Chương 151: Sử bút trực thư

Rạng mùng một tháng Bảy, trên nóc cổng đá Ải Bắc, gió thổi từ phía Bắc xuống. Gió đầu thu trên đèo mát hơn dưới xuôi nhiều. Dưới xuôi, giờ này người ta còn phe phẩy quạt nan, còn trải chiếu ngủ ngoài hiên. Trên này, hơi nước ban đêm đọng trên mặt đá thành từng vệt ướt. Lá cờ đỏ ướt một nửa, nặng, chỉ khẽ lật mép mỗi khi gió mạnh lên. Lý Ông Trọng đứng cạnh cột cờ. Y đứng đó từ trước khi trời hửng, sáng nào cũng thế. Cây trường thương nối cán dựng bên cạnh, mũi giáo cao hơn cả đầu cán cờ. Dưới chân y, hai chữ khắc sâu trên mặt đá đã nhẵn bớt góc cạnh vì chân người bước qua mấy tháng nay, nhưng vẫn đọc rõ. Dưới sân Ải, lính đã dậy. Người gánh nước từ khe đá phía Đông lên, người nhóm bếp, người ra mấy luống rau sát chân vách tưới nước. Hai mươi ba tên hàng binh ở lại từ tháng Hai giờ cũng gánh nước, nhóm bếp như mọi người. Gã trung niên tai cụt đứng ở đầu hàng, đếm từng gánh đổ vào chum. Nông Bách leo lên từ bậc đá phía trong, vừa leo vừa thở. Lão giữ Ải ba mươi năm, mấy chục bậc này vẫn phải dừng lại hai lần. – Bẩm. Gánh thóc Lũng Khẩu lên đủ rồi. – Lão nói. – Mạc Tư gửi kèm hai vò mắm. Lão ấy dặn, mắm này ăn với cháo, đừng ăn không, mặn chết. – Chia cho lính. – Lý Ông Trọng nói. – Phần ta, khỏi. – Bẩm, phần tướng quân, lão ấy dặn riêng một vò. Y không đáp. Nông Bách hiểu thế là thôi, không nhắc nữa. Trời xám dần sang trắng. Từ chỗ này nhìn xuống, thấy hết Ải: dãy trại lính lợp tranh mới, kho thóc dựng lại trên nền kho cháy, mấy luống rau lính tự trồng. Nhìn ra ngoài, thấy đồng trống chạy dài tới chân dốc, rồi con đường đá vắt qua đèo, lên tới tận chỗ mây. Ở Lâm Thao, kiếp trước, y cũng từng đứng như thế này nhiều năm, trên một cái cổng khác, giữ cửa cho nhà người khác. Mười năm, chưa có ai leo dốc lên chỉ để thắp cho người đã chết dưới chân y một nén nhang. Lúc ấy có một người leo lên con dốc dưới chân cổng. Một người đàn bà, lưng còng, váy chàm bạc màu, tay cầm một nén nhang chưa thắp. Lính gác ở chân cổng không ngăn. Sáng mùng một tháng nào bà cũng lên, từ bản Nà Lừa dưới chân đèo, đi từ lúc gà gáy. Họ quen rồi. Bà là mẹ Lục Sình. Bà không lên nóc cổng. Xưa nay bà chưa bao giờ lên. Bà đứng trước vòm cổng, ngửa mặt ngắm hình người khổng lồ khắc trên trán cổng một lúc lâu. Đoạn bà lấy đá lửa trong túi ra, bật mấy lần mới cháy, châm nhang, cắm vào một kẽ đá chân tường, ngay bên dưới hình khắc. Xong bà lùi ra mấy bước, quay về phía cột cờ trên nóc, chắp tay. Lý Ông Trọng lùi sang bên một bước, ra khỏi chỗ bà hướng tới. Bà lạy ba lạy. Không khấn thành tiếng. Lạy xong, bà đứng thêm một nhịp, rồi quay lưng xuống dốc, đi chậm, không ngoái lại. Nông Bách đứng bên cạnh y, không nói gì. Tháng Chạp năm ngoái, dưới chân cổng gỗ cũ, lão là người gỡ lá cờ ấy ra khỏi tay đứa trẻ. Y biết nén nhang ấy không phải cho mình. Nén ấy cho đứa trẻ thích cầm cờ, vì cầm cờ thì được đứng chỗ cao nhất, nhìn được xa nhất. Y chỉ đứng cạnh chỗ ấy, giữ hộ. Khói nhang bốc lên một sợi mảnh, bị gió đè dạt về phía Nam. Y quay mặt về phía Bắc. Con đường đá vắt qua đèo vẫn vắng, sáng nào cũng vắng thế. Hơi lạnh ban mai còn phủ trên mặt đường. Không ai đi qua. * * * Giờ Thìn cùng ngày, ở kinh thành, điện Cần Chính mở buổi chầu đầu tháng Bảy. Hai hàng quan đứng hai bên điện thưa đi một nửa. Chỗ trống nhiều tới mức người đứng hàng sau có thể trông thẳng tới bậc ngai, không phải nghiêng đầu. Trịnh Khê bước ra, cầm một tờ giấy, đọc tên những người vắng. Lão đọc đều đều, không lên giọng, không thêm chữ nào. Thị lang này cáo bệnh. Lang trung kia cáo bệnh. Viên ngoại lang nọ về quê chịu tang. Phần lớn cáo bệnh từ sau hôm hai mươi lăm. Trong số ấy, có ba người là thông gia với ba nhà phía Đông. Đọc xong, lão gấp tờ giấy lại, lùi về chỗ. Cả điện im. Mấy viên quan già đứng gần cửa cúi gằm, mắt dán xuống mũi giày mình. Lão thần Hàn lâm đứng giữa đám quan già ấy, hai tay giấu trong ống tay áo. Lạc Thiên ngồi yên trên long ỷ, bàn tay đặt trên tay vịn, đúng chỗ vết máu cũ không ai được sơn lại. Hắn không hỏi thêm ai. Một người ở hàng cuối bước ra. Áo quan xanh, còn mới, cổ tay áo chưa sờn. Mặt trẻ, chưa tới ba mươi. Y quỳ xuống giữa điện, hai tay nâng cái hốt gỗ. – Thần, sử quan ở sử quán. – Y nói. Giọng hơi run, nhưng nói rõ từng chữ. – Năm Thiên Hưng thứ nhất, tháng Sáu, ngày hai mươi lăm, việc ở cửa Bắc, sử quán chưa biết chép thế nào. Có người bảo chép là bệnh mất. Có người bảo chép một dòng, không nói tội. Thần không dám tự quyết, xin bệ hạ chỉ. Mấy viên quan già ngẩng lên, rồi lại cúi xuống. Có người đưa mắt về phía lão Hàn lâm. Lão Hàn lâm không quay lại. Lạc Thiên nhìn người trẻ ấy. Y quỳ thẳng lưng, mắt đặt trên nền gạch trước mặt, hai tay nâng hốt không run. Hắn biết người bảo chép là bệnh mất muốn gì. Họ muốn đời sau đọc tới chỗ ấy thì lật qua cho nhanh. Không ai phải nhớ trong họ Lạc có một người mở cổng cho giặc. Không ai phải nhớ người xử người ấy là ai. – Chép đủ tội. Chép đủ người xử. Viên sử quan dập đầu một cái, đứng dậy, lùi về hàng cuối. Không ai nói thêm. Hắn đợi một nhịp, rồi nói tiếp, giọng không đổi. – Người nào cáo bệnh, cho nghỉ. Nghỉ bao lâu tùy họ. Việc của họ, để người làm được thì làm. Vị Thị lang Hộ bộ khẽ ho một tiếng, như định tâu gì, rồi thôi. Trịnh Khê lại bước ra, tâu một câu: ruộng của ba nhà phía Đông đã vào sổ triều đình, từng thửa, từng làng. Mùa này không ai thu tô. Hắn gật đầu. Buổi chầu tan sớm hơn mọi khi. Ra tới thềm điện, Trạng Quỳnh đi chậm lại một bước, để viên sử quan trẻ đi ngang qua mình. Y không nói gì với người ấy. Y chỉ dõi theo bóng áo xanh xuống hết mấy bậc thềm, rồi mở quạt. – Sử quán, xưa nay toàn người già. – Y nói với vua, khi người kia đã đi xa. – Người già thì biết chép thế nào cho êm. Người trẻ thì chưa biết, nên mới hỏi. Hắn không đáp. Hắn nhớ cái mặt trẻ ấy. * * * Trưa mùng một, trong thư phòng cạnh Cần Chính điện. Lá thư gửi người Tam Bộ đã viết xong từ chiều hai mươi chín. Bốn dòng, gạch đi viết lại ba lần. Giờ Trạng Quỳnh gấp nó làm ba, cho vào phong bì, nhỏ sáp, đóng ấn. Hắn cầm phong thư lên, lật qua lật lại. Ngoài phong bì không đề ngày. Trong thư cũng không. – Tháng Bảy lên, ngày nào lên, ngươi không ghi. – Ngày, để người Tam Bộ chọn. Trạng Quỳnh nói, tay vẫn lau con dấu. – Lần trước, mình mượn tên người ta mà không hỏi. Lần này đi trả, thì để chủ nợ chọn ngày. – Y nói thêm. – Mình tới đúng ngày người ta muốn, là người ta biết mình tới để trả, không phải tới để đòi. – Nếu họ không chọn? – Thì mình đợi. – Y nói. – Nhưng họ sẽ chọn. Khoản nợ ấy, chính người Tam Bộ ghi vào sổ. Người tự ghi, thì thế nào cũng muốn tự tay xóa. Hắn gật đầu, trao phong thư lại. Trên án, cạnh nghiên mực, có một cái ống gỗ sơn đen, nắp gài chốt tre. Trong ống là hai lá thư. Một lá đóng ấn Đông cung phương Bắc. Một lá chỉ có ba dòng, không ấn, nét chữ của một người giờ đã nằm dưới đất ngoài cổng thành. Hôm hai mươi bốn, ở sân Thái Miếu, Trạng Quỳnh cuộn cả hai lại, cho vào ống, mang về cất ở đây. Tháng Tư, ở chợ biên, hắn đã nói với người Tam Bộ: hắn biết người giết nhị ca không phải người Tam Bộ, nhưng chưa có chứng, nên chưa nói tên ai. Có chứng, hắn lên tận nơi mà nói. Chứng, giờ nằm trên án. Một lính ngựa đã đợi sẵn ngoài sân. Gã nhận phong thư bằng hai tay, nhét vào túi da trước ngực, lên ngựa. Chưa tới giờ Mùi, gã đã ra khỏi cửa Tây, đi về phía chợ biên. * * * Chiều mùng một, ở sân sau điện, Phan Trung tới báo việc. Lão đứng thẳng, tay cầm cuộn sổ, đọc không cần cúi xuống sổ. – Bẩm bệ hạ. Đám áo xám, ba mươi sáu người. Hai mươi người xin về. Mười sáu người ở lại làm dân phu, đắp đường cái phía Đông cùng gia binh nhà Lương. Lão ném giáo đầu tiên ở lại. – Người xin về, đi lúc nào? – Sáng mùng ba. – Phan Trung nói. – Đi đường Bắc. Đường Bắc thì phải ra từ cổng ấy. Lão không nói tên cổng. Hắn cũng không nhắc. – Mỗi người một túi gạo, đủ ăn tới Ải. – Hắn nói. – Thêm hai bát. Phan Trung ngẩng lên. Chuyện gạo ấy, lão có nghe. Tháng Hai năm nay, trên Ải Bắc, Dã Tượng thả mười sáu tên hàng binh về nhà, đong cho mỗi tên ngần ấy gạo, gói trong mảnh vải. Lê Mẫn đứng trông từng bát gạo đổ vào tay kẻ địch, mặt khó coi. Hắn nghe chuyện ấy từ chính Dã Tượng, một lần, ở cửa Tây, lúc y ngồi dưới chân con voi già. Hắn nhớ. – Bệ hạ. Về tới bên ấy, họ bị coi là kẻ đã hàng. Phan Trung nói chậm. Lão không can. Lão chỉ nói cho đủ. – Họ biết. Họ vẫn xin về. Lão im một lúc, rồi cúi đầu. – Lão già ở lại ấy, – Phan Trung nói thêm, – lão phu có hỏi vì sao không về. Lão chỉ lắc đầu. Hỏi lần thứ hai, lão mới nói một câu, giọng lơ lớ, người lính đứng cạnh nghe ra được nửa: nhà bên ấy không còn ai đợi. Hắn gật đầu. Hắn không hỏi lão già ấy tên gì. Phan Trung cũng không biết. – Viết một tờ cho Lý Ông Trọng. – Hắn nói. – Hai mươi người ấy tới, mở cổng cho đi. Không khám, không giữ, không tra hỏi gì. – Tuân lệnh. Phan Trung lui ra. Đường về phủ lão đi ngang sân tập. Lính gác thấy lão dừng lại trước cây cột gỗ cũ ở góc sân, đứng một lúc, rồi mới đi tiếp. Lão không chạm vào nó. * * * Chạng vạng, Lạc Thiên lên mặt thành cửa Đông. Dưới bãi, Phạm Ngũ Lão đang tập cho lính Vũ Thành. Bốn hàng giáo tre, giáo dài gấp đôi người, đứng chặn, không đuổi, hô trước khi đâm. Y đi dọc hàng, sửa từng thế cầm. Tay phải y cầm cán giáo, chỉ, gõ. Tay trái vẫn treo trên dải vải quàng qua cổ, áp sát ngực, không cử động. Có một lần, một gã lính trẻ cầm giáo lệch, mũi giáo chúc xuống. Phạm Ngũ Lão bước tới, định giữ cán giáo bằng cả hai tay để nắn lại. Tay trái y nhấc lên được nửa chừng thì dừng. Y hạ nó xuống, dùng một tay nắn cũng được. Lúc quay đầu hàng, y ngẩng lên mặt thành, thấy vua. Y đứng nghiêm, đưa tay phải lên ngực, cúi đầu một cái, rồi quay lại với hàng giáo. Không bỏ dở thế tập nào. Tiếng hô dưới bãi đều dần. Gần hai trăm cái miệng hô cùng một lúc, dội vào chân tường thành, dội ngược ra mặt sông. Người đi chợ chiều qua cửa Đông dừng lại đứng xem, mấy đứa trẻ cầm que tre đứng xếp hàng sau lưng lính, hô theo. Lạc Thiên đứng trên mặt thành tới khi đuốc dưới bãi được thắp. * * * Đêm ấy, hắn xuống địa thất. Sáng nay hắn bảo sử quán chép cả người xử. Người ấy là hắn. Trăm năm sau, có ai lật tới trang ấy, sẽ đọc tên hắn nằm cạnh chữ xử, không cách một dòng. Thanh Vân đã ngủ ở Anh Linh Điện phía trên. Thạch Sanh ngồi ở chân bậc, như mọi đêm. Cao Lỗ không ở đó, lão về xưởng nỏ từ chập tối. Hắn đặt tay lên mặt Trống. Những sợi dây vẫn ở đó. Ấm, đều. Sợi Bản Khê. Sợi Pá Hốc. Sợi mái lá bến Đông. Sợi gian thờ chợ Đông. Sợi ba cái chum trước cổng Thái Miếu. Che chắn khép kín trên đầu vòng thành. Không có dòng chữ nào hiện lên. Hắn không đếm. Nhưng có một điều, hắn không cần đếm cũng biết. Rằm tháng Hai, hệ thống đã nói rõ với hắn một lần: Trống chỉ tự nuôi được ba người có tên. Người thứ tư tới, thì tất cả, người có tên lẫn lính gọi về, cùng phải ăn vào thứ Trống tích sẵn trong lòng nó. Hắn đã gọi người thứ tư. Cuối tháng Hai, thứ ấy cạn. Từ đó tới khi có ngôi đền đầu tiên, mỗi đêm hắn đều đếm ngày. Tháng Tư, vận nước lên một bậc, Trống tự nuôi được bảy người. Rằm tháng Năm, Phạm Ngũ Lão tới, là người thứ bảy. Dòng chữ hôm ấy ghi: hiện có, bảy. Bảy người ấy giờ đều còn. Một người trên Ải Bắc. Một người ngồi dưới chân bậc kia. Một người đang trên sông, dẫn thuyền thóc xuống các làng dưới xuôi. Một người treo tay trái trước ngực. Thứ Trống tích sẵn từ đời xưa, đã cạn từ tháng Hai. Thứ nuôi được họ, nếu phải nuôi, chỉ còn là những sợi dây hắn đang chạm vào. Những nén nhang người ta thắp mỗi sáng. Rằm này, Trống cho hắn gọi thêm một người. Người ấy tới, thì cả tám người cùng phải sống bằng nén nhang của dân.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ