Chương 19: Truyện ngắn số 19: Ba mươi lăm

Căn bếp buổi chiều tối nồng mùi cá kho và khói bếp ám lâu ngày. Thành đứng tựa cửa, nhìn đống củi khô vứt chỏng chơ ngoài sân. Tiếng mỡ reo trong chảo kêu xèo xèo, nhưng không át nổi tiếng lạch cạch của những chiếc bát sứ va vào nhau trên bàn tay gân guốc của bà nội. "Cái đĩa này sứt rồi nội ạ," Thành nói, giọng trầm và đều đều. Bà nội không ngước lên, tay vẫn thoăn thoắt lau: "Sứt thì dùng kiểu sứt. Nhà mình xưa nay có bao giờ nguyên vẹn hết đâu." Thành không nói gì thêm. Anh biết bà đang ám chỉ điều gì. Ở cái tuổi ba mươi lăm, việc Thành vẫn lù lù xuất hiện trong căn bếp này mỗi buổi chiều, lầm lì dọn dẹp thay vì ở một tổ ấm riêng nào đó, là một cái gai trong mắt nhiều người. Căn nhà gỗ nằm sâu trong con hẻm nhỏ ở vùng ngoại ô. Ba Thành ngồi ở phản ngoài, mắt dán vào chiếc TV cũ đang phát bản tin thời sự. Má anh thì đang lúi húi dưới sàn, phân loại mấy rổ rau muống để sáng mai kịp chuyến chợ sớm. Bối cảnh nhà Thành chỉ có vậy: cũ kỹ, yên lặng và luôn có một sự ngăn cách vô hình. Những bức tường vôi lở loét treo đầy bằng khen từ thời tiểu học của hai anh em, như những chứng tích về một thời mà mọi thứ còn dễ dàng dự đoán. "Thằng Hoan tối nay về muộn, nó bảo ghé qua mua ít đồ nhắm," ba Thành nói, mắt không rời màn hình. "Anh em tụi bây lâu rồi chưa ngồi với nhau." Thành ậm ừ, tay rót chén nước chè xanh đậm đặc. Anh cảm nhận được cái nhìn của má từ phía rổ rau, một cái nhìn chứa đựng sự lo lắng lẫn dò xét mà bà đã giữ suốt năm năm qua. Hoan về khi trời đã sập tối hẳn. Trái ngược với vẻ lầm lì của Thành, Hoan là người hoạt bát, xởi lởi và đã có một gia đình êm ấm với hai đứa con đủ nếp đủ tẻ. Hoan bước vào nhà, mang theo luồng gió của sự ồn ào và cả mùi bia thoang thoảng. "Vợ em nó gói cho mấy cái nem chua đây, nhắm rượu thì hết sảy," Hoan đặt túi đồ lên bàn, cười ha hả. Bữa cơm diễn ra trong không khí gượng gạo. Hoan kể về việc thằng lớn mới đi học mẫu giáo, về dự án thầu xây dựng vừa nhận được. Thành chỉ ngồi nghe, thỉnh thoảng gật đầu. Cho đến khi Hoan rót đầy chén rượu, nhìn thẳng vào Thành và nói: "Anh Thành, cái máy bơm ở nhà em hỏng rồi. Mai anh sang xem hộ em nhé?" "Để xem mai rảnh anh qua," Thành trả lời, mắt nhìn vào đĩa cá kho. "Anh thì lúc nào chả rảnh," Hoan tặc lưỡi, giọng bắt đầu có chút gắt gỏng của men rượu. "Ở một mình, không vợ không con, thời gian để đâu cho hết mà cứ làm bộ." Câu nói của Hoan, khiến má Thành đang gắp rau bỗng khựng lại. Sự thật là Thành làm nghề mộc tự do, anh bận rộn với những đơn hàng chạm trổ tỉ mỉ, nhưng trong mắt gia đình, một người không có những ràng buộc xã hội như vợ con thì mặc nhiên là "người rảnh rỗi". Thành không phản ứng mạnh. Anh chỉ đặt đũa xuống, chậm rãi nhai miếng cá đã nguội ngắt. Anh hiểu cái tư duy ấy: trong cái làng này, và cả trong cái nhà này, giá trị của một người đàn ông được đo bằng khả năng gánh vác một gia đình nhỏ. Thành, trong mắt họ, là một thực thể khiếm khuyết. Bà nội từ dưới bếp đi lên, tay cầm thêm bát nước chấm, bà thở dài: "Thằng Hoan nói cũng có ý đúng, con cũng nên tính dần đi Thành ạ." Không khí căng thẳng leo thang khi Hoan bắt đầu chuyển chủ đề sang căn nhà cũ này. "Anh Thành này, ba má già rồi. Em thì ở riêng, sau này nhà này anh lo. Nhưng anh cứ sống kiểu này, lầm lì như hũ nút, không giao du với ai, em nói thật... càng ngày anh càng khó tánh." Thành vẫn im lặng, nhưng bàn tay dưới gầm bàn đã siết chặt vào nhau. Hoan nói tiếp, giọng cao hơn: "Người ta nói đúng đấy, sống một mình lâu quá thì tâm tánh nó biến đổi. Anh nhìn lại anh xem, có ai nói chuyện được với anh quá ba câu không? Chính vì cái tính khó chịu đấy nên anh mới ế đến giờ này, chứ chẳng phải tài giỏi cao giá gì đâu!" Câu nói đó như một vết dao rạch vào khoảng không yên lặng. Hoan không chỉ đang góp ý, Hoan đang dùng sự "trọn vẹn" của mình để hạ thấp sự "độc thân" của Thành. Trong thế giới của Hoan, hạnh phúc là một công thức chuẩn, và ai không làm theo công thức đó đều là những kẻ lỗi. Ba Thành hắng giọng: "Thôi, anh em ngồi với nhau đừng nói chuyện đó." Nhưng Hoan đang đà say, anh ta đập tay xuống bàn: "Phải nói chứ ba! Để lâu anh ấy tưởng thế là hay. Cứ thu mình vào cái xưởng mộc đó rồi tự cho mình là thanh thản. Thực chất là anh đang trốn chạy, anh khó chịu đến mức không ai chịu nổi anh!" Thành ngước lên. Ánh mắt anh không giận dữ, nó chỉ trống rỗng. "Tôi khó chịu chỗ nào?" Thành hỏi, giọng cực kỳ bình tĩnh. "Chỗ nào cũng khó! Bảo sang nhà em ăn cơm thì lần lựa không qua, bảo đi đám cưới họ hàng thì mặt sưng sỉa. Anh sống như một bóng ma trong cái nhà này vậy," Hoan gằn giọng. "Sống một mình cả đời đi, rồi đến lúc chết cũng chẳng ai hay đâu." Má Thành bắt đầu sụt sịt khóc. Bà không khóc vì thương Thành, mà khóc vì cái cảnh anh em xào xáo. Đối với bà, sự độc thân của Thành là một nỗi nhục nhã thầm lặng mỗi khi bà đi chợ hay ngồi buôn chuyện với mấy bà hàng xóm. "Con xem, em nó nói có sai đâu. Con cứ thế này, sau này ba má nhắm mắt sao yên lòng," bà vừa lau nước mắt vừa nói. Thành nhìn bà, rồi nhìn sang ba. Ba anh vẫn nhìn chằm chằm vào cái TV, nhưng đôi vai ông sụp xuống. Không một ai trong căn phòng này đứng về phía anh. Họ không nhìn thấy những đêm anh thức trắng để hoàn thiện đơn hàng, không thấy sự bình yên mà anh tìm thấy trong mùi gỗ hương. Họ chỉ thấy một kẻ "khác loài". Ngày hôm sau, Thành không sang sửa máy bơm cho Hoan. Anh khóa cửa xưởng mộc, dắt chiếc xe máy cũ ra khỏi cổng. Anh đi lang thang khắp các con đường ngoại ô, nơi những cánh đồng lúa đang vào mùa gặt. Mùi khói rơm rạ nồng nặc. Anh dừng lại bên một quán trà đá ven đường. Một người đàn ông lớn tuổi đang ngồi đó, một mình, lặng lẽ nhìn dòng xe qua lại. "Chú ở đây lâu chưa?" Thành hỏi khi ngồi xuống. "Mười năm rồi cháu. Từ hồi bà nhà chú mất," người đàn ông trả lời, giọng nhẹ tênh. "Người ta bảo chú cô đơn, nhưng chú thấy mình tự do. Cô đơn là khi ở giữa người thân mà vẫn thấy mình chẳng thuộc về đâu cả." Câu nói đó chạm đúng vào cái hốc sâu trong lòng Thành. Anh nhận ra, sự khó tính mà Hoan nói thực chất là ranh giới mà anh dựng lên để bảo vệ chút tự do cuối cùng của mình. Khi Thành trở về nhà vào buổi chiều, anh thấy Hoan đang đứng ở sân, mặt hầm hầm. "Anh đi đâu cả ngày thế? Tôi đợi mãi không thấy sang sửa máy bơm, phải gọi thợ ngoài mất hai trăm nghìn," Hoan trách móc. Thành dắt xe vào chỗ cũ, không nhìn Hoan: "Tôi không có nghĩa vụ phải sửa cho chú." "Anh nói cái gì?" Hoan bước tới, chắn trước mặt Thành. "Anh là anh trai kiểu gì thế? Có tí việc cũng tính toán. Hèn gì..." "Hèn gì tôi mới ở một mình đúng không?" Thành cắt ngang, ánh mắt anh lần đầu tiên có tia lửa. "Chú có bao giờ tự hỏi tại sao tôi không muốn sang nhà chú chưa? Vì mỗi lần sang, chú lại lôi chuyện vợ con ra để dạy đời tôi. Vì chú luôn nhìn tôi như một kẻ thất bại chỉ vì tôi không sống theo cách chú muốn." Hoan cười nhạt: "Tôi nói cho anh tốt thôi. Anh nhìn quanh xem, có ai bằng tuổi anh mà chưa có vợ không? Người ta khinh cho đấy!" "Ai khinh?" Thành bước một bước dài về phía Hoan. "Chú khinh, hay là chú sợ người ta khinh chú vì có ông anh như tôi? Chú hạnh phúc, chú có vợ đẹp con ngoan, vậy tại sao chú không dành thời gian đó mà tận hưởng đi? Tại sao chú cứ phải nhìn vào cuộc đời tôi để thấy mình cao giá hơn?" Tiếng cãi vã khiến ba má Thành chạy ra sân. "Thôi ngay! Anh em mà nói nhau thế à!" Ba Thành quát lớn. Nhưng lần này Thành không dừng lại. Anh nhìn thẳng vào ba mình: "Ba cũng nghĩ như nó phải không? Ba để nó sỉ nhục con ngay trong bữa cơm tối qua mà không nói một lời. Con sống ở đây, con chăm sóc nội, con làm lụng chưa bao giờ xin ai một đồng. Tại sao sự độc thân của con lại trở thành cái tội?" Má Thành nức nở: "Con ơi, ba má chỉ muốn con có người hủ hỉ lúc tuổi già..." "Hủ hỉ để rồi cãi nhau, khinh miệt nhau như thế này sao má?" Thành chỉ tay về phía Hoan. "Nếu hạnh phúc là phải trở nên hống hách và thiếu tôn trọng người khác như nó, thì con thà cô đơn cả đời." Sự im lặng bao trùm sân nhà. Hoan mặt đỏ tía tai, có lẽ vì thẹn quá hóa giận. Hắn vung tay định đẩy Thành, nhưng Thành né được. "Anh giỏi lắm! Được, từ nay về sau chuyện nhà này anh lo hết đi. Để xem cái bản mặt khó ưa của anh chịu đựng được bao lâu," Hoan nói rồi quay lưng bỏ đi, tiếng xe máy rồ ga vang động cả khu phố. Thành đứng đó, hơi thở dồn dập. Anh cảm thấy một luồng điện chạy dọc sống lưng. Đó không phải là sự hối hận, mà là một sự giải thoát đau đớn. Đêm đó, Thành ngồi một mình trong xưởng mộc. Mùi gỗ bào dịu nhẹ giúp anh trấn tĩnh lại. Anh nhìn bức tượng gỗ đang tạc dở - một người đàn ông đang chèo thuyền ngược dòng. Bà nội lúi húi đi vào, tay cầm một bát chè đậu đen. Bà đặt lên bàn máy cưa, lặng lẽ ngồi xuống chiếc ghế đẩu. "Nội không nghĩ con khó tính," bà nói nhỏ, giọng run run của tuổi già. "Con chỉ là một đứa trẻ thích sự yên lặng. Mà cái thế giới này thì quá ồn ào." Thành nắm lấy bàn tay gầy guộc của nội. "Con mệt quá nội ạ. Con muốn đi đâu đó một thời gian." Bà nội gật đầu: "Đi đi con. Khi nào thấy lòng mình phẳng lặng như mặt hồ thì hãy về. Đừng sống vì cái miệng của thiên hạ, mệt lắm." Thành bắt đầu thu dọn đồ đạc. Anh không mang theo nhiều, chỉ có vài bộ quần áo và bộ đồ nghề điêu khắc cầm tay. Anh viết một mẩu giấy để lại trên bàn ăn: "Con đi vắng vài tháng. Ba má giữ gìn sức khỏe. Đừng tìm con." Khi anh dắt xe ra cổng lúc tờ mờ sáng, anh thấy má đang đứng bên cửa sổ. Bà không gọi, chỉ nhìn theo bóng lưng anh. Thành biết bà vẫn thương anh, nhưng tình thương đó bị bủa vây bởi những định kiến quá dày, đến mức nó trở thành gánh nặng. Anh nổ máy. Tiếng động cơ xé toạc màn sương sớm. Trên đường đi, Thành rẽ qua nhà Hoan. Anh dừng lại trước cổng, nhìn căn nhà hai tầng khang trang nhưng đầy những tiếng la hét của trẻ con và tiếng bát đĩa loảng xoảng vọng ra. Anh chợt nhận ra mình không còn giận Hoan. Anh thấy thương hại Hoan. Hoan có tất cả những gì xã hội yêu cầu, nhưng Hoan thiếu sự bao dung. Hoan phải dùng sự chỉ trích người khác để tự trấn an rằng lựa chọn của mình là đúng đắn nhất. Thành nhấn ga, hướng thẳng về phía biển. Tại một ngôi làng chài hẻo lánh. Anh thuê một căn phòng nhỏ sát mép nước. Ở đây, không ai biết anh là ai, không ai hỏi anh bao nhiêu tuổi hay tại sao chưa lấy vợ. Một buổi chiều, khi đang ngồi đẽo một miếng gỗ trôi dạt trên bãi biển, một đứa bé lại gần xem. "Chú đang làm gì đấy ạ?" nó hỏi, mắt tròn xoe. "Chú đang tìm hình hài của gỗ," Thành mỉm cười. "Gỗ có hình hài gì hả chú?" "Tùy vào việc cháu nhìn nó bằng đôi mắt nào," Thành trả lời, tay đưa lưỡi đục đi một đường ngọt lịm. Anh chợt nhận ra, sự "khó tính" mà người ta gán cho anh thực chất là sự từ chối hòa tan vào những khuôn mẫu tầm thường. Anh độc thân không phải vì anh thất bại, mà vì anh chưa tìm thấy một tâm hồn đủ rộng để chứa đựng sự yên lặng của mình. Thành nhìn ra phía chân trời, nơi những ngọn khói từ các con tàu đánh cá bắt đầu bốc lên. Chúng không bay cùng nhau, mỗi ngọn khói đi theo một hướng gió riêng, nhưng tất cả đều thuộc về bầu trời rộng lớn. Anh lấy điện thoại ra, xóa dòng tin nhắn định gửi cho Hoan. Anh không cần phải giải thích hay chứng minh gì nữa. Sự bình yên trong lồng ngực lúc này là câu trả lời xác đáng nhất. Gió biển thổi lộng, mang theo vị mặn và sự tự do mà mười lăm năm qua anh đã đánh rơi đâu đó trong những bữa cơm gia đình đầy định kiến. Thành tiếp tục đục gỗ, đôi bàn tay anh giờ đây không còn run rẩy vì buồn phiền, mà vững chãi như những tảng đá ngàn năm đứng một mình trước sóng dữ.
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ