Chương 167: Vô nhật chi lệnh

Người tới trước nhất là Phan Trung. Lão từ doanh sang, áo chưa kịp thay, vạt áo còn bám đất sân tập. Lão vào, chắp tay, đứng ở chỗ quen của mình bên trái án, không ngồi. Lạc Thiên chỉ vào tờ giấy trên án. Lão không cầm lên. Lão đợi. Phạm Ngũ Lão tới sau, từ mặt thành xuống, giáo để ngoài hiên. Trịnh Khê tới sau nữa, ôm theo hai cuốn sổ, như lão vẫn ôm theo sổ mỗi lần được gọi, dù không ai dặn. Nguyễn Trãi tới sau cùng. Y ở gian nhà ngang xa nhất, người hầu chạy sang thì y đã cởi áo ngoài, phải mặc lại, buộc dây áo còn lệch một bên. Y dừng ở ngưỡng cửa một chốc, ngó những người đã đứng quanh án. Đây là lần đầu y được gọi vào một buổi bàn việc quân. Y không hỏi mình đứng chỗ nào. Y tới đứng cuối án, cạnh Trịnh Khê, chỗ còn trống. Trịnh Khê dịch sang một chút. Trịnh Khê đặt hai cuốn sổ xuống góc án, xếp gáy cho thẳng. Một cuốn sổ kho, một cuốn sổ lương quân. Lão không mở, chỉ đặt bàn tay lên trên, đợi. Năm người đứng quanh án. Ngọn đèn đặt giữa, soi lên tờ giấy chữ viên phó trấn thủ. Trên vách sau lưng hắn, tấm bản đồ giấy đã ngả vàng, đường trạm lên phía Bắc tới Ải thì thôi. – Ải gửi về. – Hắn nói. – Một người hàng binh tháng Hai tự quay lại báo tin. Quỳnh, đọc to. Quỳnh cầm tờ giấy lên, đọc. Giọng Quỳnh đọc văn thư khác hẳn giọng Quỳnh nói chuyện. Không lên xuống, không dừng chỗ nào cho người nghe đoán. Chữ nào ra chữ ấy, đúng như người viết đặt. Tới dòng cuối, Quỳnh đọc cùng một giọng như những dòng trên. Nhưng ai đứng quanh án cũng nghe ra Quỳnh ngừng một hơi trước khi đọc. Lúc Quỳnh đọc tới tên trấn bên kia đèo, bàn tay buông bên người của Phan Trung nắm lại. Đọc xong, Quỳnh đặt tờ giấy lại chỗ cũ. Phan Trung bước lên một bước. – Bẩm bệ hạ. Lão phu xin đem quân lên Ải ngay. Giọng lão không to. Lão nói như người đã nghĩ câu ấy từ lúc bước vào cửa, chỉ đợi tờ giấy đọc xong là nói. – Trấn Vọng Nam là quân của Thạch Bá Khôn. – Lão nói tiếp. – Mùa đông năm ngoái, lão phu đứng trên mặt thành này ngó quân y suốt mấy tuần. Y không phải người ngồi yên. Lính y đã đi ghi tên phu, thì y đã định đi. Lão phu xin một nghìn người. Đi đường cái, sáu ngày tới Ải. Tới trước y, đứng sẵn ở cổng. Lạc Thiên không đáp ngay. Hắn quay sang Phạm Ngũ Lão. – Kinh thành, nếu một nghìn người đi? – Bẩm bệ hạ. Kinh thành, mạt tướng lo được. – Phạm Ngũ Lão nói. – Ba cửa đổi phiên đều như cũ. Lính mới luyện từ tháng Sáu đã đứng được hàng giáo. Y nói ngắn, không nêu số. Bàn tay y đặt trên mép án, mấy ngón co lại như đang nắm cán giáo chỗ buộc dải vải, dù hôm nay giáo để ngoài hiên. Hắn gật đầu. Kinh giữ được. Vậy thì chuyện một nghìn người đi hay không, không nằm ở kinh. * * * Hắn quay sang Nguyễn Trãi. – Ngươi đọc thấy gì? Nguyễn Trãi không đáp ngay. Y cúi xuống tờ giấy, không cầm lên, đọc lại một lượt bằng mắt. Ngón tay y đặt lên tờ giấy, chỉ vào hai chỗ, cách nhau mấy dòng. Chỗ thứ nhất: bên ấy gặt tháng Tám. Chỗ thứ hai: dòng cuối, chữ to. – Bẩm Bệ hạ. – Y nói. – Thần chỉ đọc được những gì giấy viết. Thần không biết người trấn tướng ấy là người thế nào. Lão tướng quân biết. Phan Trung không nói gì. – Lính trấn về làng, ghi tên phu, niêm kho của làng, thu thóc cũ. – Nguyễn Trãi nói. – Quân có lương cấp từ trên xuống, thì không phải niêm kho của dân ngay dưới chân trấn. Quân phải niêm kho của dân, là trên không cấp. Trịnh Khê gật đầu rất chậm. Trong phòng này, lão là người đã đọc sổ kho nhiều hơn ai hết. Lão biết câu ấy đúng tới đâu. – Còn câu dặn dân. – Nguyễn Trãi chỉ vào dòng cuối. – Lệnh có ngày, thì lính dặn dân ngày ấy. Đằng này lính chỉ dặn: gặt xong thì đi. Ngày đi do lúa chín, không do người ra lệnh. Y đặt tay xuống, đứng thẳng lên. – Bẩm Bệ hạ. Lệnh xuống cho Khôn không kèm lương, cũng không kèm ngày. Phạm Ngũ Lão ngó Nguyễn Trãi, ngó tờ giấy, ngó lại Nguyễn Trãi. Quỳnh cầm cây quạt lên, xoay một vòng giữa mấy ngón tay, đặt xuống, không mở. Lạc Thiên ngó y. – Sao ngươi biết? – Bẩm, thần không biết. Người có lương thì không ai đợi gặt. Câu ấy y nói đều giọng. Nói xong thì đứng yên, đợi. Phan Trung lên tiếng trước hắn. – Bẩm bệ hạ. Không có lương thì càng phải đi nhanh. – Lão nói. – Lão phu từng thấy quân thiếu ăn. Quân thiếu ăn không ngồi đợi lúa chín. Nó đi, dọc đường gặp làng nào thì ăn làng ấy. Nguyễn Trãi quay sang lão, cúi đầu một cái. – Bẩm lão tướng quân. Sổ kho Hộ bộ ghi, thóc nuôi Ải tháng nào cũng phải gánh từ dưới xuôi lên. Các làng dưới chân Ải, có làng nào còn thóc không? Phan Trung im. Hắn biết câu trả lời. Người nào đứng quanh án này cũng biết. Tháng Chạp, quân phương Bắc kéo xuống qua những làng ấy, đi tới đâu đốt tới đó. Giờ ở đó, người ta mới dựng lại mái nhà, mới cấy lại ruộng, chưa có mùa nào để gặt. – Bên này đèo không có gì cho quân ấy ăn. – Nguyễn Trãi nói. – Nên y phải mang theo từ bên kia. Mang theo thì phải đợi có cái mà mang. Phan Trung không cãi nữa. Lão ngó tờ giấy một lúc lâu, xong gật đầu, rất khẽ, như người lính già nhận ra một chỗ trên bản đồ mà mình đã đi qua. Hắn không hỏi thêm vì sao một lệnh lại xuống như thế. Từ đâu xuống, ai ra, người đứng đây không ai biết. Nguyễn Trãi cũng không đoán. Hắn để ý y không đoán. Y dừng đúng ở chỗ giấy dừng. – Ải giờ có bao nhiêu người? – Hắn hỏi. Trịnh Khê đáp, không cần lật sổ. – Bẩm Bệ hạ. Hai trăm năm mươi lính để lại từ tháng Hai. Hai mươi bảy người Ải cũ. Hai mươi ba người phương Bắc ở lại từ tháng Hai. Thêm một người mới về hôm hai mươi bốn. Cả thảy ba trăm lẻ một miệng ăn. – Còn gì nữa? – Bẩm, trong sổ kho còn một điều. – Nguyễn Trãi nói. – Lương lính các ải cấp từng tháng một. Phần tháng Tám, sổ chưa ghi xuất. Thần không biết Ải còn bao nhiêu. Thần chỉ biết, nếu sổ ghi đúng, thì Ải không có dư. Trịnh Khê lật cuốn sổ trong tay, tìm một trang, đưa cho hắn. Hắn ngó dòng ấy. Nét chữ thư lại Hộ bộ nhỏ, đều, không ai sửa. Đúng như y nói. Lương Ải tháng Bảy đã xuất, cộng thêm gánh thóc Lũng Khẩu đưa lên hồi đầu tháng. Lương tháng Tám chưa có dòng nào. – Bên ấy gặt tháng Tám. – Hắn nói. – Gặt xong, còn phơi, còn đập, còn đong. Đi tới chân đèo, sớm nhất là bao giờ? Phan Trung đáp thay. – Bẩm, nếu y khởi hành liền sau gặt, quân đông, gánh nặng, thì sớm nhất đầu tháng Chín. Nguyễn Trãi gật đầu, không thêm. – Bẩm bệ hạ. – Phạm Ngũ Lão nói. – Nếu y không đợi gặt, đi sớm hơn thì sao? – Thì trên đèo có hai người ngồi. – Hắn nói. – Từ sáng hai mươi lăm. Họ thấy trước nửa ngày, đủ cho một con ngựa dịch chạy xuống. Trên nóc cổng Ải, có người không ngủ. Phạm Ngũ Lão không hỏi thêm. Người trên nóc cổng Ải là ai, y biết. * * * Hắn cầm tờ giấy lên, đặt xuống. Lấy cây bút trên án, chấm mực, xong lại đặt bút xuống, không viết gì. Một nghìn người lên Ải bây giờ, là hơn ba lần số miệng ăn đang có trên Ải. Sáu ngày đường. Tới nơi là đầu tháng Tám. Từ đầu tháng Tám tới đầu tháng Chín, một nghìn người ấy đứng trên Ải mà chưa có giặc. Mỗi ngày một nghìn bát cơm. Kho Ải chỉ vừa đủ cho người Ải. Lương phải gánh từ dưới lên, mà một nghìn người ăn nhanh hơn người gánh. Tới khi giặc tới thật, Ải đã đói. Tháng Hai, Dã Tượng lên Ải với bốn trăm người, gạo mang theo đủ mười lăm ngày. Đi mất tám ngày. Tới nơi thì kho Ải đã cháy thành than, dưới chân núi không còn làng nào bán thóc. Một trăm năm mươi người phải quay về xuôi xin thóc, mới giữ được hai trăm năm mươi người ở lại. Lần ấy, người lên trước thóc. Hắn không định làm lại như thế lần nữa. Hắn ngó Phan Trung. Lão đứng thẳng, mắt ngó hắn. Lão không cãi. Lão biết đếm. Hắn biết lão đã đếm xong trước cả hắn, chỉ là lão muốn đi. Lão lên Ải một mình thì chẳng để làm gì. Lão lên, là một nghìn người phải lên theo. – Trịnh Khê. – Hắn nói. – Phần thóc của ba nhà phía Đông, trong kho còn bao nhiêu? – Bẩm Bệ hạ. – Trịnh Khê lật cuốn sổ thứ hai. – Số chở về kho từ cuối tháng Sáu, chưa xuất bao nào. Con số tội thần có, nhưng nói số thì Bệ hạ phải đổi ra người, ra ngày. Tội thần đã đổi sẵn. Nếu chở được lên tới nơi, đủ cho Ải ăn qua hết mùa thu, còn dư một ít. Số thóc ấy phơi kỹ, bao cói còn mới. Có điều đi đường nước, ướt một lần là mốc. – Chở bằng gì? Quỳnh đặt cây quạt xuống án. – Bẩm bệ hạ. Thuyền Tô gia đang neo ở bến chung. – Quỳnh nói. – Tại hạ vừa đọc sổ. Ba chiếc. Thêm ba chiếc thuyền thóc đáy bằng của triều đình, chở xuống dưới xuôi hồi đầu tháng, giờ đang nằm không. Đi ngược sông, tới được bến xa nhất là bến làng cũ của xóm chài. – Bến Dâu. – Bẩm. Hắn gật đầu. Hồi tháng Hai, thuyền thóc đã lên tới đó một lần. Người dẫn lần ấy vẫn còn đây. – Sổ thuyền chỉ ghi thuyền nan. – Quỳnh nói thêm. – Thuyền chở nặng lên được tới đâu, phải hỏi người chủ thuyền. – Yết Kiêu dẫn. – Hắn nói. Phạm Ngũ Lão bước lên. – Bẩm bệ hạ. Thuyền lên tới nơi, đổ xuống bến, rồi ai gánh? – Lính. – Hắn nói. – Ba trăm người. Ngươi chọn. Không chọn người mới. – Bẩm, mạt tướng chọn trong lính Vũ Thành. Người đã đi đường ấy hồi tháng Hai, mạt tướng cho đi đầu. Họ thuộc dốc. – Những người ấy không ở lại Ải. – Hắn nói. – Gánh lên tới nơi, giao cho Ải, nghỉ hai ngày, về. Ải không phải nuôi thêm miệng nào. Trịnh Khê ngẩng lên khỏi cuốn sổ. – Bẩm Bệ hạ. Mỗi người một gánh, đầy gánh, thì một chuyến là đủ phần Ải ăn qua mùa thu. – Lão nói. – Đường từ bến lên Ải, tội thần không biết dài ngắn. – Bẩm, ba ngày rưỡi đường dốc. – Phạm Ngũ Lão nói. – Gánh nặng thì bốn ngày. Mạt tướng chọn người vai khỏe. Phan Trung vẫn đứng đó. Hắn quay về phía lão. – Lão tướng quân ở lại kinh. Lão không cúi đầu ngay. Lão đứng thêm một hơi, như người còn một câu, cân câu ấy, xong để nó lại. – Lão phu tuân lệnh. Quỳnh ngó Nguyễn Trãi, khóe mắt nheo lại. – Tiên sinh đọc giấy, tại hạ đọc sổ thuyền. – Quỳnh nói. – Tối nay, chỉ có lão tướng quân là phải đọc chính mình. Phan Trung quay sang Quỳnh, ngó một cái. Lão không giận. Lão hừ một tiếng trong mũi, như người ông nghe đứa cháu nói hỗn mà đúng. * * * Trịnh Khê đã ngồi xuống góc án, ghi. Phạm Ngũ Lão lùi về chỗ cũ, ngón tay gõ khẽ lên mép án, đếm nhẩm từng cái tên. Quỳnh cầm cây quạt lên lại. Nguyễn Trãi vẫn đứng, mắt ngó tờ giấy trên án. Hắn ngó quanh một lượt. Mấy người đứng đây, mỗi người một giọng. Người muốn lên Ải liền. Người giữ kinh. Người cầm sổ. Người đọc giấy. Người biết thuyền nằm ở bến nào. Không ai nói thay ai. Mà gom lại, đủ để hắn quyết một việc mà một mình hắn, ngồi trước tờ giấy này, chưa chắc đã thấy ra. Hắn nghĩ tới bên kia đèo. Một người trấn tướng nhận một cái lệnh không ngày, không lương, phải tự đi niêm kho dân mình để có cái mà đi đánh người. Người ra cái lệnh ấy là ai, ở đâu, vì sao ra lệnh như thế, hắn không biết. Hắn chỉ biết, ở đầu bên này, hắn không để Ải phải làm như thế với dân dưới chân Ải. – Mai, Trịnh Khê mở kho. – Hắn nói. – Phạm Ngũ Lão chọn người, trưa xuất phát. Quỳnh xuống bến chung, hỏi chủ thuyền. Ta không ép. Họ không chở, thì thuyền triều đình tự đi. – Bẩm bệ hạ. – Quỳnh nói. – Họ sẽ chở. Quỳnh nói chắc như người đã biết câu trả lời từ tháng trước. Hắn không đáp câu ấy. Hắn quay sang Nguyễn Trãi. – Nếu ngươi đọc sai? Nguyễn Trãi không né câu hỏi. – Bẩm Bệ hạ. Nếu thần đọc sai, giặc tới sớm hơn thần nói. – Y nói. – Thì thóc đã ở trên Ải sớm hơn. Y không nói thêm rằng y tin mình đọc đúng. Hắn gật đầu. Hắn đã tính tới đó. Hắn muốn nghe một người khác nói ra, để biết không phải chỉ mình hắn thấy thế. Hắn ngó tờ giấy của viên phó trấn thủ, dòng cuối viết to. Mực khô từ đêm hai mươi bốn, trong một gian trại cách đây sáu ngày đường. Ở bên kia, người ta đợi lúa chín. Ở bên này, hắn không đợi. – Cho thóc lên trước. – Hắn nói. – Người lên sau.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ