Chương 113: Bát cấp thanh giai

Đêm rằm, chùa làng bên kia tường vườn nhà họ Lương đánh chuông từ lúc chạng vạng. Chuông chùa ấy xưa nay chỉ đánh mỗi sáng một hồi, mỗi chiều một hồi. Đêm rằm thì đánh lâu hơn, có tụng kinh, có người làng mang hương hoa tới lễ. Năm nay đêm rằm tháng Năm đông khác thường. Trầm, nến chở từ kinh xuống từ mấy hôm trước, hai nhà lớn mạn trên sông đặt cả. Khói trầm bay qua tường vườn, thơm lựng cả mấy gốc cau. Lão Hòe ngồi ở bậc đá trên cùng của bến sau, ngọn đèn dầu đặt bên cạnh, nghe tiếng mõ bên kia tường. Lão gia dặn lại y như đêm mười ba. Mở cửa sau. Một ngọn đèn. Ai lên bậc, soi mặt người ấy. Đêm nay trăng tròn, sáng như ban ngày. Mặt sông trắng bạc, nước ngập lên tới bậc thứ sáu. Nước rằm bao giờ cũng lên cao. Lão không cần đèn cũng thấy rõ mặt người. Nhưng lão gia dặn soi, thì lão soi. Canh một, hai chiếc thuyền ghé bến. Chiếc trước sơn đỏ mũi, cắm cờ nhỏ của nhà họ Nghiêm. Lão gia họ Nghiêm lên bậc trước, hai đứa hầu xốc nách hai bên. Lão gia ấy béo, mỗi bậc đá bước lên lại thở ra một tiếng khò khè như nồi cháo sắp sôi. Lão Hòe giơ đèn lên. Lão gia họ Nghiêm nheo mắt, khoát tay. – Hòe già. Ta với nhà này cưới gả ba đời, ngươi còn soi mặt ta? – Bẩm, lão gia nhà tiểu nhân dặn. – Lão Hòe cúi đầu, đèn vẫn giơ. Lão gia họ Nghiêm hừ một tiếng, để hai đứa hầu dìu đi tiếp. Chiếc sau không cắm cờ. Lão gia họ Lã lên bậc một mình. Người gầy, râu dê, tay lần một chuỗi tràng hạt gỗ, môi mấp máy. Không ai dìu, lão gia ấy cũng không cần dìu. Lão Hòe soi đèn, lão gia họ Lã đứng yên cho soi, mắt nhìn thẳng vào ngọn lửa, không nói câu nào, tràng hạt vẫn chạy đều trong mấy ngón tay. Người ta đi lễ chùa. Trầm của hai nhà đang cháy bên kia tường. Còn người thì ở bên này. Chừng tàn một tuần hương, chiếc thuyền thứ ba tới. Thuyền nhỏ, không cờ, một người chèo. Người lên bậc có khuôn mặt tròn, nước da trắng, áo the, đi đứng nhẹ nhàng như người quen sổ sách. Lão Hòe soi đèn, nhận ra ngay. Đầu tháng Năm, trong bảy người đưa thư tới nhà này, có người này. Người tới từ phía Hoành Châu. – Hầu gia nhà ta bận. – Người mặt tròn nói với lão Hòe, cười, như thể lão đã hỏi. – Ta tới thay. Lão Hòe không hỏi. Lão chỉ nhớ: hầu gia không tới. Lão nhớ thêm một điều. Năm sáu năm nay, hầu gia Hoành Châu chưa lần nào bước qua cổng trước nhà này. Giỗ lớn, cưới xin, mừng thọ, không có lọng hầu phủ. Hoành Châu chỉ tới bằng bến sau, mỗi năm một chiếc thuyền muối, một cái hòm. Việc đêm nay lớn hơn mọi cái giỗ. Hầu gia vẫn sai một người mặt tròn tới thay. Người làm lớn, việc càng lớn thì càng không tự tới. Lão giữ cổng đủ lâu để biết điều ấy. Đêm ấy không có người cuối cùng ghé sát ngọn đèn. Lão Hòe ngồi tới gần canh hai, nghe hết hồi chuông bên kia tường, rồi đóng cửa, gài chốt. Lần này chốt vào ngay. * * * Canh hai, lão gia sai lão bưng trà vào gian sau. Đám gia nhân dưới bếp đã ngủ từ lâu. Đêm nay chỉ có mình lão được đi lại trong vườn. Gian sau thắp hai ngọn đèn. Mấy cái hòm gỗ đầu tháng Tư vẫn xếp ở góc, nắp đóng, nhưng ổ khóa đã tháo. Lão gia ngồi ghế giữa. Hai bên là lão gia họ Nghiêm, lão gia họ Lã, người mặt tròn. Người trẻ giọng kinh ngồi ghế đối diện lão gia, cái bọc vải dầu đặt trên đùi, hai tay vẫn ôm, như sợ ai giật mất. Ba người đeo dao đứng sát cửa. Người cao áo kín cổ đứng ở góc tối nhất, sau lưng người trẻ. Lão Hòe không nhìn về góc ấy. Lão đặt khay trà xuống, rót từng chén. Lão rót chậm. Tai lão chưa nặng. Rót chậm, thì nghe được nhiều. – …mười tám… – Lão gia họ Nghiêm nói, giọng khò khè. – Mười tám là ngày tốt. Thầy đã xem. – Dựng cờ rồi, thì không quay lại được. – Lão gia họ Lã nói, tràng hạt dừng một nhịp, rồi lại chạy. – Không ai định quay lại. – Người mặt tròn cười. Người trẻ giọng kinh không cười. Y đặt một bàn tay lên cái bọc trên đùi. – Người ấy chưa tới, thì chưa giở bọc. – Y nói. Cả gian im đi. Lão Hòe rót xong chén cuối cùng, cúi đầu lui ra. Lúc khép cửa, lão nghe sau lưng mình tiếng lão gia họ Nghiêm thở dài một hơi. Bên kia tường, tiếng mõ cũng vừa dứt. * * * Suốt hai ngày sau đó, cổng trước vẫn đóng. Sáng mười sáu, thuyền hai nhà mạn trên sông đã rời bến từ lúc trời chưa rạng. Người mặt tròn đi theo thuyền nhà họ Lã. Lão gia ngồi lì trong thư phòng, cả ngày viết thư. Bà lớn sai người bưng cơm vào hai lần, hai lần mâm cơm bưng ra còn nguyên. Thư viết xong không gửi đi bằng người đưa thư. Thư nằm trong tay áo những người đàn ông lạ, vào bằng bến sau, ra bằng bến sau. Đêm mười sáu, bến sau đón thêm ba mươi người nữa, không ai mang thư. Đêm mười bảy, nhiều hơn. Toàn đàn ông, áo nâu, chân đất, tay xách gậy, xách dao phát bờ. Lão Hòe nhận ra mặt vài người. Tá điền nhà này. Tá điền nhà họ Nghiêm. Người kéo thuyền nhà họ Lã. Họ không vào nhà trên. Lão gia cho họ ngủ trong mấy dãy kho thóc sau vườn, dặn không được thắp đèn, không được nói to. Gian sau suốt hai ngày không mở cửa. Cơm nước đưa vào qua một ô cửa nhỏ. Người trẻ ôm cái bọc không ra. Ba người đeo dao thay nhau ngồi trước cửa, dao để trên đùi. Người cao áo kín cổ, lão không thấy ra lần nào, cũng không thấy ai mang cơm cho y. Lão không hỏi. Lão chỉ đếm. Đếm người vào bến sau, đếm người ra. Đêm mười sáu vào ba mươi, ra không ai. Đêm mười bảy vào bốn mươi ba, ra không ai. Kho thóc sau vườn chật dần. Hai con chó vện ở sân trước vẫn không sủa. Từ đêm mười ba tới giờ, chưa sủa lại một tiếng nào. Mấy chục người lạ đi qua vườn mỗi đêm, chúng chỉ nằm im, tai cụp. Một con bỏ ăn. Lão Hòe đặt bát cơm trước mõm nó, nó không ngửi. Nó chỉ nằm nhìn về phía gian sau. * * * Đêm mười bảy, canh ba, nước lớn. Lão gia lại gọi lão Hòe. Lần này lão gia không nói gì về chuyện soi mặt. – Đêm nay có một người tới. – Lão gia nói. – Người ấy lên bậc, ngươi không soi. Ngươi cúi đầu. – Bẩm. Lão gia đứng im một lúc, như muốn nói thêm. Cuối cùng lại thôi. Lão Hòe ngồi ở bậc trên cùng. Trăng đã khuyết một chút, còn lưng chừng trời phía Đông. Nước lại ngập tới bậc thứ sáu, cao gần bằng đêm rằm. Gió từ cửa biển thổi ngược lên, mằn mặn. Thuyền tới lúc canh ba vừa điểm. Vẫn là một chiếc thuyền biển nhỏ, buồm hạ, không đèn, theo con nước mà ngược lên, chỉ chống sào cho khỏi dạt. Lão không biết có phải chiếc đêm mười ba không. Thuyền biển nhỏ, đêm tối, chiếc nào cũng giống chiếc nào. Trước khi thuyền cập bến, người cao áo kín cổ ra khỏi gian sau, đi qua vườn cau, qua sát vai lão Hòe, không nói một tiếng. Y xuống tới bậc thứ năm, ngay mép nước, hai tay giấu trong ống tay áo, đứng đợi. Một người bước từ thuyền lên bậc. Người ấy cao, vai rộng, mà gầy, tấm áo dài màu nước dưa rộng ra ở hai bên sườn. Vải tốt, không thêu một đường chỉ. Không đội mũ. Mắt sâu, hai hốc mắt như in vào trong bóng tối. Người ấy dừng ở bậc dưới cùng còn khô, ngẩng lên nhìn mấy bậc đá còn lại, nhìn cánh cửa gỗ, nhìn ngọn đèn trong tay lão, môi hơi cong lên, như người vừa nhớ ra một chuyện đáng cười mà không định kể. Người cao áo kín cổ lùi lại một bước, đứng sau lưng người ấy. Lão Hòe cúi đầu như lão gia dặn. Lão không soi đèn. Nhưng ngọn đèn vẫn trong tay lão, và trăng vẫn sáng. Người ấy bước lên qua mặt lão, gần tới mức lão ngửi thấy mùi muối biển trên vạt áo. Ở bậc trên cùng, lão gia đã đứng đợi. Lão gia quỳ xuống. Lão Hòe giữ cổng nhà này bốn mươi năm. Lão thấy lão gia lạy bàn thờ tổ tiên, lạy ông bà, lạy về phía kinh những ngày có chiếu vua. Lão chưa từng thấy lão gia quỳ trước một con người đang đứng trước mặt. Kể cả vị Thượng thư mập mạp năm ngoái, lão gia cũng chỉ vái. Đêm nay, lão gia quỳ ngay trên bậc đá ướt, hai tay chống xuống đá, trán gần chạm mũi giày người khách. – Lương khanh. – Người khách nói. Giọng kinh, trầm, chậm, chữ nào cũng tròn. – Đứng lên. Khanh. Lão Hòe không biết chữ. Nhưng chữ ấy, lão biết. Cả đời lão chỉ nghe một lần, năm lão gia đỗ, đọc lại cho cả nhà nghe tờ chiếu vua gọi lão gia ra làm quan. Chữ ấy chỉ có trong miệng vua. Đêm mười ba, người trẻ ôm cái bọc nói với lão: người của đại hoàng tử. Đêm nay, không ai nói gì với lão. Không ai cần nói. Người khách đỡ lão gia đứng dậy, rồi đi qua vườn cau. Lão gia đi sau, cách hai bước. Người cao áo kín cổ đi sau cùng. Lúc đi ngang qua lão Hòe, người khách dừng lại. – Ngươi giữ cổng nhà này bao lâu rồi? – Bẩm, bốn mươi năm. – Lâu hơn ta sống. – Người ấy nói, giọng như cười. Nói xong, người ấy đi tiếp. * * * Gần sáng, nước ròng. Lão Hòe vẫn ngồi trên bậc trên cùng, chưa đóng cửa. Lão gia không dặn đóng. Gian sau sáng đèn suốt đêm, lần này có tiếng người nói, rì rầm, không dứt. Nước rút dần khỏi từng bậc đá. Bậc thứ sáu lộ ra. Bậc thứ bảy. Mỗi bậc nước rút để lại một vệt ướt, liếm lên rồi lại rút, đều như hơi thở. Tới bậc thứ tám, nước không liếm nữa. Mặt nước dưới chân bậc thứ tám phẳng lì. Con nước đang rút, sóng lăn tăn khắp mặt sông, mà ngay chỗ ấy, nước nằm im, như một tấm gương ai đặt xuống. Lão Hòe đứng dậy. Từ dưới mặt nước im ấy, có một cái đầu nhô lên. Kế đến vai, kế đến ngực. Một hình người cao, gầy, từ dưới sông bước lên, từng bước, như người ta lên bậc nhà mình. Áo vải thô dán chặt vào thân. Nước chảy xuống từ tóc, từ vai, từ vạt áo, không một tiếng thở. Trên vai trái nó có một mẩu tên gãy, chỉ còn một đoạn cán ngắn cắm trong thịt. Trên ngực, hai mẩu nữa. Ở sườn bên phải, có một cái chuôi sắt nhỏ cắm ngập, đầu chuôi còn lủng lẳng một mẩu dây gai đứt. Không có máu. Ở chỗ nào cũng không có máu. Nó lên hết tám bậc đá, đi ngang qua lão Hòe. Nó không nhìn lão. Nó không nhìn ngọn đèn. Nó đi thẳng vào vườn cau, về phía gian sau. Cửa gian sau mở ra trước khi nó tới, như có người bên trong đã biết. Lão Hòe đứng yên. Ngọn đèn trong tay lão vẫn cháy, lão quên cả hạ xuống. Lão không biết thứ ấy là gì. Cả đời cầm đèn ở cái bến này, lão thấy đủ loại người lên bậc. Thứ vừa lên, lão không biết có phải là người không. Chỗ nó bước qua, trên tám bậc đá, đọng lại từng vũng nước nhỏ. Lão cúi xuống, chạm tay vào một vũng. Lạnh tới tê đầu ngón tay, giữa một đêm tháng Năm còn oi. Tới sáng, mấy vũng nước ấy vẫn chưa khô. * * * Rạng mười tám, lão Hòe đi ra sân trước. Con chó vện bỏ ăn nằm nghiêng dưới gốc khế, sợi xích còn quấn quanh cổ. Thân nó khô quắt lại, nhỏ đi gần một nửa, lông dựng lên từng túm. Lão chạm tay vào. Lạnh. Trên lông nó đọng một lớp sương, mà sân gạch quanh đó đã khô. Con kia đã giật đứt xích từ lúc nào, chui tít vào gầm chõng trong lều cổng, nằm run. Lão Hòe đứng nhìn con chó một hồi. Đêm mười ba, lão gia dặn quên người cuối cùng. Đêm qua, chưa ai kịp dặn lão quên thứ gì. Lúc ấy, cổng trước mở. Bốn ngày nay cổng đóng. Giờ hai cánh cổng gỗ mở toang. Ngoài đường cái, người đứng kín. Tá điền nhà này, tá điền nhà họ Nghiêm, người kéo thuyền nhà họ Lã, mấy trăm người, áo nâu, gậy tre, dao phát bờ, có cả mấy chục người đeo đao, mặc áo chẽn như lính. Ba người đeo dao đêm mười ba đứng đầu hàng. Giữa đường cái, người ta dựng một cây sào tre dài nhất lão từng thấy. Trên đầu sào, một lá cờ cuộn tròn. Gió sông thổi tới. Lá cờ giở ra. Nền vàng, giữa có mấy chữ đen lớn, nét đậm như vẽ bằng chổi. Đám đông ngoài đường cái ồ lên một tiếng. Có người giơ gậy lên. Có người quỳ xuống. Phần đông đứng ngây ra mà ngước nhìn, như lão. Trên bậc thềm nhà trên, lão gia đứng sau lưng người khách đêm qua, cách hai bước. Người khách ngẩng lên nhìn lá cờ, môi lại hơi cong lên như đêm qua. Lão Hòe đứng ở cổng, nhìn lá cờ bay trên đầu mấy trăm người. Lão không biết chữ. Lão chỉ biết, bốn mươi năm giữ cổng, đây là lần đầu nhà này treo cờ.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ