Hôm nay Thành Trọng về sớm như đã hứa. Khi anh về, trời chỉ mới giữa trưa. Nắng tháng này vẫn chưa quá gắt, trời lại có một chút trong xanh, rất thích hợp để ra ngoài.
Hương Trà đã thay đồ từ sớm. Hôm nay cô mặc một chiếc áo dài màu xanh thiên thanh, tóc xõa đơn giản sau lưng, chỉ cài gọn hai bên bằng một chiếc kẹp nhỏ.
Thành Trọng vẫn như mọi khi, hôm nay anh mặc một bộ đồ tây màu nâu, bên trong là sơ mi trắng được cài ngay ngắn đến cổ. Dáng người cao ráo, lại thêm bộ đồ tây được may vừa vặn khiến anh trông càng nghiêm chỉnh, có phần khác hẳn với vẻ thoải mái của một buổi đi chơi.
Vẫn là con đường lúc cô mới đến vùng này mấy ngày trước, nhưng khi đó trời đã nhá nhem tối, cô lại mệt nên chẳng để ý được bao nhiêu. Hôm nay ngồi trên xe, không có chuyện gì phải bận lòng, cô mới có dịp nhìn ngắm mọi thứ xung quanh.
Xe chạy được một đoạn, cảnh vật hai bên đường cũng dần mở ra.
Một dòng sông rộng chạy dài theo con đường, xa đến mức Hương Trà chẳng nhìn thấy điểm cuối. Ven bờ là những rặng dừa nước mọc chen chúc, lá xanh rì nghiêng xuống mặt sông. Thỉnh thoảng lại có vài căn nhà lá đơn sơ nằm lọt thỏm giữa những khoảng đất trống, phía sau nhà là ruộng lúa đã ngả vàng, trải dài dưới nắng.
Trên sông có mấy chiếc xuồng nhỏ chầm chậm trôi qua. Người chèo xuồng đội nón lá, lâu lâu lại đưa mái chèo xuống nước, làm mặt sông đang yên ả gợn lên từng vòng.
Ở một khúc sông gần đường, đám trẻ con đang tắm. Đứa ngụp dưới nước, đứa trèo lên bờ rồi nhảy ùm xuống, tiếng cười nói vang cả một khoảng. Vừa nhìn thấy chiếc xe hơi chạy ngang, mấy đứa nhỏ lập tức ngẩng đầu, đứa nào đứa nấy cũng đưa tay lên vẫy gọi í ới đuổi theo chiếc xe.
Hương Trà bất ngờ quay đầu nhìn, rồi cũng bật cười đưa tay vẫy lại. Mấy đứa nhỏ thấy người trên xe đáp lời càng khoái chí, vừa nhảy dưới sông vừa la lớn hơn.
Thành Trọng liếc sang cô nhưng không nói gì.
Cô vẫn còn ngoái đầu nhìn đám trẻ phía sau, đến khi chiếc xe đi xa mới chịu ngồi ngay ngắn trở lại. Cô lại tựa nhẹ vào thành ghế, mắt hướng ra ngoài.
Phong cảnh trước mắt thật ra chẳng có gì quá đặc biệt. Không phố xá đông đúc, không nhà cao tầng, cũng chẳng có những con đường sáng đèn đến tận khuya như nơi cô từng sống. Chỉ có sông, có ruộng, có những mái nhà thấp bé nằm dưới hàng cây và những chiếc xuồng chậm rãi trôi theo dòng nước.
Vậy mà càng nhìn, Hương Trà càng thấy lòng mình dịu xuống. Có lẽ đây là lần đầu tiên kể từ khi đến nơi này, cô không nhìn mọi thứ bằng ánh mắt của một người chỉ muốn tìm đường trở về. Cô bắt đầu thật sự nhìn thấy nơi này.
Xe chạy thêm một đoạn, cảnh vật hai bên đường cũng dần thay đổi.
Những cánh đồng thưa dần, rặng dừa nước cũng bị bỏ lại phía sau. Thay vào đó là nhà cửa mọc san sát hơn, ban đầu chỉ vài căn nhà ngói, sau đó xuất hiện cả những căn nhà lớn và dinh thự bề thế nằm gần nhau. Đường sá cũng bắt đầu đông đúc.
Hương Trà ngồi sát bên cửa xe, tò mò nhìn ra ngoài. Trên cùng một con đường có đủ thứ phương tiện qua lại. Xe kéo lóc cóc chạy sát bên đường, xe ngựa chở người và hàng hóa nối nhau đi qua, lâu lâu lại có một chiếc xe hơi bóng loáng chạy ngang, tiếng động cơ át cả tiếng vó ngựa trong chốc lát.
Người đi bộ cũng đông hơn. Có người mặc áo dài, đội khăn, có người chỉ mặc bộ bà ba giản dị. Thi thoảng Hương Trà còn bắt gặp vài người đàn ông ăn mặc theo lối Tây, áo sơ mi đóng thùng, đầu đội mũ, bước vội qua đường.
Cô nhìn hết bên này lại sang bên kia.
Kỳ lạ thật. Xe hơi và xe ngựa. Những căn nhà kiểu Tây nằm cách không xa những mái nhà cũ. Người ăn vận Âu phục đi ngang qua người vẫn giữ nguyên cách ăn mặc từ bao đời. Tất cả cùng xuất hiện trên một con đường, chẳng có gì lạc lõng.
Nhưng trong mắt Hương Trà, cảnh tượng ấy lại giống như hai thời đại đang chậm rãi chạm vào nhau. Cô chợt phát hiện thời này cũng đang dần thay đổi, từ xe ngựa thành xe hơi, từ nhà tranh vách lá từ từ cũng xuất hiện những căn nhà nguy nga rộng lớn.
Đất nước này cũng đang chầm chậm thay đổi.
Thành Trọng đưa cô đi xem khu chợ lớn nhất vùng này. Ngoài như cửa hàng, sạp chợ do người dân địa phương bán còn có những sạp do người Tây, người Hoa mở. Tiếng Hoa tiếng Tây tiếng ta rộn ràng cả khu chợ.
Hương Trà đi bên cạnh anh, hết nhìn bên này lại quay sang bên kia. Có những thứ cô nhận ra ngay, cũng có những món cô phải đứng nhìn thật lâu mới đoán được dùng để làm gì.
Đi ngang một cửa hiệu, cô bỗng chậm chân. Sau lớp kính phía trước bày đủ loại đồng hồ Tây. Có loại bỏ túi, có loại đeo tay, mặt tròn nhỏ, dây bằng da hoặc kim loại, tất cả được xếp ngay ngắn bên trong.
Hương Trà đứng nhìn một hồi lâu. Cô chợt nhớ hình như Thành Trọng cũng có một cái.
Hương Trà quay sang, theo bản năng nhìn xuống cổ tay anh. Qủa nhiên hôm nay anh cũng đeo, nhìn là biết giá cũng không rẻ.
Cô mỉm cười rồi lại lướt mắt sang cửa hiệu bán trang phục nữ theo kiểu Tây ở bên cạnh. Những bộ đồ được trưng bày ngay phía trước có đủ kiểu dáng và màu sắc. Có váy dài qua gối, áo kiểu, nón, giày da, cả những chiếc túi nhỏ được xếp ngay ngắn sau lớp kính.
Hương Trà bất giác đứng nhìn lâu hơn một chút.
"Vô coi không?"
Thành Trọng đứng bên cạnh, thấy cô cứ nhìn mãi mới khẽ hỏi.
"Em coi thử thôi à, đứng ngoài này được rồi."
"Em thích thì mua. Dưới mình bây giờ cũng nhiều người thích mặc đồ Tây rồi."
Hương Trà lắc đầu.
"Thôi, em thích áo dài với bà ba hơn."
"Không thích đồ Tây?"
"Không phải."
Cô lại nhìn mấy bộ váy sau lớp kính.
"Đẹp thì cũng đẹp."
"Vậy sao không mặc?"
Hương Trà suy nghĩ một chút rồi cười:
"Chắc tại em thấy áo dài đẹp hơn."
Thành Trọng nhìn cô từ trên xuống dưới.
Hôm nay cô mặc chiếc áo dài màu xanh thiên thanh, tà áo theo từng cơn gió nhẹ lay động bên chân.
"Ừ."
Hương Trà quay sang.
"Ừ là sao?"
"Hợp với em."
Thành Trọng đã quay mặt nhìn sang chỗ khác, cứ như câu vừa rồi chỉ là một lời nhận xét hết sức bình thường.
Hương Trà lại cúi xuống nhìn chiếc áo dài mình đang mặc, khóe môi vô thức cong lên. Cô vốn đến từ một thời đại mà phụ nữ có thể mặc đủ mọi kiểu quần áo mình muốn. Váy ngắn, váy dài, áo sơ mi hay những thứ còn khác xa những bộ đồ đang được bày sau lớp kính kia. Vậy mà trở về nơi này, thứ khiến cô thích nhất lại vẫn là tà áo dài.
Có lẽ không phải cái gì thuộc về tương lai cũng khiến người ta yêu hơn những thứ của quá khứ. Cũ hay mới vốn chẳng quan trọng đến vậy. Quan trọng là người ta có quyền được chọn thứ mình thích.
"Đi thôi anh."
"Không coi nữa?"
"Dạ không."
Hương Trà bước tiếp. Tà áo màu xanh nhẹ nhàng lướt qua bên chân cô giữa một con phố nơi áo dài và váy Tây cùng xuất hiện.
Thành Trọng cũng chậm rãi bước theo bên cạnh.
Tiếp đến Hương Trà lại dừng trước một cửa hàng chụp ảnh. Trước cửa hiệu treo rất nhiều ảnh để làm mẫu. Tất cả đều là ảnh trắng đen, có tấm chụp một người, có tấm chụp cả gia đình đông đủ, cũng có những đôi vợ chồng ngồi ngay ngắn cạnh nhau trước phông vải.
Mọi người ai cũng nghiêm túc mà chụp ảnh. Ở thời đại của cô việc chụp ảnh dường như rất bình thường, không cần dịp đặc biệt gì cũng có thể chụp hình, nhưng ở thời đại này việc chụp hình lại trở thành một chuyện trang trọng.
"Em muốn chụp hình hả?"
Thành Trọng thấy cô nhìn rất lâu lại hỏi.
"Em coi thôi à."
Thành Trọng nhìn cô:
"Chụp một tấm đi."
Hương Trà chưa kịp trả lời, anh đã nói tiếp: "Vợ chồng mình chưa có hình chụp chung."
Hương Trà khựng lại, nghe chữ "vợ chồng mình" do anh nói khiến cô có chút không tin, nhưng cô cũng không phản bác gì. Cô im lặng một hồi, rồi lại suy nghĩ đến một chuyện.
Để bức ảnh lưu giữ được sự tồn tại của cô.
"Dạ."
Rồi cả hai cùng nhau bước vào tiệm chụp ảnh
Cả hai đứng trước tấm phông vải.
"Rồi, rồi, mợ khoác tay cậu đi nè." Thợ chụp hình hô to.
Ban nãy Hương Trà không biết đứng như thế nào, cô chỉ thả lỏng hai tay, giờ nghe lời thợ chụp ảnh cô từ từ khoác tay Thành Trọng đứng kế bên.
Một tấm.
"Rồi, thêm tấm nữa. Cậu để tay lên eo mợ nghen. Mợ cứ đứng yên, hai tay buông tự nhiên là được."
Thành Trọng làm theo. Tay anh vừa chạm vào người cô, cô lại giật mình một chút, nhưng rồi cố gắng bình thường trở lại.
Tấm thứ hai được chụp.
"Nãy giờ mợ cười đẹp quá trời. Cậu mà cười nữa là tấm hình đẹp lắm. Mình làm thêm một tấm cười nghen."
Hương Trà quay sang anh: "Sao anh hông cười."
"Anh ít cười."
"Giờ anh cười đi, mình đang chụp hình mà."
"...."
"Cười như em nè, có sao đâu."
Cô cười thật tươi nhìn về hướng máy ảnh.
Anh quay sang nhìn cô. Có lẽ chính anh cũng không nhận ra khóe môi mình đã hơi cong lên từ lúc nào.
Đúng lúc ấy, người thợ chụp hình bấm máy.
"Xong rồi, cậu mợ chụp nữa không."
"Được rồi chú, cho tôi xem ảnh được không?"
Hương Trà đi về chỗ của thợ chụp ảnh.
"Hình còn chưa rửa, lấy gì coi mợ."
Hương Trà lúc này mới nhớ ra đây đâu phải thời đại của cô, muốn coi hình là coi liền. Thời đại này chụp hình chỉ mới phát triển, còn phải trải qua nhiều quá trình mới ra được một bức hình.
"Xin lỗi chú, tôi không biết."
Thành Trọng cũng bước đến bên cạnh cô: "Vậy chừng nào có hình vậy chú."
"Cỡ ba bốn bữa. Cậu mợ để địa chỉ lại đi, có hình rồi tôi cho người đem qua."
Thợ chụp ảnh lấy một cuốn sổ ra đưa cho Thành Trọng. Anh để lại địa chỉ của cậu Huy.
Hương Trà khẽ nhìn máy ảnh trước mặt, không biết chúng sẽ trông như thế nào. Cũng không biết những tấm ảnh mỏng manh ấy có thể tồn tại được bao lâu. Nếu thật sự có một tấm may mắn vượt qua được gần trăm năm, có lẽ nó sẽ trở thành bằng chứng duy nhất rằng từng có một Hương Trà khác xuất hiện ở nơi này.
Một cô gái mang gương mặt giống hệt cô, sống từ gần một thế kỷ trước. Nếu mẹ nhìn thấy, chắc sẽ giật mình lắm có khi còn chẳng tin vào mắt mình.
Nghĩ đến đó, Hương Trà khẽ cười. Nhưng rồi nụ cười ấy chậm rãi nhạt đi.
Gần một trăm năm, Một tấm hình liệu có giữ được lâu đến vậy không?
Cô không biết.
Hương Trà nhìn chiếc máy ảnh thêm một lần nữa rồi quay đi.
Ra khỏi cửa hàng chụp ảnh, Hương Trà và Thành Trọng lại đi dọc theo đường chợ. Cô lại đứng nhìn rất lâu ở những sạp chợ, cửa hàng, nhưng chẳng mua gì cả.
Thành Trọng cũng nhìn thấy từ nãy giờ, vợ của anh chỉ đứng nhìn thật lâu, xong lại cười, rồi lại đi chứ không mua bất kì thứ gì.
"Em không mua hả?"
"Dạ, không, em coi thôi à."
Cô mỉm cười rồi lại sang sạp bán trang sức, cũng nhìn thật lâu vào một cây trâm nhưng cũng không mua.
Cô chẳng thật sự muốn mua thứ gì.
Chỉ là muốn nhìn.
Nhìn cách người ta ăn mặc, cách họ buôn bán, những món đồ được dùng trong cuộc sống hằng ngày. Cứ như thể cô đang chậm rãi ngắm nhìn cách một thời đại cách mình gần trăm năm vận hành ngay trước mắt.
Một hồi sau, Hương Trà mới phát hiện bên cạnh mình đã thiếu mất một người.
Cô ngoái đầu lại.
"Anh Trọng?"
Giữa dòng người đông đúc, cô tìm kiếm bóng dáng quen thuộc.
Chẳng bao lâu sau, Thành Trọng từ phía sau đi về phía cô. Trên tay anh có thêm một chiếc hộp nhỏ.
"Cho em."
Anh đưa chiếc hộp sang.
Hương Trà ngơ ngác nhận lấy.
"Gì vậy anh?"
"Mở ra coi."
Cô mở nắp.
Bên trong chính là cây trâm cô đã đứng nhìn ban nãy.
Hương Trà khựng lại.
Cô ngẩng đầu nhìn anh, rồi lại nhìn cây trâm trong hộp.
"Anh mua chi vậy? Em mới nhìn thôi mà."
"Anh thấy em thích."
"Em thấy đẹp nên nhìn chút thôi, chứ em đâu có nói muốn mua."
"Ừ."
"Ừ mà anh còn mua?"
Thành Trọng nhìn cô.
"Lỡ mua rồi."
Hương Trà nhất thời chẳng biết phải nói gì.
Đúng là mua rồi. Chẳng lẽ bây giờ đem trả lại?
Cô cúi xuống nhìn cây trâm trong hộp, đưa ngón tay khẽ chạm vào nó.
"Chắc mắc lắm hả anh?"
"Không mắc."
Hương Trà lập tức ngẩng lên.
"Anh nói thiệt không?"
"Thiệt."
Cô nhìn anh với vẻ nghi ngờ. Người vừa rồi còn hỏi cô tại sao không mua đồ, lời nói này thật sự chẳng đáng tin chút nào.
"Anh đừng có thấy em nhìn cái gì lâu rồi cũng mua đó nghen."
"Ừ."
"Em nói thiệt đó."
"Anh nghe rồi."
"Chứ hồi nãy giờ em nhìn cả cái chợ này."
Thành Trọng im lặng một nhịp rồi anh nói: "Cái chợ anh mua không nổi."
"..."
Hương Trà cười, lát sau cô nói: "Em cảm ơn nhen."
"Ừ."
Lại "Ừ", nhưng lại dịu dàng.
Đi thêm một đoạn, tiếng ồn ào của khu chợ phía sau cũng dần nhỏ lại. Đến lúc Hương Trà ngoái đầu nhìn, đã không còn thấy những sạp hàng san sát nữa.
Trước mắt cô là một khu phố đông đúc hơn. Hai bên đường có những căn nhà xây liền nhau, phía trước là cửa hiệu, quán xá. Thỉnh thoảng lại có một chiếc xe hơi chạy ngang, xen giữa xe kéo và xe ngựa, khiến con đường lúc nào cũng có tiếng bánh xe, tiếng vó ngựa và tiếng người gọi nhau.
Phía xa còn có một ngôi trường. Hình như vừa đúng lúc tan học. Từng tốp học sinh chừng mười mấy tuổi lần lượt bước ra khỏi cổng. Đứa ôm sách trước ngực, đứa cầm bảng, vừa đi vừa nói chuyện ríu rít.
Hương Trà bất giác đi chậm lại. Cô tự hỏi, ở thời đại của cô, ngôi trường này sẽ trở nên như thế nào nhỉ?
Nó vẫn còn ở đó, hay đã bị phá đi từ lâu? Những bức tường trước mắt có khi đã được xây lại thành một ngôi trường khác, một khu phố, một cửa hàng, cũng có khi vẫn nằm nguyên ở đó, chỉ là đã cũ đi rất nhiều.
Còn những đứa trẻ đang ríu rít bước ra khỏi cổng kia...Nếu cuộc đời bình yên, chúng sẽ lớn lên, lập gia đình, có con rồi có cháu. Đến thời đại của cô, có lẽ ngay cả con cháu của chúng cũng đã già.
Nghĩ đến đó, Hương Trà bỗng có một cảm giác rất lạ. Cô đang đứng giữa quá khứ của mình. Nhưng với tất cả những con người đang đi ngang qua cô, đây lại là hiện tại. Không ai biết con đường mình đang bước mỗi ngày rồi sẽ thay đổi thành hình dáng gì sau gần một trăm năm.
Nhưng họ vẫn đang sống trong cái quá khứ mà cô nghĩ rằng bản thân bị mắc kẹt. Hương Trà bỗng thấy suy nghĩ mình bị mắc kẹt trong quá khứ có chút kỳ lạ. Có lẽ cô không thật sự sống trong quá khứ. Cô chỉ đang sống trong hiện tại của một thời đại khác.
Cô quay sang Thành Trọng: "Anh Trọng, em coi đủ rồi, mình về nhen."
"Ừ."