Chương 187: Thủy tộc tặng cầm

Nước tháng Tám lên nhanh. Từ quá trưa, y đã thấy dòng sông khác đi. Dòng giữa chảy chậm lại, rồi như đứng yên, rồi nước ở mép bến bắt đầu dâng, liếm dần lên từng bậc đá. Tới giờ Thân, bậc thấp nhất đã chìm hẳn. Bậc thứ hai còn khô một nửa, rêu ở mép dưới đã dập dềnh theo sóng. Y ngồi ở bậc đá quen, ngay dưới mái lá, cuộn dây neo trên đùi. Sợi đay qua tay y, vặn lại, săn thành từng vòng. Tay y đi đều, không cần ngó. Mắt y để ngoài sông, đo chỗ nước. Nước này, tới tối còn lên nữa. Trăng mười bảy, triều cường, lại thêm nước nguồn từ trên đổ về sau mấy trận mưa đầu tháng. Y đã sống với sông từ thuở còn cởi truồng tắm bến. Nước nào lên tới đâu, y nhìn màu nước là biết. Ngoài mép bến, đứa con trai Chu Tứ đang lặn. Nó lặn chỗ nước sâu ngang ngực người lớn, nơi bậc đá cuối cùng chìm xuống lòng sông. Chiếc đục sắt của cha nó giắt bên hông, buộc bằng sợi dây vải. Mỗi lần ngụp xuống, nó lại mò lên được một thứ gì: một viên cuội, một mảnh sành, một con ốc. Thứ nào nó cũng giơ lên cho y xem, rồi ném ra xa. Cái đầu đen ngụp xuống thì y bắt đầu gập ngón tay, cứ hết một hơi thở dài của y là một ngón. Bàn tay trái gập hết năm ngón, sang bàn tay phải. Nó nhô lên, y duỗi cả hai bàn tay ra, đặt lên đùi, bện tiếp. Lần sau nó ngụp xuống, y lại gập. Lần này, nó lên khi bàn tay phải của y gập tới ngón thứ tư. – Ông ơi, lâu hơn hôm qua chưa? – Nó gọi, nước còn chảy ròng ròng trên mặt. Y giơ bàn tay phải lên, bốn ngón gập. Nó ngó, cười toét, lại ngụp xuống. Lâu hơn hôm qua một ngón. Hôm kia, nó lên lúc y mới gập tới ngón thứ hai bàn tay phải. Đứa trẻ này lặn như cá. Cha nó chết dưới sông hồi tháng Giêng, mà nó không sợ nước. Y không khen, không bảo gì. Y chỉ ngồi đây, gập ngón tay. Nó biết y gập. Nó lặn để y gập thêm một ngón. Ở chỗ đất cao cạnh mái, Chu tẩu đang trải lưới lên mấy cái cọc tre, gỡ từng mắt rong mắc vào, tay thoăn thoắt. Y bện thêm một gang dây. Cuộn dây này là của nhà người lái đò ngang ở đầu xóm. Dây cũ của nhà ấy mục, đứt hôm mưa đầu tháng, thuyền trôi mất nửa buổi mới vớt lại được. Người lái đò mang tới cho y một bó đay, không nói gì, đặt xuống cạnh mái rồi về. Ở bến này, người ta biết dây y bện không đứt. Y bện cho ai cũng thế, không lấy gì. Nước ngập tới bậc nó đứng, đứa bé mới chịu lên. Nó leo lên, ngồi bệt cạnh y, tháo cái đục ra khỏi dây vải, lấy vạt áo lau từng chút, lau cả cái chuôi gỗ đã đen bóng. Lau xong lại buộc vào hông. – Mẹ bảo mai nước còn to hơn. – Nó nói. – Mai con lặn được năm ngón. Y không đáp. Y đưa tay ra, gập lại một ngón trên bàn tay phải, chìa cho nó xem: năm ngón thì phải gập tới đây. Nó nhìn, mím môi, gật đầu như người nhận việc. Y biết mình còn bao nhiêu ngày. Hôm mùng sáu, vua ngồi ngay chỗ bậc đá kia, nói với y. Y đã gật đầu, rồi bện tiếp, như bây giờ. * * * Nắng rút khỏi mặt sông. Nước sẫm dần. Thuyền xóm chài lần lượt về. Người ta cột thuyền vào mấy cái cọc ở đầu bến, kéo lưới lên, gánh cá vào xóm. Nước lớn, cọc chìm sâu, mấy chiếc thuyền nổi cao hơn mọi hôm, dây neo căng lên như dây cung. Một người đàn ông xóm chài đi ngang mái lá, thấy y thì cúi đầu. – Bẩm, đêm nay nước to. – Người ấy nói. – Tiểu nhân sợ đứt dây. – Ta ngồi đây. – Y nói. – Dây nào lỏng, ta buộc lại. Người ấy cúi đầu, đi. Đứa bé đã lên bờ từ lúc mặt trời lặn, ngồi trên bậc trên, quấn cái áo khô quanh người, răng va lập cập. Nó ngồi cạnh y, nhìn ra mấy chiếc thuyền. – Đêm nay ông ở lại à? Y gật. – Con ở với ông. Y lắc đầu. Y hất cằm về phía xóm. Nó ngó y một lúc, biết là không được, đứng dậy, kéo cái áo lên tận cằm, đi về. Tới chỗ cọc phơi lưới, nó còn ngoái lại một lần. Chu tẩu gọi con. Tiếng chị nhỏ dần trong xóm. Một lúc sau, chị trở ra, mang theo một bát cháo cá còn bốc hơi, đặt ở bậc trên, cạnh cuộn đay, cúi đầu rồi về, không nói gì. Cháo có gừng, nóng tới tận cuống lưỡi. Y ăn hết bát cháo, rửa bát dưới mép nước, úp lên bậc đá cho chị sáng mai ra lấy. Trời tối hẳn. Bến chung ở phía trên đã vắng. Chỉ còn tiếng nước vỗ vào chân bậc, đều, và tiếng dây neo kẽo kẹt mỗi khi một con sóng lớn đi qua. Y thắp ngọn đèn dầu nhỏ, treo dưới mái. Y không bện nữa. Y ngồi, hai tay để trên gối, nhìn ra sông. Bến làng y ngày trước nhỏ hơn bến này, sông hẹp hơn, nước lớn thì lên tận chân lũy tre. Đêm triều cường, người làng cũng ngồi canh thuyền như thế, mỗi nhà một người, gọi nhau í ới từ mũi thuyền này sang mũi thuyền kia. Y ngồi canh từ năm lên mười. Ở đây không ai gọi y. Y cũng không gọi ai. Trăng mười bảy lên muộn. Tới gần canh hai, phía bên kia sông mới hửng lên một vệt sáng, rồi vầng trăng nhô khỏi rặng tre, méo một bên, vàng đục. Ánh trăng trải một vệt dài trên mặt nước, từ bờ bên kia chạy thẳng tới chân bậc đá. Hai lần, y đứng dậy, lội xuống bậc nước, kéo lại một sợi dây neo bị sóng giật lỏng, buộc thêm một vòng. Lần thứ hai, một chiếc thuyền nan nhỏ đã tuột khỏi cọc, quay ngang, đang trôi dần ra phía dòng. Y lội ra tới ngang ngực, túm được mũi thuyền, kéo vào, buộc lại vào cọc của nó, kiểu buộc người xóm chài phải nhờ y mới tháo ra được. Nước đã ngập bậc thứ hai. Lên nữa thì tới chân y. Y về ngồi chỗ cũ, áo ướt tới ngực. Gió sông thổi qua, y không rùng mình. Mấy hôm nay, đầu ngón tay y lạnh sẵn, gió sông không làm lạnh thêm, nắng trưa cũng không làm ấm lại. Y không nghĩ thêm về chuyện ấy. Gần nửa đêm, nước đứng. Đó là lúc triều lên tới chỗ cao nhất, nước chưa kịp xuống. Mặt sông phẳng ra, sóng nhỏ đi. Mấy chiếc thuyền thôi kẽo kẹt. Y biết khoảnh khắc này, nước không đi về đâu cả, như người hít đầy ngực trước khi ngụp. Ở bờ cỏ bên kia, tiếng ếch nhái đang ran bỗng im bặt. Một con cá to quẫy lên giữa vệt trăng, rơi xuống đánh tõm, rồi không con nào quẫy nữa. Y nghe tiếng ấy, vẫn ngồi yên. Thế mà ngay dưới bậc đá, mặt nước động. Không phải sóng. Sóng thì đi từ ngoài vào. Chỗ này động từ dưới lên, rồi đi ngược, từ phía hạ lưu lên, rẽ ra hai bên thành một hình mũi thuyền, như có thứ gì đang bơi ngược dòng sát mặt nước, mà không có thuyền. Y không đứng dậy. Y ngồi yên, hai tay vẫn đặt trên gối. Chỗ nước động tới sát chân bậc thì dừng. Một cái đầu nhô lên. Đầu nhỏ, dẹt, như đầu rắn, mà hai bên có hai sợi râu dài, mảnh như sợi chỉ gai, rủ xuống mặt nước. Hai con mắt tròn, đen, ánh trăng rọi vào thì loáng lên. Cái thân trồi lên theo, thon dài, phủ vảy xanh, ướt sáng. Thân ấy trườn qua bậc thứ hai ngập nước, chậm, và y thấy bốn cái chân ngắn, móng nhỏ, bám vào mặt đá đầy rêu. Nó ngậm một vật dài trong miệng. Vật ấy bọc kín rong, rong ướt rủ xuống từng sợi, nhỏ nước tong tỏng. Nó trườn lên tới bậc y ngồi. Gần quá, y ngửi thấy mùi bùn sông, mùi rong, lạnh. Nó không ngó y. Nó đặt vật dài ấy xuống mặt đá, ngay dưới mái lá, cách đầu gối y chừng một gang tay. Đặt nhẹ, như người ta đặt một bó lúa xuống sân. Xong, nó ngẩng đầu lên. Không ngẩng về phía y. Nó ngẩng về phía trong thành, qua bức tường, về phía Thái Miếu. Nó giữ đầu như thế một lúc. Hai sợi râu khẽ rung. Đoạn nó cúi đầu, quay mình, trườn xuống mép nước. Thân nó trôi vào nước không gợn một tiếng. Mặt nước liền lại. Chỗ động lùi ra xa, xa dần về phía giữa sông, rồi mất. Y vẫn ngồi. Chỗ vật ấy nằm, nước từ đám rong nhỏ xuống, loang thành một vũng nhỏ trên mặt đá. Ánh trăng rọi vào vũng nước, lấp lánh. Ngoài kia, mặt sông vẫn đứng, chưa đi về đâu. Dưới sông có những giống không phải cá, không phải rắn, không phải người, y biết từ thuở mới lặn được tới đáy, không cần ai kể. Những đêm ngồi dưới đáy sông đợi thuyền giặc đi qua trên đầu, y đã thấy một hai lần những cái bóng như thế lướt qua trong nước đục, không quay lại ngó y. Sau lưng y, phía cọc phơi lưới, có tiếng động khẽ. Y quay đầu lại. Dưới bóng mấy cái cọc tre, sau tấm lưới đang phơi, cái đầu nhỏ của nó thò ra. Đứa bé. Nó nép sát vào cọc, hai tay bám lấy mép lưới, mắt mở tròn. – Ông ơi, con rắn có chân. Giọng nó run, mà không phải vì sợ. Nó nhìn chỗ mặt nước vừa khép, rồi nhìn y. – Không phải rắn. – Y nói. – Về ngủ đi. Nó đứng thêm một chốc, không đi. Y ngó nó. Nó mới buông mép lưới, lùi một bước, hai bước, rồi quay lưng chạy về phía xóm, chân trần thình thịch trên đường đất. Y nhìn theo tới khi cái bóng nhỏ khuất sau dãy nhà đầu xóm. Y không gọi nó lại dặn gì. Nó sẽ kể với mẹ. Mẹ nó tin hay bảo nó nằm mơ, y không biết. * * * Ngọn đèn dưới mái vẫn cháy. Y cúi xuống vật dài trên bậc đá. Rong bọc nhiều lớp, quấn chặt, như có người đã quấn cẩn thận. Y gỡ từng lớp. Rong ướt, lạnh, trơn trong tay. Lớp ngoài là rong sông thường, thứ rong dài hay mắc vào lưới. Mấy lớp trong, y không biết là rong gì, mảnh hơn, xanh hơn, chưa thấy bao giờ dù đã lặn suốt từ đầu nguồn tới cửa biển. Giữa các lớp rong có mấy con ốc nhỏ bám, vỏ mỏng như vỏ trứng. Y gỡ từng con, thả lại xuống nước. Lớp rong trong cùng không tanh như rong sông, mà thoảng một mùi lạ, như mùi lá non sau cơn mưa. Gỡ tới lớp cuối, y thấy gỗ. Một cây đàn. Thân đàn dài hơn một cánh tay, gỗ sẫm màu, nhẵn, không có lấy một vết xước. Y đặt bàn tay lên mặt đàn. Mát. Mát như mặt đá dưới lòng suối, chỗ nước chảy qua cả ngày. Y nhấc thử một đầu. Nhẹ, nhẹ như một cây sào tre phơi đã khô. Dây đàn căng trên mặt gỗ. Y ngó kỹ dưới ánh đèn. Không dây nào đứt. Không dây nào chùng. Y không gảy. Y không biết gảy. Mà có biết, y cũng không gảy. Tay y rụt về, đặt lên đầu gối. Y ngồi nhìn cây đàn một lúc. Thứ này không phải đem cho bến. Không phải cho y. Con vật đã đặt nó xuống cạnh y, mà không ngó y. Nó ngẩng đầu về phía trong thành. Về phía Thái Miếu. Y không biết nó là con gì, tới từ đâu, vì sao biết đường lên bến này. Y chỉ biết một điều nó đã làm, trước mắt y: đặt vật này xuống, ngẩng đầu về một chỗ, rồi đi. Y nghĩ tới sáng mai. Đợi sáng mai, lúc cổng mở, mang lên cũng được. Đêm nay chẳng ai lấy mất nó dưới mái này. Y lại nghĩ tới đứa bé. Sáng mai, thế nào nó cũng kể với lũ trẻ trong xóm, lũ trẻ kể với người lớn. Cả xóm sẽ biết đêm qua ông tướng lặn sông có một cái gì đặt dưới mái. Người ta sẽ kéo ra xem. Người ta sẽ hỏi. Y không đợi. Cửa Đông ban đêm đóng, mà lính đứng phiên đêm trên vòm cổng ai cũng biết mặt y; y gọi một tiếng, cánh cửa nhỏ bên vòm cổng sẽ mở. Lính cửa Đông đã quen thấy y từ sông lên, tay ôm lưới, ôm rong, có khi ôm cả cá; thêm một bó rong, không ai hỏi. Dưới địa thất Thái Miếu, đêm nào cũng có người thức bên cái trống. Thứ gì phải lên Thái Miếu, thì người dưới ấy biết đặt nó vào đâu. Y chỉ cần mang tới. Y cởi cái áo còn ướt, vắt lên cột mái, khoác cái áo khô vẫn để sẵn trong góc. Y tháo ngọn đèn dưới mái xuống, thổi tắt. Trăng đã lên cao, đủ sáng. Y quấn lại mấy lớp rong ngoài cùng quanh thân đàn, cho khỏi va. Y kiểm lại mấy sợi dây neo thuyền một lượt cuối, sợi nào cũng chắc. Nước đã bắt đầu rút, rất chậm, mặt sông bắt đầu trôi lại về phía hạ lưu. Từ giờ tới sáng, dây neo chỉ có chùng thêm, không căng nữa. Y ôm cây đàn đi ngược lên bậc đá, về phía Thái Miếu. Rong trên thân đàn còn nhỏ nước xuống từng giọt.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ