Suốt bốn ngày sau khi bên kia xuống kín đồng trống, không có trận nào.
Sáng mùng tám, Lý Ông Trọng nghe tiếng rìu từ phía Bắc vọng tới. Tiếng gió mang xuống, lúc rõ lúc mất, xa, đều, không ngớt. Ở mấy sườn núi thấp hai bên chân dốc, chỗ còn cây, từng mảng rừng thưa dần. Người bên kia vác cây về trại, cây dài, hai người một cây, đi thành hàng qua đồng trống, ngoài tầm nỏ.
Họ không đánh. Họ đóng thang.
Từ trên nóc cổng, y thấy được những khung gỗ dài nằm la liệt quanh mấy đống lửa ở đầu trại. Người ta cưa, đục, buộc. Thang làm xong thì dựng nghiêng vào nhau thành từng chụm, như người ta gác lúa. Mỗi ngày nhiều thêm mấy chụm.
Hàng người áo màu tro vẫn đứng ở chỗ hôm đầu. Ngày nào cũng thế. Sáng, họ ra khỏi lều, đứng thành một đám trước đội đầu tiên, gậy tre cắm xuống đất, mặt quay về phía cổng. Trưa, có người mang cơm tới cho họ ăn ngay chỗ đứng. Chiều, họ ngồi xuống. Tối, họ vào lều. Bên ấy không bắt họ làm việc gì, cũng không để họ đi đâu.
Ngày nào y cũng thấy họ. Họ cũng ngước lên.
Phía chân dốc, phu vẫn gánh. Người đi lên đèo tay không, người đi xuống vai trĩu, bao đổ thành đống ở sau trại. Đống ấy mỗi ngày cao thêm một ít. Đám phu không được ở gần trại lính. Họ ngủ ở chân dốc, quanh mấy đống lửa riêng, thưa hơn.
Trong Ải, Nông Bách bớt phần ăn.
Lão không nói ra. Lão chỉ bảo bếp nấu cháo buổi trưa thay cơm, cơm để dành tối. Bát cháo nấu lỏng, mỗi người một bát, có thêm nắm rau ở mấy luống sát vách. Lính đứng tường ăn cháo đứng, bát kê trên mép đá, mắt vẫn nhìn ra ngoài. Có gã lính già húp cạn bát, đưa ngón tay vét quanh vành, rồi mới đặt xuống. Lê Mẫn mỗi tối ngồi trong gian trại, ghi số bao xuất trong ngày, ghi số người ăn. Gã đưa cho y xem, chỉ vào chỗ gã gạch chân, nói con số. Ăn thế này, kho đủ lâu hơn y nghĩ. Y không hỏi lão vì sao bớt. Bên kia ngồi dưới chân Ải tới bao giờ, trong Ải chưa ai biết.
Đêm, y vẫn ngồi trên nóc cổng. Lửa bên kia đêm nào cũng kín đồng trống, dừng ở quãng cũ, không xa hơn, không gần hơn. Ngoài quãng ấy, đêm nào cũng có mấy bó đuốc đi dọc mép đồng trống, từ chân vách bên này sang chân vách bên kia, rồi quay lại. Có đêm, gió mang tới tiếng người hát bên ấy, giọng kéo dài, y không nghe ra câu nào.
Phía Nam, dưới chân dốc, người bản ra nương từ sớm. Từ trên nóc cổng ngoảnh lại, y thấy những chấm người lom khom trên mấy sườn đồi, từ sáng tới tối, lúc ở nương này, lúc ở nương khác. Họ chưa gặt. Từ xa, y đoán họ đi xem lúa.
Chiều nào ông già giữ Ải cũng lên nóc cổng một lần. Lão đứng cạnh y, trông ra trại bên kia, trông xuống bản, rồi hỏi y có muốn xuống trại ngủ một đêm không, để lão ngồi thay. Lần nào y cũng bảo không. Lão không hỏi lại, xuống bếp.
Đêm mười một, tiếng rìu dừng.
* * *
Rạng mười hai, tù và bên kia thổi ba hồi.
Y đứng dậy từ trước khi hồi thứ nhất dứt. Dưới sân, lính phiên ngủ bật dậy, vớ giáo, chạy lên tường theo lối đã tập. Cả Ải lên tường mà không ai cất tiếng. Ông già giữ Ải đã ở chân bậc, áo chưa cài hết, tay vẫy người lên phía đầu tường bên trái.
Trời còn xám. Đồng trống mờ mờ. Từ chỗ đầu trại, một đội người tách ra, đi về phía cổng, không vội. Y đếm thang. Mười cái. Mỗi cái bốn người khiêng, hai người đi kèm cầm khiên. Họ đi qua chỗ hàng áo màu tro đứng. Đám người ấy vẫn đứng nguyên, không ai đẩy họ lên. Họ đứng nhìn đội thang đi ngang qua mặt.
Đội thang không đi về phía cổng.
Y thấy rõ điều ấy. Người đi đầu không hướng về cổng đá, cái cổng mới cao hơn hẳn cổng gỗ cũ. Gã dẫn đội chếch sang trái, thẳng tới đoạn tường cũ sát vách, chỗ tháng Hai đám người phương Bắc ở lại vác đá vá tường sụt. Đoạn ấy thấp hơn cổng mới. Đá ở đó là đá vá, khối to khối nhỏ, không đều như đá cổng.
Người dẫn đội hẳn đã thấy cái Ải này một lần, hồi tường còn cũ.
– Nỏ. – Y nói. – Chưa bắn.
Ông già giữ Ải nhắc lại lệnh dọc tường. Người cầm nỏ quỳ sau mép đá, tên đặt sẵn.
Đội thang tới giữa đồng trống thì chạy. Tới quãng còn chừng một trăm bước, y giơ tay. Dây nỏ bật dọc tường, tiếng gỗ đập khô. Mấy người khiêng thang ngã. Thang đổ, người phía sau nhảy qua, nhấc lên, chạy tiếp. Người cầm khiên giơ khiên che đầu người khiêng. Tên cắm vào khiên, kêu bộp bộp.
Thang đầu tiên chạm tường, rồi thang thứ hai, thứ ba. Đầu thang nhô lên khỏi mép đá, tì vào tường cũ. Người bên dưới bắt đầu leo.
Y rời nóc cổng, đi dọc mặt tường sang đoạn bên trái. Trên mặt tường hẹp, lính nép vào hai bên cho y qua. Y cầm cây trường thương nối cán bằng hai tay, đi tới chỗ đầu thang thứ nhất.
Người leo đầu tiên đã lên tới quá nửa thang. Gã ngẩng mặt lên. Gã thấy y. Y thấy mặt gã dưới mũ da, còn trẻ, râu chưa mọc đủ.
Y đặt đầu cán thương vào thanh ngang trên cùng của thang, đẩy.
Thang đứng thẳng lên một chốc, như do dự, rồi ngả ra sau. Người trên thang buông tay, nhảy xuống, lăn trên đá. Thang đổ xuống đồng trống, gãy một thanh.
– Đẩy thang ra. Đừng đuổi. – Y nói.
Ông già giữ Ải nghe thấy, quay lại hô lên. Dọc tường, câu ấy được nhắc lại từ người này sang người kia. Lính đứng tường lấy giáo, lấy đòn gánh, lấy cả cán chổi, đẩy đầu thang ra. Chỗ nào người leo đã lên gần, người bên trên thả đá. Đá rơi xuống, trúng khiên, trúng vai. Có tiếng người kêu ở bên dưới.
Dưới sân, đám người phương Bắc ở lại khiêng đá lên tường, không ngớt tay. Diêu Cửu đi đầu, mỗi lượt ôm một khối đá to bằng cái đầu người, lên bậc, đặt xuống sau lưng người đứng tường, quay xuống lấy khối khác. Gã không ngó ra ngoài lần nào.
Thang thứ sáu không đẩy được. Đó là cái thang dựng sát vách nhất, chỗ mặt tường gồ ra, người trên tường phải chồm hẳn người ra mới với tới. Người bên dưới đã đóng chân thang vào khe đá, giữ chặt. Hai người đã lên tới gần mép tường. Một gã lính Ải cũ, người trẻ mắt tinh từng theo ông già lên đèo, chồm ra, đâm giáo xuống. Người leo đầu nghiêng người tránh, tuột tay, rơi xuống. Người thứ hai lùi xuống. Gã lính trẻ bị một mũi tên từ dưới bắn lên sượt qua bắp tay, áo rách một mảng, máu chảy xuống cổ tay. Gã không lùi.
Y đi tới, đặt cán thương vào đầu thang, đẩy một lần. Thang không động. Y đẩy lần nữa, dồn cả người vào cán. Chân thang bật khỏi khe đá. Thang ngả ra, đổ.
Không ai trong Ải ra khỏi cổng. Dưới chân tường, người bên kia kéo người ngã của mình lùi lại, lùi lại, ra ngoài tầm nỏ. Mấy cái thang nằm lại trên đá, có cái gãy, có cái nguyên.
Một gã lính trên tường, người từ kinh lên hồi tháng Hai, xin ra nhặt mấy cái thang về làm củi.
– Cứ để nằm đấy. – Y nói.
Gã không xin lần thứ hai.
Từ lúc tù và thổi tới lúc ấy, chừng nửa canh giờ.
Trời sáng hẳn. Y đứng trên đoạn tường cũ, cán thương dựng bên cạnh. Bên dưới, đá rơi ngổn ngang, mấy vệt máu loang trên mặt đá xám, mấy chiếc khiên bỏ lại. Đá thả xuống ban sáng nằm cả ngoài chân tường. Muốn nhặt thì phải ra khỏi cổng. Y bảo khiêng nốt mấy khối đá rạn còn sau dãy trại lên, xếp vào chỗ đã vơi. Bên kia, đội thang đã về tới đầu trại, khiêng theo mấy người không đi được. Hàng áo màu tro vẫn đứng chỗ cũ. Họ đã đứng nhìn suốt.
Trong Ải, có bốn người bị thương. Một người trúng vai, một người trúng đùi, gã lính trẻ bị sượt tay, một người ngã từ trên tường xuống sân, gãy chân. Ông già giữ Ải bảo khiêng xuống trại, gọi người biết bó thuốc.
Y xuống trại, tới chỗ người gãy chân. Gã nằm trên tấm phản, mặt tái, cắn chặt một khúc gỗ cho khỏi kêu. Ông già giữ Ải giữ chân gã, kéo một cái cho xương về chỗ, rồi nẹp hai thanh tre, buộc chặt. Gã kêu một tiếng qua khúc gỗ, rồi thở. Y đứng ở cửa trại tới khi lão buộc chặt vòng dây cuối cùng, rồi lên lại tường. Qua sân, y thấy gã lính trẻ ngồi bệt dưới chân tường, để một người khác quấn vải cho cánh tay, mắt vẫn hướng lên đoạn tường cũ.
Dưới chân đoạn tường cũ, còn một người bên kia nằm lại, không ai kéo về kịp. Người ấy nằm nghiêng giữa mấy khối đá rơi, một tay còn động, cố bò mà không bò được. Lính trên tường có người giương nỏ. Y bảo hạ xuống. Chẳng bao lâu, bên kia có hai người đi ra, không cầm giáo, không cầm khiên, đi chậm, tay giơ lên khỏi đầu. Trên tường không ai bắn. Hai người ấy tới chân tường, xốc người nằm dậy, kéo về.
Ông già giữ Ải bó thuốc xong, lên đứng cạnh y, ngó xuống mấy cái thang bỏ lại.
– Bẩm, họ chỉ đem mười cái thang. – Nông Bách nói.
Y gật. Bên kia đóng thang suốt bốn ngày. Chụm thang ở đầu trại, y đếm không hết. Sáng nay họ đem mười cái, vào đúng chỗ tường thấp nhất, rồi lui khi chưa ai đặt được chân lên mép tường.
* * *
Chiều, có một người cưỡi ngựa đi dọc mép đồng trống.
Người ấy đi từ phía đầu trại sang, chậm, một mình, sau lưng chỉ có hai người đi bộ cách một quãng. Người ấy dừng ngựa ở ngoài tầm nỏ, chỗ đất hơi gồ lên, quay mặt về phía cổng.
Y đứng trên nóc cổng, nhìn xuống.
Người ấy khoác giáp sắt đen, không đội mũ trụ. Xa thế, y không thấy được mặt. Y chỉ thấy cái dáng ngồi trên ngựa: thẳng, không động, hai tay để trên yên. Không ai trong trại bên kia tới gần người ấy. Lính đi ngang qua, người nào cũng dạt ra một quãng.
Người giáp đen nhìn cổng. Nhìn lâu. Nhìn từ chân lên đỉnh, từ đỉnh sang đoạn tường cũ bên trái, chỗ sáng nay mười cái thang tì vào. Sau đó người ấy quay đầu ngựa một chút, nhìn sang vách Tây. Nhìn ở đó cũng lâu.
Y không biết người ấy là ai. Cách người ấy ngồi, cách lính bên kia dạt ra, y biết người ấy là người cầm quân.
Y không gọi ai. Y không cầm nỏ. Y đứng yên trên nóc cổng, cây trường thương dựng bên cạnh, nhìn lại.
Hai người cách nhau cả một đồng trống. Không một tiếng gọi, không một cái giơ tay. Gió chiều thổi qua giữa hai bên, cuốn bụi trên đồng trống thành từng vệt.
Một lúc sau, người giáp đen quay ngựa, đi về phía trại, chậm như lúc tới.
Ông già giữ Ải lên đứng cạnh y từ lúc nào, y không để ý.
– Bẩm, tháng Chạp, người cầm quân bên ấy cũng có lúc ngồi ngựa đi dọc đồng trống như thế. – Lão nói. – Xa thế, tiểu nhân không thấy mặt. Có phải người ấy không, tiểu nhân không biết.
Y gật. Đây là lần đầu y thấy người cầm quân bên kia. Từ hôm y lên Ải, người ấy chỉ có trong lời người khác.
Y cho người sang vách Tây, dặn hai người canh ở đó: từ đêm nay thêm một người nữa, mắt nhìn xuống con đường bám vách, không nhìn ra đồng trống.
* * *
Tối, người của trạm lên tới cửa phía Nam, một gã y chưa thấy mặt bao giờ, mặt đỏ gay vì leo dốc.
Lê Mẫn đỡ cuộn vải dầu, mang vào gian trại cạnh cổng, khêu đèn cho sáng, mở ra.
Gã nhìn tờ giấy, rồi ngồi thẳng lên.
– Bẩm tướng quân. – Gã nói. – Chữ bệ hạ.
Y đứng ở cửa. Ông già giữ Ải đã vào, ngồi đối diện viên phó trấn thủ.
Lê Mẫn đọc to. Ba dòng, rồi một dòng nhỏ ở dưới. Gã đọc chậm, rõ, từng dòng. Đọc xong, gã đặt tờ giấy lên án, hai tay để hai bên, không chạm vào nó nữa.
Ông già giữ Ải ngồi im. Hồi sau, lão bảo viên phó trấn thủ đọc lại dòng nhỏ. Gã đọc lại, chậm hơn lần đầu. Lão gật, chậm, như người nhẩm cho thuộc một câu để mang đi nói với người khác.
– Lệnh có nói người lên thì ở đâu không? – Lão hỏi.
– Bẩm, không. – Viên phó trấn thủ nói.
Lão gật lần nữa.
Y nghĩ tới cái tên khắc dưới chân cột cờ, chỗ đêm nào y cũng ngồi.
Y không nói gì về tờ lệnh. Y không hỏi lý do. Chiều nay, người cầm quân bên kia đã nhìn sang vách Tây lâu như nhìn cổng. Bên kia vách Tây, con đường mòn đổ xuống phía cái bản.
– Ai xuống bản? – Y hỏi.
– Bẩm, mạt tướng đi. – Viên phó trấn thủ nói ngay. – Mạt tướng đọc được lệnh.
Ông già giữ Ải ngẩng lên. Lão ngó tờ giấy trên án một lúc, rồi quay sang y.
– Sáng mai tiểu nhân xuống bản. – Nông Bách nói.