Chương 155: Không tịch đãi nhân

Sáng mười bốn, người lính dẫn đường về tới kinh. Gã vào thư phòng lúc Lạc Thiên vừa ngồi xuống án. Áo bết bụi đường Bắc, vàng xỉn, ống quần rách một bên gối. Ba ngày ngựa từ Ải về, gã thay ngựa ở trạm, có một đêm ngủ gục trên lưng ngựa. Gã quỳ ở cửa, thở chưa đều. – Bẩm. Rạng mùng mười, đủ hai mươi người qua cổng Ải. – Lý Ông Trọng nói gì? – Bẩm, tướng quân không nói gì thêm. Tướng quân đứng trên nóc cổng từ lúc họ tới cho tới lúc họ đi, không xuống. Lúc tiểu nhân quay ngựa, tướng quân chỉ dặn: tâu đủ số. Đi lúc nào, tâu lúc ấy. – Có ai bị giữ lại không? – Bẩm, không. Không ai bị khám, không ai bị giữ. Họ ăn cháo với lính Ải một bữa, ngủ một đêm dưới mái trại, sáng ra mỗi người được gói thêm một nắm cơm. Gã ngập ngừng một chút. – Bẩm. Lúc ra khỏi cổng, có một người trẻ nhất bọn dừng lại, ngoái lên. Ngó hình người khắc trên trán cổng, rồi ngó lên tướng quân trên nóc. Ngó lâu lắm, tới lúc hàng người đi xa mới chạy theo. Hắn nhớ sáng mùng ba, Thanh Vân có kể, dưới vòm cửa Bắc cũng có một người trẻ dừng lại, ngẩng lên vòm đá như thế. Người về nhà mà còn ngoái lại, là người biết mình sẽ phải kể. Hắn gật đầu. Hắn không hỏi thêm. Hai mươi người ấy đi tới đâu, gặp ai, bị đối xử thế nào, đã là việc bên kia cột mốc. Bên này, hắn chỉ hứa được tới cổng Ải. Cổng ấy, đã mở đúng như lời. Hắn cho gã lui, dặn nhà bếp dọn cho gã một bữa, rồi ngủ cho lại sức. * * * Giờ Tỵ, Trạng Quỳnh và Trịnh Khê vào. Trịnh Khê ôm một cuốn sổ mỏng, gáy khâu chỉ mới. Lão đặt nó lên án, lật ra trang đầu. Mỗi trang là một nha môn. Mỗi dòng là một cái ghế: chức gì, ai đang ngồi, ai đã đứng dậy, đứng dậy từ ngày nào. – Bẩm. Tội thần gọi nó là sổ ghế trống. – Lão nói. – Quỳnh tiên sinh bảo cái tên ấy dễ nghe hơn những cái tên khác tội thần nghĩ ra. Trạng Quỳnh cười, không chối. Lạc Thiên lật từng trang. Từ buổi chầu mùng một tới nay, lại có thêm năm người dâng sớ cáo bệnh. Một người xin về quê chịu tang một bà cô hắn chưa nghe tên bao giờ. Hộ bộ thiếu người lập sổ thu mùa thu, mà việc ấy phải bắt đầu từ bây giờ. Lại bộ, người do Lương Uyên cất nhắc năm xưa cáo bệnh gần hết, không ai xét chuyện bổ quan, nên châu Tây Lĩnh từ tháng Tư tới giờ vẫn chỉ có một lão thư lại giữ ấn châu. Án trong ngục chất thành chồng, người nào đáng xử, người nào đáng tha, chưa ai ngồi xét cho xong. Phần lớn số án ấy, mấy tuần nay, chính Trịnh Khê thức đêm làm thay. Mấy người giam từ tháng Sáu, kẻ đổ dầu, gã áo the, kẻ có vết chàm, lệnh giam đã có từ hôm hai mươi lăm, mà sổ ngục vẫn chưa ai chép cho xong. – Bế Văn Điềm giữ ấn ba tháng rồi. – Trạng Quỳnh nói. – Lão giữ không sai chỗ nào. Nhưng một lão thư lại giữ ấn châu, thì lính châu biết, dân biết, mà người ngoài châu cũng biết. – Năm người mới cáo bệnh, – Lạc Thiên hỏi, – vì sợ hay vì giận? – Bẩm. Có người sợ. Có người giận. – Trịnh Khê nói. – Có người đợi xem. – Người đợi xem là đông nhất. – Trạng Quỳnh nói thêm. – Họ ngồi nhà, uống trà, đợi xem bệ hạ có sai người tới thăm không. Sai người tới, là bệ hạ cần họ. Không sai, thì họ đợi tiếp. – Không sai ai tới. – Vậy thì ghế ấy cứ để đó mà nguội. – Trạng Quỳnh nói, giọng như tiếc, mà mặt không tiếc chút nào. – Bẩm. Ghế nguội thì không sao. – Trịnh Khê nói, mắt vẫn trên trang sổ. – Sổ thu thì không đợi được. Sang tháng Mười gặt, không có sổ, thì thóc vào kho nào, ra kho nào, không ai biết. Lạc Thiên lật tới trang cuối. Trang cuối là Sử quán. Người còn ngồi việc ở đó, chỉ còn một ông già mắt kém và viên sử quan trẻ hôm mùng một. Hắn nhớ người ấy quỳ thẳng lưng giữa điện, giọng run mà chữ không run. Bên dưới tên ấy, Trịnh Khê không ghi gì. – Ghế thì triều đình có thừa. Người ngồi được thì thiếu. Trạng Quỳnh nói câu ấy không nhìn ai, như nói với cái quạt trong tay. Trịnh Khê đợi một nhịp rồi mới tiếp. – Bẩm. Người biết chữ, ngoài chợ, trong làng, không thiếu. – Lão nói. – Thầy đồ dạy trẻ ở xóm. Người viết đơn thuê ở cửa chợ Đông. Mấy người thư lại cũ bị cho về từ đời tiên đế vì không chịu đút lót. Tội thần đã gặp vài người. Họ viết được, tính được, và nhất là chưa từng ngồi chung chiếu với các nhà phía Đông. – Họ có chịu ngồi không? – Bẩm, chưa ai hỏi họ. Hắn gấp cuốn sổ lại. Hắn biết hai người đang chờ hắn nói gì. Một tờ chiếu. Một cánh cửa mở ra cho những người không đứng sẵn trong hàng. Hắn cũng biết mở cánh cửa ấy thì những người đang cáo bệnh ở nhà sẽ nghĩ gì, sẽ nói gì với nhau trong những buổi uống trà đóng cửa. Nhưng mở thế nào, mở cho ai, ai đứng ở cửa mà chọn, thì hắn chưa thấy rõ. Hắn không có ai làm việc ấy. Quỳnh không. Trịnh Khê không. Một người chọn người, thì phải là người mà kẻ được chọn tin, và kẻ bị gạt ra cũng không cãi được. – Để sau rằm. Trạng Quỳnh ngừng quạt. – Bệ hạ đợi rằm. – Y nói, giọng nhẹ tênh, như hỏi mà không phải hỏi. Hắn không đáp. Trịnh Khê ôm cuốn sổ, cúi đầu lui ra. Trạng Quỳnh đi sau, tới cửa thì dừng lại một chút, như định nói thêm, rồi thôi. * * * Chiều mười bốn, ở bãi cửa Đông. Phan Trung chọn người cho chuyến đi ngày mười tám. Lão đi dọc một hàng kỵ binh Vũ Thành, dừng trước từng người, xem ngựa trước, xem người sau. Ngựa nào móng mòn, lão cho đứng ra. Ngựa nào nghe tiếng giáo va mà giật cương, lão cũng cho đứng ra. Người nào ngồi yên lệch, lão cho đứng ra. Có một gã lính trẻ bị gạt, mặt đỏ lên, định nói gì đó. Phan Trung chỉ vào chân trái gã, chỗ bàn đạp buộc lỏng hơn chân phải. Gã cúi đầu, dắt ngựa ra. Hai chục người được giữ lại. Chuyến đi không đánh ai. Nhưng đường lên núi dài, người Tam Bộ ngồi đông, mà hai chục người này là bộ mặt của triều đình trước mặt họ. Bên kia bãi, Phạm Ngũ Lão đang tập cho bốn hàng giáo. Y cầm giáo bằng cả hai tay, dải vải gấp nhỏ buộc trên cán, mỗi lần đâm ra lại phất lên một cái. Hô, đâm, rút. Bốn hàng làm theo, nhịp đều như bước chân trên đường hành quân. Lạc Thiên đứng ở mép bãi xem Phan Trung chọn người tới hết. Xong việc, lão tướng bước lại. – Bẩm bệ hạ. Hai chục người, đủ. Sáng mười tám ra cửa Tây. Hoàng Tích đi giữa, xiềng tay, có bốn người kèm. – Được. – Còn mũi tên. – Phan Trung nói. – Trịnh Khê đã cho vào một cái hộp gỗ, lót vải. Hắn đợi. Hắn tưởng lão sẽ hỏi ai mang. – Hộp mũi tên, lão phu cầm. Lão nói, rồi đứng yên. Không giải thích. Lưng thẳng, mắt nhìn thẳng tới trước, như đứng trong hàng lúc điểm danh. Hắn nhìn lão một lúc. Lão không nói vì sao. Hắn không gặng. Có những việc người ta phải tự tay làm cho xong, không ai làm thay được, mà cũng không ai nên hỏi. Hắn gật đầu. Phan Trung cúi đầu, lui ra. Lão đi qua bãi, qua bốn hàng giáo đang đâm, không ngoảnh lại. Phạm Ngũ Lão cho bốn hàng nghỉ, cắm giáo xuống đất, đi sang. – Bẩm bệ hạ. Ngày mười tám, mạt tướng đứng ở cửa nào? – Dã Tượng giữ cửa Tây với voi. – Hắn nói. – Ba cửa còn lại, ngươi chia người. Có việc gì, hỏi Cao Lỗ trước khi làm. Việc trong triều, để Trịnh Khê. – Bẩm. Mạt tướng nhớ. Y quay về hàng. Lúc nhổ giáo lên, y cầm bằng cả hai tay, như đã quen từ lâu, như chưa từng có mười mấy ngày chỉ cầm được một tay. Chạng vạng, hắn đi bộ từ bãi về cung, không lên kiệu, hai lính theo sau cách mấy bước. Đường về đi ngang dãy phố quan. Nhà quan ở đây dựng cổng gạch, sân lát đá, mái ngói hai tầng. Nhà nào có người cáo bệnh, cổng nhà ấy đóng kín. Mà sau cổng, trong sân vẫn sáng đèn. Có nhà còn vẳng ra tiếng đàn nguyệt, tiếng cười nói của khách. Ở một cổng, cánh cửa ngách hé ra một khe. Người đứng sau khe cửa thấy hắn đi qua, vội kéo cánh cửa vào. Người cáo bệnh không ốm. Điều ấy, từ buổi chầu mùng một, hắn đã rõ. Đi ngang, hắn không dừng. Cuối phố, gian công đường Trịnh Khê mượn để xét án còn sáng một ngọn đèn. Qua ô cửa, hắn thấy một cái lưng gầy cúi trên án, cạnh tay là một chồng sổ cao gần tới vai. Lão ngồi đó, trong một gian phòng không phải của lão, làm một việc không phải chức của lão, từ trưa tới giờ chưa đứng dậy. Hắn đứng ngoài một lúc, rồi đi tiếp. Không vào. Vào, thì lão phải bỏ bút đứng dậy. * * * Đêm mười bốn, trong địa thất. Thanh Vân đã lên Anh Linh Điện từ lúc đầu hôm. Nàng để lại cây đèn dầu châm sẵn ở chân bậc, bấc khêu nhỏ. Thạch Sanh ngồi chỗ cũ, bậc dưới cùng, lưng tựa vách, cây cung vàng dựng bên cạnh. Mấy đầu ngón tay y còn quấn một vòng giẻ mỏng. Cao Lỗ đứng bên bệ Trống, chống gậy, không ngồi. Đêm rằm tháng Sáu, lúc hắn còn ở xa, lão đã ngồi ở chỗ ấy một mình tới sáng. Lạc Thiên đặt tay lên mặt Trống. Không có dòng chữ nào hiện ra. Không có con số nào. Chỉ có những sợi dây, như mọi đêm, từ Bản Khê xa tít tới ba cái chum ngay trước Thái Miếu. Sợi nào cũng ấm, cũng đều. Không sợi nào đậm hơn tháng trước. Phía dưới xuôi, chỗ đầu lạch, vẫn tối. Còn một đêm nữa là rằm. Hắn tính. Không cần viết ra. Những con số ấy, mấy đêm nay, hắn đã tính nhiều lần tới mức nhắm mắt cũng thấy. Gọi, thì từ đêm mai, Trống không tự nuôi nữa. Tám người có tên, cùng mười bảy người lính, sẽ cùng ăn vào những sợi dây này. Những sợi này mỗi ngày chảy về chừng ấy, không hơn. Tám người ăn gấp mấy lần chừng ấy. Kho Hương Hỏa hắn đang có, nếu không có thêm sợi mới, chừng nửa tháng thì cạn. Cạn rồi, thì đồng hồ chạy. Người lính mờ dần trước. Người có tên, mười ngày sau. Hắn đã thấy một người tan vì hết ngày. Cuối tháng Ba, ở Bản Khê, hắn ngồi cạnh Sẹo tới giờ Tý. Người lính không tên ấy đi chín ngày đường núi để tới chỗ hắn, ngồi trước cổng bản, nói được dăm câu, rồi tan ngay trước mặt hắn, thành những đốm sáng trắng đục, tắt dần từng đốm. Cùng đêm ấy, ở kinh, mấy chục người lính khác tan trong sân Thái Miếu, mười người tan trên mặt sông. Hắn không ở đó. Thanh Vân ở đó. Nàng đã hỏi tên từng người trước khi họ tan. Những người lính bây giờ, hắn chưa hỏi hết tên. Đám cung thủ trên mặt thành Đông, mười người, hắn biết mặt từng người, không biết tên người nào. Bảy dân binh giữ Thái Miếu, hắn biết tên một người, Sẻ. Ba cái tên khác hắn nhớ được, là tên ba người đã không còn, ở sau hàng rào miếu Bản Khê. Không gọi, thì như rằm tháng Tư. Đặt tay lên Trống, bỏ lượt, Điện lên một bậc. Không tốn gì. Không ai phải lạnh. Mà cũng không có thêm ai. Tháng Sáu, hắn đã lỡ một lượt vì ở xa Trống. Lượt rằm qua là qua, không giữ lại sang tháng sau. Lỡ, là mất. Lần này hắn ở ngay đây, bàn tay đặt trên mặt đồng, mà cái khó lại nằm ở chỗ khác. Người mới tới là ai, hắn không biết. Lần nào cũng thế. Trống chọn, hắn không chọn. Có thể là một người cầm giáo. Có thể là một người cầm bút. Hắn không có cách nào biết trước, nên cũng không có cách nào tự nhủ rằng người ấy đáng với nửa tháng ấy. Trống chưa bao giờ hỏi hắn cần gì. Rằm nào, nó cũng chỉ để hắn trả lời một câu: gọi, hay không. Nhưng hắn biết sáng nay, cuốn sổ của Trịnh Khê dày bao nhiêu trang. Hắn biết trên điện còn bao nhiêu ghế không ai ngồi. Hắn biết ngày mười tám hắn đi, kinh thành trông vào một người cầm giáo bằng hai tay, một ông già thức đêm xét án thay cả một bộ, một ông già khác đứng canh Trống. Cao Lỗ không nhìn hắn. Lão nhìn mặt Trống, nơi bàn tay hắn đang đặt. – Rằm mai, Chủ công đã định chưa? Hắn không đáp. Ở chân bậc, Thạch Sanh vẫn ngồi yên, mắt nhắm. Ngọn đèn dầu Thanh Vân để lại cháy thấp, không lay. Trên kia, qua mấy lớp đá, kinh thành đã ngủ. Hắn nhấc tay lên, rồi lại đặt xuống. Mặt đồng mát, phẳng, không ấm lên, không lạnh đi. Hắn giữ tay trên mặt Trống thêm một lúc, như đợi nó nói thay hắn. Nó không nói. Đêm nay chưa phải đêm của nó. Gọi, thì nửa tháng sau Trống cạn. Không gọi, thì nửa hàng ghế trên điện vẫn trống.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ