? – Hắn hỏi.
– Bẩm, lính mới luyện từ tháng Sáu đứng vào. Cửa nào mạt tướng cũng để lại mấy người cũ, đứng xen giữa.
Hắn gật. Hắn nghĩ tới cửa Tây. Ở cửa ấy, ngoài lính mới còn có người dắt voi với hai con voi, xưa nay vẫn ít lính hơn các cửa khác, vì có voi ở đó đã đủ cho ai muốn vào phải nghĩ lại.
– Đêm nay, ngươi đặt thêm người ở cửa Tây. – Hắn nói. – Đủ như cửa Đông, không thiếu một người.
Người giữ cửa Đông ngước lên một chốc, môi mím lại, mà y chỉ cúi đầu.
– Bẩm. Trước giờ Tý thì đủ. – Y nói.
Nguyễn Trãi tới sau, tay ôm cuốn sổ kho, trên sổ đặt một cuộn giấy nhỏ. Y báo lương trước. Số thóc gom ở mấy kho châu gần đã về đủ từ tối qua, xay xong, giờ đang đóng bao ngoài sân doanh, bao nào cũng vừa một vai người đi bộ dốc. Đêm nay chia gánh xong.
– Bẩm Bệ hạ. Rạng mai, người đi bộ mang đủ lương một tháng. – Y nói. – Kho trong kinh còn lại vừa cho người trong kinh ăn tới gặt. Thần đã ghi dòng ấy.
Y mở cuộn giấy nhỏ ra trên án, chặn một đầu bằng cuốn sổ. Đó là một tờ chép lại tấm bản đồ trên vách, chỉ giữ lấy con đường cái từ kinh lên Ải. Mỗi trạm một chấm tròn, tên trạm chữ nhỏ bên cạnh. Mấy khúc sông, mấy vệt núi, y chỉ kẻ một nét cho biết chỗ. Dưới Ải, cái chấm hôm mùng chín y chấm trên vách, ở đây cũng có, đậm hơn mọi chấm trạm trên tờ.
– Tấm trên vách không mang theo được. – Y nói. – Thần chép ra tờ này. Đi đường, bệ hạ giở.
Hắn cầm tờ giấy lên. Giấy mỏng, gấp lại được bằng bàn tay. Hắn đếm chấm trạm từ kinh lên tới Ải một lượt. Đằng nào hắn cũng sẽ đi qua từng chấm. Hắn gấp lại, cất vào tay áo.
Phan Trung vào cuối, giày còn dính đất sân doanh. Lão tướng chắp tay, đứng vào chỗ cũ của lão.
– Bẩm bệ hạ. Người đi bộ chậm, gánh lại nặng. – Lão nói. – Lão phu xin cho đoàn bộ ra cổng thành phía Bắc từ giờ Dần, đi trước, để ngựa của bệ hạ khỏi phải chờ sau đuôi gánh.
– Được. – Hắn nói.
Lão tướng cúi đầu. Hôm mùng mười, lão xin đi trước, hắn đã bảo không. Lần này lão không nhắc lại.
Quỳnh vẫn đứng bên án từ đầu buổi, quạt cầm tay. Hắn quay sang y.
– Từ mai, việc giấy tờ trong kinh sẽ có người hỏi tới. – Hắn nói. – Người ấy hỏi sổ nào, ngươi mang sổ ấy. Hỏi giấy nào, ngươi tìm giấy ấy.
– Bẩm, người nào? – Quỳnh hỏi.
– Mai ngươi gặp.
Quỳnh cúi đầu. Cây quạt trong tay y không mở, mà ngón cái y miết dọc nan ngoài cùng một lượt, rồi thôi. Người viết chữ vuông vẫn cúi xuống tờ giấy của mình, ngọn bút chấm mực dừng ở mép nghiên.
Hắn cho mọi người lui. Người viết chữ vuông ra sau cùng. Tới cửa, y quay lại xin ra ngoài thành một chuyến quá trưa, ra phía bãi đắp đường cái phía Đông. Y không nói việc gì. Hắn cho đi.
* * *
Quá trưa, hắn ra Thái Miếu.
Lần này hắn đi qua cổng, vào tới sân. Hai người áo nâu ở cổng thấy hắn thì lùi vào trong bóng tường, không lên tiếng.
Sân đông người hơn hôm trước. Đàn bà nhiều hơn đàn ông. Họ thắp xong không về ngay, cứ đứng lại ở bậc thềm.
Trong điện tối hơn ngoài sân. Thanh Vân đứng trên một cái ghế thấp, đang rót dầu cho mấy ngọn đèn treo dưới xà. Đêm rằm, đèn trong điện thắp tới sáng, phải đầy dầu từ chiều. Nàng nghiêng bình rót từng ngọn, rót từ từ cho khỏi tràn. Thấy hắn, nàng xuống ghế, đặt bình dầu xuống chân cột.
– Rạng mai ta lên phía Bắc. – Hắn nói.
Nàng nghe, gật đầu, như nghe một việc đã biết từ sáng. Nàng cầm cái kéo nhỏ treo ở thắt lưng, với lên ngọn đèn vừa rót, cắt lại cái bấc cho bằng, cho lửa khỏi ám khói lên xà. Tay nàng không run. Cái kéo kêu một tiếng nhỏ.
– Người ngoài sân, nhà nào cũng có người trong doanh. – Nàng nói. – Từ trưa tới giờ, muội chia nhang cho họ mấy chục bó. Có người không mua được nhang, đứng không đó mà khấn.
Hắn ngó ra cửa điện. Ngoài sân, khói nhang dồn thành một lớp mỏng ngang tầm đầu người, không có gió, nó cứ lơ lửng nguyên đó. Một người đàn bà đứng ở bậc dưới cùng, tay không, chắp lại, môi mấp máy, mắt vẫn mở, ngó về phía doanh.
– Tam ca đi, việc trong triều ai giữ? – Nàng hỏi.
Tháng Bảy, lần hắn đi vắng, việc trong triều để lão họ Trịnh. Giờ lão vẫn giữ sổ, vẫn đứng ở cuối hàng, vẫn xưng tội thần mỗi khi được gọi lên. Người viết chữ vuông thì theo hắn lên Bắc. Quỳnh giỏi giấy tờ, mà Quỳnh không phải người các quan già trong kinh chịu cúi đầu.
Hắn không đáp. Nàng chờ một chốc, rồi leo lên ghế, cầm bình dầu, rót tiếp ngọn đèn kế bên.
Hắn đứng lại tới khi nàng rót xong cả hàng đèn bên trái điện. Lúc hắn ra tới bậc thềm, đèn trong điện đã sáng ba ngọn, sáng vàng, đều, không ngọn nào khói.
* * *
Chạng vạng, người của trạm vào tới cổng.
Lần này là một gã ít tuổi, ống chân quấn xà cạp, xà cạp tuột xuống tới mắt cá. Gã quỳ ở bậc cửa thư phòng, hai tay dâng cuộn vải dầu lên, nói được nửa câu thì xin nước. Người hầu bưng nước ra. Gã uống một hơi, rồi mới nói tiếp được: tờ này rời Ải lúc chạng vạng hôm kia, gã nhận ở trạm thứ ba, chạy suốt đêm qua.
Tờ giấy cùng nét chữ của viên phó trấn thủ. Câu đầu nói về trận đánh thử. Rạng mười hai, bên kia đem thang tới chân tường cũ sát vách. Thang bị đẩy ra cả. Trong Ải bốn người bị thương, không ai chết. Mấy chữ ấy viết gọn, không thừa một chữ, như người viết sợ tờ giấy không đủ chỗ cho câu sau.
Câu sau xuống dòng.
Người ba xóm đang lên Ải. Chạng vạng, dưới bản đã có khói.
Hắn đọc. Hắn đã biết việc ấy từ đêm hôm kia, khi tay hắn còn đặt trên mặt Trống dưới địa thất. Về cái bản, tờ giấy không nói thêm được điều gì hắn chưa biết. Nó chỉ cho hắn biết người trên Ải thấy gì lúc cầm bút: người còn đang lên dốc, khói mới bắt đầu bốc dưới bản. Lúc tờ giấy rời Ải, chưa ai trên ấy biết kho cháy được bao nhiêu, nương cháy hết mấy sườn, ai ở lại sau cùng.
Hắn đặt tờ giấy xuống cạnh cuốn sổ ngày, chỗ có bản chép ba dòng hắn tự viết hôm mùng mười.
Nguyễn Trãi vừa ở ngoài thành về, áo còn bám bụi đất. Y ghi tờ báo vào sổ ngày, đề giờ nhận. Y đọc câu sau một lần nữa, rồi ghi thêm nửa dòng bên cạnh: chạng vạng hôm kia, chưa rõ kho. Ghi xong, y gác bút, ngồi im, hai tay đặt trên mép án.
– Ngoài bãi đắp đường thế nào? – Hắn hỏi.
– Bẩm, người ta vẫn gánh đất. – Y nói. – Thần nhờ lão già ở lại nói cho thần nghe mấy câu tiếng nhà bên ấy. Thần đã ghi.
Ghi để làm gì, y không nói. Hắn để y giữ việc ấy cho riêng mình.
* * *
Quá canh hai, hắn xuống địa thất.
Cao Lỗ đang lau mặt Trống bằng một mảnh vải khô. Lão lau quanh mép trước, chỗ hoa văn hằn sâu, ngón tay đè mảnh vải đi theo từng vòng, rồi mới lau vào giữa. Thấy hắn xuống, lão gấp mảnh vải, nhích sang bên bệ. Thạch Sanh thì ở bậc dưới cùng, cây cung để ngang gối, mặt quay về phía sau bệ, chỗ cái hốc trên vách.
Hắn ngồi xuống bên Trống. Hắn chưa đặt tay lên.
– Cái đàn sau bệ. – Hắn nói với người tiều phu. – Ngươi cứ để nó nằm trong hốc. Hôm nào nhấc một đầu lên thấy nó nhẹ, thì mang lên Bắc. Đi ngựa.
Người tiều phu ngẩng lên.
– Bẩm. Lên tới Ải? – Y hỏi.
– Lên tới Ải.
Y gật. Y quay lại ngó cái hốc một lần nữa, rồi cúi xuống, lấy ngón tay vuốt dọc dây cung trên gối, như người kiểm lại một món đồ trước chuyến đi. Hồi tháng Tư, cây cung nằm trong cái hốc ấy, tới ngày thì nhẹ hẳn trong tay y. Ông già làm nỏ gật đầu một cái, chậm.
Hắn đặt tay lên mặt đồng. Đồng mát tay, nhẵn, chỗ lão vừa lau còn hơi ẩm.
Họ ngồi như thế một lúc lâu. Ngọn đèn trên gờ đá cháy thấp, không lay. Dưới tay hắn, các sợi vẫn chảy về, sợi gần, sợi xa. Hai sợi trên núi Tây Nam đêm nay dày như mấy đêm trước. Từ phía Ải, vẫn chưa có sợi nào.
Tới nửa đêm, trước mắt hắn có chữ.
【Đinh! Đêm rằm tháng Chín. Lượt triệu hoán Quốc Vận: sẵn sàng. Bảo đảm từ cấp Hào Kiệt trở lên.】
【Anh linh có tên: tám. Nếu triệu hoán thêm, mỗi ngày tiêu hao: hai mươi chín điểm.】
Hắn đọc dòng thứ hai hai lần.
Hai mươi chín. Tháng Bảy, lúc người viết chữ vuông chưa tới, dòng chữ báo hai mươi sáu. Mỗi người có tên ba điểm. Thêm một người, ba điểm nữa. Con số ấy hắn tự tính được, không cần ai.
Thứ hắn không tính được là phía đổ vào. Từ hôm cái chum cạn, trong chum còn bao nhiêu, mỗi ngày đổ vào bao nhiêu, hắn không thấy con số nào nữa. Hắn chỉ biết từ cái đêm cuối tháng Tám ở chính chỗ này, chum không vơi thêm. Từ đêm mùng một, hai sợi núi Tây Nam lại chắc thêm một vòng. Vào có khi đã nhiều hơn chi. Có khi nhiều hơn mà chưa đủ ba điểm. Hắn đoán, không chắc.
Hắn nghĩ tới rạng mai. Một nghìn người ra cổng từ giờ Dần. Người giữ cửa Đông ở lại với các cửa thành. Người viết chữ vuông theo hắn. Câu nàng hỏi chiều nay trong điện, hắn vẫn chưa đáp. Hắn đi rồi, chỗ hắn ngồi trong thư phòng chưa có ai ngồi được.
Ông già làm nỏ ngồi yên. Lão biết trước mắt hắn có chữ, mà không biết chữ gì. Lão không giục. Người tiều phu cũng thế.
– Lão đứng lùi ra một chút. – Hắn nói.
Ông già làm nỏ chống gậy đứng dậy, lùi tới sát vách. Người tiều phu cũng đứng dậy theo, cây cung cầm thấp bên hông.
Hắn ấn bàn tay xuống mặt đồng.
【Đinh! Triệu hoán thành công.】
Ngọn đèn trên gờ đá nghiêng hẳn về một phía, rồi đứng lại.
Ở chỗ tối cạnh bệ, chỗ ngọn đèn không rọi tới, có một người đứng đó. Người ấy đứng như đã đứng từ lâu, mà giờ hắn mới thấy. Một ông già, người cao, lưng thẳng. Áo quan văn màu sẫm, vải dày, cổ áo cài kín. Khăn đen chít đầu. Râu bạc dài tới ngực, chải gọn. Hai vai rộng, rộng hơn vai một người cả đời chỉ ngồi sau án. Bàn tay buông bên hông to bản, đốt ngón thô, giống tay người quen cầm cán giáo hơn tay người chỉ quen cầm bút.
【Cấp bậc: Sử Thi (tím)】
【Anh linh: Tô Hiến Thành】
【Văn Đạo: Trạng Nguyên (bị trần Quốc Vận giới hạn)】
【Kỹ năng: Phụ Chính, Thanh Liêm, …】
【Tâm nguyện: chưa hiển thị. Ghi chú: ý niệm quá mạnh, Anh Linh Lục ghi được một chữ – “Hiền”.】
Hắn đọc hai chữ đầu dòng kỹ năng, rồi đọc lại chữ cuối dòng dưới. Mấy chữ ấy nối với nhau thế nào, hắn chưa biết.
Ông quan già đưa mắt một lượt quanh gian đá: cái Trống, ngọn đèn, ông già làm nỏ đứng sát vách, người tiều phu cầm cung. Cuối cùng mới tới hắn. Ông nhìn hắn lâu hơn mọi thứ khác trong gian, mà không vội. Kế đó ông vén vạt áo, quỳ xuống trên nền đá, cúi đầu thấp, hai bàn tay úp xuống đá.
– Bệ hạ. – Ông nói. Giọng trầm, rõ từng chữ, không cao lên ở cuối câu.
– Tên ông, ta đã đọc. – Hắn nói. – Ông là ai?
Ông quan già ngẩng lên. Ông không nghĩ lâu.
– Thần thờ vua lúc vua lên ba. – Tô Hiến Thành nói.
Vua nào, hắn không biết. Hắn không hỏi. Ông già làm nỏ vẫn sát vách, không động. Người tiều phu đã hạ cây cung xuống tới đầu gối.
【Anh Linh Điện cấp 3 – suất Sử Thi trở lên: 3/4.】
【Hương Hỏa: 42. Thu đủ chi.】
Hắn đọc dòng cuối.
Bốn mươi hai. Từ sáng cái chum cạn tới giờ, đây là lần đầu hắn thấy con số của nó. Thu đủ chi. Ba điểm của người thứ chín, phía đổ vào đã có sẵn.
Hắn bỏ tay khỏi mặt Trống.
– Ông đứng dậy. – Hắn nói.
Ông quan già tự đứng dậy, không cần ai đỡ. Đứng thẳng, ông cao hơn hắn nửa cái đầu. Ông chắp tay trước ngực mà chờ, như người đã quen chờ trước một cái án.
Hắn nhìn ông, nghĩ tới mấy ngọn đèn vừa rót dầu trong điện chiều nay, tới người đàn bà mở mắt mà khấn ở bậc thềm, tới cuốn sổ kho người viết chữ vuông ôm theo mỗi sáng.
– Rạng mai ta lên Bắc. Kinh thành, ta giao cho ông. – Hắn nói.