Đầu hôm rằm tháng Bảy, Lạc Thiên xuống địa thất.
Thanh Vân đi sau hắn một bậc. Mấy tháng nay nàng xuống đây nhiều tới mức thuộc từng bậc, bậc nào trơn, bậc nào sứt một góc. Suốt dọc đường từ cổng Thái Miếu vào tới đây, nàng không nói câu nào. Bậc đá ẩm hơi đêm, mỗi bước chân dội xuống thành một tiếng khô, nghe rõ hơn mọi đêm, vì trên kia kinh thành đã ngớt tiếng người.
Ngọn đèn dầu ở chân bậc vẫn cháy. Ai đó đã châm thêm dầu từ chiều, ngọn lửa đứng thẳng, sáng hơn đêm qua.
Thạch Sanh đứng dậy khi thấy hai người, lùi vào sát vách, nhường lối, tay trái vẫn cầm cây cung vàng.
– Bẩm. – Y nói, giọng khàn vì cả buổi tối không mở miệng. – Có cần tiểu nhân lên gọi Quỳnh tiên sinh xuống không?
– Không cần. – Lạc Thiên nói. – Đêm nay, mấy người là đủ.
Thạch Sanh gật đầu, ngồi xuống lại bậc dưới cùng.
Cao Lỗ đã ở đó từ trước. Lão đứng bên bệ Trống, hai tay chồng lên đầu gậy, như đã đứng vậy từ chạng vạng. Thấy hắn, lão chỉ hơi nghiêng đầu, rồi thôi.
Thanh Vân không đi tới bệ. Nàng đứng sát vách, đúng chỗ nàng đã đứng đêm rằm tháng Năm, hai tay buông bên người. Đêm ấy dưới này đông người. Trạng Quỳnh ở thư phòng. Dã Tượng ở cửa Tây với voi. Phạm Ngũ Lão ở bãi cửa Đông. Chỗ này chỉ có bốn người với một cái Trống.
Trăng rằm lọt qua khe thông hơi, chỉ đủ làm bạc một góc bệ đá, rồi theo giờ mà trôi dần đi.
Chiều nay, trước bức tường còn đen khói sau cửa Bắc, người ta cúng cho những người không ai còn nhớ tên. Đêm nay, hắn đứng trước một mặt đồng, đợi một người hắn chưa biết tên.
Mặt Trống nằm im trên bệ đá. Dưới ánh đèn, những vân chim lạc mờ đi, như đã ngủ.
Lạc Thiên đặt tay lên mặt Trống.
Các sợi dây vẫn ở đó, ấm, đều, chảy về chỗ bàn tay hắn đặt như mọi đêm, không biết đêm nay là đêm gì.
Hắn đứng như thế, đợi.
* * *
Gần nửa đêm, chữ hiện ra.
Mặt đồng không sáng lên chút nào. Chữ chỉ hiện ra trước mắt hắn, từng hàng, sáng đều, dòng này nối dòng kia, như có người ngồi sau tấm mặt đồng viết ra cho hắn đọc.
【Đinh! Đêm rằm tháng Bảy. Lượt triệu hoán Quốc Vận: sẵn sàng. Bảo đảm từ cấp Hào Kiệt trở lên.】
【Cảnh báo: Quốc Vận Tiểu An — Trống Đồng chỉ đủ sức tự duy trì bảy anh linh có tên cùng binh sĩ đi kèm. Hiện có: bảy.】
【Nếu triệu hoán thêm, toàn bộ anh linh và binh sĩ triệu hoán chuyển sang tiêu hao Hương Hỏa để duy trì: mỗi anh linh có tên ba điểm, mỗi mười binh sĩ một điểm. Ước tính: mỗi ngày hai mươi sáu điểm.】
【Anh Linh Điện cấp 2. Nâng lên cấp 3: bỏ lượt triệu hoán Quốc Vận tháng này. Điều kiện: bậc Tiểu An — đã đạt.】
Thanh Vân vẫn đứng sát vách. Cao Lỗ vẫn ngó mặt Trống, chỗ bàn tay hắn đặt. Ở chân bậc, Thạch Sanh ngồi yên, lưng thẳng. Không ai thấy gì. Những dòng ấy chỉ hiện ra cho một mình hắn.
Rằm tháng Năm, gọi thêm một người không tốn của ai một nén nhang nào. Trống tự gánh. Đêm nay, như đêm rằm tháng Hai, trước khi để hắn chọn, nó báo cả cái giá.
Hai mươi sáu. Đúng như hắn tính.
Hắn không tính lại. Những gì phải tính, đêm qua đã tính xong. Đêm nay chỉ còn chọn.
Hắn đọc dòng cuối cùng thêm một lượt.
Cấp 3. Điện thì tháng sau vẫn nâng được. Rằm tháng Tám, bỏ một lượt, đặt tay lên Trống, thế là xong, chỉ chậm một tháng. Còn người thì tháng sau không ai hứa với hắn. Lượt đêm nay bỏ đi, Trống không cất lại một người nào để tháng sau trả cho hắn cả gốc lẫn lãi.
Hắn nghĩ tới cuốn sổ Trịnh Khê đặt trên án sáng hôm qua, trang nào cũng có những dòng bỏ không.
Hắn nghĩ tới Phạm Ngũ Lão trên bãi cửa Đông, hai bàn tay cùng nắm một cán giáo, một mình đứng trước bốn hàng lính.
Hắn nghĩ tới ngọn đèn cuối phố đêm qua, trong căn phòng Trịnh Khê mượn để xét án, lúc hắn đi ngang vẫn chưa tắt.
Ba thứ ấy, không thứ nào bảo hắn phải gọi. Nhưng thứ nào cũng đang gánh một phần việc lẽ ra phải có thêm người gánh.
Cao Lỗ không hỏi lại câu đêm qua. Người như lão, đã hỏi một lần thì thôi. Lão chỉ đứng đó, chống gậy, để hắn tự trả lời.
Thanh Vân thì chưa từng thấy dòng chữ nào. Nàng chỉ thấy người đứng bên Trống im lâu hơn đêm rằm tháng Năm, và nàng để yên cho người ấy im.
Hắn nói thành tiếng, cho cả địa thất cùng nghe.
– Gọi. – Hắn nói. – Nửa tháng sau thế nào, ta chịu.
Cao Lỗ khẽ gật đầu một cái. Thanh Vân không động. Ở chân bậc, Thạch Sanh đứng thẳng lên, như người lính nghe lệnh xuất quân.
* * *
Lạc Thiên ấn cả hai lòng bàn tay xuống mặt đồng.
Mặt Trống ấm lên, hơi ấm chảy ngược vào, như mọi đêm Trống gọi người.
Lần này, ánh sáng không dâng lên như một làn hơi. Nó đứng lên. Một cột sáng lam, thẳng tắp như cây sào cắm đứng, từ chính giữa mặt Trống vọt lên tới vòm đá, rồi đứng yên ở đó, không lay, không tỏa. Bóng của bốn người trong địa thất bị cột sáng ấy đẩy dạt vào vách, dài và mảnh. Cột sáng đứng như thế chừng mươi nhịp thở. Thanh Vân không nhúc nhích. Nàng đã thấy thứ ánh sáng này một lần. Lần này hai bàn tay nàng nắm lấy vạt áo, mắt không chớp.
Trong tai hắn có một tiếng động rất nhỏ.
Không phải gió. Không phải tiếng chân người. Là tiếng ngòi bút lướt trên giấy. Sột soạt, đều đều, một dòng dài, như có ai ở rất xa đang viết cho xong một câu, chưa chịu dừng giữa chừng.
Tiếng ấy rõ dần. Kế đó, ngừng hẳn, giữa chừng một nét.
Cột sáng nhạt dần, từ dưới chân lên, để lộ một người đứng giữa.
Một người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi. Gầy, gầy tới mức tấm áo vải thâm đã cũ trên người như treo trên mắc. Mặt xương, mắt sâu, chòm râu ngắn đã điểm bạc. Khăn đen chít đầu, vấn gọn, không lệch một nếp. Tay trái y đưa ngang trước ngực, mấy ngón tay hơi khum, như đang giữ một tờ giấy không có ở đó. Tay phải cầm một cây bút lông. Ngòi bút đen bóng, còn ướt mực.
Một giọt mực nhỏ xuống từ đầu ngòi.
Nó rơi không thành tiếng. Trên nền đá xám của địa thất, nó loang ra thành một chấm đen tròn, nhỏ bằng hạt đỗ.
Ở chân bậc, Thạch Sanh ngó người mới tới như người tiều phu ngó một cái cây lạ vừa mọc lên giữa khu rừng quen. Thanh Vân khẽ cúi xuống, ngó chấm đen trên nền đá.
Người ấy chưa ngó ai. Mắt y vẫn nhìn xuống chỗ bàn tay trái, chỗ tờ giấy không có, như người viết dở một câu, ngòi bút chưa kịp nhấc lên. Môi y động.
– Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân.
Y nói chậm, rõ từng chữ, như đọc lại câu mình vừa viết cho chắc rằng không sai chữ nào.
Những hàng chữ sáng hiện ra trước mặt Lạc Thiên.
【Đinh! Triệu hoán thành công.】
【Cấp bậc: Sử Thi (tím)】
【Anh linh: Nguyễn Trãi】
【Văn Đạo: Trạng Nguyên (bị trần Quốc Vận giới hạn)】
【Kỹ năng: Tâm Công, Nhân Nghĩa, …】
【Tâm nguyện: chưa hiển thị. Ghi chú: ý niệm quá mạnh, Anh Linh Lục ghi được một chữ – "Dân".】
【Anh Linh Điện cấp 2 – suất Sử Thi trở lên: 2/2.】
Một chữ. Dân.
Những người tới trước, mỗi người mang theo một chữ, mà phải đợi dòng chữ hiện ra hắn mới biết là chữ gì. Chữ này thì người ấy nói ra trước khi Anh Linh Lục kịp ghi.
Không có dòng nào ghi Võ Đạo. Đêm hai mươi lăm tháng Chạp, dòng Võ Đạo của Trạng Quỳnh chỉ ghi: không. Trống cho hắn một thư sinh không biết cầm kiếm, và hắn đã muốn khóc. Đêm nay, chỗ thiếu ấy không giữ mắt hắn lại được một nhịp.
Dòng cuối, hắn chỉ đọc lướt. Hai trên hai. Anh Linh Điện cấp hai có hai chỗ cho những người như thế, đêm nay đã kín cả hai.
Người ấy nhấc ngòi bút lên. Lúc ấy y mới ngẩng đầu.
Y đưa mắt một vòng quanh địa thất: vách đá, mặt Trống còn vương ánh lam, ông già chống gậy bên bệ, người đàn ông vạm vỡ ở chân bậc, một thiếu nữ còn nắm vạt áo. Ánh mắt ấy không sắc. Nó chậm, như người lật một trang sổ, chỗ nào cần dừng thì dừng, chỗ nào chưa hiểu thì đọc lại. Tới người trẻ tuổi đang đặt hai bàn tay trên mặt đồng, nó dừng hẳn.
– Đây là Lạc Việt. – Lạc Thiên nói. – Ta là vua nước này.
Lạc Việt là đâu, vì sao mình đứng ở đây, chiếc trống kia là thứ gì, y không hỏi một điều nào. Y nhìn hắn thêm một lúc, rồi hỏi một câu khác.
– Dân nước này, đã yên chưa?
Lạc Thiên không nghĩ tới chuyện nói khác.
– Chưa.
Người ấy gật đầu, chậm, như người đã quen nghe chữ ấy, mà vẫn muốn nghe tận tai. Y cúi xuống, đặt cây bút nằm ngang trên nền đá, cạnh chấm mực, cẩn thận như đặt lên giá bút. Kế đó y sửa lại vạt áo, quỳ xuống.
– Thần, Nguyễn Trãi. – Y nói. – Bái kiến Bệ hạ.
* * *
Hắn chưa kịp bảo y đứng dậy, ba dòng chữ khác đã hiện ra, đè lên những dòng cũ.
【Anh linh có tên: tám. Vượt mức Trống Đồng tự duy trì.】
【Anh linh và binh sĩ triệu hoán: chuyển sang tiêu hao Hương Hỏa. Mỗi ngày: 26. Đã khấu trừ ngày thứ nhất.】
【Hương Hỏa: 262 → 236. Dự tính cạn: khoảng 13 ngày.】
Dưới lòng bàn tay hắn, mặt Trống đổi khác.
Không lạnh đi. Không ấm thêm. Chỉ là từ đêm nay, cái ấm ấy không còn đứng yên trong lòng đồng nữa. Nó chảy ra, đều đặn, chia về tám người, về mười bảy người lính, như nước rỉ khỏi một cái chum có vết nứt nhỏ dưới đáy. Không ai thấy nước rỉ. Chỉ người đặt tay lên chum mới biết.
Nửa tháng, hắn vừa nói với cả địa thất. Dòng chữ tính ngắn hơn thế hai ngày. Hắn không cãi với nó.
Hắn không đọc con số cuối cùng cho ai nghe.
Thanh Vân, Thạch Sanh đều chưa hay. Cao Lỗ phỏng chừng ra, mà không rõ hết. Người vừa quỳ trước mặt hắn thì chưa biết gì, kể cả việc từ đêm nay chính y cũng ăn vào cái chum ấy.
Cao Lỗ nhìn người đang quỳ, nhìn chấm mực trên nền đá, rồi nhìn sang hắn.
– Người thứ tám. – Lão nói.
Người đang quỳ ngẩng lên, ngó ông già chống gậy. Y không hiểu câu ấy, mà cũng không mở miệng hỏi. Y chỉ ghi lấy, như người đọc sổ gặp một con số chưa rõ gốc, để dành đó mà tra sau.
Đêm rằm tháng Năm, cũng đứng ở chỗ này, lão đã nhắc tới con số ấy, như nhắc một việc còn xa. Đêm nay nó tới.
Thanh Vân ngó cây bút nằm ngang trên nền đá, ngó người khách mới, rồi ngó sang hắn. Nàng im lặng.
Lạc Thiên nhấc hai tay khỏi mặt Trống.
– Đứng lên. – Hắn nói.
* * *
Nguyễn Trãi đứng dậy. Lạc Thiên nói tên từng người dưới địa thất, mỗi người một câu ngắn: Cao Lỗ, người giữ Trống; Thạch Sanh; Thanh Vân, em gái hắn. Nguyễn Trãi chắp tay với từng người, khẽ nhắc lại từng cái tên một lần, cho nhớ. Xong, y cúi xuống nhặt cây bút lên, cầm lại trong tay phải, nhưng chưa đứng thẳng ngay.
Mắt y dừng ở chấm mực trên nền đá.
Mực chưa khô. Dưới ánh đèn dầu, chấm đen ấy còn bóng, mép hơi loang vào những đường rỗ li ti trên mặt đá. Thêm một lúc nữa, nó sẽ ngấm vào, không lau được nữa. Ở chỗ y vừa tới, đó là dấu đầu tiên y để lại. Một giọt mực. Không phải một chữ.
Y xoay cây bút trong tay, ngó đầu ngòi. Mực trên ngòi đã se lại một nửa. Ngón cái y miết nhẹ dọc cán bút, chậm, như vuốt lại một thứ quen tay suốt mấy chục năm, giờ phải mang theo tới một nơi không có giấy, không có nghiên.
Kế đó y đứng thẳng lên, hai tay buông, ngòi bút chúc xuống đất.
– Bệ hạ. – Y nói. – Bệ hạ gọi thần tới, là để làm việc gì?
Lạc Thiên có thể trả lời nhiều thứ.
Hắn có thể nói sổ thu chưa ai lập, mà mùa gặt thì không đợi. Nói nửa triều đình cáo bệnh ở nhà. Nói ruộng ba nhà vừa vào sổ, chưa biết chia thế nào. Nói chuyến đi ngày mười tám, về một mũi tên, một lời hứa ở bên kia núi. Nói một tờ chiếu còn chưa thảo, một cánh cửa còn đóng. Việc nào cũng thật. Việc nào cũng cần người.
Người trước mặt hắn đứng yên chờ, không giục. Đôi mắt chậm ấy đã thôi đọc địa thất. Giờ nó đọc hắn.
Nhưng không việc nào là lý do hắn đặt tay lên Trống đêm nay.
Lúc đặt tay xuống, hắn không biết người tới sẽ cầm giáo hay cầm bút, sẽ già hay trẻ, sẽ đứng hay ngồi. Hắn không gọi y vì một việc. Hắn gọi vì đêm nay có một lượt, và hắn không muốn để lượt ấy trôi qua mà trên điện vẫn y nguyên những chỗ không người.
Hắn nói thật.
– Ta không biết ai sẽ tới. – Hắn nói. – Ngươi tới, thì trên điện bớt một ghế trống.