Ánh đèn bàn học hắt xuống trang giấy thi thử môn Toán chi chít những con số, nhưng mắt Tuệ Lâm lại dán chặt vào những vệt sẹo mờ nhạt nơi cổ tay trái, ẩn sau chiếc lắc tay bạc mà mẹ tặng dịp sinh nhật 16 tuổi. Những vết sẹo ấy không còn đỏ tấy, chúng đã nhạt màu, tiệp vào da thịt như một lời nhắc nhở lặng câm về một đêm mưa ba năm trước. Tiếng lạch cạch của kim đồng hồ treo tường như gõ nhịp vào lồng ngực cô, mỗi giây qua đi là một hơi thở nặng nề.
Căn nhà nằm sâu trong con ngõ nhỏ ở quận Bình Thạnh luôn thơm mùi nước xịt phòng hương quế và sạch bong kin kít. Mẹ Lâm - bà Mai - là người phụ nữ của những chuẩn mực. Mọi thứ trong nhà, từ vị trí cái điều khiển tivi đến cuộc đời của Lâm, đều phải nằm đúng quỹ đạo. Lâm 17 tuổi, cái tuổi mà bạn bè đang ríu rít bàn về những chuyến đi phượt hay người yêu cũ, thì cô vẫn là "con ngoan trò giỏi" trong truyền thuyết. Cô gái nhỏ với mái tóc đen dài, đôi mắt luôn nhìn xuống và nụ cười nhẹ nhàng đến mức đôi khi nó giống như một thói quen cơ học hơn là một biểu hiện của niềm vui.
Một buổi chiều thứ Bảy, Lâm đang lau dọn kệ sách thì vô ý làm rơi chiếc bình gốm nhỏ trang trí. Tiếng "choảng" vang lên.
Bà Mai từ bếp lao ra, gương mặt sầm lại. Bà không hỏi Lâm có bị đứt tay không, điều bà quan tâm là cái bình - món quà từ một người đồng nghiệp cũ.
"Có mỗi việc lau bụi cũng không xong. Mày làm cái gì cũng hỏng, học hành thì tụt hạng, làm việc nhà thì đoảng!" Bà Mai gắt lên, giọng cao vút.
Lâm cúi đầu, bàn tay run rẩy nhặt từng mảnh vỡ: "Con xin lỗi mẹ, con lỡ tay..."
"Lỡ tay? Suốt ngày lỡ! Nhìn con nhà người ta kìa, cái Vy vừa giải nhất tỉnh vừa khéo léo. Còn mày? Ở đây chỉ làm tao thêm bực mình. Nếu thấy ngột ngạt quá thì đi qua với bố mày mà ở, ở bển sung sướng lắm tại bố mày thương mày lắm ấy!"
Câu nói đó như một nhát dao cũ vừa được mài sắc lại. Ba năm trước, cũng câu nói này, cũng tông giọng này, Lâm đã cầm chiếc gọt bút chì khía sâu vào da thịt mình trong bóng tối. Lúc đó, nỗi đau thể xác là thứ duy nhất giúp cô lấn át sự gào thét trong tâm trí. Bà Mai không biết, hoặc bà cố tình không muốn biết rằng đứa con gái luôn im lặng chịu đựng của bà đã từng đứng bên bờ vực thẳm như thế nào.
Lâm nhớ lại những ngày tiểu học, cô từng là một đứa trẻ năng động, hay cười, thích chạy nhảy ngoài sân trường. Nhưng sự kỳ vọng của mẹ như một cái lồng kính cứ hẹp dần, hẹp dần, ép cô phải thu mình lại, biến thành một phiên bản "con gái nhà lành" tĩnh lặng đến đáng sợ.
Điện thoại Lâm rung lên. Một tin nhắn từ nhóm chat "Hội Cứu Thế" - gồm có Nhi, Thành và Quân (bạn trai của Lâm).
Nhi: "Mai chủ nhật, đi workshop vẽ tranh đi Lâm ơi! Đừng nói là lại bận học nha, tao qua tận nhà xách tai đi đó!"
Quân: "Đi đi, anh qua đón. Em cần hít thở chút không khí khác."
Lâm nhìn vào dòng tin nhắn, trái tim khẽ rung lên. Đây là những người đã kéo cô ra khỏi vũng lầy của sự tự ti một năm qua. Quân là người đầu tiên nhìn thấy những vết sẹo của cô và thay vì phán xét, anh chỉ nhẹ nhàng hôn lên đó và bảo: "Từ nay, anh sẽ là người canh giữ niềm vui cho em."
Việc xin đi chơi với Lâm luôn là một cuộc đấu trí. Cô bước xuống bếp, bà Mai đang hầm canh, làn khói nghi ngút làm mờ đi gương mặt khắc khổ của bà.
"Mẹ ơi... mai cho con đi vẽ tranh với bạn một buổi sáng nhé? Con làm xong bài tập hết rồi ạ."
Bà Mai không quay lại, giọng đều đều: "Bạn nào? Lại cái nhóm nhố nhăng ấy à? Sắp thi đại học đến nơi rồi, vẽ với vời thì ra chữ à?"
"Dạ, bạn Nhi với bạn Thành, có cả..." Lâm định nhắc đến Quân nhưng khựng lại. "Con chỉ đi 2 tiếng thôi ạ."
Bà Mai đặt mạnh chiếc muôi xuống: "Tùy mày. Lớn rồi, tao nói không nghe thì sau này khổ tự chịu. Đừng có để tao phải xấu hổ với hàng xóm là được."
Lâm thở phào, dù lời nói của mẹ vẫn đầy gai góc, nhưng đó là một sự đồng ý.
Tại buổi workshop, Lâm cầm cọ vẽ, bàn tay vấy bẩn màu acrylic. Quân ngồi cạnh, đang đánh vật với bức tranh phong cảnh trông như một bãi chiến trường.
"Nhìn này Lâm, cây của anh bị biến thành quái vật rồi!" Quân cười ha hả, nụ cười rạng rỡ như nắng mùa hè.
Lâm bật cười theo, một tiếng cười giòn giã mà chính cô cũng thấy lạ lẫm. Nhi nhìn cô, tặc lưỡi: "Đấy, cười thế có phải xinh không. Lâm của ngày xưa quay lại rồi này."
Lâm nhìn bóng mình phản chiếu qua khung cửa kính. Cô thấy một cô gái 17 tuổi với đôi mắt có ánh sáng, không phải cái bóng vật vờ trong phòng kín. Cô nhận ra mình không còn ghét bỏ bản thân như trước. Cô yêu đôi bàn tay biết vẽ, yêu mái tóc mẹ bắt để dài, và yêu cả sự nỗ lực bền bỉ của mình để tồn tại đến ngày hôm nay.
Tối hôm đó, Lâm về nhà với tâm trạng phấn chấn. Cô muốn kể cho mẹ nghe về bức tranh, về việc cô đã vui thế nào. Nhưng khi bước vào cửa, cô thấy bà Mai đang ngồi thẫn thờ nhìn vào tấm ảnh cưới cũ của hai ông bà đã ố vàng.
"Mẹ..." Lâm gọi khẽ.
Bà Mai giật mình, vội vàng lau mắt, lại trở về vẻ nghiêm khắc: "Về rồi đấy à? Đi tắm đi rồi vào ăn cơm. Cứ rong chơi cho lắm vào."
Lâm nghẹn lời. Bao nhiêu dũng khí định tuôn ra lại bị dồn nén lại. Cô muốn nói: "Mẹ ơi, con đã từng đau lòng đến mức muốn biến mất", nhưng nhìn bóng lưng cô độc của mẹ, cô lại thấy thương nhiều hơn giận. Cô biết mẹ cũng có những nỗi đau riêng, những áp lực từ việc làm mẹ đơn thân, những định kiến xã hội khiến bà phải gồng mình lên cứng nhắc.
Kết quả thi thử môn Văn trả về. Lâm được 6.5 - một điểm số không hề thấp với đề thi khó, nhưng lại là thảm họa với tiêu chuẩn của mẹ.
Lâm cầm tờ giấy, tay chân lạnh ngắt. Cô biết chuyện gì sẽ xảy ra. Cô định giấu đi, định nói dối, nhưng rồi cô nhận ra mình không muốn đeo mặt nạ nữa. Sự tự ti và thói quen im lặng đã hành hạ cô đủ lâu rồi.
Bữa cơm tối diễn ra trong sự im lặng đáng sợ. Lâm đặt tờ giấy thi lên bàn.
"Con được 6.5 ạ."
Bà Mai dừng đũa. Không gian trở nên ngột ngạt. "6.5? Cả lớp mày có bao nhiêu đứa trên 8? Con Vy chắc chắn phải 9. Tao đã bảo mày đừng có đi chơi với cái đám đó, giờ thì sáng mắt ra chưa?"
Bà bắt đầu tuôn ra một tràng những lời so sánh, từ chuyện học hành đến chuyện "con gái nhà người ta" biết làm lụng, biết vâng lời.
"Mẹ nuôi mày khôn lớn để mày báo hiếu thế này à? Mày chỉ biết nghĩ cho bản thân thôi. Nếu tao không ép mày, chắc giờ mày đi làm công nhân rồi chứ đừng nói là học sinh trường chuyên."
"Con không nghĩ 6.5 là một sự thất bại, mẹ ạ." Lâm ngắt lời, giọng cô run nhưng rõ ràng.
Bà Mai sững sờ. Đây là lần đầu tiên trong 17 năm, Lâm dám cãi lại.
"Mày nói cái gì? Mày dám nói thế với mẹ mày à?"
"Con nói là con đã cố gắng hết sức. Con không phải là bạn Vy, con là Lâm. Mẹ chưa bao giờ hỏi con có mệt không, mẹ chỉ hỏi con được mấy điểm. Mẹ có biết 3 năm trước con đã làm gì với tay mình không?"
Lâm kéo tay áo lên, để lộ những vết sẹo dưới ánh đèn tuýp trắng ở bếp. Bà Mai khựng lại, đôi mắt bà mở to, nhìn chằm chằm vào những dấu vết xấu xí đó. Sự giận dữ trên mặt bà biến mất, thay vào đó là một sự bàng hoàng tột độ.
Bà Mai không nói gì, bà quay mặt đi, bước nhanh vào phòng và đóng sầm cửa lại.
Lâm đứng đó, giữa căn bếp thơm mùi canh hầm, lòng trống rỗng. Cô đã nói ra, nhưng sao cô không thấy nhẹ lòng? Cô thấy sợ. Cô sợ mình đã làm tổn thương mẹ, sợ rằng khoảng cách giữa hai người giờ đây là một vực thẳm không thể lấp đầy.
Lâm lấy điện thoại, gọi cho Quân. Cô khóc nức nở ngay khi anh nhấc máy.
"Anh ơi, em làm hỏng hết rồi..."
Đêm đó, Lâm lẻn ra ngoài gặp Quân và Nhi ở công viên gần nhà. Họ ngồi trên băng ghế đá, gió đêm thổi lồng lộng.
"Em không làm hỏng gì cả," Quân nhẹ nhàng xoa đầu cô. "Em chỉ đang sống thật thôi. Mẹ em cần thời gian để chấp nhận rằng em là một con người, không phải một con búp bê."
Nhi tiếp lời: "Lâm này, bà ấy thương bà theo cách của bà ấy, dù cách đó sai lầm. Nhưng nếu bà không chịu nói ra, bà ấy sẽ mãi mãi nghĩ rằng bà vẫn ổn. Sự im lặng không phải là hiếu thảo, nó là sự chịu đựng độc hại."
Lâm nhìn lên bầu trời đêm không một vì sao. Cô nhận ra mình đã dành cả tuổi thanh xuân để bảo vệ cảm xúc của mẹ mà quên mất rằng chính mình cũng cần được bảo vệ.
Những ngày sau đó, không khí trong nhà vô cùng ngột ngạt. Bà Mai không mắng chửi, cũng không thúc ép Lâm học. Bà trở nên lầm lì, nhưng Lâm để ý thấy mẹ hay nhìn trộm cô, ánh mắt dừng lại rất lâu nơi cổ tay cô mỗi khi cô cầm bát cơm.
Một buổi chiều, Lâm đi học về thấy trên bàn học có một hộp kem dưỡng da và một tờ giấy ghi chú nhỏ: "Bôi cái này cho mờ sẹo. Ăn cơm đi, mẹ để phần trong lồng bàn."
Lâm cầm tờ giấy, nước mắt rơi lã chã. Đó không phải là một lời xin lỗi chính thức, nhưng với một người phụ nữ như mẹ, đó là sự nhượng bộ lớn nhất.
Lâm bắt đầu chủ động hơn. Thay vì chờ mẹ hỏi, cô tự kể về những người bạn của mình. Cô kể về việc Quân đã giúp cô tự tin thế nào, về việc Nhi đã dạy cô cách từ chối những điều mình không thích.
Bà Mai lắng nghe, đôi khi vẫn chêm vào vài câu càu nhàu: "Bạn bè gì mà suốt ngày vẽ với vời", nhưng tông giọng đã dịu đi nhiều.
Lâm cảm nhận được một sợi dây liên kết mỏng manh đang thành hình. Cô không còn là đứa trẻ "mẹ đặt đâu con ngồi đó" nữa, cô bắt đầu tự chọn chỗ ngồi cho mình, và mẹ cô đang học cách chấp nhận chỗ ngồi đó.
Ngày đăng ký nguyện vọng đại học đến gần. Bà Mai muốn Lâm vào ngành Ngân hàng để sau này ổn định. Lâm lại muốn học Thiết kế Đồ họa.
"Mẹ ơi, con muốn thi vào Mỹ thuật."
Lâm chuẩn bị tinh thần cho một trận lôi đình. Nhưng bà Mai chỉ thở dài, tay vân vê vạt áo: "Mày chắc chứ? Ngành đó sau này vất vả, lang thang..."
"Con chắc ạ. Con muốn làm điều con giỏi nhất. Và con hứa sẽ tự lo được cho bản thân."
Bà Mai nhìn con gái, thấy một sự kiên định mà bà chưa từng thấy trước đây. Đứa con gái nhu nhược ngày nào giờ đã có ánh lửa trong mắt.
"Thôi thì... tùy mày. Tao già rồi, không quản được nữa."
Sáu tháng sau, vào đêm trước ngày thi đại học chính thức.
Lâm đang kiểm tra lại bút thước thì bà Mai gõ cửa. Bà bước vào, trên tay là một ly sữa nóng. Bà ngồi xuống cạnh giường Lâm, sự im lặng bao trùm một lúc lâu.
"Lâm này," bà Mai lên tiếng, giọng hơi khàn. "Cái đêm 3 năm trước... mẹ thật sự không biết. Mẹ cứ nghĩ mẹ làm thế là tốt cho mày, để mày không khổ như mẹ ngày xưa."
Lâm đặt bút xuống, xoay người lại đối diện với mẹ. "Con biết mẹ thương con. Nhưng cách mẹ thương làm con thấy mình không có giá trị nếu không có điểm số cao."
Bà Mai cúi đầu, đôi vai bà run rẩy: "Mẹ xin lỗi. Mẹ sợ nếu không nghiêm khắc, mày sẽ giống bố mày... bỏ cuộc giữa chừng. Mẹ đã sai rồi."
Lâm ôm lấy mẹ. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, hai mẹ con ôm nhau thật chặt. Nỗi uất ức bấy lâu như tan chảy theo những giọt nước mắt.
"Con không trách mẹ nữa. Con chỉ muốn từ giờ mình có thể nói chuyện với nhau, mẹ đừng bắt con phải im lặng nữa nhé?"
Bà Mai gật đầu, siết chặt tay con gái.
Sáng hôm sau, Lâm bước vào phòng thi với một tâm thế nhẹ nhõm lạ kỳ. Cô không còn thi vì áp lực của mẹ, mà thi vì chính tương lai cô mong muốn. Ngoài cổng trường, bà Mai đứng lẫn trong đám đông phụ huynh, không còn vẻ mặt lo âu, gắt gỏng, bà mỉm cười vẫy tay khi thấy Lâm nhìn về phía mình.