Chương 16: Xin hãy bớt một chút lòng tham xẻ núi ngăn sông.
Xin hãy bớt một chút lòng tham xẻ núi ngăn sông.
Có một câu nói rất hay của một nhà triết học phương Tây: “Vũ trụ không phải là một kho báu để chúng ta đến cướp bóc, vũ trụ là ngôi nhà của một người mẹ mà chúng ta đến để phụng dưỡng.”
Nhưng nhìn vào cái cách nhân loại đang vận hành nền văn minh ngày nay, chúng ta không giống những đứa con đang phụng dưỡng. Chúng ta giống những kẻ phá nhà, những con ký sinh trùng hung hãn đang cố bòn rút đến giọt máu cuối cùng từ cơ thể người mẹ đã nuôi nấng mình suốt hàng triệu năm.
Nếu coi Trái Đất là một cơ thể sống, thì những cánh rừng nguyên sinh chính là lá phổi, và những dòng sông chính là mạch máu. Vậy mà, mỗi ngày trôi qua, lá phổi ấy lại bị cắt đi từng mảng lớn, mạch máu ấy lại bị tiêm vào những liều thuốc độc đậm đặc.
Người ta nhân danh sự phát triển, nhân danh những con số tăng trưởng GDP kinh tế để đổ bê tông lên những vùng đất từng là nhà của muôn loài.
Ở những vùng cao: Những cánh rừng già nghìn năm tuổi bị cạo trọc chỉ sau vài tuần bởi tiếng cưa máy gầm rú. Thay vào đó là những dự án nghỉ dưỡng, những sân golf xanh mướt nhưng chết chóc - nơi người ta phải phun hàng tấn hóa chất mỗi ngày để giữ cho ngọn cỏ luôn đẹp mắt.
Ở những vùng biển: Những rặng san hô - chiếc nôi của đại dương - đang bạc trắng rồi chết dần vì hiện tượng nóng lên toàn cầu và rác thải nhựa. Những hòn đảo từng là thiên đường hoang sơ, nay ngập ngụa trong túi nilon, chai nhựa và nước thải chưa qua xử lý từ những tổ hợp khách sạn năm sao.
Mẹ Thiên Nhiên không biết nói tiếng người. Nỗi đau của Người không thể hiện bằng những tiếng khóc gào thét, mà bằng sự im lặng đáng sợ. Đó là sự im lặng của một cánh rừng không còn tiếng chim hót vì không còn cây để làm tổ. Đó là sự im lặng của một dòng sông chết, nơi dòng nước chuyển sang màu đen kịt và những đàn cá chỉ còn là những cái xác phơi bụng trên bờ cát bẩn.
Nhiều người trong chúng ta vẫn nghĩ rằng mình có thể "chinh phục" được thiên nhiên. Đó là một sự ngạo mạn ngu xuẩn nhất của loài người. Thiên nhiên không cần con người, nhưng con người cần thiên nhiên để tồn tại.
Khi nỗi đau vượt quá giới hạn chịu đựng, Mẹ Thiên Nhiên bắt đầu phản kháng. Và những đòn phản kháng của Người luôn tàn khốc, sòng phẳng đến nhói lòng:
Chúng ta chặt phá rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn để làm thủy điện, làm khu du lịch? Thiên nhiên trả lại bằng những trận lũ quét, sạt lở đất nuốt chửng cả những ngôi làng trong một đêm mưa.
Chúng ta xả khói thải, khí độc vào bầu khí quyển để phục vụ cho các đại công xưởng? Thiên nhiên đáp trả bằng những mùa hè nắng nóng kỷ lục, những trận hạn hán kéo dài làm nứt nẻ ruộng đồng, và những cơn bão dị thường với sức tàn phá chưa từng có trong lịch sử.
Cái nghịch lý lớn nhất là con người dùng tiền kiếm được từ việc tàn phá thiên nhiên để mua những "liệu trình chữa lành". Chúng ta bỏ hàng chục triệu để vào một khu resort "thuận tự nhiên", mua một chiếc máy lọc không khí đắt tiền đặt trong phòng ngủ, mua những chai nước khoáng thiên nhiên được đóng trong những vỏ chai nhựa... thứ mà sau đó lại tiếp tục bị vứt ra môi trường để tàn phá chính cái "thiên nhiên" mà chúng ta đang khao khát.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà người ta có thể rơi nước mắt trước một bộ phim tài liệu về gấu Bắc Cực mất nơi cư trú, nhưng sẵn sàng bấm nút gọi một ly trà sữa bọc trong lớp túi nilon chỉ vì lười đi bộ vài bước chân. Chúng ta có thể ký vào những bản kiến nghị bảo vệ môi trường trên mạng xã hội, nhưng vẫn thản nhiên bật điều hòa 18°C suốt cả ngày rồi đắp chăn bông đi ngủ.
Nỗi đau của thiên nhiên quá lớn, lớn đến mức nó đã chuyển hóa thành một thứ vết sẹo tinh thần của thế hệ hiện tại. Cảm giác bất an, ngột ngạt khi sống trong những thành phố đầy bụi mịn, những mùa hè oi bức không một bóng cây xanh chính là cái giá mà chúng ta đang phải trả mỗi ngày.
Chúng ta không thể cứu Trái Đất bằng những khẩu hiệu sáo rỗng hay những chiến dịch nhặt rác mang tính trình diễn, phông bạt một vài ngày rồi đâu lại vào đấy. Trái Đất sẽ tự chữa lành được cho nó, ngay cả khi không còn loài người. Điều duy nhất cần được cứu vãn lúc này chính là sự tỉnh thức của nhân loại.
Có lẽ, lời khuyên khôn ngoan nhất cho thế hệ này không phải là cố gắng phát minh ra những công nghệ vĩ đại để thay đổi khí hậu, mà là học cách sống lùi lại. Hãy bớt một chút ham muốn tiêu dùng, bớt một chút lòng tham xẻ núi ngăn sông, và trả lại cho thiên nhiên sự tôn nghiêm vốn có của nó.
Bởi vì suy cho cùng, một căn nhà dù có rộng 650m² hay một căn penthouse xa hoa đến mấy cũng sẽ trở nên vô nghĩa nếu như một ngày mở cửa sổ ra, thứ duy nhất chúng ta nhìn thấy là một bầu trời xám xịt đầy bụi độc, và thứ duy nhất chúng ta nghe thấy là tiếng thở dài nấc nghẹn của một hành tinh đang chết dần.
Nỗi đau này ai thấu...