Cách đây khoảng 4000 năm (tương đương với thời kỳ văn hóa Phùng Nguyên, sơ khai thời đại đồ đồng), cuộc sống của cư dân Việt cổ bên lưu vực những con sông lớn hiện lên như một bức tranh hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Khi sương mù còn bảng lảng trên mặt sông Hồng đỏ nặng phù sa, tiếng gà rừng gáy vang động cả một góc bãi bồi. Những ngôi nhà sàn mái lá hình thuyền dựng trên những hàng cột gỗ lim vững chãi bắt đầu bốc lên làn khói bếp.
Dưới bến sông, những người đàn ông đóng khố, mình xăm hình thủy quái đang đẩy những chiếc thuyền độc mộc ra khơi. Họ mang theo lưới và những mũi lao bằng đồng sáng loáng để săn cá.
Trên cánh đồng là những âm thanh í ới gọi nhau của những đứa trẻ đang dắt trâu ra ruộng. Cạnh đó là những người lớn đang dùng những chiếc rìu đá được mài sắc lẹm để phát quang bụi cỏ. Có những người thì đang quốc xới đất đai.
Trong làng vọng lên những âm thanh chày giã gạo nhịp nhàng đều đặn. Những âm thanh này phát ra từ tay những người phụ nữ đang mặc váy ngắn may bằng vải vỏ cây hoặc sợ bông thô. Có những cô gái thì đang sàng sảy những hạt gạo nếp thơm nồng.
Tại một góc khác trong làng có ánh lửa từ lò đúc đồng rực cháy. Nơi đó có những tiếng búa gõ vào những chiếc rìu, mũi tên đồng.
Không gian nồng nàn mùi bùn đất, mùi lúa mới và mùi của khói củi. Cuộc sống tuy giản đơn, thuận theo dòng chảy của con nước và tiếng gọi của đại ngàn, nhưng là hình ảnh chân thực một thời của tổ tiên ta trước buổi đầu sơ khai lập nước.
Năm ấy thời tiết bỗng khắc nghiệt lạ thường. Bầu trời xanh trong vắt và không có những đám mây trôi lững thững. Mặt trời trút ánh nắng dữ dội xuống mặt đất. Cả mấy tháng liền không hề có một giọt mưa rơi. Dòng sông cạn dần, những dòng suối tràn nước cạn dần rồi cũng khô trơ đáy.
Những cánh đồng lúa đang thì con gái thiếu nước mà trở nên vàng úa rồi khô quắp lại. Đất đai nứt nẻ thành những vết chân chim sâu hoắm. Chúng như những cái miệng khô khốc đang gào thét đòi nước.
Dòng sông mẹ vốn đỏ nặng phù sa giờ chỉ còn là một dải bùn quánh. Trên mặt bùn phơi ra rất nhiều bộ xương cá trắng hếu. Người dân trong làng phải đào sâu xuống lòng suối cạn, chắt chiu từng gáo nước đục ngầu để duy trì sự sống.
Con người không thể làm gì khác ngoài việc cầu khẩn xin ông trời. Họ lập các đàn lễ cầu mưa trong sự tuyệt vọng và đầy đau khổ. Ngày qua ngày tất cả đều luôn ngước đầu lên bầu trời mong ước những đám mây xuất hiện đem mưa đến. Thế nhưng cái nắng gắt gỏng thiêu cháy vẫn cứ tiếp diễn.
Đã có thêm rất nhiều sinh vật chết trong nắng gắt. Những mảng rừng vốn xanh tươi dần trở nên héo úa. Con người thảm thương không kém…