Rạng mười tám, lá cờ giở ra trên đầu sào tre.
Lạc Hạo đứng trên bậc thềm nhà trên, ngẩng lên nhìn. Nền vàng, giữa có mấy chữ đen lớn. Gió sông thổi tới, lá cờ căng ra, chùng xuống, lại căng ra, như một tấm lưng đang thở.
Màu vàng. Ở kinh thành, màu ấy chỉ dành cho một người. Y nhớ nhất là tấm nệm gấm trên cái ngai trong điện Cần Chính, hai bên tay vịn chạm rồng. Từ năm lên sáu, y đã đứng dưới thềm điện mà nhìn nó, đứng đầu hàng các hoàng tử, đứng gần nó nhất. Y chưa ngồi lên đó ngày nào. Người ngồi lên, rốt cuộc lại là đứa em út, đứa trẻ mười tám năm không khai nổi một kinh mạch.
Ngoài đường cái, đám đông ồ lên. Có kẻ giơ gậy. Có kẻ quỳ sụp xuống bụi đường.
Trong ngực áo y, tấm lệnh bài xương ấm lên.
Không phải cái ấm của da thịt. Ấm như một con vật nhỏ cuộn tròn trong lồng ngực, vừa được cho ăn. Tháng Hai, Dực đã nói, nó ăn nỗi sợ. Y nhìn xuống những người đang quỳ. Tá điền quỳ trước lá cờ, như quỳ trước người đi thu tô. Người kéo thuyền quỳ vì người bên cạnh đã quỳ. Mấy chục kẻ đeo đao thì đứng thẳng, mặt hớn hở như sắp được chia phần. Tấm lệnh bài không phân biệt. Có sợ, là có ăn. Mỗi lần đám đông ồ lên, nó lại ấm thêm một chút.
Từ bậc thềm, y thấy được cả sân trước. Dưới gốc khế, con chó vện nằm nghiêng, sợi xích còn quấn quanh cổ, thân nhỏ đi gần một nửa. Lão già giữ cổng đứng dưới cổng, ngoái lại nhìn nó.
Y biết đêm qua thứ từ dưới sông lên đã ăn gì. Y không thương. Một con chó. Trong nhà này, con chó là thứ rẻ nhất.
Lương Uyên đứng sau lưng y, cách hai bước. Lão quan già mặc lại tấm áo bào cũ của Lại bộ, hồ phẳng phiu, lưng thẳng như đứng giữa triều. Chỉ hai bàn tay chắp trước bụng là run.
– Điện hạ. – Lương Uyên nói, giọng khàn vì thức trắng. – Tờ hịch đã theo một chiếc thuyền buôn lên kinh từ hôm qua. Ngựa đi các huyện từ đêm. Lão thần viết tay mười hai tờ, người chép lại, giờ chắc đã thành trăm.
Lạc Hạo không quay lại. Y nhìn lá cờ thêm một lúc nữa, nụ cười nhàn nhạt vẫn trên môi.
– Hôm nay, người ta quỳ trước một lá cờ. – Y nói. – Lương Thị lang nhớ lấy. Người quỳ vì sợ, đứng dậy nhanh lắm.
Lương Uyên cúi đầu thấp xuống.
– Lão thần nhớ.
* * *
Giờ Thìn, gian sau đóng cửa, thắp hai ngọn đèn.
Hai nhà mạn trên sông về từ lúc gà gáy, theo thuyền chở người tới đứng dưới cờ. Nghiêm Thọ ngồi ghế bên trái, áo gấm căng trên bụng, mồ hôi lấm tấm trên trán dù trời mới sáng. Lã Khiêm ngồi bên phải, gầy, râu dê, tràng hạt gỗ trong tay. Gã quản sự mặt tròn của Hoành Châu theo người nhà họ Lã quay lại từ đêm, ngồi ghế cuối, lưng cúi thấp hơn mức cần. Lương Uyên ngồi gần y nhất. Người trẻ đứng sau ghế y, hai tay ôm cái bọc như mấy ngày nay.
Cửa buồng trong gian sau đóng chặt. Dưới khe cửa, nước rỉ ra một vệt nhỏ, loang dần trên nền gạch. Nghiêm Thọ ngồi gần cánh cửa ấy nhất. Chốc chốc lão lại xê ghế ra một chút, ghế cọ xuống nền kêu ken két, rồi lão giật mình vì chính tiếng ấy.
Lạc Hạo đưa tay ra sau. Người trẻ đặt cái bọc vào tay y.
Y tháo nút dây, mở từng lớp vải dầu. Bên trong là một ống gỗ sơn đen. Trong ống, một cuộn giấy dày, trắng ngà, mịn như lụa, thứ giấy chỉ trong cung Đại Hạo mới có. Y trải ra trên án, lấy hai cái chặn giấy đè hai đầu.
Chữ viết tay. Nét gầy, sắc, từng nét đặt xuống như đặt quân cờ.
Đông cung Đại Hạo, gửi các nhà phía Đông nước Lạc Việt.
Ngày đại hoàng tử Lạc Hạo lên ngôi, ruộng đất, thuyền bè, gia binh của ba nhà Lương, Nghiêm, Lã giữ nguyên như cũ. Quân Đại Hạo không xuống phía Đông một bước.
Lạc Việt xưng thần với Đại Hạo, đời đời không đổi.
Cuối thư, một dấu ấn đỏ, vuông vức, chữ triện xoắn vào nhau. Ấn Đông cung.
Cả gian im phăng phắc.
Nghiêm Thọ đọc tới dòng thứ hai thì thở phào, như người vừa đặt được gánh nặng xuống. Ruộng giữ nguyên. Tá điền giữ nguyên. Lão chỉ cần có thế.
Lã Khiêm đọc chậm hơn. Tới dòng thứ ba, chuỗi hạt trong tay lão dừng lại. Lão không nói gì. Lão chỉ nhìn hai chữ xưng thần một hồi, mãi sau mấy ngón tay mới chạy tiếp.
Lương Uyên đọc xong, ngẩng lên.
– Điện hạ. – Lão nói chậm. – Thư này, nếu dân đọc được…
– Dân đọc hịch. – Lạc Hạo nói. – Thư này, các khanh đọc.
Lương Uyên cúi đầu, không nói thêm.
Lạc Hạo nhìn sang gã quản sự mặt tròn. Gã đọc sau cùng, đọc rất kỹ. Tới chỗ ba nhà, mắt gã dừng lại, quay về đầu dòng, đọc lại lần nữa. Lương, Nghiêm, Lã. Không có Hoành Châu.
Gã không hỏi. Gã thu hai tay vào ống tay áo, cúi đầu, mặt vẫn tròn và hiền như lúc mới vào.
Lạc Hạo thấy cả. Tháng Ba, ở Đông Cung, Dực hỏi y phía Đông có những nhà nào dùng được. Y kể ba nhà, không kể Hoành Châu. Một kẻ việc gì cũng đứng chính giữa, bên nào cũng chừa một lối lui, thì không đáng một chữ trong thư của Đông cung. Kẻ ấy không ký tên dưới cờ. Trong thư, cũng không có tên kẻ ấy. Rất công bằng.
Y cuộn tờ thư lại, bỏ vào ống gỗ.
– Cất vào hòm. – Y nói. – Chìa, Lương khanh giữ.
Lương Uyên đứng dậy, mở một cái hòm trong góc. Nắp hòm nặng, khi đóng lại kêu một tiếng trầm. Lão lắp lại ổ khóa, khóa lại, đeo chìa vào dây lưng, lấy tay đè lên như sợ nó tự rơi mất.
* * *
Đêm mười tám, gian sau chỉ còn một mình y.
Y bảo người trẻ ra ngồi trước bậc. Ba người đeo dao, y cho ra vườn. Người cao áo kín cổ thì không cần ai bảo. Đêm nào cũng vậy, người ấy đứng ngoài cửa, hai tay giấu trong ống tay áo, không ngồi, không ngủ.
Y cầm một ngọn đèn nhỏ, đẩy cửa buồng trong.
Hơi bùn sông, hơi rêu ẩm ùa ra. Nước trên nền gạch loang tới tận bậu cửa, lạnh ngấm qua đế giày. Thứ ấy đứng sát vách, cao hơn y một cái đầu, áo vải thô dán vào thân. Nước vẫn rỉ ra từ vạt áo nó, từ đầu ngón tay nó, chảy xuống chân, đọng thành vũng. Từ sáng tới giờ, vũng nước ấy chưa vơi lần nào.
Ác linh. Dực gọi chúng như thế. Hạng thấp nhất, không tên, không mặt mũi riêng, chết rồi mà không chịu nằm yên dưới đất. Người Lạc Việt thì gọi gộp là quỷ.
Nó không nhìn y. Nó không nhìn gì cả.
Y đặt ngọn đèn lên nắp một cái hòm, bước lại gần. Trên vai trái nó, một mẩu tên gãy. Trên ngực, hai mẩu nữa. Ở sườn phải, một cái chuôi sắt ngập sâu tới tận cổ, đầu chuôi lủng lẳng mẩu dây gai đứt.
Y nắm lấy chuôi sắt.
Lạnh. Cái lạnh bám vào lòng bàn tay, như muốn dính lại ở đó. Y siết tay, rút ra. Sắt cạ vào thứ gì bên trong, kêu khe khẽ, như kéo một cái đinh khỏi thớ gỗ mục. Không có máu. Chỗ vết thương chỉ rỉ ra nước sông, chảy xuống, nhập vào vũng dưới chân.
Nó không động. Không rên, không giật, không quay đầu. Như y vừa rút một cái đinh khỏi cây cột.
Trong tay y là một cái đục thợ mộc. Lưỡi ngắn, dày, mài vát một bên, mép lưỡi vẫn sáng. Cán sắt mòn vẹt ở chỗ ngón cái tì vào. Đồ của người làm lụng, không phải binh khí.
Y nhớ ra.
Hồi còn ở trong doanh giặc, y nghe đám kỵ binh sống sót kể lại đêm hai mươi bảy tháng Giêng. Một gã da đen như đồng hun từ dưới hào vọt lên, dùng một chiếc đục thợ mộc đâm thủng giáp một Tông Sư. Gã lặn sông. Kẻ Dực nói chiếc trống gọi về hồi rằm tháng Giêng, hai ngày sau đục chìm hai mươi thuyền lương.
Đồ của kẻ ấy, giờ nằm trong tay y.
Y chưa biết sẽ dùng nó vào việc gì. Y chỉ biết, thứ gì của kẻ có tên mà rơi vào tay y, thì nên giữ. Có ngày, chính chủ của nó phải tự đi tìm.
Y lấy mảnh vải dầu sáng nay bọc lá thư của Dực, gói lưỡi đục lại, buộc chặt, nhét vào ngực áo, ngay cạnh tấm lệnh bài xương.
Ba mẩu tên, y để nguyên. Tên lính thường, ai bắn cũng thế.
Thứ ấy vẫn đứng sát vách. Nó không nghe lệnh y. Y biết rõ. Nó tới nhà này vì kẻ đứng ngoài cửa kia, còn kẻ đứng ngoài cửa kia tới đây vì Dực. Y chỉ là người được đứng ở giữa.
Lúc lùi ra, y mới để ý. Nước dưới chân nó loang tới đâu, nền gạch chỗ ấy mờ đi một lớp sương trắng, giữa một đêm tháng Năm oi bức.
Y khép cửa buồng trong lại.
* * *
Khuya, y không ngủ.
Ngọn đèn trên án, trước mặt y là một tờ giấy cũ, gấp làm ba, mép đã sờn. Tờ giấy ấy tới tay y cuối tháng Tư, ở phương Bắc, qua mấy tay người. Tới nơi, mặt giấy vẫn còn lạnh. Nét chữ mảnh, đều, của người đưa thư từng kéo y chạy bảy ngày đường, chết năm con ngựa.
Chỉ có hai dòng.
Công chúa ở kinh. Ngủ cạnh Trống.
Hương khói cả kinh thành, nặng nhất trên người nàng.
Y đọc lại dòng thứ nhất.
Tháng Hai, trong thư phòng Đông Cung, Dực hỏi dòng Lạc còn ai. Y đáp còn một đứa em gái, mười lăm tuổi, trước khi giặc tới đã được đưa khỏi kinh. Dực chỉ nói một chữ. Tốt. Đêm ấy, y không hiểu chữ tốt ấy nghĩa là gì, cũng không muốn hiểu.
Giờ thì y hiểu.
Chủ còn, trống còn. Chủ chết, trống đợi huyết mạch kế tiếp. Cũng đêm ấy, Dực dặn y: khi chiếc trống mất chủ, ngươi phải là người đứng gần nó nhất.
Người đứng gần nó nhất, bây giờ, đêm nào cũng ngủ cạnh nó.
Thanh Vân. Trong tờ hịch, không có tên nàng. Không một chữ. Lời dặn ấy, người trẻ mang theo từ phương Bắc. Một đứa em gái không đáng một dòng hịch. Người đọc hịch, càng không cần nhớ trên đời còn có nàng.
Dực có biết nàng đã về kinh không? Người đưa thư kia là người của Dực. Có lẽ biết. Có lẽ không. Y không hỏi. Từ ngày đọc tờ giấy này, y còn gặp Dực hai lần. Chưa lần nào y nhắc tới nàng, chưa lần nào y sửa lời mình hôm ấy.
Y gấp tờ giấy lại, cất vào ngực áo, cạnh cái gói vải dầu.
* * *
Trưa mười chín, một người ngựa của Hoành Châu ghé bến sau.
Gã ở kinh từ đầu tháng, chiều mười bảy mới lên ngựa, đi đường cái, rẽ qua đây trước khi về Hoành Châu. Gã quỳ dưới thềm, kể với Lương Uyên. Lạc Hạo ngồi trong gian, nghe qua cửa.
Đền dưới chân thành kinh cháy nửa đêm mười bốn, đúng như hịch viết. Sáng mười lăm, người ta chỉ đứng nhìn đống tro. Nhưng chiều hôm ấy, dân xóm chài bến Đông đã tự dựng lại. Không đợi quan, không đợi ai. Tấm ván ghi tên cũ đã thành than, người ta gỡ tấm ván cửa buồng nhà một góa phụ dựng thay. Một đứa trẻ cầm than viết hai chữ lên ván. Bát hương là cái bát sành nhà ai đó mang ra. Một buổi chiều, xong.
– Người thắp thì sao? – Lương Uyên hỏi.
– Bẩm, chiều mười bảy, lúc tiểu nhân đi, còn đông hơn trước đêm cháy.
Lạc Hạo đặt tay lên ngực áo.
Tấm lệnh bài đang nguội dần.
Đêm mười bảy mới tới nhà này, nghe kể đền cháy, nó ấm. Sáng qua đám đông quỳ dưới cờ, nó ấm. Giờ nghe chuyện một tấm ván, hai chữ than, nó nguội đi, như bếp lửa bị ai vùi tro lên.
Y không hiểu.
Dân bến Đông có sợ. Không sợ, thì đã không đứng nhìn đống tro suốt một buổi sáng. Đứa trẻ cầm than viết chữ, tay hẳn cũng run. Sợ mà vẫn dựng. Sợ mà vẫn thắp. Y lớn lên trong cung, chỉ thấy người ta sợ thì cúi, hết sợ thì đứng dậy mà đi. Y chưa thấy ai đang sợ mà đã đứng dậy, lợp lại một mái nhà đã cháy.
Y cười nhạt. Không hiểu thì thôi. Một tấm ván, không đáng để y hiểu.
* * *
Chiều mười chín, y gọi hai người đeo dao vào gian sau.
Người mặt rỗ và người tai sứt. Hai người theo y từ phương Bắc, ít nói, quen đường núi. Người thứ ba, người có vết chàm dưới mắt, y để lại giữ cửa.
Không có Lương Uyên. Không có người trẻ. Việc này, y không nói với ai trong nhà.
Hôm y xuống thuyền ở cửa biển phương Bắc, người của Dực đứng trên bến tiễn, dặn thêm một chuyện. Có một con chim lớn, vốn ở đất Tây Nam nước y. Tổ cũ của nó ở trong một cái hang dưới lòng đèo Bản Khê, nóc hang thủng một lỗ thông lên trời. Tổ ấy, nó đã rời từ nhiều năm trước, lên phương Bắc kiếm ăn. Từ tháng Ba, người phương Bắc cho nó ăn đều bữa, giữ nó ở đó. Qua rằm tháng Năm, thôi cho ăn.
Đói, nó sẽ về Nam. Về Nam, nó sẽ tìm chỗ hương khói nặng nhất mà sà xuống.
Y đặt hai thỏi bạc lên án.
– Đi đường bộ. Vòng qua kinh, tránh xa mặt sông. – Y nói. – Lên Tây Lĩnh, mua một con trâu già. Dắt lên đèo Bản Khê. Đừng đi qua bản. Tự tìm đường xuống cái hang dưới lòng đèo, buộc nó ngay dưới cái lỗ thủng trên nóc hang.
Người mặt rỗ cầm bạc, không hỏi trâu để làm gì. Người tai sứt hỏi một câu.
– Buộc xong, thì về?
Lạc Hạo nhìn ra cửa, về phía Tây, nơi trời đang đỏ dần.
– Chim lớn về tổ cũ, thấy mồi thì ở lại. – Y nói. – Các ngươi cũng ở lại. Đợi người cầm trống.