Vì sao người ta cứ phải đi tìm định nghĩa của hai chữ “bình yên”?
Tôi nghĩ mãi mới ra. Vì đơn giản là… chúng ta không ở yên được. Nếu tâm trí con người lúc nào cũng phẳng lặng như mặt hồ ngày không gió, thì người ta đã gọi đó là “quy luật vận hành của hệ thần kinh”. Đằng này lại phải đi tầm sư học đạo, đi mua khóa học, đi tìm chỗ trốn để đổi lấy hai chữ bình yên. Mà cái gì phải đi tìm, tức là bản chất ta đang không có.
Ngày trẻ tôi cứ nghĩ bình yên là một trạng thái địa lý. Kiểu như chỉ cần dọn đến một bờ biển vắng, bật một bản nhạc lo-fi, ngồi nhìn sóng vỗ là tự động “chữa lành”. Lớn lên rồi mới thấy, đó không phải là bình yên, đó là đi trốn.
Con người vốn là sinh vật rất kỳ lạ: Thích lao vào giông bão để chứng tỏ bản thân, nhưng lại đòi hỏi tâm mình phải tĩnh như mặt nước giếng làng.
Một ông chồng ban ngày ra đường chiến đấu với KPI, cãi nhau với đối tác, tối về lướt mạng xã hội thấy thiên hạ khoe tự do tài chính, khoe đi cắm trại trong rừng sâu. Thế là lòng lại dậy sóng. Trong mắt ông ấy, thế giới ngoài kia ai cũng hạnh phúc, chỉ có mình là đang bán mạng cho tư bản.
Ngược lại, một cô vợ ở nhà chăm con, đối diện với đống bỉm sữa và bốn bức tường, nhìn chồng đi làm thì nghĩ: “Anh sướng thật, được ra ngoài giao lưu xã hội.” Hai vợ chồng nhìn nhau bằng lăng kính của sự thèm khát những thứ mình không có. Thế thì làm sao mà yên nổi.
Tôi nhìn quanh thấy nhiều người đi tìm sự thanh tịnh một cách rất buồn cười.
Gia đình người ta cuối tuần rủ nhau đi ăn hàng. Gia đình mình cuối tuần đồng tâm nhất trí… đi tìm sự bình yên.
Chồng bảo phải ngồi thiền, thả lỏng cơ mặt. Vợ bảo phải đi làm shot detox thải độc tâm hồn. Con bảo con chỉ cần bố mẹ trả lại iPad là con bình yên nhất.
Mỗi người một trường phái tu tập. Một phòng khách mà không khí căng thẳng y như đại hội cổ đông của một công ty đang trên đà phá sản.
Tôi còn nhớ năm ngoái, có đợt tôi quyết tâm bỏ hết sự đời để thực hành lối sống tối giản.
Nhà người ta tối giản là vứt bớt đồ đạc. Nhà tôi tối giản là mua thêm… một đống đồ để phục vụ cho việc tối giản. Nào là khay gỗ mộc mạc, chén trà gốm thô, thảm ngồi thiền bằng cói tự nhiên. Kết quả là chưa thấy tâm tịnh đâu, chỉ thấy tài khoản ngân hàng báo số dư tối giản hẳn đi.
Đấy. Ngay cái chuyện đi tìm sự bình yên thôi mà lòng tham đã nổi lên cuồn cuộn rồi. Đừng nói tới chuyện đối diện với áp lực cuộc sống.
Ngày xưa chúng ta nghĩ hạnh phúc là phải cộng thêm vào. Thêm tiền, thêm xe, thêm danh vọng, thêm người hâm mộ. Cộng vài năm phát hiện ra gánh nặng nhiều quá, lại quay sang học cách trừ bớt đi. Trừ bớt các mối quan hệ độc hại, trừ bớt đồ đạc trong nhà, trừ bớt những kỳ vọng. Đấy chính là cái vòng lặp vô tận của những “chuyên gia chữa lành” tự phong.
Mà nghĩ kỹ thì cũng tội cho cái tâm trí của mình. Nó đâu có tự sinh ra những lo âu ấy. Tôi chưa từng thấy cái đầu nào trước khi chủ nhân của nó tỉnh dậy lại tự họp bộ tham mưu rồi phát biểu: “Hôm nay chúng ta xin đăng ký kế hoạch hoảng loạn vì những chuyện chưa xảy ra.”
Không.
Chính cái tôi của chúng ta mới là người quyết định. Chúng ta dành nửa đời người để chất đầy những mong cầu vào chiếc ba lô trên vai. Rồi lại dành nửa đời còn lại than thở sao đường đời nặng nhọc thế. Muốn con cái ngoan theo ý mình, muốn người phối ngẫu hiểu mọi ý nghĩ của mình, muốn đồng nghiệp phải nể phục mình. Trong khi bí mật lớn nhất của con người là… chúng ta thường muốn kiểm soát tất cả mọi thứ, trừ chính bản thân mình.
Ngày bé tôi nhìn nhà bạn giàu thấy thèm. Bây giờ lớn lên, nhìn nhà người ta nhẹ nhàng, vợ chồng con cái nói chuyện nhỏ nhẹ với nhau lại thấy thèm.
Đấy là quy luật của nhân loại. Cỏ bên kia hàng rào luôn xanh hơn, và sự bình yên của nhà hàng xóm nhìn lúc nào cũng dễ chịu hơn của nhà mình.
Cho nên càng trải qua nhiều chuyện, tôi càng thấy cái sự “bình yên” thực sự nó đắt giá vô cùng.
Nó không phải là khi cuộc đời bác không còn sóng gió. Mà là khi bác đủ bản lĩnh để chấp nhận rằng: Sóng gió là một phần của cuộc chơi, và việc của mình không phải là dẹp tan sóng lớn, mà là giữ cho chiếc thuyền lòng không bị chìm.
Để một người đang đứng đỉnh cao danh vọng thừa nhận: “Mấy cái này cũng chỉ là mây nổi.”
Khó lắm.
Nhiều khi còn khó hơn kiếm tiền. Khó hơn mua nhà. Khó hơn làm sếp.
Bởi bản chất của con người là thích tích lũy hơn buông bỏ. Thích nắm giữ hơn buông tay. Thích ngoại cảnh thay đổi theo ý mình hơn là tự thay đổi tâm quan sát của chính mình.
Cho nên, ai mà giữa cái thời đại nháo nhào này, vẫn có thể ngồi xuống uống một chén trà nguội, nhìn dòng người kẹt xe ngoài cửa sổ mà lòng không một chút oán than, vẫn vui vẻ cười xòa trước một lời chê bai vô thưởng vô phạt.
Thì đó đúng là người có phúc.
Cái phúc ấy không đến từ việc họ có một cuộc đời hoàn hảo. Cái phúc nằm ở chỗ họ đã đủ trưởng thành để hiểu rằng: Đời không cần phải hoàn hảo thì mới có thể bình yên.
Mà nghĩ cho cùng, đến tầm tuổi này tôi cũng chỉ mong mình “tu” được đến cái ngưỡng đó.
Để ít nhất sau này, khi cuộc đời có ném vào mặt tôi một cú lừa đau đớn, hay một ai đó chỉ trích tôi bằng những lời cay nghiệt nhất, tôi vẫn có thể thong thả mỉm cười, tắt điện thoại, bước ra sân tưới cho xong mấy chậu cây.