Chương 9: Truyện ngắn số 9: Khoảng cách giữa hai thế hệ
Căn phòng của Mai chìm trong bóng tối, ngoại trừ một góc nhỏ rực rỡ ánh sáng từ chiếc đèn vòng. Mai đứng trước ống kính, đôi tay uyển chuyển thực hiện những động tác nhảy dứt khoát theo nhịp nhạc dồn dập. Cô bé đang nhảy cho ai xem? Cô nhảy cho hàng nghìn người "vô hình" phía sau màn hình điện thoại.
"Rầm!"
Tiếng đập cửa vang lên khiến điệu nhảy khựng lại giữa chừng. Mẹ Mai đứng đó, bóng bà đổ dài trên nền nhà gỗ, tay vẫn còn cầm chiếc vá múc canh bốc khói. "Mai! Con lại làm cái trò khỉ gió gì trong bóng tối thế này? Ra ăn cơm ngay, bố con về rồi!"
Mai thở dài, với tay tắt chiếc đèn. Ánh sáng rực rỡ tan biến, để lại cô trong sự im lặng ngột ngạt của thực tại.
Bữa cơm tối diễn ra trong sự im lặng đặc trưng của gia đình ông Thành và bà Lan. Ông Thành là kỹ sư công trình, gương mặt sạm nắng và đôi bàn tay thô ráp luôn cầm tờ báo hoặc điều khiển tivi. Bà Lan là giáo viên tiểu học, người luôn tin rằng sự ổn định là thước đo duy nhất của hạnh phúc.
Mai, 15 tuổi, ngồi gẩy từng hạt cơm. Trong đầu cô đang nhảy múa những ý tưởng về việc phối màu cho đoạn video tiếp theo. Với bố mẹ, Mai là một học sinh giỏi cần được bảo vệ khỏi "những thứ nhảm nhí trên mạng". Với Mai, những thứ "nhảm nhí" đó là nơi cô tìm thấy tiếng nói của thế hệ mình.
Sáng thứ Hai, một bưu kiện nhỏ được giao đến nhà. Đó là chiếc giá đỡ điện thoại (gimbal) chuyên nghiệp mà Mai đã tích cóp tiền tiêu vặt suốt nửa năm để mua. Cô bé lén lút giấu nó vào trong ba lô, tim đập thình thịch.
Tầm quan trọng của chiếc giá đỡ này không chỉ ở giá trị vật chất; nó là sự khẳng định rằng Mai đang nghiêm túc với đam mê của mình, chứ không chỉ là "nghịch điện thoại" như mẹ vẫn mắng.
Mai kết hợp vũ đạo hiện đại với những chất liệu văn hóa dân gian: một chiếc áo yếm cách tân, một vài động tác tay từ múa cung đình Huế trên nền nhạc điện tử. Cô muốn kể câu chuyện về di sản theo cách của một Gen Z. Nhưng để giải thích điều này cho bà Lan - người coi múa phải là múa quạt, múa nón trong các dịp hội nghị - là một thử thách bất khả thi.
Chiều thứ Tư, bà Lan đi họp tổ dân phố về sớm hơn dự kiến. Bà nghe thấy tiếng nhạc xập xình phát ra từ phòng khách. Bước vào, bà thấy Mai đang đứng trên ghế sofa, tay cầm điện thoại quay cảnh mình đang tung những dải lụa màu hồng lên không trung.
"Nguyễn Ngọc Mai! Con bước xuống ngay!" Bà Lan thét lên, gương mặt đỏ bừng vì giận dữ. "Nhà cửa là nơi để con làm trò hề thế này sao? Sofa này để khách ngồi, không phải để con giậm chân lên!"
Tuấn, sinh viên năm cuối ngành truyền thông đa phương tiện, vô tình ghé qua chơi đúng lúc trận lôi đình đang nổ ra.
"Cô ơi, bình tĩnh đi ạ," Tuấn can ngăn. "Mai nó đang làm nghệ thuật đấy cô. Clip trước của em nó có hơn 50 nghìn lượt xem, nhiều người khen lắm."
Bà Lan quay sang Tuấn, ánh mắt đầy thất vọng: "Nghệ thuật gì cái thứ uốn éo, mặt mũi thì tô vẽ như phường chèo rồi đăng lên cho thiên hạ xỉa xói? Nó phải lo mà học để thi vào sư phạm, giống cô!"
Bà Lan giật lấy chiếc điện thoại từ tay Mai, nhìn vào ứng dụng TikTok với những bình luận nhảy lên liên tục. Bà không đọc được hết, nhưng bà thấy một bình luận khiếm nhã từ một kẻ ẩn danh.
"Nhìn đi! Đây là cái con gọi là đam mê sao? Để người ta bình luận những câu vô giáo dục thế này về con hả?" Bà Lan ném chiếc điện thoại lên bàn. "Nếu con muốn tiếp tục, con phải chứng minh được cái này có ích gì cho tương lai của con. Nếu không, mẹ sẽ cắt internet!"
Mai không khóc. Cô vào phòng, đóng cửa và bắt đầu viết một bản kế hoạch. Cô nhờ Tuấn hướng dẫn cách biên tập video chuyên nghiệp hơn, cách xây dựng kịch bản có chiều sâu thay vì chỉ nhảy theo trào lưu. Cô muốn chuẩn bị cho một sự kiện sắp tới: Cuộc thi "Sáng tạo trẻ" cấp thành phố với chủ đề "Giao thoa văn hóa".
Ông Thành thường xuyên đi làm về muộn. Một đêm, ông thấy ánh đèn từ phòng Mai vẫn hắt qua khe cửa. Ông nhẹ nhàng đẩy cửa vào, thấy con gái đang tỉ mỉ cắt ghép từng khung hình trên máy tính, đôi mắt đỏ hoe vì mệt nhưng đầy say mê.
Ông không mắng. Ông đặt một ly sữa ấm lên bàn rồi lặng lẽ đi ra. Sáng hôm sau, Mai thấy tờ báo của bố trên bàn cơm có một mẩu tin nhỏ được khoanh tròn bằng bút mực xanh: "Sức mạnh của nội dung số trong việc quảng bá du lịch."
Ngày cuối cùng nộp bài dự thi, máy tính của Mai bị hỏng nguồn. Cô bé hoảng loạn, đứng giữa phòng nhìn đống thiết bị vô dụng. Bao nhiêu công sức cả tháng trời có nguy cơ tan thành mây khói.
Bà Lan đứng ngoài cửa, nhìn con gái đang run rẩy. Bà vẫn không hiểu TikTok là gì, nhưng bà hiểu cảm giác khi một giáo viên chuẩn bị giáo án cả đêm rồi bị mất điện.
"Để mẹ gọi bố con về xem có sửa được không," bà Lan nói khẽ, tay vân vê tà áo.
Lần đầu tiên, bà không nói về việc học, bà chỉ nói về việc giải quyết rắc rối cho con. Ông Thành về, mang theo bộ đồ nghề. Sau một tiếng hì hục, chiếc máy tính khởi động trở lại.
"Nộp đi con," bố nói, tay quệt mồ hôi trên trán.
Ba tuần sau, một lá thư mời trang trọng được gửi đến nhà. Mai lọt vào top 5 và được mời trình diễn trực tiếp tại nhà hát thành phố. Cô bé đặt tấm vé lên bàn ăn, nhìn thẳng vào mắt mẹ: "Con muốn mẹ đến xem. Một lần duy nhất thôi. Nếu sau tối nay mẹ vẫn thấy nó vô bổ, con sẽ xóa ứng dụng."
Bà Lan nhìn tấm vé, rồi nhìn sang chồng. Ông Thành chỉ gật đầu.
Tại cánh gà nhà hát, Mai lo lắng đến mức chân tay lạnh toát. Cô mặc bộ trang phục được thiết kế từ những mảnh thổ cẩm cũ mà bà ngoại để lại, phối với đôi giày sneaker năng động. Các thí sinh khác đều có ekip chuyên nghiệp, còn Mai chỉ có Tuấn hỗ trợ chỉnh nhạc.
"Bình tĩnh nào, nhảy như lúc em ở trong phòng ấy," Tuấn khích lệ.
Mai bước ra sân khấu. Ánh đèn màu vàng ấm áp bao phủ lấy cô. Nhạc nổi lên, một bản phối giữa tiếng sáo mèo và nhịp trống bass mạnh mẽ. Mai bắt đầu chuyển động.
Dưới hàng ghế khán giả, bà Lan sững sờ. Bà thấy con gái mình không còn là cô bé hay cãi lời trong phòng kín. Trên sân khấu là một nghệ sĩ thực thụ, đầy tự tin và kiêu hãnh. Mai đang múa lại những động tác múa lụa cổ truyền nhưng với một tốc độ và năng lượng của tuổi trẻ. Khi Mai kết thúc bằng một động tác chào cung đình, cả khán phòng ồ lên vỗ tay.
Giám khảo, một nghệ sĩ múa lão thành, đứng dậy: "Tôi thấy ở đây không chỉ là một bài múa đơn thuần của một Tiktoker tài năng như em. Tôi thấy một tâm hồn yêu văn hóa dân tộc và một khối óc biết dùng công nghệ để thổi hồn vào nó. Chúc mừng em!"
Mai nhận giải Nhì. Nhưng phần thưởng lớn nhất với cô là khi cô bước xuống sân khấu, bà Lan đang đứng đợi ở đó với bó hoa bách hợp - loài hoa bà yêu nhất.
Trở về nhà, không khí đã thay đổi. Bà Lan không còn đập cửa phòng Mai nữa. Bà gõ cửa nhẹ nhàng, mang theo một đĩa cam đã bóc vỏ.
"Mai này... cái đoạn video hôm nay con quay, gửi cho mẹ xem được không? Để mẹ... gửi vào nhóm Zalo cho các cô ở trường xem," bà Lan ngập ngừng, mắt tránh nhìn vào chiếc đèn vòng của con.
Mai cười, kéo mẹ ngồi xuống cạnh mình. Cô mở ứng dụng, chỉ cho mẹ cách chỉnh sửa ánh sáng, cách lồng nhạc. "Mẹ thấy không, đây là cách tụi con học về lịch sử, về thẩm mỹ đấy ạ."
Bố Mai đứng ở cửa, nhìn hai người phụ nữ thuộc hai thế hệ khác nhau đang chụm đầu vào chiếc màn hình nhỏ xíu. Khoảng cách giữa họ vẫn còn đó, nhưng giờ đây nó không còn là một vực thẳm, mà là một nhịp cầu.
Hai ngày sau, Mai bắt đầu quay một đoạn video mới. Lần này, trong khung hình không chỉ có một mình cô. Có một người phụ nữ trung niên đang vụng về nhưng hào hứng thử một vài động tác tay truyền thống trước ống kính. Ánh sáng từ chiếc đèn vòng không còn lạnh lẽo nữa, nó ấm áp như màu nắng cuối ngày, soi rõ những điểm chạm bắt đầu nảy nở giữa hai trái tim.