Rạng hai mươi hai, đoàn người rời gò mép lau, ngược về kinh.
Trống đi trên lưng con Mộc, trùm vải kín, Dã Tượng một tay đặt trên vòi voi. Cao Lỗ đi bộ bên kia bành, ôm một cuộn vải to, mười bảy mũi tên tre buộc thành bó giắt ở hông lão. Trong cuộn vải là thứ người ta nhặt được ở mép đỉnh gò, dưới mũi tên thứ mười bảy. Lão không để ai cầm hộ.
Đại ca đi bộ giữa hai hàng giáo, hai tay trói trước bụng. Không xe tù. Không che mặt. Áo bào đã khô, bùn đóng thành vảy trên vạt, tóc đã có người búi lại cho, búi lệch. Đi sau đại ca là người vết chàm, hai kẻ đeo dao, rồi gia binh nhà Lương, trói thành một dây dài. Đám áo xám đi cuối, không ai trói, lão tóc điểm đi đầu đám ấy, bước chậm mà đều.
Phạm Ngũ Lão dẫn lính đi đầu, tay trái vẫn treo trên dải vải. Thạch Sanh đi sát sau con voi, cung quấn vải đeo sau lưng, mười đầu ngón tay quấn giẻ.
Trạng Quỳnh ngồi trên lưng ngựa thồ, cuốn sổ kẹp dưới nách. Thuyền ngược không kịp, hai lão gia phía Đông ngồi chung một cỗ xe trâu theo sau đoàn, bốn lính đi kèm hai bên. Suốt đường, lão gầy lần một chuỗi hạt gỗ, không nói. Lão béo thì ngủ.
Yết Kiêu về trước bằng thuyền nan, từ lúc trời còn tối. Ba chiếc thóc ở lại miệng lạch với trai chài Bến Dâu. Ở nhà họ Lương, lão già sốt vẫn nằm trên giường tre, năm lính giữ ngõ.
Trước khi nhổ trại, hắn cho Ngạnh và Rô về làng dưới khúc, ở nhà mấy hôm rồi hẵng lên. Mẹ hai người còn sống.
Đường cái hôm nay khác đêm hai mươi. Mạ đã xanh lại hai bên đường. Người các làng ra đứng ở đầu ngõ, như hôm qua, chỉ có điều hôm nay họ đứng lâu hơn. Đoàn người đi qua chỗ nào, chỗ ấy lặng đi. Có đứa trẻ chạy theo một quãng, bị mẹ gọi giật về.
Đêm hai mươi hai, đoàn người nghỉ lại trên bãi bồi cũ. Cỏ bãi rì rào như đêm mười tám. Hắn ngồi cạnh Trống tới khuya, không đặt tay lên. Đại ca nằm trong một căn lều cách đó ba mươi bước, có người canh. Cả đêm, căn lều ấy không có tiếng động nào.
* * *
Chạng vạng hai mươi ba, đoàn người về tới bến Đông.
Dân đứng hai bên đường, từ đầu bãi tới tận cổng thành. Người xóm chài, người dãy lều Bến Dâu, người chợ Đông kéo ra, người trong thành đứng chen trên bờ cao. Không ai hô. Không ai ném gì. Họ đứng đó, để đại ca đi qua giữa họ, hai tay trói, áo bào bết bùn.
Có người nhổ nước bọt xuống đất, ngay sau gót đại ca. Có người quay mặt đi. Một bà già đứng trước cửa lều, mắt dõi theo mãi, môi mấp máy mà không ra tiếng.
Đại ca không cúi đầu. Đại ca cũng không đưa mắt về phía ai.
Ở bậc đá dưới mái lá, Yết Kiêu đã đứng đợi. Bên cạnh y là đứa con trai, gầy, đen, lớn hơn tháng Năm một chút. Mẹ nó đứng sau con, dưới mái lá, hai tay chắp trước bụng.
Yết Kiêu cúi xuống, rút trong ngực áo ra một gói vải nhỏ. Y mở lớp vải, đặt vào hai bàn tay đứa trẻ một lưỡi đục mỏng, chuôi quấn vải đen bóng.
– Ta lấy lại được cái của ta. Trả ngươi.
Đứa trẻ nắm lấy. Nó không hỏi Yết Kiêu đã dùng món ấy làm gì. Nó chỉ gật đầu, ôm vào ngực, như ngày trước vẫn ôm đi khắp bãi. Người mẹ không nói gì. Chị cúi đầu với Yết Kiêu một cái, đặt tay lên vai con.
Phạm Ngũ Lão dừng lại ở đầu bãi một chốc. Y lấy trong túi áo ra hai thẻ tre mới khắc, tự tay buộc lên cành thấp của gốc bàng, cạnh chín cái thẻ cũ, một tay thắt, răng giữ đầu dây. Xong, y đi tiếp, không ngoái lại.
Phan Trung đứng giữa cổng Đông.
Lão đứng một mình, bộ giáp cũ, tay cầm cái ống gỗ sơn đen. Lão không bước ra đón. Lão đứng đúng chỗ ấy, để đoàn người đi tới, để đại ca đi qua dưới vòm cổng, cách lão hai bước. Mặt lão không động.
Thanh Vân đứng ở chân cổng, như sáng mười tám. Chiếc lược gỗ vẫn cài trên tóc.
Đại ca đi qua cách nàng mấy bước. Đại ca không quay đầu. Không liếc. Đi qua như đi qua một cột đá.
Nàng dõi theo tấm lưng ấy cho tới khi nó khuất dưới vòm cổng. Đoạn nàng quay sang hắn. Nàng không nói gì.
Đêm ấy, đại ca nằm trong ngục phía Đông, gian trong cùng, một mình.
* * *
Cũng đêm hai mươi ba, Trống về lại địa thất.
Mười tám người khiêng nó xuống, chậm, từng bậc đá một. Cao Lỗ cầm đèn đi trước, không để ai chạm vào mặt đồng. Tới chân bậc, lão cho đặt Trống lên bệ, đúng chỗ cũ, đúng hướng cũ, xong bảo mọi người lên. Còn lại hai người.
Cao Lỗ lật tấm vải.
Mặt đồng xanh sẫm dưới ngọn đèn, ngôi sao giữa mặt Trống hắt lên một quầng sáng nhỏ. Sáu ngày theo quân, đi trên lưng voi, nằm giữa đồng, nằm trên bãi bồi, nó vẫn y như cũ. Chỉ có một vệt bùn khô bám ở mép tang. Cao Lỗ lấy tay áo lau đi.
Hắn đặt tay lên mặt Trống. Tay trái. Tay phải vẫn còn tê ở hai ngón.
【Trống Đồng trở về địa thất: che chắn mạch hương hỏa — trở lại.】
Hắn cảm thấy nó trước khi đọc xong dòng chữ. Phía trên đầu, quanh vòng thành, có cái gì đó kéo kín về. Chậm, chắc, như một cánh cửa lớn được đẩy lại vào khung, khít từng mép, không để lọt một khe. Những sợi dây trong kinh, gian thờ chợ Đông, mái lá bến Đông, sáu ngày nằm phơi ra, giờ lại khuất vào trong.
Hắn để tay ở đó thêm một hồi.
– Chủ công. – Cao Lỗ nói. – Xử ở đâu?
Lão không hỏi xử ai. Cũng không hỏi xử thế nào.
– Sân Thái Miếu. Trước dân.
Cao Lỗ gật đầu, gấp tấm vải lại, đặt cạnh bệ.
* * *
Giờ Thìn hai mươi bốn, sân Thái Miếu kín người.
Phan Trung đứng ở đầu hàng võ, dưới thềm. Lão đã thấy sân này đông nhiều lần. Ngày tang tiên đế. Những sáng rằm, dân xếp hàng tới thắp nhang trước ba cái chum. Chưa ngày nào đông như hôm nay. Dân đứng kín sân, kín cả bậc cổng, tràn ra ngoài đường, ngồi trên mái nhà đối diện. Lính Vũ Thành dàn một vòng giáo quanh khoảng đất trống giữa sân, giáo dựng thẳng.
Bệ hạ đứng trên thềm. Không ngồi. Sau lưng bệ hạ là cửa Thái Miếu mở rộng, bài vị tổ tông xếp hàng trong bóng tối.
Đại hoàng tử đứng giữa sân, hai tay trói, không quỳ.
Ở mép vòng giáo, hai lão gia phía Đông đứng cạnh nhau, tay trói, có lính kèm. Lã Khiêm gầy rộc, chuỗi hạt gỗ quấn ở cổ tay. Nghiêm Thọ mồ hôi chảy ròng ròng dù trời chưa nắng gắt. Hai lão đứng đó để nghe, như lời bệ hạ đã nói trên khúc sông hẹp.
Phan Trung nhìn người đứng giữa sân. Hồi đại hoàng tử còn nhỏ, lão cũng có lần cầm tay chỉ cách giữ chuôi kiếm. Đứa trẻ ấy học nhanh, học xong thì thôi, không tới sân tập lần thứ hai. Đứa thứ hai thì tới mỗi sáng, tới mười mấy năm.
Trạng Quỳnh bước ra trước thềm. Phan Trung trao cho y cái ống gỗ sơn đen. Lão đã giữ nó sáu ngày, không mở nắp.
Trạng Quỳnh đọc thư Đông cung trước. Đọc to, chậm, từng câu, như hôm đứng trên mặt thành. Tới câu cuối, câu nói nước này đời đời cúi đầu trước Đại Hạo, cả sân lặng đi một nhịp. Đọc xong, y giơ lá thư lên cao, xoay một vòng, cho dân thấy dấu ấn đỏ ở cuối.
Kế đó, y mở lá thứ hai. Giấy thường, không ấn.
– Lá này, tìm trong nhà họ Lương. – Y nói. – Ba dòng.
Y đọc.
Việc ở biên giới Tây đã xong.
Mũi tên lông đỏ, Hoàng Tích lo.
Khảo công năm nay, khanh xếp y hạng ưu.
Phan Trung nghe dòng đầu, thì không nghe thấy hai dòng sau nữa.
Biên giới Tây. Ba năm trước. Lão nhớ cái án gỗ trước linh cữu, mũi tên rút ra từ ngực đứa trẻ lão dạy, đuôi gắn lông chim nhuộm đỏ. Cả triều nói người Tam Bộ. Lão cũng đã nói thế. Lão đã ghét người Tam Bộ suốt ba năm.
Ở mép vòng giáo, chuỗi hạt trên cổ tay lão gầy dừng lại.
Trịnh Khê bước lên, hai tay ôm một tập giấy cũ, mép vàng. Lão trải lên chiếc án con kê trước thềm. Một tờ biểu mừng thọ đại hoàng tử dâng tiên đế dịp Tết, lấy trong kho văn thư, chữ đều, đẹp, nét cuối câu nào cũng kéo dài ra một chút. Một tờ khảo công năm ấy, dòng xếp hạng quan châu Tây Lĩnh có chữ ký Lương Uyên. Trạng Quỳnh đặt lá thư ba dòng xuống cạnh tờ biểu.
Hai nét chữ nằm cạnh nhau. Người đứng gần thềm cũng thấy được, chúng là một.
Đại hoàng tử đưa mắt xuống chiếc án. Phan Trung chờ người ấy cãi. Người ấy không cãi.
– Chữ của ta.
Chỉ thế. Giọng không to, không nhỏ, như người bị hỏi tên thì đáp tên.
Sân im phăng phắc.
Cao Lỗ mở cuộn vải, trải ra nền gạch trước thềm một bộ áo dài kín cổ, vạt dưới rách tua, chỗ mũi tên ghim còn thủng một lỗ. Không có ai ở trong. Hàng dân đứng đầu lùi lại một bước. Hàng sau bị đẩy, cũng lùi theo. Không ai biết đó là áo của ai. Nhưng người trong sân này đã nghe tin từ giữa đồng phía Đông truyền về suốt hai ngày qua.
Hai kẻ đeo dao bị dẫn ra, quỳ cạnh vạt áo rách.
Kẻ mặt rỗ nói. Đầu tháng này, ở Bản Khê, đại hoàng tử sai hai người lấp miệng hang, lấp lúc bệ hạ còn ở bên trong. Sau đó mang một câu xuống các thuyền nhà Lã: người cầm trống đã bị lấp trong núi. Kẻ tai sứt quỳ bên cạnh, nghe tới đâu gật tới đó.
Phan Trung không để mắt tới hai kẻ ấy. Lão quay ra hàng sau, chỗ Thạch Sanh đứng. Người khổng lồ ấy đứng lặng, hai tay buông xuôi, mặt không động. Lão không hiểu vì sao lão lại để ý tới y. Lão chỉ thấy y đứng đó, im như một gốc cây.
Gã áo the bị dẫn ra sau cùng, khai một câu: trong kinh, tin của nhà họ Lương đi qua tay gã, tới một quán rượu, tới một kẻ đổ dầu. Gã khai xong thì khóc.
Trạng Quỳnh cuộn hai lá thư lại.
Phan Trung bước ra khỏi hàng.
Không ai gọi lão. Bệ hạ không gọi. Lão tự bước, ba bước, tới đứng cạnh chiếc án, quay mặt ra phía dân.
– Việc ở biên giới Tây, là nhị hoàng tử Lạc Tuấn. Lão phu dạy người cầm kiếm từ thuở nhỏ. Dạy dở.
Lão nói xong, không lui về hàng. Lão đứng nguyên chỗ ấy.
* * *
Cuối sân, có một người hô.
– Xử!
Chỉ một tiếng, khàn, không rõ của ai. Tiếng thứ hai tới từ góc khác. Đoạn nhiều tiếng, từ ngoài cổng vọng vào, từ trên mái nhà đối diện. Xử. Xử. Tiếng hô không đều, không ai dẫn, cứ thế dâng lên như nước triều.
Gần vòng giáo, một người đàn bà đầu quấn khăn trắng, chừng năm mươi, chen lên hàng đầu. Con trai bà chết trên bờ cao ngoài cửa Đông ngày mùng bảy. Phan Trung nhớ mặt bà, hôm ấy bà ôm xác con ngồi tới tối. Bà không hô theo ai. Bà hô một mình, một tiếng, mắt dán vào đại hoàng tử, giọng vỡ ra ở giữa.
Chu tẩu đứng cạnh người đàn bà ấy. Tẩu không hô. Tẩu chỉ đỡ lấy khuỷu tay bà.
Phan Trung đứng giữa tiếng hô. Bàn tay lão siết trên chuôi kiếm, các khớp ngón trắng ra.
Ba năm. Ba năm lão đi qua sân tập mỗi sáng, thấy cây cột gỗ đứa trẻ ấy ngày nào cũng chém, đã mòn một vạt. Ba năm lão ghét những người không có tội, vì một mũi tên người ta cố ý nhuộm lông cho lão ghét.
Lão quay người, ngẩng lên thềm.
– Bệ hạ. Xử.
Lão nói to, át cả tiếng hô. Xong lão chờ.
Bệ hạ không ngó xuống dân. Không ngó lão. Bệ hạ đang nhìn đại hoàng tử. Nhìn rất thẳng, rất yên, như đang đếm một thứ gì mà chỉ mình bệ hạ biết số.
* * *
Lạc Thiên giơ tay lên.
Sân im dần. Từ hàng đầu, lan ra tới hàng cuối, ra tới ngoài cổng, lên tới mái nhà. Người đàn bà khăn trắng thôi hô, tựa vào vai người đàn bà đứng cạnh.
Hắn để mắt ở đại ca thêm một nhịp.
Đại ca đã nói một câu. Ba chữ. Không thêm, không bớt. Hắn biết đại ca có thể nói nhiều hơn. Đại ca có thể nói tờ biểu kia ai cũng chép được nét, nói hai kẻ kia khai vì sợ, nói lá thư Đông cung là người khác gửi. Đại ca không nói. Đại ca chỉ cúi xuống chiếc án, như người gặp lại nét chữ của chính mình sau nhiều năm, và thấy nó vẫn đẹp.
– Mai. Giờ Ngọ. Cửa Bắc.
Hắn không nói thêm gì.
Trong sân, không ai hỏi hắn điều gì. Người đứng gần thềm quay sang nhau. Người đứng xa hỏi người đứng gần. Câu ấy truyền ra ngoài cổng, ra tới đường cái, mỗi người nói lại một lần, như truyền một bát nước qua nhiều tay.
Đại ca nghe xong, quay đầu. Không về phía hắn. Không về phía dân. Quay về phía cửa Bắc, về phía bên kia hoàng thành, nơi không ai trong sân này thấy được.
Lần đầu tiên từ lúc bị bắt, nụ cười nhàn nhạt trở lại trên môi đại ca.