Chương 166: Hàng tốt hồi báo

Chiều hai mươi bốn, người lính gác trên nóc cổng Ải gọi xuống: phía Bắc có người. Nông Bách đang ở dưới sân, đếm lại mấy bó tên mới vót, nghe thế thì đặt bó tên xuống, đi ra cổng. Lão không vội. Ba mươi năm ở Ải, lão đã nghe câu ấy không biết bao nhiêu lần. Có người là có người. Chưa phải là giặc. Lão trèo lên mấy bậc đá dẫn lên nóc cổng, đứng nửa chừng mà ngó ra. Con đường đá từ trên đèo xuống, ngoằn ngoèo như sợi lạt vắt qua lưng núi. Trên đó có một chấm người, đang đi xuống. Chỉ một người. Không ngựa, không gánh, không gậy. Người ấy đi chậm, chốc chốc lại dừng, đứng một chỗ thở, như người đã đi nhiều ngày, mỗi bước phải tính. Tướng quân Lý Ông Trọng đứng trên nóc cổng, tay đặt lên mép tường đá. Y không quay xuống, cũng không ra lệnh gì. Nông Bách biết thế là y để lão lo. – Đóng cổng. – Lão nói với lính dưới sân. – Mười đứa lên tường. Đứa nào có nỏ thì cầm nỏ. Chưa ai bắn. Lính chạy đi. Hai cánh cổng đẩy vào, chốt cài. Mười người lên tường, nỏ đặt trên mép đá. Nông Bách đứng sau cánh cổng, ghé mắt qua khe gỗ. Người kia xuống tới chân đèo thì trời đã ngả chiều. Gã đi qua bãi đá trước cổng, tới cách cổng chừng hai mươi bước thì dừng. Gã ngẩng lên. Ngó lá cờ trên cột. Ngó trán cổng, chỗ khắc hình người đứng cầm giáo. Ngó những mũi nỏ trên tường. Xong gã quỳ xuống giữa bãi đá. Gã gầy, gầy tới mức áo bám vào xương sườn. Chân quấn giẻ, giẻ đã rách, lòi ra mấy ngón chân đen bụi. Mặt sạm, môi nứt. Tay không cầm gì. Gã thò tay vào ngực áo, rút ra một mảnh vải nhỏ, gấp vuông. Gã mở nó ra, trải lên mặt đá trước đầu gối. Trong mảnh vải không có gì. Gã ngó nó một chốc, gấp lại như cũ, cầm trong tay. Nông Bách rút chốt, mở hé cổng, bước ra. Hai lính theo sau, giáo chĩa xuống. – Ngươi là ai? Gã nói. Giọng bên ấy, chữ nọ đè chữ kia, đầu câu đuôi câu dính vào nhau. Nông Bách nghe được dăm tiếng. Lão giơ tay bảo gã nói chậm lại. Gã nói lại, chậm từng chữ, như đứa trẻ tập đọc. Lần này, lão nghe ra. Gã là người làng biên giới bên kia, gần trấn. Tháng Hai, gã ở trong đám lính bên ấy bị bỏ lại giữ một trấn dưới xuôi, hạ giáo hàng, bị dẫn lên Ải. Gã là một trong mười sáu người được thả về. Trong sân, những người Đại Hạo ở lại đã kéo nhau ra đứng sau lưng lính, ngó qua vai. Hai mươi ba người, ở lại từ tháng Hai. Gã trung niên tai cụt rẽ đám đông bước lên, ngó người đang quỳ một lúc lâu, bật ra một tiếng gọi bằng giọng bên ấy. Người quỳ ngẩng lên, mặt méo đi. – Bẩm. – Gã quay sang Nông Bách. – Tiểu nhân biết nó. Hôm thả, nó là đứa duy nhất dừng ở khúc quanh, quay lại vái. Nông Bách nhớ hôm ấy. Mười sáu người đi lên con đường đá, càng đi càng nhanh, sau thì chạy. Có một người dừng lại ở khúc quanh đầu tiên, quay xuống, cúi đầu một cái. Lão nhớ mang máng có chuyện ấy, chứ không nhớ mặt. – Tên gì? – Bẩm, Diêu Cửu. – Khám. – Nông Bách nói. Người lạ tới cổng thì khám, lệ Ải xưa nay vẫn thế, có từ trước khi lão tới. Lần duy nhất không khám, là vì có tờ lệnh từ kinh lên. Hai lính lục người gã, lục từ cổ áo xuống ống quần. Không có gì. Không dao, không thư, không tiền. Chỉ có mảnh vải gấp vuông trong tay. Một người lính giật lấy, mở ra, giũ giũ. Rơi ra mấy hạt cát. Người lính trả lại. – Sang đây làm gì? Gã ngó mảnh vải trong tay, ngó lên Nông Bách. – Tháng Hai, tiểu nhân ăn hai bát gạo của bên này. Nông Bách đứng im. Sau lưng lão, đám hàng binh lặng ngắt. Lão nhớ ra cái mảnh vải ấy. Hôm ấy Dã tướng quân sai đong gạo, mỗi người hai bát, gói trong một mảnh vải. Lão đứng bên cạnh, đếm từng bát mà tiếc, chẳng kém gì viên phó trấn thủ. – Còn gì nữa? – Lão hỏi. Câu ấy bật ra miệng lão như mọi khi. Gã kia nghe, ngẫm một chốc, mới hiểu là hỏi tiếp. Gã kể. Chậm, từng câu một, câu nào lão không hiểu thì người cụt tai nói lại. Trước hôm gã đi, lính trấn về làng gã hai lần. Lần đầu ghi tên. Lần sau thì đếm thóc. – Lính trấn đi từng làng, ghi tên phu, niêm kho thóc. Họ dặn: gặt xong thì đi. – Đi đâu? – Bẩm, họ không nói. Tiểu nhân không biết. – Bao nhiêu quân? – Bẩm, không rõ. Tiểu nhân chỉ thấy lính về làng tiểu nhân, với mấy làng bên cạnh. Mỗi lần chừng hai ba chục người. – Ai ra lệnh? – Bẩm, tiểu nhân không biết. Gã không biết nhiều. Nông Bách thấy rõ thế, mà lão cũng thấy gã không giấu. Người giấu thì biết mình đang giấu cái gì, mắt hay chạy. Mắt gã không chạy đi đâu. Gã quỳ đó, ngó lão, đợi câu sau. Người cụt tai đứng cạnh, nãy giờ im, chợt hỏi gã một câu bằng giọng bên ấy. Gã đáp, ngắn. Người cụt tai cúi mặt xuống, lùi về đứng chỗ cũ, không nói thêm gì. Nông Bách không hỏi gã hỏi gì. Lão chỉ đoán là hỏi về một cái làng khác, cũng ở bên kia đèo, mà lính trấn chắc cũng đã về tới. – Bên ấy gặt khi nào? – Bẩm, tháng Tám. Lê Mẫn đã đứng sau lưng lão từ lúc nào, cầm sẵn giấy bút. Gã viết. Lão nghe tiếng bút chạy trên giấy. – Sao ngươi bỏ làng? Gã cúi xuống. Lần này gã nói dồn, chữ nọ đè chữ kia, Nông Bách không nghe ra. Người cụt tai nói lại cho lão: trong làng, lính trấn ghi tên những đứa đã từng hàng trước. Phu thì bắt chúng trước. Gã biết, lần sau lính về là gã đi. Gã bỏ đi trong đêm, tránh đường trạm, đi ven suối. Bảy ngày. Nông Bách ngó lên nóc cổng. Tướng quân vẫn đứng đó, nghe hết, mặt không đổi. Y gật đầu một cái. – Cho vào. – Nông Bách nói. Hai lính đỡ gã đứng dậy. Gã đứng không vững, bước qua ngưỡng cổng thì vấp, suýt ngã sấp. Mấy người cùng quê chạy ra đỡ lấy hai bên nách, dìu gã vào sân như dìu một người say. * * * Tối ấy, bếp Ải nấu thêm một suất. Người từ bên kia về ngồi ăn dưới mái bếp, giữa những người cùng quê. Gã ăn chậm. Bát cơm hết rồi, gã còn cầm bát một chốc, không đặt xuống. Người cụt tai ngồi cạnh, nói với gã mấy câu. Gã gật đầu, không đáp. Lúc nằm xuống dưới mái hiên với họ, gã đặt mảnh vải gấp vuông dưới đầu, làm gối. Trong gian trại nhỏ cạnh cổng, viên phó trấn thủ thắp đèn, ngồi viết tờ báo về kinh. Nông Bách không biết chữ. Lão ngồi đối diện, ngó tay gã chạy trên giấy, chốc chốc lại nhắc một chuyện. Ngày giờ người ấy tới. Người ấy chỉ một thân, tay không. Lính trấn về làng, ghi tên, đếm thóc, niêm kho. Bên ấy gặt tháng Tám. Người ấy không rõ quân đông ít ra sao, không biết ai ra lệnh. Gã viết theo, không xen một lời. Tới dòng cuối, gã dừng bút. Đoạn gã chấm mực lại, viết chậm hơn, nét to hơn mấy dòng trên. – Dòng ấy là gì? – Nông Bách hỏi. – Bẩm, câu lính trấn dặn dân. – Gã nói. – Tiểu nhân chép đúng lời người ấy. Nông Bách gật đầu. Lão không hỏi thêm. Viết xong, gã cầm tờ giấy lên nóc cổng, đọc cho tướng quân nghe. Nông Bách đi theo, đứng ở bậc cuối. Trên nóc cổng, gió đèo thổi xuống, lạnh hơn ở sân. Tướng quân nghe hết, không bảo sửa chữ nào. Y ngó về phía Bắc. Trên đèo tối mịt, chẳng một đốm đỏ. Từ hôm dựng cổng, đêm nào cũng thế. Đêm nay vẫn thế. Nông Bách bước lên thêm một bậc. – Bẩm tướng quân. Đỉnh đèo, tiểu nhân cho hai đứa lên ngồi. Tướng quân quay lại ngó lão. – Ngồi ở đâu? – Bẩm, ở cột mốc. – Nông Bách nói. – Ngồi đó, thấy được cả hai sườn. Bên kia có ai lên đèo, mình biết trước nửa ngày. Hai đứa thay nhau, ăn mang theo, ba ngày đổi một lần. Tướng quân ngó lão thêm một chốc. – Lão tính đúng. – Y nói. Nông Bách cúi đầu, xuống. Lão gọi hai người lính già nhất trong đám người Ải cũ, những người đã theo lão từ trước tháng Chạp, dặn rạng mai trước khi trời sáng thì lên. Ngồi ở cột mốc. Không đốt lửa. Không bước qua bên kia một bước nào. Thấy gì thì một đứa ở lại, một đứa chạy xuống. – Bẩm, có mang nỏ không? – Một người hỏi. – Không. – Nông Bách nói. – Mang mắt. Mang chân. Hai người kia cười, gãi đầu, đi chuẩn bị cơm nắm. Gần canh hai, lính trạm cầm tờ báo bọc vải dầu, lên ngựa. Lão cầm đuốc đưa gã ra tới đầu dốc phía Nam, dặn thêm một câu nói miệng: từ rạng mai, trên đỉnh đèo có hai người ngồi. Tiếng vó ngựa xuống dốc, nhỏ dần trong đêm. Lão quay vào, đi ngang mái hiên. Dưới hiên, người ta đã ngủ cả. Người từ bên kia về nằm ở đầu hiên, co người, mảnh vải dưới đầu. Gã chưa ngủ. Thấy lão đi qua, gã nhổm dậy toan quỳ. Nông Bách xua tay bảo gã nằm xuống. Lão đứng đó một chốc. Gã này về đây vì hai bát gạo. Cũng vì bên kia, người ta sắp bắt gã đi làm phu. Điều nào kéo gã về nhiều hơn, lão không biết. Lão nghĩ, có khi chính gã cũng không biết. * * * Chạng vạng hai mươi sáu, một người lính trạm phi ngựa vào cửa Bắc. Người ấy rời Ải từ canh hai đêm hai mươi bốn, đổi ngựa ở từng trạm, ăn ngay trên lưng ngựa. Xuống ngựa ở sân thư phòng, hai chân gã run, phải vịn cột hiên mới đứng được. Gã dâng lên một cuộn vải dầu, buộc dây, dấu Ải Bắc ở nút, xong thưa thêm một câu trấn thủ dặn nói miệng: từ rạng hai mươi lăm, trên đèo có hai người ngồi canh. Lạc Thiên đang ngồi với Trạng Quỳnh. Trên án là mấy cuốn sổ thuyền bè dưới bến, Quỳnh đang đọc dở. Hắn cởi dây, mở vải, trải tờ giấy ra dưới ngọn đèn. Chữ viên phó trấn thủ. Hắn nhận ra nét ấy, ngay hàng, cứng, như người cả đời chỉ chép quân lệnh. Hắn đọc. Chiều hai mươi bốn, một người từ trên đèo xuống, chỉ một người, tay không. Người ấy tên Diêu Cửu, là một trong mười sáu hàng binh thả về hồi tháng Hai, mỗi người được hai bát gạo. Những người ở lại Ải nhận ra mặt. Đã khám, không mang gì; trấn thủ cho ở lại Ải. Người ấy khai: lính trấn về các làng biên giới phía bên kia, ghi tên phu, niêm kho thóc của làng, thu thóc cũ. Bên ấy gặt tháng Tám. Người ấy không rõ quân đông ít, không biết ai ra lệnh, không biết quân đi đâu. Người ấy bỏ làng vì những người đã hàng bị ghi tên đi phu trước. Hắn đọc hết một lượt. Đưa tờ giấy cho Quỳnh. Quỳnh đọc, chậm hơn hắn. Đọc xong, Quỳnh không nói gì, đặt tờ giấy xuống án, lấy chặn giấy đè lên một góc. Hắn ngồi im. Trấn ở bên kia đèo, gần Ải nhất, là trấn Vọng Nam. Người trấn giữ ấy, Thạch Bá Khôn, mùa đông năm ngoái đã vây chính kinh thành này suốt mấy tuần, tới khi nhận chiếu rút về, chẳng lấy được gì; hắn chỉ biết tên, chưa từng thấy mặt. Lính trấn đi ghi tên phu, niêm kho làng. Ghi phu, là sắp phải gánh. Niêm kho, là sắp phải ăn. Gánh và ăn trên một con đường xa, đông người. Hắn đứng dậy, tới trước tấm bản đồ trên vách. Đường trạm từ kinh lên phía Bắc, mỗi chấm đen là một trạm dịch, tới Ải. Những làng đã cháy hồi tháng Chạp nằm dọc quãng ấy, tấm bản đồ cũ không ghi. Bên kia Ải, bản đồ chỉ còn một vệt núi, không ai vẽ tiếp. Từ chỗ ấy lên tới trấn Vọng Nam bao nhiêu ngày đường, hắn không biết. Người hàng binh kia biết. Gã đi bảy ngày, tránh đường trạm. Hắn nghĩ tới mười sáu người ra khỏi cổng Ải hồi tháng Hai. Dã Tượng về kể lại, mỗi người hai bát gạo, viên phó trấn thủ tiếc tới méo mặt. Hai bát gạo ấy, ra khỏi cổng thì ăn hết trong vài ngày. Năm tháng sau, có một người quay lại, mang theo cái mảnh vải đã rỗng. – Gọi người. – Hắn nói. Người hầu cúi đầu chờ. – Sang doanh mời lão tướng quân. Gọi Phạm Ngũ Lão, Trịnh Khê. Gọi cả Nguyễn Trãi. – Hắn nói. – Tối nay. Người hầu chạy đi. Quỳnh vẫn ngồi đó, quạt để trên đùi, không mở, không hỏi gì. Phải chừng nửa canh giờ, những người kia mới tới đủ. Trong lúc chờ, Quỳnh cúi xuống mấy cuốn sổ thuyền bè, đọc tiếp. * * * Ngoài sân, lính trạm đã được dìu xuống nhà ngang, cho ăn, cho nằm. Trời tối hẳn. Người hầu thắp thêm hai ngọn đèn ở hiên. Tiếng chân người hầu chạy dọc hành lang, xa dần về phía cổng. Lạc Thiên quay về án, kéo tờ giấy sát ngọn đèn, đọc lại lần nữa. Lần này, hắn không đọc từng chữ. Hắn đọc cái cách người viết đặt chữ. Người viết viết đều. Dòng nào cũng một cỡ chữ, hàng nào cũng thẳng. Gã không chép thêm lời nào của mình. Không đoán, không khuyên, không xin quân, không xin lương. Chỉ có những gì người kia đã nói, và những gì Ải đã làm. Trừ một chỗ. Dòng cuối, Lê Mẫn viết to hơn mấy dòng trên: gặt xong thì đi.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ