Tên gia đinh nhà họ Trịnh tên là Lục Phúc.
Cả buổi sáng hai mươi mốt, hắn chỉ nói đi nói lại một câu.
– Tiểu nhân tự trốn ra khỏi thành. Tiểu nhân đói quá, muốn sang bên kia xin một miếng ăn. Bọn chúng bắt tiểu nhân dẫn đường. Tiểu nhân không biết gì hết.
Phan Trung muốn dùng hình. Lạc Thiên lắc đầu.
– Hắn là người của phủ Lễ bộ Thượng thư. – Hắn nói. – Tra khảo tới gãy xương, hắn khai ra Trịnh Khê, ngày mai cả triều sẽ nói ta dùng đòn roi để hại trọng thần. Hắn không khai, thì cũng chẳng được gì.
– Vậy chẳng lẽ thả?
– Không thả. – Lạc Thiên nhìn sang Trạng Quỳnh đang ngồi vắt chân bên cửa sổ, mắt lim dim như mèo sưởi nắng. – Tiên sinh, ngươi còn nói nội gián như cá trê dưới bùn không?
Trạng Quỳnh mở một mắt.
– Cá trê thì phải đợi nước lắng mới thấy râu. – Y cười híp mắt. – Nhưng nước lắng rồi, thấy râu rồi, muốn bắt cả con thì phải làm ngược lại. Phải khuấy.
– Khuấy thế nào?
– Đánh cỏ, cho rắn sợ. – Trạng Quỳnh ngồi thẳng dậy. – Rắn sợ thì bò. Bò thì để lại dấu.
* * *
Giờ Tỵ, Cần Chính điện.
Mười mấy vị quan văn võ còn lại của triều đình đứng thành hai hàng. Người nào cũng gầy rộc, quan bào lùng thùng, nhưng hôm nay mặt mũi ai nấy đều sáng hơn mọi ngày. Tin đêm qua dưới Thái Miếu đánh tan một toán giặc lén đào hầm vào thành, từ sáng sớm đã truyền khắp nơi. Giặc chết hơn hai mươi, bị bắt chín, còn có cả một tên phó tướng Tiên Thiên. Ba ngày trước là thuyền lương giặc chìm dưới đáy sông, hôm nay lại là một trận thắng. Vị giám quốc trẻ tuổi này, xem ra thật sự giữ được thành.
Lạc Thiên ngồi trên ghế giám quốc, nói qua mấy câu về trận đêm qua, khen thưởng Phan Trung và binh sĩ, không nhắc tới Cao Lỗ, không nhắc tới chiếc trống.
Rồi Trạng Quỳnh bước ra khỏi hàng.
– Bẩm điện hạ, tại hạ còn một chuyện.
Y chắp tay, giọng oang oang như sợ người đứng cuối điện không nghe rõ.
– Trong chín tên tù binh đêm qua, có một tên không phải người Đại Hạo. Là người Lạc Việt, mặc giáp giặc, dẫn đường cho giặc đào hầm vào Thái Miếu. – Y ngừng lại, liếc một vòng quanh điện. – Tên này ban đầu cứng miệng lắm. Nhưng tới sáng nay, đã chịu khai.
Trong điện lặng đi.
– Hắn nói, hắn chỉ là một con chó giữ cửa. Chủ của hắn, là người trong thành. Là người ngày ngày ra vào triều đình. – Trạng Quỳnh cười hắc hắc. – Có điều, tên này nhát gan, sợ nói ra chủ nhà rồi, cả nhà mình ở ngoài thành bị giết sạch. Hắn xin điện hạ một đêm để nghĩ cho thông. Trưa mai, trước mặt văn võ bá quan, hắn sẽ nói ra tên người ấy.
Không ai lên tiếng.
Lạc Thiên ngồi trên cao, nhìn xuống hai hàng quan lại. Hắn thấy có người nhíu mày, có người đưa mắt nhìn nhau, có người khẽ lắc đầu thở dài.
Và hắn thấy Trịnh Khê.
Lễ bộ Thượng thư đứng ở đầu hàng văn quan, vẫn là thân hình mập mạp, vẫn là đôi mắt ti hí ấy. Lão cúi đầu, hai tay chắp trước bụng, không nhúc nhích. Nhưng dưới ống tay áo, Lạc Thiên thấy ngón tay cái của lão đang miết đi miết lại trên mu bàn tay, miết tới mức da đỏ lựng.
– Vậy thì trưa mai. – Lạc Thiên nói. – Bãi triều.
* * *
Tù binh Lục Phúc bị giam riêng một gian trong ngục phía Đông.
Theo lệnh giám quốc, đêm nay canh gác gấp đôi. Nhưng gấp đôi, là gấp đôi ở cửa ngục, nơi ai đi ngang cũng nhìn thấy. Còn bên trong, ở hành lang dẫn tới gian giam Lục Phúc, chỉ có một cai ngục già ngủ gà gật, và một bát cháo loãng đặt sẵn trên bệ đá, đợi tới giờ đưa vào.
Sẹo và hai thân binh ngồi trong bóng tối gian giam bên cạnh, từ lúc trời còn sáng.
Hai thân binh khoác áo lính cửa Đông vẫn bám theo Tôn Ngũ như hai cái bóng.
Chập tối, họ về báo: sau buổi trưa, Tôn Ngũ ra cửa sau phủ Trịnh ba lần. Lần thứ ba, cánh cửa hé mở, có người dúi vào tay hắn một vật nhỏ bọc giấy dầu.
Canh hai, Tôn Ngũ xách một bầu rượu tới ngục, nói là nhớ đồng hương, muốn ngồi với một tên lính canh ngục cùng làng một lát.
Canh ba, hắn bưng bát cháo loãng từ trên bệ đá, đi vào hành lang tối.
Hắn dừng lại trước song cửa gian giam Lục Phúc, nhìn quanh một lượt. Cai ngục già vẫn ngủ. Hành lang vắng tanh. Hắn lấy trong ngực áo ra gói giấy dầu, run run mở ra, rắc thứ bột trắng bên trong vào bát cháo, lấy ngón tay khuấy đều.
– Lục huynh. – Hắn khẽ gọi qua song cửa. – Cháo đây. Ăn đi, cho ấm bụng.
Một bàn tay từ trong bóng tối gian bên cạnh thò ra, nắm chặt lấy cổ tay hắn.
Là bàn tay của Sẹo. Hai ngón tay gãy vẫn còn nẹp tre, nhưng bàn tay ấy siết chặt như gọng kìm sắt.
Bát cháo rơi xuống đất, vỡ tan.
* * *
Trạng Quỳnh ngồi xổm bên vũng cháo loãng trên nền đá, rút cây trâm bạc giữ búi tóc dưới khăn vấn ra, chọc vào.
Đầu trâm xỉn đen.
Y ngẩng lên, nhìn Lục Phúc đang đứng bám song cửa, sắc mặt trắng bệch, không còn nửa phần huyết sắc.
– Lục huynh. – Trạng Quỳnh cười, lần này nụ cười không có chút gì vui vẻ. – Tại hạ nói dối trước cả triều đình rằng huynh đã chịu khai. Huynh chưa khai. Vậy mà người ta đã vội gửi cháo tới cho huynh.
Y giơ cây trâm xỉn đen lên trước mặt Lục Phúc.
– Chủ nhà của huynh, lo cho huynh quả thật chu đáo.
Lục Phúc nhìn cây trâm, nhìn bát cháo vỡ dưới đất, nhìn Tôn Ngũ đang bị Sẹo đè sấp trên nền đá.
Rồi hắn khuỵu xuống, bắt đầu khóc.
Tới canh tư, hắn khai hết.
* * *
Đường dây ấy bắt đầu từ ngày thứ ba sau khi Đại Hạo vây thành.
Quản gia phủ Trịnh, tên là Tôn Đức, cậu ruột của Tôn Ngũ. Tôn Ngũ và Trương Bính cùng ở đội ba cửa Đông. Tôn Đức cho mỗi tên một đấu gạo, lại đút lót cho đội trưởng, để hai tên thường xuyên được xếp gác ở góc Đông Bắc. Ở góc Đông Bắc có một vọng lâu đổ từ mùa lũ năm ngoái, chưa kịp xây lại, đêm tối không ai nhìn thấy.
Cứ vài đêm một lần, một sợi dây thừng lại được thòng từ góc tường ấy xuống. Người đi xuống là Lục Phúc, mang theo những gì Tôn Đức sai mang: bao nhiêu binh sĩ trên tường, lương còn bao nhiêu ngày, giám quốc hôm nay làm gì. Người đi lên, lại là Lục Phúc, lưng đeo một bao gạo.
Gạo Đại Hạo. Tiền công bán tin.
Ngọn khói bếp thứ ba trên nóc phủ Trịnh, là từ đấy mà ra.
Đêm mùng ba, Lục Phúc sốt, không đi được. Tin về chỗ hở giữa mã diện thứ sáu và góc Đông Bắc lại quá gấp, Tôn Đức sai Trương Bính đi thay. Trương Bính thòng dây xuống, đưa được tin, lúc leo về thì đòi Tôn Đức chia thêm gạo, nếu không thì đem chuyện ra nói. Tôn Đức không nói gì, chỉ dặn Tôn Ngũ một câu.
Tôn Ngũ đứng trên mặt thành, đợi Trương Bính leo lên được nửa chừng, giương cung.
Rồi hắn tháo nút dây buộc dưới chân lỗ châu mai, để cả người lẫn dây rơi xuống chân tường.
Sau đêm ấy, góc Đông Bắc canh ngặt hơn. Nhưng người canh vẫn là đội ba, mà đội trưởng đội ba đã ăn gạo của Tôn Đức.
Đêm mười bảy, khi cả thành say ngủ, thân binh của giám quốc đang canh cống ngầm cho ba người lặn xuống sông, Lục Phúc thòng dây xuống lần cuối cùng. Lần này hắn không quay về. Hắn mang theo tin: chiếc trống vẫn nằm dưới địa thất Thái Miếu, canh gác mỗi đêm chỉ có dăm người lính lạ. Người Đại Hạo giữ hắn lại, bắt hắn dẫn đường, vì hắn từng theo chủ tới Thái Miếu lo việc cúng tế, biết bậc đá nào dẫn lên cửa nào.
– Còn Trịnh Khê? – Phan Trung trầm giọng hỏi.
Lục Phúc run rẩy dập đầu.
– Lão gia… lão gia biết. Lão gia không bảo làm, nhưng lão gia biết. Gạo mang về, lão gia ăn. Trước khi ra ngoài thành lần cuối, tiểu nhân nghe lão gia nói với quản gia… nói rằng thành sớm muộn cũng vỡ, cả nhà tám mươi miệng ăn, phải có đường lui.
* * *
Trời chưa sáng, phủ Lễ bộ Thượng thư đã bị vây kín.
Tôn Đức bị lôi ra từ gầm giường trong gian nhà sau, trong người còn giấu mấy gói giấy dầu y hệt gói bột trong tay Tôn Ngũ. Trong kho sau bếp, còn bảy bao gạo, trên miệng bao in dấu của quân lương Đại Hạo.
Trịnh Khê không chạy. Lão mặc đủ triều phục, đội mũ cánh chuồn, ngồi ngay ngắn giữa chính đường, như đang đợi. Thấy Phan Trung dẫn lính bước vào, lão chậm rãi đứng dậy, tháo mũ cánh chuồn, đặt lên bàn.
– Lão phu tự đi.
Sáng hai mươi hai, trong thư phòng của giám quốc, lão quỳ trên nền gạch, thân hình mập mạp ngày nào như xẹp xuống một nửa.
– Hạ quan… tội thần không có gì để nói. – Lão cúi đầu. – Tội thần không bảo Tôn Đức bán tin. Nhưng tội thần biết mà không ngăn. Tội thần không bảo Tôn Đức giết người. Nhưng tội thần biết mà không nói. Gạo của giặc, tội thần ăn. Cả nhà tội thần ăn.
Lão ngẩng đầu, nhìn thẳng vào mắt Lạc Thiên.
– Tội thần làm quan ba mươi năm, trải qua hai đời vua. Tội thần không tin một hoàng tử mười tám tuổi giữ được thành. Tội thần sai rồi. Nhưng ngày ấy, tội thần thật lòng không tin.
Lão ngừng lại, rồi nói thêm, giọng rất nhỏ:
– Người tìm đường lui trong thành này, không chỉ có một nhà tội thần.
* * *
– Chém. – Phan Trung nói ngay khi Trịnh Khê bị dẫn ra ngoài. – Chém trước cửa Cần Chính điện, cho cả triều nhìn thấy. Thời loạn, không răn một người, thì ngày mai có mười người bắt chước.
Lạc Thiên không đáp. Hắn nhìn sang Trạng Quỳnh.
Trạng Quỳnh hiếm hoi không cười.
– Chém Trịnh Khê, thì dễ. – Y chậm rãi nói. – Nhưng triều đình hôm nay còn mười mấy người. Trong mười mấy người ấy, bao nhiêu người từng giống Trịnh Khê, ngày ấy cũng không tin điện hạ giữ được thành? Chém một Thượng thư giữa lúc vây thành, những người ấy sẽ nghĩ gì? Nghĩ rằng ngày trước mình cũng từng nói câu hàng, ngày mai tới lượt mình.
– Vậy tiên sinh muốn tha?
– Tại hạ không muốn gì cả. – Trạng Quỳnh lắc đầu. – Tại hạ chỉ nói, chém thì có cái giá của chém. Tha thì có cái giá của tha.
Lạc Thiên im lặng hồi lâu.
Hắn nhớ tới phụ hoàng. Đêm hai mươi lăm, phụ hoàng nằm trên long sàng, nói: trẫm ngờ Hạo nhi hại Tuấn nhi, nhưng trẫm sợ, trẫm chọn im lặng, đó là sai lầm lớn nhất đời trẫm.
Hắn không muốn im lặng. Nhưng im lặng và nương tay, không phải là một.
Hắn mở mắt.
– Tôn Ngũ tự tay giết đồng đội. – Hắn nói, từng chữ rất chậm. – Tôn Đức sai người giết người, lại đưa thuốc độc vào ngục. Hai người này, chém. Chém trước cổng doanh trại cửa Đông, cho cả đội ba đứng xem.
Phan Trung ôm quyền.
– Lục Phúc, giam lại. Sau này giải vây, xét lại. Đội trưởng đội ba ăn hối lộ, cách chức, phạt tám mươi trượng.
– Còn Trịnh Khê?
– Tội Trịnh Khê đáng chết. – Lạc Thiên nói. – Nhưng giết lão lúc này, là giết luôn lòng mười mấy người từng nói câu hàng. Cách hết chức tước, tịch thu hết gạo trong phủ, chia cho thương binh. Người nhà họ Trịnh, ăn như dân. Còn Trịnh Khê…
Hắn ngừng lại một chút.
– Từ hôm nay, đi theo đội khiêng xác. Mỗi ngày, người chết trên tường thành, người chết đói trong phố, lão khiêng. Lão không tin thành giữ được, thì để lão tận mắt nhìn xem, mỗi ngày thành này phải trả giá bao nhiêu người để giữ.
Phan Trung trầm mặc hồi lâu, rồi khẽ lắc đầu.
Lạc Thiên biết lão đang nghĩ gì. Hắn cũng biết, đến trưa nay, cả triều đình sẽ có người nghĩ giống lão: vị giám quốc này, rốt cuộc vẫn là một kẻ mềm lòng.
Hắn chấp nhận.
* * *
Chiều hôm ấy, Tôn Ngũ và Tôn Đức bị chém trước cổng doanh trại cửa Đông. Cả đội ba đứng thành hàng, không ai dám ngẩng đầu.
Đoàn Nhị, gã lính hiền lành nói năng lắp bắp, đứng ở cuối hàng, khóc không thành tiếng. Gã đã ở cùng một đội với Tôn Ngũ và Trương Bính suốt ba năm.
* * *
Chập tối hôm ấy, trời xám lại. Mưa bụi bắt đầu lất phất bay. Mưa đầu mùa.
Trên con đường dưới chân tường thành phía Bắc, đội khiêng xác lặng lẽ đi qua. Người đi thứ ba trong hàng là một lão già mập mạp, áo vải thô rách vai, hai tay run run khiêng một đầu cáng tre. Trên cáng là xác một binh sĩ trẻ vừa chết vì vết thương từ đêm hai mươi, gương mặt vẫn còn non nớt.
Lạc Thiên đứng trên bậc thềm vọng lâu, nhìn đội khiêng xác đi ngang qua.
Trịnh Khê cũng nhìn thấy hắn. Lão dừng lại, đặt cáng xuống, định quỳ. Lạc Thiên xua tay.
Lão già không quỳ nữa. Lão chỉ đứng đó, nước mưa và nước mắt lẫn lộn trên khuôn mặt béo bệu đã hóp lại chỉ sau một ngày. Lão khóc không ra tiếng, bờ vai rung lên từng đợt.
Rồi lão tiến lên hai bước, hạ giọng, nói rất nhỏ, nhỏ tới mức chỉ đủ cho một mình Lạc Thiên nghe thấy.
– Điện hạ… tội thần còn một đường dây bên trại địch.