Hai chữ “trải nghiệm”?
Cuộc sống của chúng ta dạo này đơn điệu quá. Nếu ngày nào mở mắt ra cũng có những điều kỳ thú tự tìm đến tận giường, thì người xưa đã gọi đó là “quy luật vận hành của vũ trụ”. Đằng này phải xách balo lên, bay từ Nam ra Bắc, lặn xuống biển sâu, trèo lên đỉnh núi để đổi lấy hai chữ trải nghiệm. Mà cái gì phải tốn tiền, tốn sức đi gom nhặt, tức là bản chất cuộc sống thường nhật của ta đang… nhạt nhẽo vô cùng.
Ngày trẻ tôi cứ nghĩ trải nghiệm là phải cái gì đó hoành tráng lắm. Kiểu như phải đi du lịch nước ngoài, check-in ở những khách sạn năm sao, ăn những món đóng mác Michelin, hoặc ít nhất cũng phải đi phượt xuyên Việt trên con xe độ.
Lớn lên rồi mới thấy, đó không phải trải nghiệm, đó là… tiêu tiền để mua sự đổi gió.
Con người vốn là sinh vật rất mâu thuẫn: Thèm khát sự mới lạ của những vùng đất mới, nhưng lại mang nguyên cái tư duy cũ kỹ và cái điện thoại đầy thông báo công việc đi theo.
Một ông bố gom góp tiền bạc đưa cả nhà đi nghỉ dưỡng ở một hòn đảo thiên đường. Ra đến bãi biển xanh cát trắng, ông ấy ngồi bệt dưới bóng râm, hai tay cắm cúi gõ bàn phím để xử lý cái email khẩn cấp từ công ty.
Ngược lại, thằng con mười tuổi được bố dắt đi lặn ngắm san hô, nhưng mắt nó lại nhìn chăm chăm vào cái màn hình điện thoại của bố để xem một TikToker đang review về… chính hòn đảo mà nó đang đứng. Hai bố con nhìn nhau qua lăng kính của những trải nghiệm ảo.
Tôi nhìn quanh thấy nhiều người đi tích lũy “trải nghiệm” một cách rất buồn cười.
Họ biến nó thành một cái checklist để điền vào cho bằng bạn bằng bè. Ngày nghỉ, cả nhóm rủ nhau đi cắm trại ở một thung lũng hoang sơ.
Đứa thứ nhất bảo: “Đến đây là phải cắt kết nối internet, hòa mình vào thiên nhiên, dựng lều bằng tay mới đúng chất trải nghiệm.”
Đứa thứ hai bảo: “Dựng lều mệt lắm, tao thuê dịch vụ glamping trọn gói rồi, có điều hòa với bồn tắm gỗ mộc mạc giữa rừng luôn cho nó chill.”
Đứa thứ ba thì bận rộn tạo dáng bên đống lửa suốt hai tiếng đồng hồ để chụp cho bằng được tấm ảnh đăng Instagram kèm dòng trạng thái: “Trở về với sự hoang dã”.
Một khu cắm trại mà ban đêm đèn điện sáng trưng, tiếng loa kéo hát karaoke vang vọng núi rừng y như một cái hội chợ thương mại liên tỉnh.
Tôi còn nhớ có đợt tôi cũng thử đua đòi làm một chuyến “trải nghiệm hành xác” xem thế nào. Tôi đăng ký một tour leo núi cự ly dài, quyết tâm thử thách giới hạn bản thân. Tôi tưởng tượng cảnh mình đứng trên đỉnh núi cao, tóc bay trong gió, phóng tầm mắt ngắm mây ngàn đại ngàn hoành tráng lắm.
Kết quả là chưa thấy “giới hạn bản thân” nó mở rộng ra đâu, chỉ thấy sau bốn tiếng đi bộ dốc đứng, cái đầu gối của tôi nó biểu tình, cái lưng đau nhức như có ai cầm búa gõ vào, và hơi thở thì đứt quãng như cái quạt máy cũ rỉ dầu. Đứng trên đỉnh núi rực rỡ mây mờ, tôi chỉ có một khao khát duy nhất là: Có một cái xe ôm nào chở tôi xuống đất ngay lập tức!
Đấy! Ngay cái chuyện đối diện với sự mệt mỏi thể xác của chính mình thôi mà cái “chí khí” của mình đã bay sạch bách theo làn sương mù rồi. Đừng nói tới chuyện thấu hiểu triết lý nhân sinh từ những cung đường.
Ngày xưa, cha ông ta chẳng đi đâu ra khỏi lũy tre làng, quanh năm chỉ quẩn quanh từ nhà ra đồng, từ đồng về nhà. Nhưng một tiếng chim hót gọi mùa, một ngôi sao đổi ngôi trên bầu trời đêm, hay một vết xước trên thân cây sau mùa bão… các cụ nhìn cái là hiểu ngay thông điệp của đất trời. Chẳng ai gọi đó là trải nghiệm, đó đơn giản là sự sống.
Bí mật lớn nhất của con người thời đại này là: Chúng ta đi rất nhiều nơi, nhìn thấy rất nhiều thứ, nhưng lại chẳng thực sự chạm vào cái gì cả.
Chúng ta đi du lịch bằng cái camera điện thoại. Ta thấy thế giới qua một cái khung hình chữ nhật nhỏ xíu. Ta bận rộn ghi lại khoảnh khắc để khoe với thiên hạ, đến mức quên mất việc dùng chính đôi mắt, làn da và chiếc mũi của mình để cảm nhận cái không khí thực tại. Để rồi khi chuyến đi kết thúc, bộ nhớ máy ảnh thì đầy, nhưng bộ nhớ tâm hồn thì vẫn trống rỗng như một căn nhà hoang.
Ngày bé, chỉ cần một buổi chiều lội ruộng bắt cào cào, hay một đêm trốn bố mẹ nằm trên mái nhà ngắm trăng là đã thấy cuộc đời này bao la, kỳ thú lắm rồi.
Bây giờ lớn rồi, đi máy bay vèo vèo qua mấy quốc gia, check-in đủ các kỳ quan thế giới mà lòng vẫn thấy nguội ngắt, dửng dưng.
Đấy là quy luật của sự bão hòa cảm xúc. Cái hành trình của người khác trên mạng nhìn lúc nào cũng tràn đầy cảm hứng và lung linh sắc màu; còn cái chuyến đi thực tế nhà mình thì lúc nào cũng dính vài hạt mưa, trễ chuyến bay hoặc bị chặt chém tiền taxi.
Cho nên càng trải qua nhiều chuyện, tôi càng thấy cái người mà có thể tìm thấy sự “kỳ thú” ngay trong một ngày bình thường, mới là người có nội công thâm hậu.
Cái phúc của họ không đến từ cái hộ chiếu đóng dày đặc dấu mộc của các quốc gia. Cái phúc nằm ở chỗ họ có một tâm hồn đủ nhạy cảm để hiểu rằng: Trải nghiệm lớn nhất của một đời người không phải là đi được bao xa, mà là sống sâu sắc đến mức nào ngay tại nơi mình đang đứng. Ăn một bát cơm nóng với trái cà pháo muối chua mà thấy ngon, đi dạo một vòng quanh ngõ nhỏ lúc hoàng hôn buông xuống mà thấy lòng nhẹ nhõm - cái đó mới là đỉnh cao của sự tận hưởng.
Để một người ngồi ở góc sân nhà mình, có thể thong thả mỉm cười và bảo: “Cần gì phải đi đâu xa, thế này là đủ vui rồi!”
Khó lắm các bác ạ. Nhiều khi còn khó hơn việc đặt một tấm vé máy bay đi châu Âu.
Bởi bản chất của con người là thích những cái gì xa xôi, hào nhoáng hơn là những giá trị giản dị xung quanh mình. Thích đi tìm cái “lạ” ở xứ người hơn là khám phá cái “đẹp” ở xứ mình.
Cho nên, ai mà giữa cái thời đại người người nhà nhà đua nhau xê dịch, ai cũng muốn khoe mình đã đặt chân đến bao nhiêu tọa độ này, vẫn có thể vui vẻ ngồi ở nhà nuôi vài chậu cây, đọc một cuốn sách cũ, hay tỉ mẩn nấu một bữa ăn ngon cho gia đình với một sự chú tâm trọn vẹn.
Thì đó đúng là người có phúc lớn, có phúc lớn lắm đa.
Mà nghĩ cho cùng, đến cái tầm tuổi này tôi cũng chẳng mong mình phải đi chinh phục thêm cái đỉnh núi vĩ đại nào nữa để chứng tỏ bản lĩnh với đời.
Tôi chỉ mong mình giữ được cái sự “tò mò” của một đứa trẻ với cuộc sống thường ngày. Để ít nhất mỗi buổi chiều đi làm về, tôi vẫn có thể đứng lại ngắm một nhành hoa dại bên đường mới nở, hay thong thả ngồi viết vài dòng lảm nhảm thế này gửi tới các bác, lòng thấy bình yên như vừa hoàn thành một chuyến phiêu lưu vĩ đại nhất nhân loại rồi.
Thích thật! Cuộc đời tươi đẹp quá!