Chương 140: Ân xá hữu điều

Đêm ấy, trong thư phòng, Trạng Quỳnh kể đủ. Y kể từ chiều mùng bảy. Bốn hàng giáo lùi lên bờ cao. Thuyền cờ vàng cắm mũi vào bùn. Ba mươi hai người buông giáo, chín người lính không đứng dậy nữa. Đêm ấy, tên lửa lên dãy lều Bến Dâu, một khúc chừng mười lều cháy, mái lá bến Đông đứng. Canh ba, gian thờ dưới gốc đa cháy. Một kẻ đổ dầu bị giữ, một kẻ thoát. Gã áo the trong ngục. Cổng nhà Lương trong kinh dán niêm, chưa ai vào. Yết Kiêu đục ba thuyền. Tối mùng mười, lão Hòe mang thư tới. Sáng mười một, y đọc bản chép từ mặt thành, đêm ấy mười mấy người trên hai thuyền nhà Nghiêm lội vào. Từ mười ba, trên thuyền hô. Y kể từng việc theo ngày, không thêm một chữ nào cho nặng hơn, không bớt một chữ nào cho nhẹ đi. Kể tới gian thờ, y dừng một nhịp, rồi kể tiếp. Lạc Thiên nghe hết, không ngắt lời. – Chín người lính ấy. – Hắn nói. – Tên đã khắc chưa? – Bẩm. Phạm tướng quân cho khắc lên thẻ tre từ sáng mùng tám, treo ở gốc bàng đầu bãi. – Mai, ta ra đọc. – Bệ hạ về rồi. – Phan Trung nói, khi Quỳnh đã im. – Cho lão phu mở cửa Đông. Đánh xuống bãi, đẩy chúng ra khỏi khúc sông này. – Đánh xuống bãi, – Lạc Thiên nói, – người đầu tiên lính ta gặp, là người đứng mũi thuyền. Phan Trung im. Lão biết thế. Lão vẫn phải nói ra, vì đó là việc của lão. – Bẩm. – Trạng Quỳnh nói. – Bệ hạ hứa chia ruộng, thì nửa số thuyền ấy lội vào bờ trước khi trời sáng. – Ta không hứa thứ ta chưa có. – Lạc Thiên nói. Hắn lấy một tờ giấy trắng, đặt trước mặt Quỳnh. Hắn nói từng câu. Quỳnh chép từng câu. Ai được tha. Tha khi nào. Phải làm gì. Ai không có trong lời ấy. Tới câu thứ ba, câu nói về ruộng, Quỳnh ngẩng lên. – Ruộng ba nhà ấy, chưa ở trong tay bệ hạ. – Phan Trung nói. – Ba nhà ấy thua, thì nó ở trong tay ta. – Lạc Thiên nói. – Ba nhà ấy thắng, thì lời nào của ta cũng không còn. Hắn nói thêm, chậm hơn: – Một mùa tô, ta giữ được lời. Ruộng của người ta, ta chưa xử, thì chưa có mà chia. Trạng Quỳnh cúi xuống, chép nốt. * * * Rạng mười bảy, trước khi lên mặt thành, Lạc Thiên dừng ở gốc bàng đầu bãi. Chín cái thẻ tre treo trên cành thấp, mỗi thẻ một cái tên khắc dao. Hắn đọc từng tên, thành tiếng, không vội. Phạm Ngũ Lão đứng sau lưng hắn, không nhắc tên nào. Đọc xong cái thẻ thứ chín, hắn đứng thêm một nhịp, rồi đi. Ở cửa ngách, Phạm Ngũ Lão dẫn tới hai người. Gã kéo thuyền quê huyện dưới đứng trước, vai dày, bàn tay chai. Cáy đứng sau, khăn rách trên trán đã thay bằng một mảnh vải sạch. Hai người quỳ xuống. Ở Bản Khê, hắn hỏi tên ba người khi họ đã không còn đứng đó nữa. – Ngươi tên gì? – Hắn hỏi gã kéo thuyền. Gã ngẩng lên, như không tin người ta hỏi mình câu ấy. – Bẩm. Tiểu nhân tên Ngạnh. Lạc Thiên gật đầu. – Ta đọc một câu. – Hắn nói. – Các ngươi hô lại một câu. Bằng giọng của các ngươi. – Bẩm. Hắn lên mặt thành. Sương còn trắng trên mặt sông. Hai mươi chiếc thuyền vẫn neo thành hàng, nhưng trên mũi thuyền đã có người đứng chờ. Đêm qua không ai hô nữa. Sáng nay, cũng không ai hô. Hắn đọc. Từng câu, chậm, to, đọc xong một câu thì dừng. Người bị gom lên thuyền — kéo thuyền, cày thuê, làm mướn — ai buông giáo, lội vào bờ trước khi thuyền nhổ neo, nói tên mình, tên làng mình, thì không tội. Ta cho về. Ruộng ba nhà Lương, Nghiêm, Lã, năm nay không ai phải nộp tô. Người ba nhà ấy, và kẻ cầm đao cho ba nhà ấy, không có trong lời này. Sau mỗi câu, dưới mép bờ cao, Ngạnh và Cáy hô lại. Giọng dưới xuôi, nặng, chữ nọ dính vào chữ kia. Câu nói về ruộng, gã kéo thuyền hô hai lần. Lần thứ hai, giọng gã vỡ ra giữa chừng. Trên thuyền im một lúc lâu. Từ một chiếc giữa hàng, có người gào lên, giọng khàn: – Lời vua, có giữ không? Gã kéo thuyền dưới mép bờ không đợi ai. Gã khum tay, hô sang: – Hàng giáo này đứng đây từ tháng trước! Chưa đâm một người buông giáo nào! Trên thuyền không ai đáp lại. Đoạn có tiếng nước. Một người ở mũi chiếc thuyền gần bờ nhất ném cây giáo tre xuống sông, rồi tự nhảy theo. Bùn lún tới bắp chân, gã lóp ngóp lội, hai tay giơ lên đầu. Một người nữa. Ba người. Chiếc bên cạnh cũng có người nhảy. Gia binh trên thuyền quát. Có tiếng roi. Một gã gia binh túm được tóc một người đang trèo qua mạn, giật ngược lại. Người kia vùng ra, rơi tõm xuống nước, ngoi lên, lội tiếp. Hàng giáo trên bờ cao đứng yên. Không ai đâm. Không ai xuống bùn. Trên mặt thành, mười người cầm cung kéo dây, nhắm xuống mạn thuyền, không ai buông. Người lội vào đông hơn đêm mười một. Mấy chục người, từ bảy tám chiếc thuyền. Họ lên tới mép bờ cao, quỳ xuống ngay trước hàng rào, run lẩy bẩy. Phạm Ngũ Lão cho mở một khoảng hàng rào. Từng người một đi vào, nói tên mình, tên làng mình. Trạng Quỳnh ngồi xếp bằng sau hàng giáo, cuốn sổ trên gối, ghi. Không ai chết. Gã kéo thuyền vẫn đứng ở mép bờ cao, hai tay buông thõng, giọng đã khản đặc. Mỗi người lội lên, gã lại ngó vào mặt người ấy một cái, như tìm một người quen. Không thấy, gã lại ngó ra sông. Dưới chân tường, có một ông già lưng còng đứng chen giữa đám lính, mắt dán vào từng người vừa lội lên. Một người trẻ, chừng mười bảy mười tám, ướt sũng tới cổ, vừa qua khỏi hàng rào, ông già đã chộp lấy cổ tay. Nắm chặt. Không nói gì. Trịnh Khê đứng cạnh vua trên mặt thành, nhìn xuống. – Bẩm. – Lão nói khẽ. – Lão Hòe. Gần giờ Thìn, trên chiếc thuyền cắm cờ vàng có tiếng chiêng. Lã Khiêm cho nhổ neo. Thuyền đi từng chiếc, xuôi dòng, nép sát bãi lau, như hôm chúng lên. Ba chiếc chở thóc đi sau cùng, nặng nề, mỗi chiếc một chiếc khác kéo phía trước. Lạc Thiên đứng nhìn cho tới khi cánh buồm cuối cùng khuất sau bãi lau. * * * Giờ Tỵ, ở cổng nhà họ Lương cuối ngõ, Trịnh Khê bóc niêm. Lạc Thiên đứng sau lão. Trạng Quỳnh đứng sau hắn. Hai người lính canh đầu ngõ đã mười ngày nay, mặt sạm nắng, lùi ra nhường lối. Trong sân không có ai. Hai cây ngâu trồng trong chậu sứ lâu ngày không ai tưới, lá vàng rụng kín mặt gạch. Gian giữa bày án thờ, bát hương đã nguội, tro không ai đổ. Trên vách treo một bức hoành phi sơn son, bốn chữ thếp vàng, chữ của một vị đại học sĩ đời tiên đế. Trịnh Khê đi qua bức hoành ấy, không ngẩng lên. Lão đi thẳng ra gian sau, như người biết chỗ. Hồi còn làm Thượng thư, lão đã ngồi uống trà trong căn nhà này mấy lần. Gian sau là chỗ cất sổ. Mấy cái giá gỗ kê sát vách, sổ sách chồng lên nhau, bìa vàng ố. Sổ Lại bộ, năm Lương Uyên còn làm Thị lang. Trịnh Khê lần từng chồng, ngón tay gầy lướt trên gáy sổ. Lão dừng lại ở góc trong cùng. Kê dưới chồng sổ thấp nhất là một cái hòm nhỏ bằng gỗ trắc, khóa đồng. Không ai mang chìa. Lính dùng chuôi đao gõ một cái, khóa bật. Trong hòm là một xấp thư buộc dây gai. Trịnh Khê cởi dây, lật từng lá. Phần nhiều là thư thăm hỏi, thư nhờ việc, thư cảm tạ, ký tên những người lão biết mặt. Tới gần cuối xấp, lão dừng tay. Lão nhìn lá thư ấy một hồi, rồi không đọc tiếp, đưa nó cho vua. Giấy thường, không ấn. Ba dòng. Việc ở biên giới Tây đã xong. Mũi tên lông đỏ, Hoàng Tích lo. Khảo công năm nay, khanh xếp y hạng ưu. Lạc Thiên đọc. Nét chữ ấy, hắn đã thấy suốt mười mấy năm, mỗi dịp Tết, trên tờ biểu chúc thọ đặt trên cùng chồng biểu của các hoàng tử dâng phụ hoàng. Chữ đều, đẹp, nét cuối câu nào cũng kéo dài ra một chút, như người viết không muốn dừng. Ba năm trước. Biên giới phía Tây. Xác nhị ca đưa về kinh, năm hai mươi tuổi. Trên án trước linh cữu, một mũi tên rút ra từ ngực nhị ca, đuôi gắn lông chim nhuộm đỏ, kiểu tên người Tam Bộ. Khanh. Ba năm trước, phụ hoàng còn ngồi trên ngai. Người viết đã gọi một viên Thị lang bằng chữ ấy. Hắn im. Trạng Quỳnh đứng sau vua một bước, đọc được. Y không mở quạt. Trịnh Khê đứng cạnh giá sổ, hai tay buông thõng. – Bẩm. – Trịnh Khê nói, giọng khô khốc. – Tờ khảo công năm ấy, tội thần đã thấy trong kho văn thư. Không ai nói tên người viết. Ai trong gian ấy cũng biết. Lạc Thiên gấp lá thư làm đôi, cất vào ngực áo. – Niêm lại. – Hắn nói. * * * Trưa, Lạc Thiên xuống bến chung. Khúc sông trước kinh đã thông. Mấy chiếc xuồng buôn cá khô đã dám ra giữa dòng. Thuyền cờ Thiên Hưng neo ở chỗ cũ, thủy thủ đang kéo buồm lên phơi. Hắn chưa kịp sai người đi báo, Tô Nguyệt Hà đã tự tới. Nàng xin gặp ở gian nhà gạch nhỏ của lính giữ bến. Vẫn áo lụa xanh ngọc, trâm bạc trăng khuyết. Cuốn sổ da cá mập không mở. – Bệ hạ. – Nàng cúi chào. – Tiểu nữ có một tin. Tin này, bệ hạ không phải trả gì. – Cô nương nói. – Ba chiếc chở thóc đi sau cùng, chở nặng, phải có thuyền kéo. – Nàng nói. – Từ đây xuôi tới khúc sông hẹp, thuyền đi ba ngày. Tới đầu khúc sông hẹp, luồng sâu nằm sát bãi lau, mỗi lần chỉ lọt một chiếc. Người của tiểu nữ đã đi qua chỗ ấy mười mấy năm. Chiếc chở nặng mà mắc cạn ở đó, thì mấy ngày không kéo ra nổi. Lạc Thiên nhìn nàng. – Còn một điều, tiểu nữ xin. – Nàng nói. – Ngày nào khúc sông ấy thông, xin bệ hạ cho thuyền Tô gia chở số thóc ấy về các huyện dưới xuôi. Tiểu nữ chở không lấy tiền. Hắn im một nhịp. – Chưa. – Hắn nói. Khúc sông ấy vẫn còn trong tay đại ca. Tháng trước, hắn đã nhắn nàng đừng đưa thuyền xuôi qua đó. Hôm nay hắn không đổi lời. Nàng không hỏi vì sao. Nàng chỉ gật đầu, như đã đoán được câu ấy. – Tiểu nữ hiểu. Lúc nàng đứng dậy về, Lạc Thiên cũng đứng dậy. Hắn đi theo nàng ra tới bậc cửa gian nhà gạch. Tô Nguyệt Hà dừng ở bậc dưới cùng. Nàng quay lại, cúi đầu thêm một lần, không thêm một lời, rồi đi về phía thuyền. Trạng Quỳnh đứng sau vua, nhìn bóng áo xanh xa dần trên bến, mở quạt ra, lại gập vào. * * * Chiều, Thanh Vân xin ra chợ Đông. Nàng đã ngủ được một đêm, ăn được một bát cơm. Mặt vẫn hốc hác, nhưng mắt đã có thần. – Muội muốn ra gốc đa. – Nàng nói. – Người ta chưa dựng lại. Lạc Thiên cho hai người lính đi theo. Hắn không ra. Gian thờ ấy, dân chợ dựng cho ông đồ. Từ hôm dựng tới hôm cháy, hắn chưa đứng trước nó lần nào. Hôm nay hắn cũng không đứng. Người dựng lại, phải là dân chợ. Nàng ra, là để đứng cạnh họ. Trạng Quỳnh đưa cho nàng tấm bài vị gỗ xoan, mép sém đen, nét chữ hụt vẫn để nguyên. Nàng cầm hai tay, đi. Chạng vạng, Lạc Thiên xuống địa thất. Cao Lỗ ngồi cạnh Trống. Ngọn đèn dầu trên bậc đá. Lạc Thiên đặt tay lên mặt đồng, đợi. Lúc ngoài kia mặt trời vừa lặn, dưới lòng bàn tay hắn, mặt đồng ấm lên một chút. 【Đinh! Mạch hương hỏa: chợ Đông, kinh đô — nối lại.】 Hắn không nhấc tay lên ngay. Gần giờ Tuất, Thanh Vân xuống. Gấu áo nàng dính tro, mười đầu ngón tay lấm than. Nàng không nói gì về gian thờ. Nàng đi tới chân Trống, cúi xuống, nhặt chiếc lược gỗ nằm cạnh cái ống gỗ sơn đen, chỗ nàng để lại từ trước hôm bị bắt đi. Nàng lấy vạt áo lau chiếc lược, cài lên tóc. – Ông hàng thịt vác tre tới. – Nàng nói khẽ, không quay lại. – Bà bán rau mang cói. Anh học trò viết bài vị hôm trước cũng ra, đứng nhìn, không ai bảo anh ấy viết lại. Lạc Thiên gật đầu. Hắn không hỏi thêm. Cạnh án thờ Thái Miếu, ngay dưới tấm bài vị dài không có tên, Lạc Thiên đã tự tay dựng cây giáo của anh Tép từ lúc chiều. Hắn không cắm nhang. Hắn chỉ dựng nó đó. * * * Đêm mười bảy, Phạm Ngũ Lão xuống địa thất. Y quỳ ở chân bậc đá, không vào sâu hơn. – Bẩm. Người lội vào hôm nay, cộng với ba mươi hai người chiều mùng bảy, với mười mấy người đêm mười một, gần một trăm người. – Y nói. – Bệ hạ cho về. Không ai dám đi. – Vì sao? – Người được tha kể, đường bờ về phía Đông, bến làng nào cũng có gia binh ba nhà đứng gác. – Y nói. – Người được tha đi về, tới bến làng nào, là gặp đao ở đó. Lời bệ hạ tha, gia binh không nghe. Lạc Thiên im. – Cáy xin dẫn đường. – Phạm Ngũ Lão nói tiếp. – Gã bảo, đi theo đường bờ, gã biết từng bến. Nhưng người dẫn đường, không giữ được ai. Trong địa thất lặng đi. Thanh Vân ngồi bên vách, chiếc lược đã cài trên tóc. Cao Lỗ vẫn ngồi cạnh Trống, mắt nhắm. Lạc Thiên nhìn bàn tay mình đang đặt trên mặt đồng. Nhìn ngôi sao nhiều cánh dưới bàn tay ấy. Đoạn hắn quay sang lão thợ nỏ. – Cao Lỗ. – Hắn nói. – Trống này, một con voi cõng được không?
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ