An nằm trên chiếc giường đơn, mắt dán chặt vào mảng trần nhà bong tróc. Điện thoại bên cạnh rung lên, màn hình sáng rực: “Tin tuyển dụng: Nhân viên tư vấn khóa học - Lương cứng 6 triệu + Hoa hồng”. An với tay, tắt màn hình. Căn phòng lại rơi vào bóng tối xám xịt của buổi chiều muộn.
Phòng trọ của An nằm sâu trong con hẻm nhỏ ở quận Tân Phú. Mùi mì tôm bốc lên từ chiếc bát nhựa chưa rửa trên bàn, lẫn với mùi giấy tờ cũ. Sau bốn năm tốt nghiệp ngành Xã hội học, thứ duy nhất An giữ lại liên quan đến chuyên môn là cuốn giáo trình dày cộp đang dùng để kê chân bàn bị khập khiễng.
Gần bốn năm qua, An là một "chiến binh" thực thụ trên thị trường lao động tự do. Cô đã từng làm sale bất động sản, trực tổng đài, rồi quản lý kho. Mỗi tháng lương về, sau khi trừ tiền phòng và gửi một nửa về quê cho em trai đang học đại học, số dư trong tài khoản của An chưa bao giờ quá sáu chữ số.
Điện thoại lại đổ chuông. Lần này là mẹ.
"An hả? Tháng này thằng Tú nó đóng tiền đồ án, con xem có..."
An ngồi bật dậy, cổ họng khô rát: "Con biết rồi mẹ. Mai con gửi."
"Dạo này đi làm ổn không con? Thấy trên Facebook con ít đăng hình quá."
"Con bận lắm mẹ. Công ty nhiều việc."
An nói dối. Cô đã nghỉ việc chính thức từ giữa năm 2025 sau một trận suy nhược cơ thể kéo dài. Hiện tại, "công ty" của cô là ca trực fanpage từ 10 giờ đêm đến 2 giờ sáng cho một shop quần áo online và vài buổi phục vụ quán cà phê.
Lý do An không dám dừng lại hoàn toàn là vì nỗi sợ - sợ bị bỏ lại phía sau. Những người bạn cùng khóa giờ đã là trưởng phòng, hoặc ít nhất cũng có một vị trí vững chãi. Còn An, ở tuổi 26, kỹ năng chuyên môn gần như bằng không, kinh nghiệm là một tập hợp những công việc chắp vá. Sự tự ti ấy len lỏi vào cả tình yêu, khiến cô luôn nhìn người yêu cũ bằng ánh mắt nghi ngại, tự hỏi tại sao anh lại chọn một người "vô định" như mình, để rồi cuối cùng sự kiểm soát thái quá của cô đã đẩy anh đi xa.
Sáng hôm sau, An đứng trước cổng trường đại học. Cô quyết định đăng ký một khóa học chuyển đổi về thiết kế đồ họa ngắn hạn. Đây là nỗ lực cuối cùng để tìm một "cái nghề" thực thụ. Nhưng khi cầm tờ biên lai học phí, tay An run lên. Số tiền này bằng đúng ba tháng lương trực page. Cô phải gọi điện về nhà, lần đầu tiên sau 4 năm, để xin tiền.
"Mẹ cho con mượn ít tiền đi học lại... Con hứa sau này sẽ trả."
Đầu dây bên kia im lặng một hồi lâu trước khi tiếng thở dài của bố vọng vào: "Học đi con. Ở nhà vẫn còn vài bao lúa mới xây xát"
Trong lớp học thiết kế, An ngồi giữa những bạn trẻ sinh năm 2005, 2006. Họ thao tác phần mềm nhanh thoăn thoắt, nói về những xu hướng AI mà An nghe như tiếng nước ngoài.
"Chị ơi, sao chị dùng chuột chậm thế? Dùng phím tắt này này," một cậu nhóc tóc xoăn nhắc nhỏ.
An mỉm cười gượng gạo, lòng bàn tay đẫm mồ hôi. Cô thấy mình như một con ốc sên đang cố bò trên đường cao tốc.
Chiều hôm đó, khi đang bưng khay cà phê cho khách tại quán làm thêm, An khựng lại. Ở bàn số 6, Khôi - người yêu cũ - đang ngồi đó cùng một cô gái khác. Anh nhìn già dặn hơn, phong thái tự tin.
An định quay đầu đi nhưng Khôi đã ngước lên.
"An? Em làm ở đây à?"
Cô cúi đầu, đặt ly nước xuống: "Em làm thêm thôi. Chào anh."
"Em vẫn khỏe chứ? Nghe nói em đang học lại?"
"Vâng."
An bước nhanh vào trong quầy, tim đập loạn xạ. Sự hiện diện của Khôi như một tấm gương phản chiếu sự thảm hại mà cô luôn cố che giấu.
Đêm đó, An không trực page. Cô ngồi vẽ bài tập trên chiếc máy tính cũ thường xuyên bị giật lag. Mỗi nét vẽ đều lệch lạc như cuộc đời cô vậy. Cô mở Facebook, thấy hình ảnh bạn bè đi du lịch, mua xe, thăng chức. An tắt máy, gục mặt xuống bàn khóc nức nở. Cảm giác nghẹt thở ấy, sự trầm cảm từng đeo bám cô năm ngoái, dường như đang quay trở lại.
Ông Hùng chủ quán cà phê nơi An làm thêm là một người đàn ông ngoài 50. Thấy An ngồi thẫn thờ ở góc kho, chú đặt một ly trà nóng xuống.
"Sao, thấy mình đi chậm hơn tụi nhỏ hả?"
An giật mình: "Dạ... cháu thấy mình như kẻ thất bại vậy chú."
Chú Hùng cười, chỉ vào chậu cây xương rồng héo úa ở cửa sổ: "Cây này nó chưa chết, nó chỉ đang đợi đúng lúc để trổ hoa thôi. Vấn đề của cháu không phải là cháu dốt, mà là cháu đang cố chạy đua với đồng hồ của người khác."
Tin nhắn ngân hàng báo về: Số dư tài khoản còn 130.000 đồng. Em trai An gọi điện, giọng hồ hởi báo tin nó vừa nhận được học bổng nhưng cần một khoản tiền để đóng phí tham gia kỳ thi quốc tế.
An cắn môi, nhìn vào chiếc điện thoại iPhone 13 - thứ giá trị nhất cô còn lại. Một giờ sau, cô đứng trước cửa hàng điện thoại cũ.
Cầm sấp tiền lẻ trong tay, An cảm thấy một sự nhẹ nhõm kỳ lạ pha lẫn xót xa. Cô đã bán đi "vỏ bọc" cuối cùng của mình.
An quyết định hẹn gặp Khôi một lần cuối, không phải để níu kéo, mà để đối diện với những "vấn đề cảm xúc" của mình.
"Em xin lỗi vì sự bất an ngày trước," An nói, giọng bình thản hơn bao giờ hết. "Em từng nghĩ anh là phao cứu sinh, nhưng hóa ra chính em phải học cách bơi đã."
Khôi nhìn cô, ánh mắt có chút ngạc nhiên: "Anh không trách em. Anh chỉ tiếc là lúc đó em không tin vào chính mình."
Bố An bị ngã xe, cô phải bắt xe khách về quê ngay trong đêm. Về đến nhà, thấy bố nằm trên giường, chân bó bột nhưng vẫn cười hì hì: "Tại tao mải nhìn mấy con vịt nên lao xuống mương thôi, đừng lo."
Đêm đó, ngồi bên hiên nhà, nghe tiếng dế kêu, An nhận ra hương vị của đất, của lúa, của sự tĩnh lặng. Mẹ cô đang ngồi khâu lại cái túi xách cũ, hỏi: "Học xong có về đây không con? Xã mình đang tuyển cán bộ văn hóa, hoặc con làm gì đó thủ công cũng được, nhà mình còn đất mà."
Sáng sớm hôm sau, An ra vườn. Ánh mặt trời xuyên qua kẽ lá, lấp lánh trên những giọt sương. Cô mở cuốn sổ phác thảo, lần này không phải là bài tập thiết kế khô khan, mà cô vẽ lại đôi bàn tay thô ráp của mẹ, vẽ lại dáng vẻ của bố.
Cô nhận ra mình không cần phải là một "trưởng phòng" ở Sài Gòn để cảm thấy mình có giá trị. Sự "tụt lại phía sau" chỉ là một ảo giác khi cô cố nhìn vào gương của người khác.
An rút điện thoại ra, gõ một dòng tin nhắn cho chú Hùng chủ quán: "Chú ơi, con xin nghỉ việc luôn ạ. Con sẽ ở lại quê một thời gian để tìm hiểu về nghề làm gốm thủ công ở làng bên. Con nghĩ con tìm thấy hướng đi rồi."
An đứng dậy, hít một hơi thật sâu. Không còn cảm giác nghẹt thở, không còn sự tự ti của tuổi 26. Tương lai vẫn mịt mờ, nhưng ít nhất, cô đã thôi không còn sợ bóng tối của chính mình. Cô bước vào nhà, nụ cười nhẹ nhàng nở trên môi - nụ cười của một người đã chấp nhận bắt đầu lại từ đầu, nhưng lần này là trên mảnh đất của chính mình.