Chương 173: Thạch giai đàm cổ

Quá trưa, nắng nghiêng về phía Tây, Chu tẩu mang tấm lưới ra phơi. Chị cắm thêm hai cọc tre cạnh mái, chỗ đất cao, nước triều không lên tới. Tấm lưới vá xong từ hôm qua, ngâm nước một đêm cho mối đay săn, giờ đem phơi cho khô. Chị căng từng góc lên đầu cọc, buộc bằng lạt, kéo cho thẳng. Gió sông thổi qua, tấm lưới phồng lên như cánh buồm thủng, rồi xẹp xuống. Bến chiều vắng hơn buổi sáng. Thuyền chài đã ra sông từ trưa, phải tối mới về. Đàn bà ngồi rải rác trên bậc đá, đứa khâu áo, đứa nhặt rau, đứa ru con. Trẻ con chơi dưới nước, tiếng hò reo vọng lên từng chặp. Góc lưới cuối căng xong, chị đứng lùi lại ngó. Thẳng rồi. Chị ngó lên phía thượng nguồn. Từ đây không thấy gì. Sông chảy từ phía Bắc xuống, uốn một khúc quanh sau rặng tre, mất hút. Làng cũ của chị ở trên kia, đi bộ mất mấy ngày, thuyền ngược còn lâu hơn. Thuyền ông tướng lặn sông đi từ chiều hôm kia. Chị không biết đã tới chưa. Chị chỉ đoán. Người xóm chài bảo, thuyền chở nặng, ngược nước, ít nhất cũng phải hai ngày. Thế thì có lẽ chiều nay. Có lẽ ngay lúc này. Chị không biết trên ấy giờ ra sao. Nghe người ta kể, có mấy người nghĩa binh quê làng đã ở lại dựng nhà. Mấy nóc, chị không biết. Chị chỉ nhớ làng hồi chưa cháy. Cây đa đầu làng to tới ba người ôm không xuể. Bến làng ghép ván. Nhà chồng chị ở gần bến, có cái sân nhỏ phơi lưới, như chị đang phơi đây. Chồng chị, Chu Tứ, sinh ra ở làng ấy. Lớn lên ở làng ấy. Chết dưới sông Cái, cách làng mấy ngày đường. Người ta nhặt xương trong bãi tro chôn chung dưới gốc đa, chị nghe kể, có người gọi cả tên anh ấy dù anh ấy không nằm ở đó. Chị chưa về đứng trước nấm mộ ấy lần nào. Tháng Chạp năm ngoái, giặc tràn xuống, cả xóm bỏ làng chạy vào kinh. Mẹ chồng chị già, đi không nổi, chồng chị cõng bà suốt quãng đường. Vào tới thành được mấy hôm thì bà mất, ngay trong thành, đêm hai mươi tám tháng Chạp. Tháng Giêng, chồng chị theo ông tướng lặn sông xuống nước, cầm đục sắt đi cạy đáy thuyền giặc. Đêm mười bảy anh xuống nước. Đêm ấy, ông tướng lặn sông ôm anh ngoi lên, người ta khiêng anh lên bậc đá. Cả nhà chồng chị, bây giờ chỉ còn chị với hai đứa nhỏ. Cả ba đều ở dưới chân thành này, cách làng cũ mấy ngày đường. Có ai thắp ở đó không, chị cũng không biết. Chị ngồi xuống bậc đá dưới mái, lấy mảnh vải lau tay. Bên cạnh chị, chỗ ông tướng lặn sông vẫn ngồi mỗi sáng, vẫn trống. Sợi dây neo bện dở vẫn cuộn đó, hòn đá nhỏ vẫn đè lên. Từ hôm ông tướng đi, chưa ai ngồi vào chỗ ấy. Người ta đi qua, liếc một cái, rồi đi vòng. Sáng nào ông tướng cũng ngồi đó, lưng quay vào tấm ván, mặt ra sông, tay bện dây. Ông ít nói. Có hôm cả buổi chỉ nói dăm câu, câu nào cũng ngắn. Đứa con trai chị hay ngồi cạnh, giữ đầu dây cho ông. Ông dạy nó giữ hơi dưới nước, dạy nó đọc chỗ nước xoáy, dạy nó buộc mối dây neo. Không dạy bằng lời. Ông làm, nó nhìn, nó làm theo. Làm sai, ông gỡ ra, làm lại. Từ hôm ông đi, mỗi sáng nó vẫn ra ngồi chỗ cũ một lúc, ngó cuộn dây, rồi mới xuống nước. * * * Ông tướng cửa Tây tới lúc mặt trời còn cách rặng tre chừng một sào. Chị nghe tiếng chân trước khi thấy người. Tiếng chân nặng, đều, trên bậc đá dọc chân tường. Mấy người đàn bà đang khâu áo ngẩng lên cả. Một đứa trẻ con đang ngồi trên bậc đứng phắt dậy, chạy biến xuống nước. Ông đi một mình. Không voi. Không côn. Hai tay buông. Ông to tới mức đi dọc chân tường mà đầu ngang mép mái lá, phải nghiêng người mới qua được dưới một cành cây mọc chìa ra từ khe tường. Chị đã thấy ông mấy lần. Có lần ông dắt con voi già đi ngang dãy lều. Có lần ông đứng sau lưng ông tướng lặn sông ở bến này cả buổi chiều, không nói câu nào. Ông dừng trước mái. Mắt ông đi từ tấm ván có tên ông tướng lặn sông viết bằng than, xuống cuộn dây neo dưới đất, rồi dừng ở chỗ người ấy vẫn ngồi. Ông không ngồi vào chỗ ấy. Ông bước qua, xuống thêm hai bậc, ngồi xuống bậc đá ngay dưới, chỗ sát mép nước. Bậc đá như lún xuống một chút dưới sức nặng của ông. Ông duỗi hai chân, gót chạm nước. Ông ngó lên phía thượng nguồn, chỗ sông khuất sau rặng tre. Chị ngồi im, không dám động. Ông không nhìn chị, cũng chẳng nhìn ai. Mấy người đàn bà trên bậc đá khẽ chụm đầu vào nhau. Một người bảo ông ngồi thế, bậc đá lún mất. Người khác suỵt, bảo khẽ thôi, ông nghe thấy. Ông nghe thấy thật hay không, chị không biết. Ông vẫn ngồi im, gót chân dưới nước, mắt vẫn hướng về khúc quanh. Chừng bổ xong một rổ cá, lại có tiếng chân. Lần này nhẹ hơn, nhanh hơn, có tiếng cán giáo gõ xuống đá. Ông tướng giữ thành đi tới. Chị nhận ra cái mặt vuông, đôi vai rộng, cái đêm thuyền vàng tới chân thành, chính ông đã cho dỡ hai cái lều ở hai đầu để lửa không lan. Hôm ấy chị không biết tên ông, người Bến Dâu chỉ gọi ông theo cái mặt vuông ấy. Bây giờ chị vẫn không biết. Từ mấy hôm vua đi vắng giữa tháng, ông giữ cả kinh, người trong xóm gọi ông là ông tướng giữ thành. Ông dừng ở trên mái, ngó xuống chỗ người kia ngồi. Ông không nói gì. Ông gác cây giáo vào cột mái lá, cán giáo có buộc một dải vải đã bạc màu, đầu vải bay phất phơ theo gió. Ông xuống hai bậc, ngồi cạnh người kia, cách một sải tay. Hai người ngồi đó, ngó lên thượng nguồn. Chị nghĩ, hai ông tướng ra đây để đợi tin. Nghĩ thêm, chị lại thấy không phải. Đợi tin thì đợi ở cửa thành phía Bắc, ở chỗ lính trạm chạy vào. Chẳng ai ra bến này đợi tin cả. Từ bến này, chỉ thấy được sông. * * * Một lúc lâu, hai người không lên tiếng. Chị vào trong lều, rót hai bát nước vối từ cái ấm đất để trên bếp tro. Nước vối nguội, sóng sánh màu nâu. Chị bưng ra, tay hơi run, đặt hai bát xuống bậc đá cạnh hai người, lùi lại, cúi đầu. – Bẩm, hai ông dùng nước. Ông tướng giữ thành quay lại. Ông nhìn bát nước, rồi nhìn chị. – Đa tạ tẩu. – Ông nói. Ông nhìn về khúc sông phía trên một chốc, rồi quay lại chị. – Tẩu người làng trên ấy? – Bẩm. Dân phụ người Bến Dâu. Ông gật đầu. – Lính đi đường bộ, giờ này chắc đã tới bến làng. – Ông nói. – Thuyền thì tới muộn hơn. Không sao. Chị không biết vì sao ông nói với chị điều ấy. Ông nói xong thì quay đi, không đợi chị đáp. Chị đứng đó, trong lòng tự nhiên nhẹ đi một chút. Ông tướng cửa Tây cầm bát nước lên. Bàn tay ông to tới mức cái bát nằm gọn trong lòng tay như một cái chén con. Ông uống một hơi cạn, đặt bát xuống, cúi đầu với chị một cái. Không nói gì. Chị lui về chỗ ngồi dưới mái, cầm lại mảnh vải, lau tay. Lau xong tay rồi, chị vẫn cầm mảnh vải, không biết làm gì khác. Đứa con trai chị từ dưới nước lội lên. Nó ướt từ đầu tới chân, cái đục sắt của cha nó buộc chặt bên hông. Thấy hai ông tướng ngồi trên bậc, nó đứng sững. Chị vẫy nó lại. Nó không lại. Nó ngồi xuống bậc đá, cách hai ông chừng mấy bậc, ôm gối, ngó. Chị định gọi nó về. Chị mở miệng, rồi thôi. Hai ông không xua nó. Chị cũng để yên. Ông tướng giữ thành liếc thấy cái đục bên hông đứa bé. Ông ngó nó một chốc, gật đầu, như gật với một người quen. Đứa bé không hiểu vì sao, cũng gật lại. Mặt trời xuống thấp hơn. Bóng hai người đổ dài trên mặt nước. * * * Hai ông tướng bắt đầu nói chuyện với nhau. Không phải nói to. Giọng ông tướng cửa Tây trầm, ồm ồm, chậm, như người lần giở từng chữ. Giọng ông tướng giữ thành gọn, ngắn, chữ nào ra chữ ấy. Chị ngồi cách mấy bước, nghe được câu này mất câu kia. Có khi nghe được cả câu mà không hiểu. Họ không nói chuyện thóc. Không nói chuyện Ải. Không nói chuyện thuyền đang ngược lên. Họ nói chuyện gì đó xưa lắm, xa lắm. Chị chỉ biết thế, vì cái giọng của họ. Giọng người kể chuyện ngày xưa với một người cũng có mặt ở ngày xưa ấy. Không phải kể cho người kia biết. Kể cho cả hai cùng nhớ lại. Ông tướng cửa Tây nói về núi. Về một con đường mòn dốc, mưa, lầy. Về những người gánh. – Năm ấy, gánh lương lên núi, cũng toàn người không cầm giáo. Ông tướng giữ thành gật đầu. Ông không đáp ngay. Ông cầm cái bát nước vối đã uống cạn, xoay xoay trong tay. – Họ gánh nhanh hơn lính. – Ông tướng cửa Tây nói tiếp, chậm. – Lính còn phải mang giáo. Họ chỉ mang thóc. – Gánh tới nơi, có người không về. – Có. Hai người im một hồi. Gió sông thổi tấm lưới của chị phồng lên, xẹp xuống. – Người ở dưới nước, – ông tướng giữ thành nói, mắt vẫn ngó lên khúc quanh, – thì không cần ai lo. – Ở dưới nước, không ai bằng. – Ông tướng cửa Tây đáp. Chị nghe câu ấy thì hiểu. Hai ông nói về ông tướng lặn sông. Không ai nói tên, mà chị biết. Cả bến này, nói tới người ở dưới nước, chỉ có một người. Chị không hiểu họ nói tới núi nào. Chị chỉ nghĩ tới hôm kia, ba trăm người lính gánh thóc xuống bến chung, rồi đi ra cửa thành phía Bắc, tay không, chẳng người nào mang giáo. Chị không biết hai chuyện ấy có dính gì với nhau không. Mãi sau, đến lượt ông tướng giữ thành nói. Ông nói về sông. Về một đêm. Về những người ngồi trên bờ, mắt không rời mặt nước. – Năm ấy cũng ngồi đợi thuyền như thế này. Đợi tới sáng. Ông tướng cửa Tây không đáp. Ông chỉ nhìn lên thượng nguồn, như ông tướng giữ thành vừa chỉ cho ông thấy một thứ gì ở đó. Chị ngó theo. Chị cũng không thấy gì. Chỉ có nước, rặng tre, và một khúc quanh. Chị không biết đó là bao giờ. Không biết đợi thuyền của ai. Không biết thuyền có về không. Hai ông không nói. Có lẽ không cần nói. Có lẽ cả hai đều biết đoạn sau, nên không ai phải kể. Đứa con trai chị vẫn ngồi đó, ôm gối, ngó hai ông không chớp. Chị biết nó không hiểu gì hơn chị. Nhưng nó nghe. Chị để nó nghe. * * * Mặt trời chạm rặng tre. Nước sông chuyển sang màu đồng. Ông tướng giữ thành đứng dậy trước. Ông cầm cây giáo ở cột mái lá, phủi bụi trên cán, khoác lên vai. Ông nhìn xuống người kia. – Tướng quân. – Ông tướng cửa Tây nói, không đứng dậy. Chị nghe rõ hai chữ ấy, lần đầu chị nghe ông gọi ai bằng thế. Ông tướng giữ thành không đáp. Ông chỉ đặt bàn tay lên vai người kia một cái, rồi đi lên bậc, về phía cổng thành. Ông tướng cửa Tây ngồi thêm một lúc. Chân ông vẫn duỗi dưới nước. Ông nhìn khúc quanh thêm một bận, xong mới đứng dậy. Bậc đá như nhẹ hẳn đi. Ông đi ngang chỗ chị ngồi, dừng lại, cúi đầu với chị lần nữa. Ông nhìn đứa bé. Ông đưa bàn tay to xoa đầu nó một cái, nhẹ, như sợ làm gãy cổ nó. Xong ông đi về phía Tây, tiếng chân nặng, đều, dọc chân tường. Chị ngồi lại một mình dưới mái. Chị nghĩ về hai ông. Người trong xóm bảo, mấy ông tướng ở trong thành không phải người thường. Họ là những người từ đời nào xa lắm, chết rồi mà được gọi về. Vè ông xẩm hát ở chợ chỉ kể các ông đánh giặc năm nay, không kể các ông từ đâu tới. Chị không biết đúng sai. Chị chỉ biết, lúc nãy, hai ông nói chuyện ngày xưa bằng cái giọng người ta nói chuyện năm ngoái. Như thể cái năm xa lắc ấy, với họ, mới chỉ là hôm qua. Đứa con trai chị đã chạy xuống nước lại. Ngoài sông, thuyền chài bắt đầu về, mái chèo khua nước lóc bóc. Chị ra chỗ cọc tre sờ tấm lưới. Đã khô. Chị tháo từng góc, gấp lại, ôm vào lòng. Lưới khô nhẹ hơn lưới ướt nhiều, ôm mà như không. Mai nhà bên mượn ra sông, chị đã hứa. Trước khi vào lều, chị ngó lên phía thượng nguồn thêm một bận nữa. Mặt trời đã khuất hẳn sau rặng tre. Khúc quanh tối đi, mặt sông còn hắt lên chút ánh sáng cuối ngày, mờ như ánh than sắp tàn. Không có cánh buồm nào. Chị cũng không đợi có. Hai cái bát nước vối nằm trên bậc đá. Chị cầm lên, rửa ở mép nước, mang vào lều. Lúc quay ra, chị ngó chỗ hai ông vừa ngồi. Bậc đá ướt một vệt, chỗ chân ông tướng cửa Tây nhấc lên khỏi nước. Ngay trên đó, chỗ ông tướng lặn sông vẫn ngồi mỗi sáng, vẫn trống, sợi dây neo vẫn cuộn, hòn đá vẫn đè. Chị không biết hai ông tướng nói chuyện năm nào. Chị chỉ biết, chỗ ông tướng lặn sông vẫn ngồi, chiều nay không ai ngồi vào.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ