Chương 174: Dân binh kế nhật

Chiều hai mươi chín, Sẻ đứng phiên ở cổng Thái Miếu. Bảy người áo nâu chia nhau giữ cổng, ngày đêm thay phiên, hai người một phiên, đứng hai bên cánh cổng, giáo tre dựng thẳng. Người nào hết phiên thì vào dãy nhà ngang sau điện nằm nghỉ. Nằm thôi, ít khi ngủ được. Tới phiên lại ra. Chẳng ai dặn phải chia thế nào. Từ hôm về kinh, bảy người tự chia, tự đổi, tới giờ chưa ai trễ phiên lần nào. Áo nâu của bảy người đã bạc. Giáo tre của bảy người đã nhẵn chỗ tay cầm. Người trong kinh quen mặt họ rồi, đi ngang thì gật đầu, có bà còn dúi cho mấy quả ổi. Họ nhận, cảm tạ, để đó. Ổi để tới héo, lại đem cho lũ trẻ quanh Thái Miếu. Chiều nay đứng với gã là người cao nhất trong bảy, cũng là người ít nói nhất. Hai người đứng hai bên cổng, mặt ra đường, cả buổi chẳng ai mở miệng. Người tới gửi nhang không ngớt. Phần đông là đàn bà. Có người đi chợ về, tạt qua, rút trong thúng ra một nén, cắm vào chum, vái về phía điện, đi tiếp. Có người đứng lâu, miệng lẩm nhẩm. Có ông già dắt theo đứa cháu, bắt nó cắm, bắt nó vái, xong mới dắt đi. Có một đứa bé gái chừng sáu, bảy tuổi, theo mẹ tới, cắm xong nén nhang thì không chịu đi. Nó đứng ngửa cổ nhìn Sẻ, nhìn cây giáo tre, nhìn cái áo nâu. Mẹ nó kéo tay. Nó vẫn đứng. – Chú đứng đây làm gì? – Nó hỏi. – Đứng gác. – Gã nói. – Gác cái gì? Gã ngó ba cái chum, ngó vào điện. Gã không biết nói thế nào cho một đứa trẻ hiểu. – Gác cho người ta thắp nhang. – Gã nói. Đứa bé gật đầu, nghiêm như người lớn. Mẹ nó cúi đầu với gã một cái, xin lỗi, kéo nó đi. Đi được mấy bước, nó còn ngoái lại. Sẻ đứng nhìn từng nén nhang cắm xuống. Gã biết những nén nhang ấy đi đâu. Không phải biết hết. Chỉ biết một phần, từ một câu nói. * * * Sáng mười sáu tháng Bảy, ông già chống gậy tới cổng. Hôm ấy là sáng sau đêm rằm. Đêm trước, trong điện có ánh sáng lạ, có người mới. Bảy người đứng gác ngoài cổng không ai được vào. Sáng ra, ông già chống gậy từ trong điện đi ra, chậm, từng bước, tới đứng giữa sân. Ông gọi cả bảy lại. Ai đang nghỉ cũng gọi dậy. Gã biết ông già ấy. Cả bảy người đều biết. Ông là người làm nỏ, người ngồi cạnh cái trống dưới đất, người mà vua có việc gì cũng hỏi trước. Ông ít khi ra tới cổng. Ông chưa từng gọi bảy người lại nói gì. Bảy người đứng thành một hàng trước mặt ông. Ông ngó từng người. Lâu. Như người đếm. – Từ đêm qua, tám người với mười bảy anh em ăn chung một nồi. Ông nói thế, một câu, không thêm. Xong ông quay đi, chống gậy về phía điện. Bảy người đứng đó, ngó nhau. Người cao nhất gãi đầu. Một người hỏi khẽ: nồi nào? Không ai trả lời được. Sẻ đứng nghĩ. Ở chỗ cũ, hồi gã còn nhỏ, chiều nào mẹ gã cũng đứng ở đầu bờ ruộng gọi tên gã về ăn. Nhà gã nghèo, cả nhà chung một nồi cơm. Nồi to thì ai cũng no. Nồi nhỏ thì người lớn ăn ít, để phần cho trẻ. Năm mất mùa, nồi cạn, mẹ gã cạo đáy nồi chia cho từng đứa, mỗi đứa một miếng cháy. Gã là út, bao giờ cũng được miếng to nhất. Một nồi. Tám người có tên trong điện. Mười bảy anh em: bảy người áo nâu ở cổng, mười người cầm cung trên mặt thành. Ăn chung. Gã nghĩ mãi chỗ ấy. Bảy người áo nâu đâu có ăn cơm. Từ hôm được gọi ra, gã chưa ăn một hạt nào, cũng chưa từng đói. Vậy mà ông già bảo chung một nồi. Gã ngó ra cổng, thấy ba cái chum, thấy người ta đang cắm nhang. Gã nghĩ tới những chỗ người ta thắp. Cái mái dưới bến, gian thờ ngoài chợ, gã chưa thấy tận mắt. Ngôi miếu trên núi thì gã đã đứng trước nó mấy ngày đêm. Cái đền đổ dưới gốc cây lớn thì gã đã đi ngang lúc về. Gã nghĩ tới những tháng trước, chưa ai phải nói với bảy người câu gì như thế. Gã hiểu ra cái nồi ấy là gì. Gã không hiểu hết nó to hay nhỏ. Gã không hỏi ông già. Gã biết ông nói một câu, là vì chỉ muốn nói một câu. * * * Từ sáng hôm ấy, gã lấy một sợi lạt tre, buộc vào cán giáo. Lạt chẻ mỏng, dài chừng một sải tay. Gã quấn một đầu quanh cán, chỗ dưới mũi giáo một gang, buộc chặt. Đầu kia để thõng. Mỗi đêm, trước khi trời sáng, gã thắt một nút lên dây. Một nút cho một đêm. Không ai bảo gã làm thế. Gã làm thế vì anh Tép. Ở Bản Khê, những đêm đứng trước tấm rào, anh Tép đêm nào cũng lấy dao khắc một vạch lên cán giáo. Chẳng ai gặng anh khắc để làm gì. Anh không nói. Đêm thứ tư, anh khắc vạch thứ tư sớm hơn mọi đêm. Đêm ấy, có một thứ không mặt đi lên con đường lát đá. Anh Bống đứng chắn, ngã. Anh Lù bước vào chỗ trống, ngã. Anh Tép ngó gã một cái, xong tự bước vào. Anh ngã. Ngã nhẹ như không còn ai ở bên trong. Dưới ánh đuốc, trên đá chỉ còn áo. Anh Lù bước vào chỗ trống là vì gã đã hô một tiếng, bảo cả hàng đứng sát vào nhau. Gã nhớ điều ấy mỗi đêm đứng phiên. Gã không kể với ai. Không ai hỏi gã. Cây giáo của anh Tép nằm nghiêng gần chân gã. Gã thấy bốn vạch khắc trên cán. Vạch thứ tư còn trắng. Tới rạng ngày thứ hai, vua mới từ trong núi ra. Bảy người còn lại vẫn đứng trong bảy vạch gót chân, suốt từ đêm ấy, không ai rời. Vua đứng trước hàng, ngó từng người, nói một chữ: rời. Bảy người mới ngồi xuống. Vua hỏi tên ba người kia. Gã nói. Bống. Lù. Tép. Vua nhắc lại từng tên, như cất vào đâu đó. Lúc rời bản, vua cầm cây giáo của anh Tép mang về. Gã không có dao. Gã có lạt. Gã thắt. Mấy người kia thấy gã thắt, chẳng ai gặng. Được mấy hôm, gã để ý: người cao nhất đêm nào đứng xong cũng bẻ một mẩu tre nhỏ, giắt vào búi tóc. Người khác giắt vào thắt lưng. Người khác nữa thì đếm bằng ngón tay, miệng lẩm nhẩm. Bảy người, bảy cách. Chẳng ai hỏi ai đang đếm gì. Gã biết họ đếm gì. Họ cũng biết gã đếm gì. Chiều nay, trên dây lạt của gã đã có mười ba nút. Gã không thấy người mình khác đi. Tay vẫn cầm chắc cán giáo. Chân vẫn đứng vững. Đêm qua đứng phiên khuya, gió sông thổi vào cổng, gã vẫn thấy gió như mọi đêm, không hơn không kém. Gã không biết như thế là còn xa, hay chỉ là chưa tới. Ở Bản Khê, mười người đứng trước tấm rào, giờ chỉ bảy người. Gã là đứa út trong mười người ấy. Anh Bống từng gọi gã là út, cả hàng gọi theo. Giờ anh Bống không còn. Trong bảy người còn lại, gã vẫn là út. Mấy người kia vẫn gọi gã như thế. * * * Gần chạng vạng, hết phiên, gã lên mặt thành phía Đông. Gã lên đó mỗi chiều, đổi tin với mười người cầm cung. Họ đứng trên mặt thành cả ngày, thấy được sông, thấy được bến, thấy được thuyền ra thuyền vào. Bảy người áo nâu đứng ở cổng Thái Miếu, chỉ thấy được người đi gửi nhang. Đổi tin cho nhau, mỗi bên biết thêm một nửa. Người cầm đầu toán cung thủ là một ông già tóc hoa râm, vai phải cao hơn vai trái. Thấy Sẻ lên, ông hất hàm. – Chiều nay có gì? – Không có gì. – Sẻ nói. – Người gửi nhang đông như mọi chiều. Dưới bến thế nào? – Hai ông tướng ngồi ở bến cả buổi chiều. – Người ấy nói. – Ngồi ngó lên phía trên sông. Lúc nãy mới về. Thuyền thì chưa thấy. Gã gật đầu. Gã ngó xuống bến. Dưới kia, chỗ cái mái dưới chân tường, một người đàn bà đang tháo tấm lưới khỏi cọc tre. Ngoài sông, thuyền chài lục tục về. Người cầm đầu toán cung thủ ngồi xuống một bậc đá trên mặt thành, rút ống tên đeo sau lưng ra đặt lên đùi, kéo nắp ống, thò tay vào lấy mấy mũi tên ra, lau từng mũi. Lúc kéo mũi cuối cùng, có tiếng lục cục trong đáy ống. Sẻ ngó vào. Dưới đáy ống, nằm lẫn với mấy mũi tên, là một nắm sỏi nhỏ. Thứ đá sông tròn, trắng, to bằng hạt đậu. Người kia thấy gã ngó, không giấu. Người kia đổ cả nắm ra lòng bàn tay, đếm cho gã xem. Mười ba viên. – Đứng xong phiên đêm, bỏ một viên vào. – Người kia nói. – Từ sáng mười sáu. Mười người trên này, ai cũng bỏ. – Sáng mười sáu, ông già chống gậy cũng lên đây? – Lên. – Người kia nói. – Chống gậy lên từng bậc, lâu lắm. Nói đúng một câu, xong đi xuống. Cái câu nồi niêu gì đó. Sẻ không đáp. Gã nghiêng cán giáo, cho người kia thấy dây lạt. Mười ba chỗ thắt. Người kia ngó dây lạt một lúc, không cười, đổ mấy viên đá nhỏ trở lại vào ống, đậy nắp, đeo lên lưng. – Bên dưới cũng đếm à. – Người kia nói. Không phải hỏi. Gã ngó bàn tay người kia. Ngón trỏ, ngón giữa chai cứng, chỗ dây cung cứa vào. Mười người trên này đứng ở mặt thành từ tháng Năm. Đêm mái dưới bến cháy, chính họ đã bắn. Người ta kể, tên trúng cả vai, cả ngực cái thứ đi lên từ dưới sông, mà nó không ngã. Họ không kể chuyện ấy với ai. Gã cũng chưa từng hỏi. – Bảy người, bảy cách. Người kia gật đầu, đứng dậy, quay lại chỗ đứng của mình bên mép tường, mắt ngó ra sông. Mười người trên mặt thành. Bảy người dưới cổng. Không ai nói với ai. Mà cả mười bảy người cùng đếm, từ cùng một đêm, cùng một con số. Gã đi xuống, về cổng Thái Miếu. * * * Lúc gã về tới cổng, trời đã nhá nhem. Phiên chiều đã đổi. Người cao nhất vào nằm. Hai người khác ra đứng. Gã ngồi xuống bậc thềm bên trong cổng, dựng cây giáo cạnh người, định ngồi một lúc trước khi vào nằm. Công chúa đi ra từ phía điện. Nàng cầm theo một nén nhang chưa thắp, đi về phía ba cái chum. Đi ngang chỗ gã ngồi, nàng dừng lại. Mắt nàng dừng ở cán giáo của gã, chỗ dây lạt thõng xuống với mười ba chỗ thắt. Gã đứng phắt dậy, cúi đầu. – Cái này là gì? – Nàng hỏi, giọng nhẹ. Gã cúi đầu thấp hơn. – Bẩm. Tiểu nhân đứng gác, quen tay thì thắt thôi. Nàng ngó dây lạt thêm một chốc. Gã biết nàng đang đếm. Nàng đếm xong, không nói gì, không hỏi thêm. Nàng chỉ gật đầu với gã, đi tiếp về phía ba cái chum, cắm nén nhang của mình vào, vái một cái, quay vào điện. Gã đứng nhìn theo, tới khi nàng khuất sau cửa điện. Ngoài đường, một người áo vải đi ngang cổng, không dừng; gã nhận ra dáng đi ấy, cúi đầu, người ấy không quay lại. Gã vào dãy nhà ngang. Mấy người hết phiên đang nằm trên tấm phản dài, không ai ngủ. Người cao nhất chống tay ngồi dậy. – Trên thành bảo sao? – Thuyền chưa thấy. – Gã nói. – Mười người trên ấy, đêm nào cũng bỏ một viên đá vào ống tên. Từ sáng mười sáu. Chẳng ai lên tiếng. Người cao nhất đưa tay sờ lên búi tóc, chỗ giắt mấy mẩu tre, đếm, rồi nằm xuống lại. Người nằm cạnh lật mình quay vào vách. Ngoài sân, có tiếng chổi quét, đều, chậm. Gã nằm xuống chỗ của mình, cây giáo dựng ở đầu phản, dây lạt thõng xuống ngang mặt. * * * Đêm ấy, gã lại xin đứng phiên khuya. Nằm thì cũng không ngủ được. Trời không trăng. Cuối tháng, trăng chỉ còn là một vệt mảnh lên muộn, gần sáng mới nhô khỏi mái nhà. Đèn trong điện tắt dần, chỉ còn ngọn đèn nhỏ trước hàng bài vị. Dưới kia, tận dưới địa thất, chắc vẫn còn một ngọn nữa, gã không thấy. Gió sông thổi vào cổng, mang theo mùi bùn và mùi nhang. Gã đứng thẳng, giáo dựng cạnh, mặt ra đường. Người đứng phiên với gã đêm nay ngáp một cái, lại đứng thẳng. Ngoài đường vắng. Thỉnh thoảng có tiếng chó sủa xa, tiếng mõ canh, tiếng một đứa trẻ khóc đêm trong một ngõ nào đó, rồi tiếng người mẹ dỗ. Gã nghĩ tới mẹ gã. Nghĩ tới tiếng gọi ở đầu bờ ruộng. Nghĩ tới cái nồi to, cái nồi nhỏ, miếng cháy cạo dưới đáy chia cho từng đứa. Ở chỗ cũ, nồi cạn là có tiếng mẹ gã thở dài, có tiếng muôi cạo vào đáy nồi. Ở đây, gã không nghe thấy tiếng gì. Gã chỉ có dây lạt. Gã nghĩ tới người áo vải đi ngang cổng lúc chạng vạng. Người ấy chắc biết cái nồi to hay nhỏ. Người ấy không nói. Bảy người áo nâu cũng chẳng ai gặng. Gần sáng, hết phiên. Người thay phiên ra đứng, dụi mắt, gật đầu với gã một cái thay lời chào. Gã nghiêng cán giáo, cầm đầu dây, thắt thêm một chỗ ngay dưới chỗ thắt thứ mười ba. Kéo cho chặt. Đêm ấy, Sẻ thắt nút thứ mười bốn. Gã không biết sợi lạt còn dài bao nhiêu.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ