Chương 154: Khai quan phóng quy

Chiều mùng chín, người lính gác trên nóc cổng Ải gọi vọng xuống: phía Nam có bụi. Lý Ông Trọng đang ở dưới sân cùng Nông Bách, xem lại dãy chum nước dự phòng kê dọc chân vách Đông. Y không hỏi bụi gì. Y đi lên. Bậc đá dẫn lên nóc cổng mới xây, cao thấp không đều. Y bước một lần hai bậc. Con đường cái chạy lên từ phía Nam, quành qua mấy quả đồi trọc rồi mới thẳng ra trước Ải. Bụi bốc lên ở khúc quành xa nhất. Thấp, kéo dài, không cuộn. Không phải ngựa chạy. Là người đi bộ, nhiều người, đi đều. Đi trước đám bụi một quãng có một con ngựa. Người trên lưng ngựa mặc áo lính Vũ Thành. Y đứng trên nóc cổng tới khi con ngựa lên tới chân dốc. Người lính trẻ xuống ngựa ở ngoài cổng, mồ hôi bết tóc, hai tay dâng một tờ giấy gấp nhỏ. Nông Bách bước ra nhận. Lão cầm tờ giấy, lật qua một lượt, rồi đưa ngay cho viên phó trấn thủ đứng cạnh. Ba mươi năm giữ Ải, lão chưa từng biết đọc một chữ, cũng chưa từng giấu điều ấy. Lê Mẫn đọc. Không đọc to. Gã đọc hết một lượt, đọc lại lượt nữa, đoạn gấp tờ giấy, ngẩng lên nóc cổng. – Bẩm. Lệnh bảo: không khám. Gã nói xong thì đứng đợi. Lý Ông Trọng biết gã đợi gì. Ở Ải này, người từ dưới xuôi lên, người từ bên kia sang, chưa ai đi qua cổng mà không bị khám. Hai mươi người sắp tới là người bên kia. Họ sẽ đi qua sân Ải, ngủ một đêm dưới mái trại, thấy cổng đá mới, thấy chỗ kho thóc dựng lại, thấy lính trên mặt vách. Về tới bên ấy, thế nào cũng có người hỏi họ đã thấy những gì. – Thì không khám. Gã cúi đầu, lui ra, không nói thêm câu nào. Y không giải thích. Ngày dựng cổng, y đã nói với Nông Bách: giặc không cần biết người giữ Ải là ai, chỉ cần biết người ấy vẫn đứng đó. Hai mươi người này về, kể được gì thì cứ kể. Nông Bách đứng dưới chân cổng, ngửa cổ ngó y một lúc, rồi quay vào bảo bếp vo thêm gạo. Lão từng kể với y, ba mươi năm lão đã thấy đủ kiểu người qua cổng này. Lính đi đánh, lính về. Lái trâu, người buôn thuốc. Hàng binh bị trói giải xuống, hàng binh được thả đi lên. Chưa lần nào có một tờ lệnh từ kinh lên chỉ để dặn một câu như thế. Gần chạng vạng, hai mươi người áo xám lên tới cổng. Họ đi hai hàng, như lúc ra khỏi kinh. Sáu ngày đường, mặt ai cũng đen sạm thêm một lượt, môi nứt, chân quấn giẻ. Túi gạo trên vai đã vơi quá nửa, xẹp xuống, đeo lỏng. Người lính dẫn đường đếm lại một lượt trước mặt Nông Bách, đủ hai mươi, không ai bỏ đi, không ai ốm dọc đường. – Bẩm. Qua mấy làng, dân ra đứng hai bên đường mà ngó. – Gã nói thêm. – Không ai ném gì. Có làng còn mang nước ra. Trên mặt vách hai bên cổng, lính Ải bỏ việc ra đứng xem. Không ai hô, không ai nói. Tháng Chạp năm ngoái, người bên ấy vào Ải bằng con đường mòn sau vách Tây, giữa đêm, mang đao. Bây giờ họ vào bằng cổng chính, giữa buổi chiều, vai đeo túi gạo. Lê Mẫn đứng ở cánh cổng, ngó những cái túi vơi ấy. Lính Ải còn kể, tháng Hai năm nay, cũng ở sân này, gã đứng trông Dã tướng quân đong từng bát gạo cho đám hàng binh, mặt méo xệch như bị cắt thịt. Lần này, gã không nói gì. Hai mươi ba tên hàng binh ở lại từ tháng Hai đang ở dưới bếp. Thấy đoàn người vào, cả bọn bỏ dở việc, đứng cả dậy. Không ai bước tới. Chỉ có gã trung niên tai cụt cầm cái gáo, múc nước trong chum ra, đi dọc hàng, đưa cho từng người. Ai cũng uống cạn rồi trả gáo bằng cả hai tay. Gã nói với họ mấy câu. Họ đáp lại mấy câu. Cùng một thứ tiếng, mà giọng bên ấy nói nhanh, nuốt chữ, Lý Ông Trọng đứng trên nóc cổng chỉ nghe ra được dăm tiếng rời. Có một người áo xám nói xong thì đưa tay áo lên quệt mặt. Gã vỗ vai người ấy một cái, xách gáo về bếp. Hai mươi ba người dưới bếp kia, tháng Hai đã được chọn, và đã chọn ở lại. Hôm nay, họ múc nước cho những người chọn khác mình. Tối ấy, bếp Ải nấu thêm hai mươi suất cháo. Đám áo xám ngồi ăn cùng lính Ải, mỗi người một bát, không ai bảo họ ngồi riêng. Ăn xong, họ nằm dưới mái hiên dãy trại phía Tây. Lê Mẫn cho hai lính đứng gác đầu hiên, theo lệ, không phải vì lệnh. Lý Ông Trọng ở trên nóc cổng tới khi trời tối hẳn. Phía Bắc, đồng trống ngoài Ải đen thẫm, con đường đá trên đèo đã chìm vào bóng núi. Không có ánh lửa nào. Gần canh một, Nông Bách bưng lên một bát cháo, đặt xuống mặt đá cạnh chân y, không mời. Lão đứng đó, chưa xuống. – Bẩm tướng quân. Sáng mai họ đi. Gạo đi đường, tướng quân tính sao? – Lệnh không nói. – Bẩm. Lệnh không nói, thì tiểu nhân tính. Y gật đầu. Nông Bách xuống. Bát cháo để trên mặt đá, tới lúc y nhớ ra thì đã nguội hẳn. Y vẫn ăn hết. * * * Rạng mùng mười, cổng Ải mở. Trời trên đèo còn xám, gió từ phía Bắc thổi xuống, lạnh hơn đêm qua. Lính ca đêm trên mặt vách tới giờ đổi ca mà không xuống, đứng lại cùng lính ca ngày để xem. Nông Bách tự tay rút chốt, đẩy cánh cổng. Lão đứng bên cánh cổng mở, lưng tựa vào gỗ, như mọi lần đón người tới. Lần này là tiễn người đi. Hai mươi người xếp hàng ở sân. Đám hàng binh đứng dưới hiên bếp mà trông, không ai bước ra. Người cầm gáo hôm qua không có trong số ấy. Tối qua, gã đã nói với họ những gì cần nói. Sáng nay, nhà bếp gói cho mỗi người thêm một nắm cơm. Không có lệnh nào. Nông Bách bảo, thì bếp làm. Tới vòm cổng, người đi đầu dừng lại, cúi đầu trước Nông Bách một cái. Những người sau cũng cúi theo, từng người một. Nông Bách đứng yên mà nhận, tay vẫn đặt trên cánh cổng. Họ đi qua vòm cổng, không ngó hai bên. Bước chân trên nền đá vang lên dưới vòm, rồi tắt ở bên ngoài. Người đi cuối là người trẻ nhất, chừng mười bảy mười tám. Ra khỏi vòm được mấy bước, gã dừng lại, quay người. Gã ngẩng lên trán cổng. Ở đó, hình người khổng lồ khắc vào đá, đứng thẳng, tay cầm giáo, mặt hướng về phía Bắc, hướng về chính chỗ gã đang đứng. Gã ngó hình ấy một lúc. Đoạn gã ngước cao hơn nữa, lên nóc cổng, nơi người thật đang đứng cạnh cột cờ. Cao như nhau. Cầm giáo như nhau. Một người bằng đá, một người bằng xương thịt. Gã đứng giữa đường mà ngó, như người so hai thứ cho biết thứ nào là thật. Lý Ông Trọng không động. Không gật đầu, không giơ tay. Y để gã ngó cho đủ. Ở Hàm Dương, người ta từng đúc y bằng đồng, đặt trước cửa cung. Giặc Hồ chỉ dám ngó pho tượng ấy từ ngoài xa. Chưa từng có người bên kia ải nào đứng sát dưới chân nó mà ngửa cổ so như thế này. Đứa trẻ cầm cờ chết dưới chân cổng gỗ cũ tháng Chạp năm ngoái, tên khắc dưới chân cột cờ y đang đứng, năm ấy cũng chừng ấy tuổi. Người trẻ quay đi, chạy mấy bước cho kịp hàng. Hai mươi người xuống dốc, qua đồng trống, nhỏ dần. Tới chân đèo, hàng người dồn lại, rồi kéo dài ra trên con đường đá, ngoằn ngoèo lên theo sườn núi. Gần trưa, người đi đầu khuất vào chỗ đường vắt vào mây. Người đi cuối khuất sau. Con đường đá lại vắng. Bên kia đèo là đất người ta. Hai mươi người ấy về tới nhà hay không, về rồi kể gì, kể với ai, y không biết. Việc của y là cái cổng. Đóng, thì đứng chặn. Mở, thì để người đi. Dưới cổng, người lính Vũ Thành dẫn đường dắt ngựa ra. Gã ngẩng lên nóc cổng. – Bẩm tướng quân. Về kinh, tiểu nhân tâu thế nào? – Tâu đủ số. – Y nói. – Đi lúc nào, tâu lúc ấy. Gã vái một vái, lên ngựa, quay đầu về phía Nam. Lý Ông Trọng vẫn đứng. Mặt trời lên tới đỉnh đầu, rồi ngả sang Tây, bóng cột cờ ngắn lại rồi dài ra trên mặt đá. * * * Sáng mười ba, ở kinh thành, trong thư phòng cạnh Cần Chính điện. Trạng Quỳnh đặt lên án một tập giấy. Lời khai của Hoàng Tích, Trịnh Khê chép sạch lại từ bản ghi trong ngục, chữ nhỏ, đều, không một chỗ tẩy. Phan Trung đứng ở góc phòng, lão vào báo việc chọn kỵ binh cho chuyến đi ngày mười tám, chưa kịp lui. – Gã khai không giấu chữ nào, cũng không thêm chữ nào. – Trạng Quỳnh nói. – Riêng cái tên, tại hạ không hỏi, gã cũng không nói. Lạc Thiên đọc. Chuyện lông đuôi mũi tên, hắn đọc chậm. Ở chợ biên tháng Tư, A Lam đã hỏi hắn: câu ấy, cũng là mượn à. Ngày hai mươi, nàng sẽ được cầm chính mũi tên ấy trên tay. Người Tam Bộ không cần ai giảng cho họ biết lông đuôi tên của mình trông thế nào. Người làm tên còn sống, còn ở châu lỵ. Người bắn đã chết. Đọc tới đó, hắn lật sang tờ sau. Tờ sau chỉ có một dòng. Trịnh Khê chép nó riêng ra, không đặt chung với những dòng trên. Ba năm trước, lệnh ấy tới tay tội thần trong một bao muối Hoành Châu. Hắn đọc lại dòng ấy lần nữa. Chữ Trịnh Khê vẫn nhỏ, vẫn đều, như mọi dòng khác trong tập. Một dòng chữ không to hơn dòng nào, mà nặng hơn cả tập. Hắn đặt tờ giấy xuống. Tối mùng chín tháng Năm, gã lính châu mắt tam giác đã quỳ trước mặt hắn mà kể về một người đàn ông râu quai nón, lưng bàn tay trái có vết sẹo cũ vắt ngang như một đường chém. Hai mươi hai tháng Ba, người ấy đứng nhận cái hòm gửi xuôi ở kho sau dinh Tây Lĩnh. Ba mươi tháng Tư, người ấy dẫn đoàn muối lên tận sân đền Bản Khê, hỏi đền thờ ai, vua đi lối nào về. Hòm đi xuống. Lệnh đi lên. Cùng một con đường. Cùng những gánh muối. Từ tháng Tư tới giờ, hắn để con đường ấy chạy. Bây giờ, hắn biết nó chạy cả hai chiều. Bạc của Tây Lĩnh đi xuống bằng hòm. Lời của kinh thành đi lên bằng muối. Ba năm trước, giữa những gánh muối qua chợ, qua trạm, qua tay lính châu khiêng vào kho sau dinh, có một bao mà dưới lớp muối là lệnh giết nhị ca. – Bệ hạ. – Phan Trung bước ra một bước. – Lão phu cho mấy kỵ xuống bến, trông lấy mấy chiếc thuyền muối. Không bắt. Chỉ trông. – Không. Phan Trung đứng lại. Lão không cãi. Tháng Năm, lão cũng đã xin cho mấy kỵ đuổi người phi ngựa về phía Đông, cũng bị bác. – Trông, thì người trên thuyền thấy có người trông. – Hắn nói. – Thấy rồi, họ đổi đường. Con đường nào ta biết, cứ để nó nguyên đấy. Trạng Quỳnh gõ cán quạt vào lòng bàn tay một cái, khẽ. – Còn tờ khai này. – Y nói. – Đọc ra triều không, bệ hạ? Hắn đã nghĩ tới chuyện ấy trước khi y hỏi. Trong triều, nửa hàng quan cáo bệnh ở nhà, nửa còn lại có người đứng đó mà tai để ở nơi khác. Đọc ra, thì chưa tới cuối tháng, người ở đầu kia con đường muối đã biết Hoàng Tích nói tới đâu. – Không đọc. – Hắn nói. – Không ai xuống Hoành Châu. Tờ này, ba người trong phòng này đọc, thêm Trịnh Khê. Đủ rồi. – Còn ngày hai mươi? Hắn nghĩ tới gốc đa, chỗ hẹn ngày hai mươi. Khoản nợ người Tam Bộ ghi là một mũi tên: ai đã giết người mà mượn tên họ. Mũi tên trả được khoản ấy, đủ, không thiếu. Còn chuyện muối là chuyện trong nhà Lạc Việt, ai trong nhà đã mở cửa cho ai. Người Tam Bộ không đòi chuyện ấy. Mà quanh gốc đa kia, ngày nào cũng có lều của người buôn muối dưới xuôi. Nói ra ở đấy một câu, thì câu ấy theo gánh muối mà đi. – Trước người Tam Bộ, y chỉ nói chuyện mũi tên. Bao muối là chuyện trong nhà. Trạng Quỳnh gật đầu. – Khách tới đòi nợ, thì trả cho đủ. – Y nói. – Còn mái dột chỗ nào, là việc của chủ nhà. Y gom tập giấy, cuộn lại thật chặt, mở cái ống gỗ sơn đen trên án, cho cuộn giấy vào nằm cạnh hai lá thư cũ, đậy lại. Ống gỗ nặng thêm chẳng được bao nhiêu. * * * Phan Trung vẫn chưa lui. Lão đứng ở góc phòng, tay đặt trên chuôi kiếm, như lúc nào cũng thế, mắt không rời cái án. Ba năm trước, mũi tên ấy nằm trên án trước linh cữu, cả triều đi qua nhìn nó. Lão cũng đứng đó. Giờ mũi tên ấy có thêm một dòng chữ đi kèm. Mà dòng chữ ấy chỉ về phía Đông, không chỉ về phía núi. – Bệ hạ biết thuyền muối ấy của ai. – Lão nói. Lão không hỏi. Lão cũng không nói tên. Trong phòng, không ai nói cái tên ấy. Từ tối mùng chín tháng Năm, khi sai chép hai bản lời gã lính châu, một bản đưa Cao Lỗ, một bản đặt dưới bệ Trống, hắn đã nghĩ tới nó. Một giọng nói, một bàn tay có sẹo, bây giờ thêm một dòng về đường muối. Vẫn chưa có tờ giấy nào, chưa có miệng ai, chỉ thẳng vào người ấy. Lạc Thiên ngẩng lên khỏi án. – Biết, chưa phải là chứng.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ