Thạch Sanh không bắn.
Từ lúc cái giọng ấy cất lên, y đã đặt một mũi tên lên dây. Dây cung vàng căng dưới hai ngón tay, nhẹ như không. Nhưng y không kéo hết. Trong tối, bên trái, ngoài tầm đuốc, là tiếng nó. Y không thấy nó. Y cũng chưa thấy nàng.
Bắn vào chỗ không thấy, là bắn vào chỗ có thể có người.
Vua đứng sau y nửa bước, đuốc giơ cao. Y nghe hơi thở của vua, ngắn, đều, cố giữ cho đều.
Nó bước ra.
Không bay. Bước. Từng bước một, nặng, chậm, móng cào trên nền bùn khô thành những vệt dài. Ánh đuốc với tới chân nó trước: hai cái chân to như hai cột nhà sàn, vảy sần như vỏ cây già, móng quặp, đen bóng. Kế đó là thân, cao hơn hai người chồng lên nhau, lông đen ánh lên dưới lửa. Cánh phải xếp gọn bên sườn. Cánh trái thì không. Cánh trái lê trên mặt đất, lông xơ xác, bết bùn, và ở khớp cánh, chỗ y bắn ở sân Thái Miếu, mũi tên tre vẫn cắm đó, cán gãy chỉ còn một đoạn ngắn. Quanh nó, thịt sưng lên, lông rụng thành một mảng trụi.
Cái mỏ khoằm, vàng xỉn. Đôi mắt vàng, tròn, không chớp, nhìn qua y, qua vai y, vào người đứng sau y.
Hơi thở nó tới trước cả nó: nóng, tanh, như gió thổi qua bãi cá ươn giữa trưa hè.
Thạch Sanh nhìn hai bộ móng trước tiên. Không quặp gì. Không có vạt áo nào. Không có ai.
Sau lưng nó, giữa lòng hang, cột sáng vẫn rơi xuống vũng tròn trên nền đất. Lúc nãy y tưởng trong vũng sáng ấy có một đống đá. Giờ y nhìn ra. Một bộ xương lớn, sườn cong lên như cái khung nhà đổ, cái sọ có hai sừng choãi, thịt đã bị rỉa gần sạch, chỗ còn bám thì đỏ thẫm. Con trâu già. Hai kẻ đeo dao dắt vào núi, và nó đã ăn trọn.
Đêm qua y bảo vua, con chim im vì nó đã ăn no. Y nói thế để vua biết nó im không phải vì nàng. Y không ngờ mình nói đúng tới vậy. Nó no. Bữa ăn của nó là con trâu. Ngực y bớt chặt một nấc.
Nó dừng lại ở mép tầm đuốc. Cái đầu to nghiêng sang một bên, nhìn. Nó mở mỏ.
– Lại gần.
Hai chữ, không phải nói với y.
Vua không động. Y nghe tiếng thở sau lưng mình nặng thêm một nhịp, rồi lại đều.
* * *
Vua không lại gần. Nó tự tới.
Cánh phải bật xòe ra, quạt một nhát. Thân nó lao về phía trước, nhanh không ngờ với một con vật vừa mới lê từng bước. Hai bộ móng giơ lên, cao hơn đầu y, nhắm qua đầu y, vào người cầm đuốc phía sau.
Y buông dây.
Không có tiếng “phựt” như cung thường. Chỉ một tiếng ngân ngắn, trong, rồi tắt. Y không thấy mũi tên bay. Y chỉ thấy nó đã nằm trong ức con chim, lút tới tận chùm lông đuôi tên.
Ở sân Thái Miếu, cũng thứ tên tre ấy, cây cung thường chỉ cắm được vào khớp cánh, chỗ lông mỏng nhất. Lông ức nó dày như một tấm áo giáp. Vậy mà mũi tên đi qua như đi qua một tấm vải mục.
Nó rú.
Tiếng rú dội khắp lòng hang, dội lên tận lỗ trời, dội ngược vào ngả hang sau lưng họ, chạy lên mãi, lên tới đâu y không biết. Đá vụn trên vách rơi lả tả.
Cánh nó quạt. Gió ập xuống như cả một mái nhà đổ sập. Bó đuốc cắm ở kẽ đá tắt phụt. Bó đuốc trong tay vua chao một vòng rồi tắt.
Tối.
Y không nghĩ. Thân y tự động trước. Y lăn sang bên, vai húc vào người vua, đẩy vua ngã dúi vào chân vách. Một thứ gì to, nặng, nóng hổi quét qua chỗ vua vừa đứng. Vai trái y bỏng rát. Móng nó rạch qua, từ bả vai xuống bắp tay, như ba lưỡi rìu cùng phạt một lượt.
Y không kêu. Đời trước, y đã học được điều ấy: trong hang tối, người kêu là người cho con thú biết mình ở đâu.
Trong tối, nó thở. Nặng. Rít. Y nghe tiếng móng cào đá, tiếng cánh phải đập vào không khí, tiếng cánh trái lê. Nó ở gần. Nó ở đâu, y không thấy.
Giữa lòng hang, chỉ còn cột sáng từ lỗ trời.
* * *
Vua đứng dậy.
Y nghe tiếng vua chống tay vào vách, tiếng vỏ kiếm chạm đá, tiếng kiếm rút ra. Sau đó là tiếng chân vua, không lùi về phía ngả hang sau lưng, mà đi ra, đi về phía giữa lòng hang.
Y quờ tay ra trong tối. Tay chỉ chạm vào không khí.
Vua không dừng.
Y thấy vua bước vào vũng sáng. Ánh nắng rơi thẳng xuống đầu vua, xuống vai, xuống thanh kiếm cầm thấp bên người. Áo vua bạc màu đi dưới nắng. Cạnh chân vua là bộ xương trâu. Vua đứng đó, giữa khoảng sáng duy nhất trong cả lòng hang, không giơ kiếm, không nhìn quanh, quay lưng về phía y.
– Ở đây, – vua nói, không lớn, – ngươi thấy nó.
Thạch Sanh hiểu.
Nó muốn vua. Vua cho nó thấy vua, ở đúng chỗ y thấy được nó.
Tháng Tư, trên cái sân miếu ở đầu kia con dốc này, vua cũng đã làm thế. Ngồi yên cho thứ trong hang kéo mình qua sân, không giãy. Lệnh hôm ấy là nắng chạm sân mới bắn. Hôm nay không có lệnh nào. Nắng đã ở đó, rơi thẳng xuống đầu người đứng giữa, và người đứng giữa không cần nói thêm câu nào.
Y muốn quát lên bảo vua lùi lại. Y không quát. Quát lên lúc này, là bảo con chim biết y ở đâu.
Y quỳ một gối, rút mũi tên thứ hai, đặt lên dây. Vai trái run. Máu chảy xuống cổ tay, xuống cán cung, làm tay cầm trơn đi. Y nắm chặt hơn. Y kéo.
Nó tới.
Từ trong tối, cái đầu đen to lao vào vũng nắng, mỏ há ra, nhắm thẳng xuống người đứng giữa. Trong ánh nắng, y thấy rõ từng chiếc lông cổ nó dựng lên.
Y buông.
Mũi tên cắm vào gốc cổ, ngay chỗ cổ nối với ức, sát mũi thứ nhất. Cái mỏ chệch đi, bổ xuống đất cách chân vua một gang, cát bụi tung lên trong luồng sáng. Vua không lùi.
Con chim rú lên lần nữa, lần này khàn hơn, đứt quãng. Nó giật lùi ra khỏi vũng sáng, cánh phải quạt loạn, cánh trái quật xuống đất. Nó cố bay lên. Không lên nổi. Thân nặng, hai mũi tên trong ức, cánh trái sưng không xòe nổi. Nó lảo đảo về phía Bắc, vào tối.
Một lúc sau, y nghe tiếng móng bám đá.
Nó leo. Từng nhát một, nặng nề, theo những vết khoét trên vách Bắc mà tháng Tư y đã đứng nhìn, bốn vết một chùm, chồng lên nhau, leo mãi lên cao. Tiếng móng xa dần lên trên. Đá vụn rơi xuống chân vách lộp độp.
* * *
Y rút mũi thứ ba.
Y đứng dậy, ra mép vũng nắng, ngẩng lên, giương cung về phía tiếng móng cào. Trên ấy tối đen, nhưng tiếng thì không giấu được. Nó còn đang leo, chậm, nặng. Y đo tiếng ấy như đo tiếng một con lợn rừng trong bụi rậm. Một mũi nữa vào chỗ ấy, nó sẽ rơi.
Trên cao, có mấy hòn sỏi rơi xuống trước mặt y.
Không phải từ chỗ móng nó cào. Lệch sang bên phải một chút. Cao hơn.
Và theo những hòn sỏi ấy, một tiếng rên. Rất nhỏ. Rất khẽ. Không phải tiếng chim.
Tiếng người.
– Đừng. – Vua nói.
Thạch Sanh giữ dây.
Hôm ở Thái Miếu, đứng trên mái ngói, chính y đã quát lính trên tường thành đừng bắn, vì nàng còn ở dưới chân nó. Y đứng đó, mũi thứ ba trên dây, nhìn nó bay đi. Hôm ấy, không ai bảo y. Hôm nay, có người bảo.
Y không buông.
Tiếng móng trên cao dừng lại. Có tiếng gì đó nặng nề thả mình xuống một chỗ bằng, tiếng lông cánh sột soạt, sau đó chỉ còn tiếng thở, nặng, rít, từ một chỗ rất cao trên vách Bắc. Cái chỗ ấy, nàng cũng ở đó.
Y hạ cung.
Cái giá ấy, y biết. Con chim còn sống. Nó về đúng chỗ của nàng. Hai mũi tên trong ức, nó sẽ đau, sẽ dữ, và nàng nằm ngay cạnh nó.
Vua vẫn đứng trong vũng nắng, ngẩng nhìn lên bóng tối phía trên vách Bắc. Thanh kiếm buông thõng bên người.
* * *
Ở phía Nam lòng hang, chỗ có tiếng nước, có một đốm lửa nhỏ.
Thạch Sanh quay lại, cung giương lên.
Đốm lửa đứng ở miệng ngả hang thấp, nơi nước rút đi. Một bó đuốc con, cầm thấp. Sau nó, hai cái bóng người. Một bóng gầy. Một bóng vai ngang, trên vai vác một thứ dài, nặng, đầu to. Một cái búa tạ.
Hai cái bóng đứng nhìn về phía vũng nắng. Nhìn người đứng giữa. Một hơi thở. Hai hơi thở.
Đốm lửa lùi lại, tắt, như bị nuốt vào trong ngả thấp.
Thạch Sanh bước một bước về phía ấy.
– Không đuổi. – Vua nói.
Y dừng.
Vua không giải thích. Y cũng không cần. Ngả thấp ấy, hai kẻ kia quen từng hòn đá. Người đuổi theo vào đó là người tự đi vào chỗ sập. Và trên vách Bắc, nàng nằm cạnh một con chim bị thương. Người đứng dưới này không được đi đâu cả.
* * *
Vua đánh đá lửa, mồi bùi nhùi, châm lại một bó đuốc. Ánh lửa nhỏ, vàng, run run.
Vua cầm đuốc đi tới chỗ y, dừng lại, nhìn vai y. Máu đã thấm sẫm cả một bên áo, chảy xuống tận thắt lưng. Ba đường rạch, sâu, mép thịt toác ra.
– Ngồi xuống. – Vua nói.
Y ngồi xuống một tảng đá. Vua đặt bàn tay lên vai y, ngay trên ba vết rạch.
Một hơi ấm chảy vào.
Không nóng. Như nước ấm người ta dội lên vết thương, nhưng không chảy đi mà ngấm vào, vào tận trong thịt, tận xương bả vai. Chỗ đau không mất hẳn. Nó lùi lại, nhỏ dần, như tiếng người đi xa. Dưới bàn tay vua, y cảm thấy mép thịt kéo lại gần nhau.
Y không thấy chữ nào. Y chỉ thấy vua im một nhịp, mắt nhìn vào khoảng không trước mặt, như người đang đọc gì đó viết trên vách đá mà chỉ một mình người ấy thấy.
Vua nhấc tay ra.
Vết rạch đã khép lại một nửa. Không còn chảy máu. Chỉ còn ba vệt đỏ hỏn, nhức âm ỉ.
– Còn đau không?
– Bẩm, còn một nửa.
– Một nửa kia, để dành. – Vua nói.
Y hiểu. Thứ vua vừa dùng để chữa cho y, vua không có nhiều.
Y cầm đuốc đi dọc chân vách Bắc. Vua đi theo. Dưới ánh lửa, những vết khoét trên đá hiện ra, bốn vết một chùm, sâu tới đốt ngón tay, chùm này chồng lên chùm kia, mất hút trong bóng tối phía trên. Có chùm còn mới, đá vỡ trắng, vụn đá rơi đầy chân vách. Đó là đường nó vừa leo.
Y với tay lên, đặt bàn tay phải vào một vết. Bốn đầu ngón lọt vào tới đốt, bám chắc.
– Bẩm. – Y nói. – Những vết này, chân tay người bám được.
Vua ngẩng nhìn lên theo hàng vết khoét, tới chỗ ánh đuốc tắt.
– Khi nó còn ở trên ấy, – vua nói, – không ai leo.
– Bẩm.
Y biết vua nói đúng. Người leo vách, hai tay hai chân đều bận. Gặp nó ở lưng chừng, người ấy chỉ còn một cách là rơi.
* * *
Quá trưa, luồng sáng nghiêng dần.
Họ ngồi ở chân vách Tây, cạnh miệng ngả hang, một bó đuốc cắm trong kẽ đá. Vua không châm bó thứ hai. Đuốc còn ít, đêm còn dài. Trên vách Bắc, không có tiếng gì ngoài tiếng thở nặng nề của con chim, lúc to lúc nhỏ. Vua ngồi im, mắt không rời bóng tối phía trên ấy. Vua không gọi lên. Y hiểu vì sao. Gọi, nàng sẽ cựa mình đáp, trên một gờ đá không ai thấy, sát một con chim đang đau.
Sang giờ Mùi, từ phía Nam, có một tiếng ầm.
Dài. Trầm. Như tiếng một quả núi trở mình trong giấc ngủ. Mặt đất dưới chân họ rung khẽ. Từ miệng ngả hang thấp, một luồng gió lạnh phả ra, mang theo bụi đá, mù mịt cả một khúc vách, rắc lên mặt vũng nước một lớp xám.
Thạch Sanh đứng bật dậy.
Y nhìn về phía ngả nước, rồi quay lại, nhìn bó đuốc cắm cạnh miệng ngả hang phía Tây sau lưng. Khói đuốc vẫn bị đẩy ra từ trong ngả, trôi vào lòng hang, như mọi khi. Gió từ trên vẫn thổi xuống. Cửa trên vẫn còn.
Y hiểu cái tiếng ầm ấy. Hàng lỗ trên trần chỗ thắt. Một hàng nêm. Mấy nhát búa.
– Chúng ra rồi. – Vua nói.
Vua không đứng dậy. Vua chỉ nói thế, giọng phẳng, như người đã đợi tiếng ấy từ lâu.
Thạch Sanh ngồi xuống lại. Y nhìn bó đuốc bên miệng ngả Tây, nhìn làn khói vẫn đều đặn bị đẩy ra khỏi miệng ngả.
Một cửa đã đóng. Còn cửa trên. Còn lỗ trời, nhưng trên đường lên ấy có con chim.
Đời trước, y ở dưới hang, và cửa hang bị lấp bằng đá. Lần ấy y không biết trước. Lần này, cái cửa dưới vừa sập, sập đúng như vua đã đọc ra từ hàng lỗ đục hôm mùng ba. Người ta đã chuẩn bị chỗ ấy từ trước khi họ tới. Cái cửa trên kia, y không biết người ta đã chuẩn bị gì chưa.
– Còn cửa trên. – Vua nói, như nghe được y nghĩ. – Còn mười người.
– Bẩm. Còn mười người.
Cả hai không nói thêm. Ở trên ấy, mười người áo nâu đứng trong mười vạch, mặt ra ngoài, lưng về hang. Lời dặn của họ là đứng. Dưới này, không ai làm được gì cho họ, ngoài việc tin họ đứng.
* * *
Nắng ngả khỏi giữa lòng hang.
Cột sáng nghiêng dần về phía Đông, leo lên vách, mỏng đi, vàng sẫm lại. Bộ xương trâu chìm vào tối. Trong lòng hang chỉ còn một bó đuốc và một vệt nắng xiên trên vách đá phía Đông.
Trên vách Bắc, tiếng thở của con chim đã đều lại. Nó ngủ, hay nó đợi, y không biết.
Từ trên cao, từ một chỗ y không thấy, một giọng người con gái cất lên. Khản. Nhỏ. Như người vừa tỉnh dậy sau một cơn mê dài, chưa biết mình đang ở đâu, chưa dám tin cái mình vừa nghe.
– …Tam ca?
Vua đứng dậy.
Lần này vua không đứng yên. Vua bước ra giữa lòng hang, ngẩng mặt lên phía bóng tối ấy, và đáp.
– Ta đây.