Giờ Mão mùng mười, xác người lái đò nằm trên bậc đá thứ ba của bến Đông, đắp một tấm chiếu.
Không ai đặt ông xuống dưới mái lá. Mấy người xóm chài lấy đầu sào kéo mạn đò sát bậc, lót chiếu vào tay rồi mới khiêng ông lên, không ai chạm tay trần. Hà Tiểu Ngư dặn thế, giọng vẫn còn khàn. Dặn xong, gã chèo ngay sang bãi giữa hỏi người bên ấy. Chiếc đò ngang buộc vào cọc tre dưới chân bậc, nước vỗ vào mạn từng nhịp. Đàn bà đứng xa, trên mấy bậc cao, không ai nói to. Chu tẩu kéo đứa con trai sát vào lòng, hai tay giữ chặt vai nó. Đứa bé không giãy. Nó chỉ nhìn xuống tấm chiếu.
Lạc Thiên xuống bến cùng Cao Lỗ.
Hắn ngồi xuống bên tấm chiếu, lật lên một góc. Hắn nhìn khuôn mặt ấy một lúc, rồi đắp lại.
Hắn đã thấy những cái xác như thế. Chiều hai mươi ba tháng Ba, bên bờ suối dưới một thung lũng hẹp trên đường lên Bản Khê, một con trâu đực nằm nghiêng, bốn chân duỗi thẳng, rừng hai bên không có tiếng chim. Ba hôm sau, một con chó vàng dưới chân hàng rào cây gai. Thứ làm ra hai cái xác ấy đã chết trong miếu sau bản, sáng mùng sáu tháng Tư. Từ hôm ấy, hắn không thấy thêm cái xác nào.
Giờ, cái thứ ba nằm trên bậc đá dưới chân thành kinh. Chằn Tinh không làm ra nó.
Hắn không nói ra điều ấy. Mặt dưới góc chiếu hắn vừa lật lạnh buốt, dù tấm chiếu mới đắp lên người ấy chưa đầy một canh giờ, nắng sớm đã chiếu xiên xuống bậc đá.
Có tiếng chân trần trên bậc đá ướt. Yết Kiêu đi xuống, tóc còn nhỏ nước, quỳ một gối trước mặt hắn.
– Bẩm bệ hạ. – Y nói. – Tiểu nhân nằm phía bến Đông. Thuyền trôi, tiểu nhân không đuổi.
– Không đuổi, là lệnh của ta.
Yết Kiêu cúi đầu thấp hơn. Y không nói thêm.
– Đứng lên.
Y đứng lên. Nước từ tóc y nhỏ xuống bậc đá, từng giọt.
Đêm mùng tám, trong thư phòng, hắn đã chọn không bắt chiếc thuyền ấy. Hắn biết chọn như thế thì có giá. Một con mắt canh sông mà không được đưa tay ra, thì sớm muộn sẽ phải nhìn một thứ gì đó trôi qua. Hắn đã nghĩ tới cái giá ấy. Hắn không nghĩ ra nó lại là một người lái đò ở bên kia sông, chưa ai trong kinh biết tên.
Gần cuối giờ Mão, thuyền Hà Tiểu Ngư từ bãi giữa chèo về.
Gã nhảy lên bậc, quỳ xuống, chưa kịp thở đã bẩm.
– Bẩm bệ hạ. Người bãi giữa gọi ông ấy là lão Thìn đò. Ở một mình, trong cái lều sát bến. Đêm nào cũng ngủ ngoài đò, ai gọi thì dậy chở. – Gã nuốt khan. – Cọc bến còn. Dây đứt sát cọc. Đêm qua, cả bãi không ai nghe tiếng gọi đò.
Lạc Thiên nhìn ra sông.
Sương đã tan. Mặt sông phẳng, xám, trôi chậm về phía khúc quanh. Từ bậc đá này, không nhìn thấy bãi lau, cũng không nhìn thấy chỗ chiếc thuyền muối neo bảy đêm. Mặt thành còn không thấy, huống chi một bậc bến.
Thuyền đi rồi. Nhưng thứ trên thuyền, chưa chắc đã đi theo thuyền.
Một chiếc đò ngang, chỉ để làm một việc. Chở người qua sông.
Đêm qua, có ai đó cần qua sông.
Trên mấy bậc cao, có người khẽ nói hai chữ. Quỷ nước. Hai chữ ấy chạy từ miệng người này sang miệng người kia, nhỏ thôi, như gió lướt qua mặt lá. Hắn nghe thấy. Hắn không nói phải, cũng không nói không phải.
Cao Lỗ chống gậy đứng bên cạnh, hạ giọng.
– Chủ công. Dân bến Đông sẽ hỏi.
– Thì nói đúng điều ta biết. – Lạc Thiên nói. – Chết lạ. Chưa biết vì sao.
Hắn đứng dậy, quay về phía mấy bậc đá cao, nói to hơn, cho người đứng xa cũng nghe.
– Người này chết lạ. Triều đình chưa biết vì sao. Từ nay, ai thấy một cái xác như thế, người hay vật, đừng chạm tay vào. Báo lên.
Không ai đáp. Nhưng tiếng xì xào thôi hẳn.
Hắn quay sang Cao Lỗ.
– Tiền chôn, lấy trong cung. Chôn ở bãi giữa, chỗ người ở đó muốn.
– Bẩm.
– Tiểu Ngư.
– Có tiểu nhân.
– Ngươi sang lại bãi giữa. Nói với người bên ấy những lời ta vừa nói. Dặn thêm: đêm đừng ai ngủ ngoài thuyền, ngoài đò. Đừng ai neo gần bãi lau.
Hà Tiểu Ngư dập đầu, nhảy xuống thuyền.
Hắn không giấu cái xác. Giấu, thì đêm nay cả bến Đông sẽ tự kể với nhau một câu chuyện còn sợ hơn chuyện thật. Nói đúng điều mình biết, thì ít ra người ta còn biết mình phải làm gì.
Chiều hôm ấy, voi về tới cửa Tây.
Con Mộc đi chậm, Bất Tán lẽo đẽo bên chân. Dã Tượng đi trước, lưng thẳng hơn hôm rời kinh.
* * *
Sáng mười một, ở Hoành Châu, người của đoàn muối về tới hầu phủ.
Sáu ngày trên lưng một con ngựa thồ đã dỡ hàng. Con ngựa đứng dưới thềm, hai chân sau run lẩy bẩy. Người cưỡi nó quỳ xuống, thở chưa ra hơi đã bẩm.
– Bẩm hầu gia. Trưa mùng năm, trên quan lộ, cách châu lỵ Tây Lĩnh hơn một ngày ngựa. Gã lính châu áo bạc, người khiêng hòm ra khỏi kho Tây Lĩnh hôm hai mươi hai tháng Ba, cưỡi một con ngựa hồng của dinh châu, thẻ bài bên hông, đi về kinh. Đi qua trước quán, không dừng. Người cầm đầu sai tiểu nhân về báo trước.
– Gã có thấy mặt người cầm đầu không?
– Bẩm… chiều ba mươi tháng Tư, ở sân đền Bản Khê, gã đứng dưới gốc đa. Người cầm đầu có nhìn gã một nhịp. Gã cúi mặt.
Tống Quát nghe hết, không ngắt lời.
– Lui ra. Không nói với ai.
Người kia lui ra. Tống Quát ngồi lại sau án.
Ngựa của dinh châu. Thẻ bài lính châu. Đi về kinh, giữa ban ngày, trên quan lộ. Dinh Tây Lĩnh bây giờ không còn là của quan châu cũ. Lão thư lại giữ ấn ở đó đóng ấn cho ai, thì người ấy là người của tiểu tử ở kinh.
Gã lính châu ấy không biết nhiều. Gã chỉ khiêng một cái hòm, nghe một giọng nói. Nhưng chiều ba mươi, gã đã thấy mặt người nói giọng ấy.
Từ nay, người cầm đầu đoàn muối không lên quan lộ Tây Nam được nữa. Một khuôn mặt đã có người nhớ, thì không còn đi giữa đường cái ban ngày. Còn gã lính châu, đã vào tới thành kinh. Trong thành ấy, lão không còn bàn tay nào với tới.
Tống Quát kéo ngăn gỗ dưới mặt án, lấy ra một ống tre nhỏ, đã bóc sáp.
Ống tre người quản sự cũ của kho muối mang về hôm mùng ba. Trong ống chỉ có một dòng, chữ Ninh Viễn. Hai mươi hai tháng Tư, bệ hạ ra cửa Tây, lên chợ biên. Hai mươi sáu, về kinh. Hôm ấy, người quản sự còn kể thêm bằng miệng. Chiều hai mươi chín, ngồi quán nước trước cổng Hộ bộ tới quá trưa, gã đi một vòng ra cửa Tây, chỗ hầu phủ từng sai người tới dò nhà người gác. Hai bên cổng có mười người áo vải nâu, cầm giáo tre. Người bán nước dưới chân cổng nói, mười người ấy có mặt từ sáng hai mươi bảy, ngay sau đêm vua về, trước đó chưa ai thấy bao giờ.
Một dòng chữ. Mười người áo nâu.
Ninh Viễn ngồi Hộ bộ. Mười người mới ở cửa Tây thì phải ăn lương. Lương thì phải vào sổ. Sổ thì qua tay gã. Gã viết đúng hai mươi hai, đúng hai mươi sáu. Còn mười người kia, gã không viết.
Một kẻ thấy mà không viết, một lần, là có thể vì sợ. Thấy mà không viết lần thứ hai, là đã chọn.
Lão không giết. Từ tháng Tư, lão đã nghĩ tới chuyện ấy, và lý lẽ vẫn còn nguyên: giết gã, bản chép trong tay gã sẽ tự tìm đường ra. Lão đặt ống tre về chỗ cũ, nằm cạnh tờ giấy ghi hai ngôi đền ở Tây Lĩnh, cạnh mảnh giấy gấp làm tư của nhà phía Đông.
Cái ngăn gỗ ấy, càng ngày càng đầy những thứ lão biết mà chưa đem ra dùng.
* * *
Chiều mười một, thuyền muối của lão lái gù xuôi về bến hầu phủ.
Lão lái gù không lên thềm. Lão quỳ dưới hiên thư phòng, hai tay để trên đầu gối, kể bằng cái giọng của người quen nói to trên sông, mà lúc này cố nói nhỏ.
– Bẩm hầu gia. Chiều mùng tám, thuyền Hải Nguyệt ở bến Đông dời chỗ. Không cập bến riêng dưới kho nhà họ Tô nữa. Ra neo ở bến chung, ngay cạnh thuyền muối của hầu phủ. Người Tô gia đi dọc bến rao, chuyến tới chở muối biển, giá rẻ hơn muối Hoành Châu hai phần mười.
Tống Quát không đổi sắc.
– Còn gì nữa?
– Bẩm, cũng chiều ấy, trên mặt thành Đông có thêm mười người. Cầm cung. Áo vải. Đứng rải từ cửa Đông xuống tới chỗ ba tấm bia. Nhìn xuống sông, nhìn xuống bến. – Lão lái gù ngừng một chút. – Mười người ấy, hôm trước chưa có.
Tống Quát gật đầu, rất khẽ.
Thuyền Hải Nguyệt. Cột sau treo cờ vàng chữ Thiên Hưng, theo tờ chiếu năm năm của triều đình. Tháng Hai, lão đã đọc tờ chiếu ấy, và lão hiểu cái cờ ấy để làm gì. Thuyền nào dám động vào nó, là động vào tiểu tử trên ngai. Bây giờ, cái cờ ấy neo ngay cạnh thuyền muối của lão. Người Tô gia không cần làm gì cả. Họ chỉ cần đứng ở mũi thuyền mà đếm. Thuyền nào lên, chở bao nhiêu, mớn sâu hay nông, ở bến mấy đêm.
Muối của lão vốn để che. Che ống tre, che hòm, che những chuyến thuyền không cần lời. Muối rẻ hơn hai phần mười, thì thuyền muối Hoành Châu sẽ phải bán lỗ, hoặc thôi lên. Bán lỗ, thì ai cũng hỏi vì sao vẫn lên. Thôi lên, thì không còn gì để che.
– Còn một thứ, bẩm hầu gia. – Lão lái gù nói, giọng còn nhỏ hơn.
Lão rút trong ngực áo ra một ống tre, hai tay dâng lên.
– Đêm mùng tám, vừa canh một, thuyền xuôi qua khúc quanh dưới bến Đông, chỗ bãi lau. Chiếc thuyền muối không đèn của hầu gia vẫn neo ở đó. Lúc thuyền tiểu nhân đi ngang, có một bàn tay thò ra khỏi mạn thuyền ấy, đưa sang cái này. Không ai nói câu nào.
Tống Quát cầm lấy.
Ống tre lạnh. Ba ngày nằm trong ngực một người chèo thuyền giữa mùa hạ, mà vẫn lạnh. Lạnh từ trong thớ tre ra.
Cuối tháng Tư, khách xin lão một chiếc thuyền muối không chở muối. Lão cho. Lão dặn trạm thuế Hạc Khẩu, thuyền ấy qua thì đừng gọi. Từ mùng ba, thuyền ấy neo sau bãi lau dưới kinh, chở người của khách. Người gì, mấy người, lão chưa từng hỏi. Biết rồi, thì lại phải giữ.
Lão bẻ sáp. Bên trong là một tờ giấy gấp làm ba. Nét chữ mảnh, đều.
Trong vòng thành, không thấy sợi dây. Chỉ chỗ.
Người của đại hoàng tử đã ở cửa biển. Cần một cửa.
Trả lời, để dưới chân cọc bến đò bãi giữa.
* * *
Đêm mười một, thư phòng chỉ còn một ngọn đèn.
Tống Quát trải tờ giấy lạnh lên án, không gấp lại.
Lão đếm. Cả đời lão quen đếm. Mười hai dãy kho, mười một gian trống. Một vạn thạch thóc còn nợ triều đình.
Đường gửi xuôi, đã có người nhớ mặt. Ninh Viễn, đã chọn. Đường sông, từ nay có người họ Tô đứng đếm. Còn chiếc thuyền muối không đèn neo bảy đêm sau bãi lau, cuối cùng cũng không tìm được thứ khách muốn tìm, nên mới phải hỏi lão. Ô cửa này đóng, ô cửa kia khép. Lão còn ngồi trong nhà, nhưng trong nhà ngày càng tối.
Chỉ còn một thứ có giá. Thứ lão giữ trong ngăn gỗ ấy.
Lão biết ba chỗ.
Hai ngôi đền ở Tây Lĩnh, một ở Bản Khê dưới gốc đa cháy, một ở Pá Hốc với ống tre đầy cát. Hai ngôi ấy xa, ở trên núi, từ kinh lên tới nơi cũng mất cả chục ngày đường. Lão giữ lại. Thứ còn giữ, còn đổi được lần sau.
Chỗ thứ ba, gần. Gã quản sự mặt tròn đứng nhìn nó ngay buổi chiều đầu tiên lên tới kinh, hôm mười tám tháng Tư. Một mái lá dân chài dựng dưới chân tường Đông, xiêu xiêu, khói nhang lên từ sáng tới tối. Thờ một ông tướng lặn sông. Lão lái gù cũng nói, mái lá ấy bây giờ đông người thắp hơn cả chùa.
Một mái lá. Cháy, thì dân lại dựng.
Lão không hỏi khách cần chỗ ấy để làm gì. Lão chỉ hỏi chính mình một câu: chỉ chỗ ấy ra, lão được gì.
Lão nhìn dòng thứ hai.
Người của đại hoàng tử đã ở cửa biển. Cần một cửa.
Người cùng dòng máu với tiểu tử trên ngai. Người khách nói từ tháng Ba, mùa hạ này sẽ tới gõ cửa. Bây giờ người ấy chưa tới, mới có người của y, đứng ở cửa biển, chưa biết vào nhà ai.
Cửa ấy, lão có. Tháng Tư, một trong ba nhà phía Đông đã trả lời lão bằng một dòng, gấp làm tư, đến giờ vẫn nằm đó. Lão quan già ở nhà ấy cáo bệnh về quê từ cuối tháng Tư. Nhà ấy nằm sát sông, có bến riêng sau vườn.
Nếu khách tự tìm được cửa, thì người của đại hoàng tử sẽ đi qua nhà phía Đông mà không cần tới lão. Ngày sau, khi đại hoàng tử ngồi lên chỗ của tiểu tử kia, người ta sẽ nhớ ai mở cửa. Lão không muốn người ta nhớ một cái tên khác.
Vậy thì cửa ấy, phải do tay lão mở.
Lão gọi người quản sự mặt tròn vào. Lão nói ít, gã nghe không sót chữ nào.
Hai người cưỡi ngựa, đi ngay trong đêm. Một người xuống nhà phía Đông, gặp lão quan già, nói một câu: đêm mười ba, canh ba, mở cửa, thắp một ngọn đèn. Lão rút trong ngăn gỗ mảnh giấy gấp làm tư, đưa người ấy cầm theo. Không cần thư. Chủ nhà ấy nhìn chữ của chính mình, là biết ai sai tới. Mảnh giấy ấy, lão giữ để phòng nhà ấy đổi ý. Qua đêm mười ba, nhà ấy không còn ý nào mà đổi. Người thứ hai ra cửa biển, tìm chiếc thuyền đang đợi, dẫn đường cho nó. Người thứ ba đi sáng mai, mang thư lên kinh. Đi ngựa, đường bộ. Không đi thuyền.
– Bẩm hầu gia… thư lên kinh, sao không theo thuyền muối?
– Đi thuyền, năm ngày mới tới. – Tống Quát nói. – Mà trên sông bây giờ, có người đếm.
Gã quản sự cúi đầu, lui ra.
Tống Quát lật tờ giấy lạnh, mặt sau còn trắng. Lão mài mực, nhấc bút.
Dòng thứ nhất, lão viết về cái cửa. Đêm mười ba, canh ba, người của đại hoàng tử vào nhà phía Đông, bằng bến sau. Người của ta dẫn đường.
Viết xong, lão dừng bút một nhịp.
Tờ giấy dưới lòng bàn tay lão không ấm lên chút nào. Cái lạnh ngấm lên các đầu ngón tay, lên cổ tay. Lão không nhấc tay ra. Tháng Hai, chạm phải bàn tay khách, lão cũng không rụt lại.
Lão viết dòng thứ hai.
Mái lá ở bến Đông, dưới chân tường, cạnh ba tấm bia đá.