Người lính trạm lên tới sân miếu thì quỵ xuống.
Không phải quỳ. Hai đầu gối gã tự gập lại, như hai khúc tre vừa bị chặt gốc. Gã chống một tay xuống đá, tay kia vẫn giữ chặt dải dây chéo trước ngực. Hai gã trai bản định đỡ gã dậy. Gã lắc đầu.
– Bẩm… – Gã nói, ngẩng lên nhìn Lạc Thiên. – Bệ hạ.
Hắn ngồi xuống trước mặt gã, ngang tầm mắt.
Gã trẻ, chưa tới hai mươi lăm. Mặt sạm nắng, môi nứt, râu lún phún mấy ngày chưa cạo. Đôi giày cỏ dưới chân chỉ còn mấy dải cỏ bện quấn vào cổ chân, gót chân trần đen bùn, chỗ đen chỗ đỏ.
– Bẩm. Tiểu nhân đi đúng đường bệ hạ dặn. – Gã nói, từng chữ một, như đã nhẩm suốt dọc đường. – Qua bến đò sau chợ. Qua bản có đền mái lá, chiều mùng hai, người bản vẫn thắp. Lên núi, đường núi ngựa không đi, hai anh em lính châu thay vai cho tiểu nhân. Đổi vai, không đổi đường. Không ai mở bọc.
Hai người lính châu đứng sau lưng gã, gật đầu.
Một gã trai bản đi đón bẩm thêm. Họ gặp ba người ở khúc suối dưới chân thung lũng, lúc trời vừa tắt nắng. Người lính trạm đang ngồi bên bờ suối, ngâm chân vào nước lạnh, hai người lính châu dựng lều lá định ngủ lại. Nghe nói vua đợi trên bản, gã đứng dậy ngay, không đợi chân ráo. Từ đó tới đây, gã không để ai mang thay.
– Sao ngươi không ở lại châu lỵ? – Lạc Thiên hỏi.
– Bẩm. Cao lão buộc nút này trước mặt tiểu nhân. – Gã nói. – Lão bảo, đưa tận tay bệ hạ. Tiểu nhân chưa đưa tận tay, thì chưa về được.
– Lúc ngươi đi, kinh thế nào?
– Bẩm, sáng hai mươi bảy, kinh còn yên. – Gã nói. – Phan lão tướng quân ra tận cửa Tây tiễn tiểu nhân. Ngoài bãi cửa Đông, lính vẫn đứng giáo.
Sáng hai mươi bảy. Tám ngày trước. Từ đó tới nay, kinh thế nào, người trước mặt hắn cũng không biết hơn hắn.
– Cao lão còn dặn gì không?
– Bẩm, một câu. – Gã nhíu mày, cố nhớ cho đúng từng chữ. – Lão bảo: “Nút này, lão phu buộc. Chủ công tự tay mở.”
Gã cúi xuống, lần cởi nút dây trên vai. Tay gã run, cởi mấy lần không được. Thạch Sanh bước tới, đỡ cái bọc ra khỏi lưng gã, hai tay dâng lên.
Lạc Thiên nhìn cái nút, không cầm.
Cao Lỗ muốn chính tay hắn mở cây cung. Lão thợ nỏ ấy cả đời chỉ sợ một điều: thứ lão giữ lọt vào tay người khác trước khi tới tay chủ. Nút còn nguyên, là điều lão muốn hắn biết. Hắn đã biết.
– Ngươi mở. – Hắn nói với Thạch Sanh. – Cung là của ngươi.
Người tiều phu quỳ xuống đá, đặt bọc vải dài ngang gối. Ngón tay to, thô, quen bổ củi, mà gỡ cái nút kép của người thợ nỏ không vướng một nhịp. Vải được mở ra từng lớp. Lớp ngoài vải dầu. Lớp trong vải bông mịn, thứ vải người ta dùng bọc đồ thờ.
Cây cung nằm đó.
Thân cung vẫn vàng như lõi gỗ quý phơi dưới nắng. Dây cung sẫm như gân. Nhìn qua, không khác gì buổi sáng tháng Tư, trong chính ngôi miếu này, Thạch Sanh rút nó ra từ kẽ nứt sau bệ đá.
Thạch Sanh cầm lên.
Hắn thấy ngay chỗ khác. Sáng hôm ấy, cây cung nặng như vật chết, hắn đỡ suýt rơi. Đêm nay, trong tay người tiều phu, nó nhẹ hẳn, như một cành cây còn nhựa. Thạch Sanh khẽ gảy dây. Dây cung rung lên, ngân một tiếng rất khẽ, trong, như tiếng chuông nhỏ treo dưới mái chùa khi gió đi qua.
Mười người áo nâu không ai thở mạnh. Người lính trạm ngồi bệt trên đá, ngẩng nhìn, miệng hé mở.
Thạch Sanh đưa cây cung sang cho hắn.
Lạc Thiên đặt tay lên thân cung.
Thân cung ấm. Không nóng, không rực, chỉ ấm như da người đang sống.
【Thần khí: Cung vàng — đã khai phong.】
Hắn trả cung cho Thạch Sanh.
– Ngươi giữ. – Hắn nói, đúng câu tháng Tư.
– Bẩm.
Hắn quay sang người lính trạm. Gã đã gục đầu vào đầu gối, ngủ trong khi còn ngồi.
Hắn bảo hai gã trai bản đưa gã và hai người lính châu xuống bản, rửa chân, cho ăn, cho ngủ.
Còn chừng hai canh giờ nữa mới sáng. Đi bây giờ, xuống tới đáy vẫn là đêm, trên đầu không có lấy một tia sáng. Đợi rạng mới đi, xuống tới nơi là gần trưa, nắng rọi thẳng vào lòng hang.
– Ngủ đi. – Hắn nói với Thạch Sanh. – Ta thức.
Thạch Sanh nhìn hắn một nhịp, như muốn nói gì. Đoạn y ngồi xuống tựa lưng vào vách miếu, cây cung vàng đặt ngang đùi, hai tay úp lên thân cung, và ngủ. Ngủ ngay, như người đi rừng ngủ, không trở mình, hơi thở đều.
Lạc Thiên ngồi trên tảng đá cũ, nhìn người tiều phu ngủ.
Mười ngày nay, đêm nào cũng là y thức. Ở trạm bỏ hoang, ở rừng, ở trước rào. Đêm nay đổi lại. Hắn không biết canh giữ như người đi săn. Hắn chỉ biết ngồi im, mở mắt, và đếm hơi thở của mười người áo nâu, như y vẫn đếm.
Trong lòng núi, vẫn không có tiếng nào.
* * *
Gần sáng, trưởng bản lên.
Lò Thị Hiên đi theo, đội thúng cơm. Thị chia cho mười người áo nâu, như mọi lần. Phần của vua, thị đặt trên tảng đá. Lạc Thiên ăn một nắm, đứng mà ăn, nhanh. Nắm thứ hai, hắn không ăn, nhét vào ngực áo, cạnh gói vải có túm lông đen, cạnh tờ hịch nàng gấp.
Thị nhìn thấy. Thị không hỏi. Chỉ cúi đầu thấp hơn mọi lần.
Thạch Sanh đã thức từ lúc nghe tiếng chân trên con đường lát đá. Y đứng dậy, kéo thử dây cung tới mang tai, nhả về thật chậm, rồi quàng cung lên lưng.
– Cầm nó, ngươi thấy thế nào? – Lạc Thiên hỏi.
– Bẩm. – Y nói. – Như lần ấy.
Chỉ thế. Nhưng hắn thấy hai vai y hạ xuống một chút, như người vừa tìm lại được cái rìu quen tay sau mấy năm phải mượn rìu của người khác.
Trưởng bản đứng chống gậy trước bậc miếu.
– Sau lưng ta, ông cho người buộc lại rào. – Lạc Thiên nói. – Buộc như cũ. Không ai lên hang. Không ai xuống bãi sỏi.
– Bẩm.
– Hai người ở gò vẫn ở gò.
– Bẩm.
Hắn không dặn nếu tới ngày nào hắn chưa ra thì bản làm gì. Ông già không hỏi. Có những câu, người ta không hỏi, vì sợ hỏi rồi phải nghe.
Lạc Thiên đi dọc hàng giáo.
Mười người áo nâu đứng trong mười vạch, cả mười cùng đứng, không ai ngồi. Hắn không dặn lại họ điều gì. Lời dặn của họ, Thạch Sanh đã dặn ở trạm cháy. Họ đã giữ nó suốt ba đêm.
Hắn dừng lại trước gã trai trẻ nhất hàng.
Ở sân Thái Miếu, hắn hỏi tên một người lính khi người ấy đã nằm dưới chân tường, và người trả lời là bạn gã. Cò. Làng Bãi Cói. Mẹ già. Hắn nhớ cái tên ấy, nhưng không bao giờ được gọi nó lên lần nào.
– Ngươi tên gì?
Gã trai trẻ sững người. Gã không ngờ vua hỏi. Gã đỏ mặt, giáo trong tay rung lên một chút rồi đứng yên.
– Bẩm… tiểu nhân tên Sẻ.
– Sẻ. – Lạc Thiên nói.
Hắn chỉ gật đầu, như người vừa cất một vật vào đúng chỗ của nó.
Đoạn hắn nhìn vào khe tối.
【Hương Hỏa: 345.】
Xa Trống, hắn chỉ thấy con số. Ba trăm bốn mươi lăm. Đủ để chữa cho Thạch Sanh ba lần, dù lần nào cũng là vết nặng. Không chữa được cho ai khác. Luật của Trống chỉ để thứ ấy chảy về những người có tên trong Anh Linh Lục. Không phải hắn. Không phải nàng. Không phải gã trai vừa nói tên mình là Sẻ.
Hắn đeo một cuộn thừng mây lên vai. Thạch Sanh đeo cuộn kia, cái búa giắt thắt lưng. Thanh kiếm bên hông hắn. Mỗi người một bó đuốc cầm tay, hai bó buộc sau lưng.
– Dỡ rào. – Hắn nói.
* * *
Thạch Sanh đi trước.
Đúng như y đã tự nói với mình đêm hôm kia. Chiều qua, vua cũng bảo thế. Y bước qua tấm rào vừa dỡ trước cả khi vua kịp bước.
Sau lưng y, mười người áo nâu khép lại. Y nghe tiếng giáo tre chạm nhau, tiếng gót chân vào vạch. Gã đứng giữa hàng là Sẻ. Mười ngày đi đường, ngủ chung gầm sàn, chung mỏm đá, chung trạm cháy, y chưa từng hỏi tên gã. Vua hỏi. Sau đó là tiếng lạt tre, tiếng người buộc lại rào, chặt, kỹ, theo lối người trong bản. Y không quay lại.
Trăm bước tối. Khoang xương. Xác trăn vẫn vắt qua khoang, dải xương sống phơi dưới ánh đuốc, không ai nhìn nó nữa.
Miệng ngả phía Tây.
Y giơ đuốc lên. Khói bị kéo nghiêng, trôi xuống dốc. Gió vẫn đi xuống, như mọi lần. Dưới ấy, cửa vẫn mở.
Y cúi người, chui vào.
Ngả hang dốc, hẹp. Có chỗ y phải nghiêng vai mới lách qua, cây cung vàng trên lưng cọ vào đá, y phải ngả người cho nó khỏi chạm. Có chỗ phải bò, đuốc giơ trước mặt, khói cay xè mắt. Dưới tay, đá lạnh, trơn rêu. Trong kẽ đá có tiếng nước, nhỏ, cũng đang đi xuống như họ.
Sau lưng y, vua đi theo. Y nghe tiếng thở của vua, tiếng cuộn thừng cọ vào vách, tiếng vỏ kiếm chạm đá. Cả hai không ai nói.
Ở một chỗ hẹp, cuộn thừng trên vai vua mắc vào mỏm đá. Vua giằng hai lần không ra. Thạch Sanh quay lại, gỡ cuộn thừng khỏi mỏm đá, cầm nó trong tay một nhịp. Thừng mây bện chặt, nặng, mùi khói bếp. Y đưa trả cho vua, đỡ cho vua quàng lại lên vai, rồi đi tiếp.
Đời trước, y xuống một cái hang như thế này bằng một sợi dây. Một mình. Hai bàn tay tuột dần theo dây, chân đạp vào vách, dưới chân tối om, trên đầu một vòng sáng nhỏ dần và một người đứng giữ đầu dây. Y không nhìn lên. Người đi xuống không nhìn lên.
Lần này y đi bộ xuống. Không có dây nào nối y với miệng hang. Hai cuộn thừng mây, một trên vai y, một trên vai vua, cả hai đầu đều đi theo người đeo nó. Y nghĩ tới điều ấy một lúc, rồi thôi không nghĩ. Có người đi sau y. Người ấy không đứng trên miệng hang. Người ấy cũng đang đi xuống.
Y không nói điều ấy ra. Nói ra, nó sẽ thành một thứ khác.
Hai đêm trước, y đứng trước tấm rào, lưng áp vào nó, không để vua bước qua. Sáng nay, y bước qua nó trước vua. Cũng tấm rào ấy. Cái khác duy nhất là cây cung trên lưng.
Được chừng một canh giờ, đuốc của y cháy xuống sát tay. Y dừng lại, rút một bó đuốc dự phòng sau lưng, mồi lửa từ đốm cũ, dụi tắt đốm cũ vào vách đá ẩm. Vua cũng làm theo. Hai bó đuốc mới, nhựa thông bén lửa, khói đặc, cay. Khói vẫn trôi xuống phía trước. Gió vẫn đi cùng họ.
Ngả hang dốc mãi.
Không có tiếng gọi. Đêm qua không. Sáng nay không. Y nghe từng tiếng trong lòng núi, như người đi săn nghe rừng trước một cơn mưa. Không tiếng chim. Không tiếng người con gái. Không cả tiếng búa từ phía ngả nước. Chỉ có tiếng nước trong kẽ đá, tiếng hai người thở, tiếng đuốc nổ lách tách.
Được nửa đường, vua dừng lại một lần. Y quay đầu. Vua đứng tựa vách, đuốc thấp, một tay đặt lên ngực áo, chỗ có nắm cơm và tờ giấy gấp. Vua đứng một nhịp như thế, rồi gật đầu bảo y đi tiếp.
Gần tới đáy, ngả hang rộng ra, gió quẩn lại từng xoáy, có lúc hắt ngược lên mặt. Theo nó lên là một thứ mùi khác, mỏng, rồi dày lên. Có mùi lông ướt, mùi máu cũ, mùi thịt để lâu ngày trong chỗ kín gió. Y biết mùi ấy. Đời trước, y đã ngửi nó trước khi thấy cái tổ.
Tiếng nước to dần. Không còn là tiếng róc rách trong kẽ đá. Là tiếng nước chảy trên mặt đá rộng, lan ra.
Y chậm lại. Y giơ tay ra sau, không quay đầu. Vua dừng.
* * *
Ngả hang thôi dốc.
Hai vách đá dạt ra hai bên, xa dần khỏi tầm đuốc. Dưới chân, đá thành bùn khô, nứt nẻ. Trên đầu, chỉ còn một khoảng đen không thấy trần.
Y nhớ chỗ này từ tháng Tư. Ngả hang đổ ra ở chân vách Tây. Lòng hang rộng bằng cả sân miếu. Phía Nam là vũng nước, là ngả thấp dẫn ra cửa dưới. Bên trái, phía Bắc, là vách có những vết khoét chồng lên nhau, leo mãi lên phía lỗ trời.
Giữa lòng hang, không xa lắm, có một cột sáng mờ rơi xuống từ lỗ trời. Nắng gần trưa, rọi gần thẳng đứng, chỉ soi được một vũng tròn trên nền đất. Quanh vũng sáng ấy, tất cả là tối.
Vua bước lên đứng cạnh y. Hai bó đuốc, hai vòng sáng nhỏ. Tháng Tư, nắng chiều rọi xiên, lòng hang sáng một vệt dài. Hôm nay nắng đứng, vệt sáng thu lại thành một vũng, và cả lòng hang tối hơn lần trước.
Thạch Sanh đặt bó đuốc xuống kẽ đá, rút cây cung vàng khỏi lưng.
Tìm nàng trước. Đánh sau. Lời vua nói ở miệng ngả, chiều hôm qua. Y đưa mắt qua từng khoảng tối, chậm, như người đi săn quét một sườn đồi lúc chạng vạng, tìm một thứ không động. Vũng sáng giữa lòng hang. Mép bùn khô. Bóng vách phía Nam, nơi có tiếng nước. Không có gì giống một vạt áo nâu, một mái tóc.
Nàng ở đâu đó trong cái tối này. Hoặc ở trên cao, ngoài tầm mắt người đứng dưới đáy.
Không có tiếng gì. Không tiếng cánh. Không tiếng thở.
Trong tối, phía bên trái, ngoài tầm đuốc, có một giọng nói.
Không phải tiếng kêu. Là chữ người, cái giọng y đã nghe một lần giữa sân Thái Miếu: nặng, đục, chậm, như tiếng đá lăn trong lòng núi, từng hòn một.
– Người cầm trống.
Im một nhịp. Ngọn đuốc dưới chân Thạch Sanh run lên, như có hơi thở nóng phả qua.
– Tới rồi.