Quay trở lại 3 năm trước. Khi tôi vẫn là con bé 13 tuổi học kém nhất lớp.
Một chiếc bàn, một chiếc ghế, tôi đang nằm gục ngủ ngon lành thì...
"Lâm Thanh Nguyệt! Em nghe thấy tôi gọi không?" - Thầy Trương nghiêm giọng
"Dạ..dạ..?" - Tôi ngẩng đầu dậy, đầu hơi ong ong.
"Em biết tôi đang giảng đến phần nào rồi không?"
Đứng dậy, tôi gãi đầu ngờ nghệt nhìn chung quanh, tôi còn chẳng biết đang học hình hay học đại
Mọi người đều im phăng phắc, chỉ có Tạ Miểu Ninh nhắc tôi.
"Phần hình bình hành"
"Hả?"
Trong lúc tôi vẫn còn không hiểu chuyện gì, thầy Trương lại nghiêm giọng:
" Em lên bảng giải bài này cho tôi."
" Em ạ?"
" Thế còn ai ngoài em?"
Tôi giật mình, chậm chạp đứng dậy, cầm viên phấn bước lên bục giảng.
Trên bảng là một bài hình bình hành khá dài. Tôi nhìn đề bài, cố gắng sắp xếp lại những kiến thức ít ỏi còn sót lại trong đầu. Lúc đó đã học kém, dù bài có dễ, không hiểu không thuộc lý thuyết cũng chả làm được gì.
"Đề cho hình bình hành ABCD, lấy M thuộc AB, N thuộc CD sao cho AM = CN. Chứng minh AN = CM và M, N, O thẳng hàng, với O là giao điểm của AC và BD" - tôi đọc lẩm nhẩm bài trong đầu
Tôi cầm phấn, suy nghĩ một lúc rồi bắt đầu viết. May mắn ở nhà có chuẩn bị bài nên tôi đại khái biết làm ý a)
Xét hai tam giác AMN và CNM, có:
AM = CN (giả thiết).
MN là cạnh chung.
Góc AMN = góc CNM (hai góc so le trong).
= tam giác AMN = tam giác CNM (S.A.S).
= AN = CM.
Tôi nhìn lại bài làm, cảm thấy hình như mình đã chứng minh được ý a). Khóe miệng vừa định cong lên thì ánh mắt lại chuyển sang ý b).
O là giao điểm của AC và BD...
Tôi ngập ngừng viết thêm vài dòng, thử nối các đoạn thẳng trong hình, nhưng càng viết lại càng thấy không ổn.
Cuối cùng, tôi đặt viên phấn xuống.
"Thưa thầy, em không biết làm ý b) ạ..."
Thầy Trương bước lên, nhìn bài làm của tôi một lượt. Ông im lặng vài giây rồi cầm lấy viên phấn.
"Ý a) em làm đúng. Tuy nhiên, cách chứng minh này hơi dài dòng. Với bài toán này, các em có thể nhận ra ngay tứ giác AMCN là hình bình hành nhờ có một cặp cạnh đối vừa song song vừa bằng nhau, từ đó suy ra ngay AN // CM. Như vậy sẽ ngắn gọn hơn rất nhiều."
Thầy vừa nói vừa vẽ lại hình lên bảng. Tay thầy cầm viên phấn, khoanh tròn tứ giác AMCN.
"Còn ý b), các em chú ý. Vì ABCD là hình bình hành nên O là trung điểm của AC. Theo kết quả câu a, ta đã có AMCN là hình bình hành. Mà trong hình bình hành, hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm mỗi đường. Do đó, O cũng là trung điểm của MN."
Thầy dùng phấn gạch chân ba chữ M, O, N.
"Vậy M, O, N thẳng hàng ( đpcm). Đây là tính chất cơ bản của hình bình hành, các em cần ghi nhớ và biết vận dụng linh hoạt khi làm bài."
Tôi đứng bên cạnh, cố gắng nhìn theo từng nét phấn. Hóa ra chỉ cần kết hợp hai tính chất đơn giản như vậy là đã có thể giải quyết được cả bài toán.
Thầy Trương đặt viên phấn xuống, quay sang nhìn tôi.
"Lâm Thanh Nguyệt, đây đều là những kiến thức cơ bản về hình bình hành mà các em đã học. Một bài như thế này mà em còn phải loay hoay lâu như vậy, sau này gặp bài khó hơn thì phải làm thế nào?"
Tôi cúi đầu, lí nhí:
"Dạ, em lần sau sẽ chú ý hơn ạ."
Trán thầy thả lỏng, chỉ tay về chỗ tôi nói:
" Về chỗ đi, lần nào em ngủ gục lần đó lại lên bảng. Không trả lời được chép phạt 50 lần."
Tôi khẽ gật đầu dạ vâng rồi tót chạy về bàn. Lúc này trán tôi lấm tấm mồ hôi vì hồi hộp, cái cảm giác của mấy đứa không biết làm bài bị gọi lên bảng đây mà.
Tôi chống cằm, khẽ thở dài, rõ ràng thầy giảng rất cẩn thận mà đầu óc tôi như trên mây.
Nếu có ai đó đủ kiên nhẫn ngồi giảng Toán cho tôi từng bước một thì tốt biết mấy.
Khi ấy, tôi chỉ nghĩ đó là mộ điều ước vu vơ. Tôi không hề biết rằng, chẳng bao lâu sau, thật sự sẽ có một người xuất hiện, không những giải đáp những bài toán tôi không hiểu mà còn kiên nhẫn giảng đi giảng lại cho tôi đến khi thông suốt mới thôi.
Mà người đó, lại chính là Cố Đình Phong. Đúng như câu :"mọi chuyện sẽ tốt đẹp đến vào lúc mình không ngờ nhất."
(Nguyên gốc tôi đọc là:" Tình yêu sẽ đến vào những lúc bạn không ngờ nhất")
Sau buổi học tôi trở về nhà với tâm trạng bực bội, Tạ Miểu Ninh đi ngay bên cạnh cũng chẳng dám nói gì vì sợ tôi mắng :"Ngáo à?"
Vừa về đến nhà, tôi đã nghe thấy giọng mẹ vọng ra từ phòng khách.
"Đây là bông hoa. Con đọc lại xem nào."
"Bông hoa."
"Giỏi lắm. Thế còn con mèo?"
"Con mèo!"
Tôi thay dép, đi vào trong. Mẹ đang ngồi cạnh bàn, kiên nhẫn chỉ từng chữ cho em trai tôi. Lâm Đức Anh ngồi ngay ngắn trên ghế, hai chân đung đưa, miệng đọc theo mẹ rất nghiêm túc.
"Con chào mẹ, chào Lâm Đức Anh. Anh tám tuổi rồi mà vẫn phải học tiếng Việt à?" Tôi cố tình trêu.
Đức Anh lập tức quay sang lườm tôi.
"Mẹ bảo phải học từ nhỏ!"
"Ừ, thế em học tiếp đi. Biết đâu sau này còn giỏi hơn chị."
Mẹ bật cười, ngẩng đầu nhìn tôi.
"Về rồi đấy à, Thanh Nguyệt? Hôm nay đi học thế nào?"
"Vẫn thế ạ."
Tôi kéo ghế ngồi xuống cạnh hai người. Mẹ tôi tên Nguyễn Nam Phương - cái tên nghe vô cùng cổ điển, sang trọng và thanh lịch, là con người Việt Nam. Cái tên này do bà ngoại tôi đặt, bà đặt tên cho mẹ tôi không chỉ đơn giản vì thích mà còn hàm ý sâu xa hơn thế nữa.
còn bố tôi, Lâm Tư Hàn, là người Trung Quốc. Hai người quen nhau qua mạng, sau một thời gian trò chuyện thì quyết định gặp mặt, rồi cứ thế mà nên duyên. Lúc đó, bố học một chút Tiếng Việt để nói chuyện với mẹ, còn mẹ cũng học tiếng Trung để nói chuyện với bố.
Tôi và Đức Anh sinh ra, lớn lên ở Trung Quốc, nhưng từ nhỏ mẹ đã dạy hai chị em tiếng Việt. Mẹ thường bảo chúng tôi phải biết cả hai thứ tiếng, bởi đó đều là một phần trong gia đình mình. Có điều, mẹ cũng từng căn dặn rằng không nên tùy tiện kể với người ngoài chuyện chúng tôi là con lai Việt – Trung. Không phải vì có gì đáng xấu hổ, mà đơn giản mẹ không muốn chuyện riêng của gia đình trở thành đề tài để người khác bàn tán hay tò mò quá mức.
Tôi vẫn nhớ lời mẹ dặn ấy. Ở trường, bạn bè chỉ biết tôi học tiếng Việt khá tốt, thỉnh thoảng còn nghe tôi buột miệng nói vài câu. Mỗi lần như thế, mấy cô bạn của tôi đều tròn mắt ngạc nhiên, còn tôi thì được dịp đắc ý một lúc.
Có lẽ bố đã yêu mẹ nhiều hơn những gì tôi từng tưởng tượng.
Năm tôi mười tuổi, mẹ từng có ý định đưa hai chị em trở về Việt Nam sinh sống. Mẹ nhớ quê, nhớ ông bà ngoại, nhớ những con đường thân thuộc mà mẹ đã xa cách suốt nhiều năm. Nhưng bố lại không yên tâm.
Bố sợ rằng nếu trở về, cuộc sống của mẹ con tôi sẽ không còn được đủ đầy và ổn định như hiện tại. Bố không muốn mẹ phải vất vả, càng không muốn hai đứa con của mình phải chịu thiệt thòi vì nhiều lý do. Cuối cùng, bố đưa ra một đề nghị nếu mẹ nhớ gia đình đến vậy, bố có thể đón ông bà ngoại sang Trung Quốc sống cùng chúng tôi. Bố sẵn sàng thu xếp mọi thứ, từ chỗ ở đến sinh hoạt, chỉ cần cả nhà có thể ở bên nhau.
Nhưng ông bà ngoại đã từ chối.
Ông bà đã sống gần như cả cuộc đời ở trên mảnh đất ấy, có nhà, họ hàng, bạn bè, những nếp sinh hoạt và một tình yêu tha thiết với quê hương chẳng dễ gì thay đổi. Dù thương con gái và các cháu, ông bà vẫn không muốn rời bỏ nơi chôn nhau cắt rốn để đến một đất nước xa lạ khi tuổi đã cao.
Thế là chuyện trở về Việt Nam cứ vậy mà gác lại.
Mẹ vẫn ở bên bố, chúng tôi vẫn lớn lên tại Trung Quốc. Thỉnh thoảng, mẹ gọi điện về cho ông bà, kể vài chuyện thường ngày bằng tiếng Việt. Còn bố, dù không hiểu hết những gì mẹ nói, vẫn luôn ngồi bên cạnh, lặng lẽ rót cho mẹ một cốc nước ấm. Có lẽ, với bố, chỉ cần mẹ được vui vẻ thì nơi nào cũng có thể trở thành nhà.
"Chị lại nghĩ gì đấy?" Đức Anh vỗ nhẹ vào tay tôi.
"Không có gì."
Tôi chống cằm nhìn quyển sách tiếng Việt trước mặt em, chợt nhớ ra chuyện ở trường.
"Mẹ này, mẹ có biết diễn đàn nào chuyên giải bài tập không?"
Mẹ hơi ngạc nhiên.
"Con muốn tìm tài liệu à?"
"Vâng. Con muốn tìm người hỏi thêm mấy bài Toán khó."
Mẹ suy nghĩ một lát rồi gật đầu.
"Để mẹ tìm giúp. Nhưng con phải tự làm trước đã, đừng có vừa gặp bài khó là chờ người khác giải hộ đấy."
"Con biết rồi mà."
Tối hôm ấy, sau khi trở về phòng, tôi mở máy tính, tìm kiếm một diễn đàn học tập mà trước đây từng nghe Miểu Ninh nhắc đến và mẹ gợi ý lúc chiều nay.
Sau vài phút đăng ký tài khoản, cuối cùng tôi cũng đăng được câu hỏi của mình.
Tiêu đề: Có ai giúp mình bài hình học này với?
Tôi đính kèm ảnh đề bài, cẩn thận ghi thêm:
"Cho tam giác ABC cân tại A, M là trung điểm của BC. Chứng minh rằng:
a) Tam giác ABM bằng tam giác ACM.
b) AM là tia phân giác của góc BAC, AM vuông góc với BC.
Phần a mình làm được một chút nhưng chưa chắc chắn, còn phần b thì không biết phải trình bày thế nào. Mong mọi người giúp đỡ!"
Đăng xong, tôi chống cằm nhìn màn hình, đó là bài tập trong sấp toán của tôi, cảm giác chán học trải dài từ đầu xuống họng.
Một phút trôi qua.
Năm phút trôi qua.
Mười phút trôi qua.
Không có lấy một bình luận.
Tôi bắt đầu thấy hơi nản. Đúng lúc định tắt máy, góc màn hình bỗng hiện lên một thông báo.
Có người trả lời bài viết của tôi.
Tôi lập tức nhấn vào.
Người dùng: Cố Đình Phong
"Bài này có thể giải bằng trường hợp (S.S.S).
Xét hai tam giác ABM và ACM, ta có:
- AB = AC (vì tam giác ABC cân tại A).
- BM = CM (vì M là trung điểm của BC).
- AM là cạnh chung.
Vậy tam giác ABM bằng tam giác ACM theo trường hợp (S.S.S)"
Bên dưới, cậu ấy tiếp tục giải thích:
"Từ hai tam giác bằng nhau, suy ra góc BAM = góc MAC. Do đó AM là tia phân giác của góc BAC.
Đồng thời, góc AMB = góc AMC. Vì B, M, C thẳng hàng nên hai góc này kề bù. Mà chúng lại bằng nhau, suy ra mỗi góc đều bằng 90°. Vậy AM vuông góc với BC."
"Cậu vận dụng linh hoạt đi nhé!"
Tôi nhìn chằm chằm vào màn hình.
À... hóa ra chỉ cần chứng minh hai tam giác bằng nhau là có thể giải quyết cả hai ý!
Tôi vội vàng lấy giấy nháp, vẽ lại hình rồi đối chiếu từng bước. Lần này, mọi thứ bỗng trở nên dễ hiểu hơn hẳn.
Tôi gõ một dòng phản hồi:
"Cảm ơn bạn nhé! Cách giải dễ hiểu thật đấy. Mình cứ loay hoay mãi ở ý b."
Chưa đầy hai phút sau, người kia đã trả lời:
"Không có gì. Khi gặp dạng bài chứng minh vuông góc hoặc phân giác, bạn có thể thử nghĩ xem có hai tam giác nào bằng nhau không."
Tôi đọc lại lời nhắn, cảm thấy người này giải thích rất kiên nhẫn, còn chỉ cho tôi cách suy nghĩ chứ không đơn thuần đưa ra đáp án.
Tôi do dự một lúc, cuối cùng gửi thêm một tin nhắn riêng ở phần trò chuyện:
"Bạn học lớp mấy vậy?"
Lần này, người kia trả lời khá nhanh:
"Lớp 8."
Tôi ngạc nhiên.
"Thật á? Mình cũng lớp 8! Bạn giỏi Toán thật đấy."
"Bình thường thôi."
Tôi nhìn ba chữ ngắn ngủi ấy, cảm thấy người này hình như hơi khiêm tốn quá mức.
Sau đó, chúng tôi không nói thêm nhiều. Tôi tắt máy, ghi lại lời giải vào vở rồi đi ngủ.
Tôi cứ nghĩ cuộc trò chuyện ấy chỉ đơn giản là một lần hỏi bài trên mạng. Nhưng không ngờ, vài ngày sau, khi tôi lại đăng một câu hỏi mới, có khá nhiều người trả lời nhưng mắt tôi vô thức tìm kiếm tài khoản ấy đầu tiên.
Cố Đình Phong
Vẫn là cách giải thích rõ ràng, vẫn là giọng điệu bình thản chẳng có chút mất kiên nhẫn nào.
Dần dần, tôi bắt đầu quen với việc mỗi khi gặp một bài Toán khó, mình lại đăng lên diễn đàn và chờ một câu trả lời từ Cố Đình Phong.
Có lẽ, từ lúc ấy, chúng tôi đã trở thành bạn bè theo một cách rất đặc biệt. Thay vì lên diễn đàn nhờ giải bài nữa, tôi quyến định nhắn riêng cho Đình Phong để cậu hỗ trợ luôn.