Bữa cơm tối trôi qua trong bầu không khí lặng ngắt như tờ. Bách lén nhìn mẹ, lòng dạ bồn chồn không yên. Suốt một tháng qua, kể từ cái ngày cậu bước chân ra khỏi phòng hồi sức tích cực sau năm ngày trời hôn mê bất tỉnh vì kiệt sức, mẹ chưa từng nặng lời hay lớn tiếng với cậu một câu nào. Bà cứ lặng lẽ chưng từng hũ yến đường phèn, nấu từng tô cháo, chăm chút cho cậu y như ngày cậu còn là thằng nhỏ sụt sịt lên ba. Sự chăm sóc dịu dàng, nhẫn nại ấy không làm Bách nhẹ lòng, ngược lại, nó khiến ruột gan cậu cứ cồn cào, xót xa vì hối hận. Cậu biết rõ, mình đã chạm vào giới hạn chịu đựng của người mẹ.
Buông đũa xuống, mẹ Bách chậm rãi thấm môi bằng chiếc khăn tay, rồi ngoảnh mặt nhìn cậu, giọng bình thản nhưng nghe nặng trịch:
– Ăn xong rồi, con lên bàn thờ ba lấy cây roi mây đem vào phòng cho mẹ.
Lời mẹ nói nhẹ bẫng mà làm Bách suýt nghẹn miếng cơm cuối cùng trong cổ họng. Cậu dạ vâng một tiếng nhỏ xíu, lật đật đứng dậy dọn dẹp chén đũa. Bước đến trước bàn thờ ba, Bách kính cẩn hạ cây roi mây duy nhất của nhà mình xuống. Cây roi này mới chỉ "nghỉ hưu" từ năm cậu học cấp ba, độ dẻo và cái cảm giác đau rát thấu xương của nó vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức. Nhìn cây roi mây bóng loáng, cái tánh nhát đòn bẩm sinh làm sống lưng Bách lạnh toát, nhưng sâu bên trong, là một nỗi sợ lớn hơn: sợ cái uy nghiêm từ của mẹ.
Bách gõ cửa bước vào phòng. Mẹ cậu đang ngồi tĩnh tại bên bàn trà bằng gỗ cẩm lai đặt cạnh cửa sổ, ánh mắt thâm trầm nhìn ra khoảng sân tối. Vệt thời gian hằn trên vầng trán bao dung nhưng toát lên nét cương nghị khiến bầu không khí trong phòng như ngưng đọng lại.
Bách bước tới, khoanh tay cúi đầu, hai tay dâng cây roi mây lên ngang ngực. Cậu lén nhìn nét mặt lạnh tanh của mẹ, cố giở chút giọng lém lỉnh quen thuộc để dò xét ý tứ:
– Mẹ... con tự giác đem roi vào nộp mình đây ạ. Con biết lỗi con tày đình rồi, mẹ thương con thì lát nữa hạ nhẹ tay chút xíu nha mẹ...
Mẹ Bách không đáp lời. Bà đưa tay cầm lấy cây roi mây, rồi chỉ thẳng thân roi về phía chiếc giường gỗ ở góc phòng, thanh âm đanh thép, dứt khoát:
– Lên giường nằm sấp xuống. Hôm nay mẹ phạt con đúng mười roi gia pháp. Không thiếu một roi.
Con số "mười roi" giáng thẳng vào tai làm Bách rụt cổ, mặt mày tái mét. Cậu biết mẹ đã thực sự dùng đến gia pháp, không cách nào đùa giỡn hay mặc cả được nữa. Cậu lật đật bước lại giường, nằm sấp xuống, kéo phẳng gấu áo rồi hai tay vòng ra trước trán, đúng tư thế chịu phạt ngày xưa. Toàn thân cậu căng lên vì sợ hãi, nín thở chờ đợi nhát roi đầu tiên.
Mẹ Bách đứng dậy khỏi bàn trà. Tiếng bước chân thong thả bỗng trở nên nặng nề khi tiến lại gần giường. Bà đứng tĩnh lặng bên mép giường, giơ cao tay, tiếng roi mây vun vút xé gió hạ xuống.
Chát!
Một đường roi đau điếng quất thẳng vào mông. Bách nảy người lên, hai chân co rúm lại theo bản năng, áp chặt mặt xuống gối mếu máo kêu to:
– Ối mẹ ơi! Đau thấu trời xanh! Con biết lỗi rồi mẹ ơi!
Mẹ Bách không dừng lại, cũng không nói một lời nào để phân bua. Nhịp roi hạ xuống đều đặn, lạnh lùng và dứt khoát.
Chát! Chát! Chát!
Đến roi thứ tư, cái đau rát như bỏng lửa bắt đầu thấm sâu vào da thịt. Bách đau đến mức bấu chặt hai tay vào drap giường để giữ mình không đưa tay ra che mông hay né tránh. Cậu vốn nhát đòn, mồ hôi lạnh vã ra như tắm ướt đẫm cả vầng trán, nhưng trước cái uy nghiêm khắc của mẹ, cậu vẫn cắn răng chịu trận.
Chát! Chát! Chát!
Đến roi thứ bảy, những lằn roi đè lên nhau đau thấu xương tủy, khiến toàn thân gã thanh niên run bắn lên từng đợt. Tiếng khóc nghẹn ngào vì đau và uất nghẹn bắt đầu bật ra trong cổ họng:
– Mẹ ơi... con đau... con biết sợ rồi mẹ ơi... Con chừa rồi mà mẹ...
Cánh tay gầy của mẹ giơ lên bắt đầu run rẩy, nhưng nhịp roi vẫn không hề lệch. Bà nhìn đứa con trai lớn – bờ vai rộng lớn giờ đang co quắp, run rẩy trên giường chịu đòn. Hai hốc mắt người mẹ đã đỏ hoe, nước mắt chảy dài xuống đôi gò má gầy guộc. Bà cắn chặt môi để kìm lại tiếng khóc, dồn hết nỗi lo sợ của một người mẹ vào ba roi cuối cùng để con mình phải thực sự biết sợ mà giữ mạng.
Chát! Chát! Chát!
Roi thứ mười hạ xuống, thân roi mây cũng là lúc rơi khỏi bàn tay run rẩy của mẹ, phát ra tiếng "cạch" khô khốc trên sàn nhà. Trận đòn kết thúc trong sự im lặng ngột ngạt.
Bách nằm bất động trên giường, hơi thở hổn hển, bờ vai rộng lớn run lên bần bật. Lúc này, nước mắt cậu mới thực sự ứa ra lã chã. Cái đau rát bỏng ở mông không làm cậu khóc bằng tiếng nấc nghẹn ngào đang cố kìm nén của mẹ. Cậu nén cơn đau, lật người ngồi dậy, quỳ sụp ngay trên giường, bò xích lại gần phía mẹ. Cậu khoanh hai tay trước ngực, cúi đầu sát gối mẹ, giọng khản đặc vì khóc nghẹn:
– Con lỗi với mẹ nhiều lắm mẹ ơi... Mười roi này con xin nhận để khắc cốt ghi tâm. Con biết lỗi của con rồi, mẹ đừng giận con nữa...
Lúc này, người mẹ nghiêm từ mới chịu mở lời dạy bảo. Giọng bà run run nhưng từng lời từng chữ đều như cứa vào lòng:
– Con 24 tuổi đầu, ra ngoài làm ông này ông nọ, vậy mà hành sự ngạo mạn để suýt mất mạng trong bệnh viện. Con gạt mẹ thức đêm, vắt kiệt thân xác mình, có phải con đang muốn cắt từng khúc ruột của mẹ ra không Bách? Lúc bác sĩ bảo con bị suy tim cấp, lòng mẹ nát như tương rồi con có biết không? Mẹ một mình thờ ba nuôi con, không cầu con vinh hoa phú quý. Mẹ chỉ cần con khỏe mạnh để sau này đời có giông bão anh còn tự đứng vững được... Con mà có mệnh hệ gì, mẹ sống làm sao đây hả Bách?
Nhìn những giọt nước mắt lăn dài trên gương mặt hao gầy của mẹ, sự hài hước ban đầu trong Bách biến mất sạch. Cậu hiểu ra mười roi lạnh lùng vừa rồi chính là tất cả nỗi sợ hãi, dằn vặt của mẹ suốt năm ngày đêm thức trắng nhìn cậu hôn mê. Cậu khóc nức nở:
– Một năm qua con ích kỷ, chỉ biết có công danh để chứng tỏ bản thân mà quên mất nhà mình neo đơn, quên mất mẹ một mình vất vả vì con. Con bất hiếu với mẹ, có lỗi với vong linh của ba. Con biết sợ rồi mẹ ơi, từ nay con không bao giờ dám hành sự nông nổi nữa. Mẹ đừng khóc, con sợ nhìn mẹ khóc lắm...
Người mẹ không thể giữ được vẻ lạnh lùng nữa. Bà khuỵu người xuống mép giường, ôm chầm lấy bả vai rộng lớn của Bách, bật khóc nấc lên thành tiếng. Bà áp khuôn mặt gầy gò vào tóc con, trút hết những dằn vặt, lo sợ bấy lâu nay.
Bách ôm chặt lấy tấm lưng gầy gò của mẹ, vội vàng rút khăn tay lau nước mắt cho bà. Cảm nhận được bờ vai mẹ đã thả lỏng, cậu mới dám ngước lên, kéo vạt áo lau nước mắt cho mình rồi lí nhí giở giọng mè nheo để dỗ dành:
– Con biết rồi, con biết lòng mẹ đau hơn con nhiều. Con hứa từ nay hành sự sẽ giữ gìn thân xác này cho mẹ. Nhưng mà mẹ ơi, mẹ tha lỗi cho con rồi thì con nhẹ cả lòng, chỉ có cái mông con là... mười roi của mẹ linh nghiệm quá, tối nay chắc con phải đứng ngủ luôn quá mẹ ơi.
Mẹ Bách nghe con lẻo mép, vừa khóc vừa bật cười, bất lực gõ nhẹ vào trán cậu một cái rõ đau:
– Cái thằng này... Chỉ được cái khéo miệng cấu tai. Biết đau thế để mà chừa. Đi ra tủ thuốc lấy tuýp thuốc mỡ vào đây mẹ thoa cho!
Bách nghe vậy liền dạ một tiếng rồi chậm rãi bước xuống giường. Cậu cố giữ cho lưng thẳng để không tỏ ra yếu ớt trước mặt mẹ, nhưng những thớ cơ ở chân và hông khẽ siết chặt lại, bước đi vô thức trở nên gượng gạo, chậm chạp vì mười lằn roi mây bọc lửa vẫn đang hành hạ da thịt. Cậu ra phòng khách mở tủ, cầm tuýp thuốc mỡ mát rượi chạy trở vào, ngoan ngoãn nằm sấp lại vị trí cũ trên giường của mẹ.
Mẹ Bách ngồi ghé vào mép giường, đón lấy tuýp thuốc từ tay con. Bà nhẹ nhàng kéo vạt áo cậu lên, nặn một ít thuốc mỡ ra đầu ngón tay rồi từ từ thoa lên những lằn roi đỏ ửng, sưng tấy. Ngón tay mẹ dịu dàng, mát lạnh lướt đến đâu, cái đau rát bỏng trên mông Bách dịu đi đến đó. Mùi thuốc mỡ dịu nhẹ lẫn trong hương đêm Sài Gòn thoảng qua ô cửa sổ. Căn phòng trở lại vẻ yên ả vốn có của nó.
Mẹ Bách vừa tỉ mẩn xoa thuốc, vừa nhìn bờ vai rộng dài của con trai giờ đã lớn vượt cả mẹ. Bà thở dài, thanh âm mềm đi rất nhiều so với lúc cầm roi:
– Đau lắm không con?
Bách cựa quậy đầu trên hai cánh tay khoanh trước trán, giọng cậu lí nhí, đầy hối hận:
– Dạ đau... Đau rát rạt luôn á mẹ. Nhưng nhờ mẹ thoa thuốc dịu mát vầy, con biết mẹ đã tha lỗi cho con rồi. Con cảm ơn mẹ.
Bà nghe con nói vậy, vừa giận vừa thương, liền nhấn ngón tay hơi mạnh một chút vào lằn roi ngay giữa mông làm Bách "ái" lên một tiếng rõ to rồi rụt cổ lại. Mẹ cậu lắc đầu, bật cười trách nhẹ:
- Cho đáng đời anh! Cái tánh lẻo mép từ nhỏ tới lớn không chịu chừa. Mẹ đánh con mười roi này là muốn con nhớ: vị trí giám đốc có thể thay đổi trong tích tắc, nhưng con của mẹ là duy nhất. Mẹ đâu có cấm con tiến thân. Nhưng con phải nhớ, cái mạng con là do ba mẹ ban cho. Con vắt kiệt nó để kiếm tiền, kiếm danh vọng, rồi lỡ con có bề gì, đống tiền đó có mua lại được một ngày con đứng cười nói trước mặt mẹ không? Con muốn hiếu thảo với mẹ, muốn thỏa chí tang bồng, nhưng khi con không còn sức khỏe thì con lấy gì làm hiếu, lấy gì tiến thân?
Bách im lặng. Câu nói của mẹ chạm vào tầng sâu nhất trong suy nghĩ của cậu. Cậu quay đầu lại, nhìn vào gương mặt đầy nếp nhăn và đôi mắt chân thành của người mẹ, giọng cậu chững chạc và nghiêm túc hẳn lên:
– Con hiểu rồi mẹ. Lúc nằm viện năm ngày đó, con tỉnh dậy thấy mẹ gầy rộc đi, mắt thì thâm quầng, con tự trách mình dữ lắm. Con cứ nghĩ mình cày cuốc để sau này lo cho mẹ đầy đủ nhất, mà con quên mất cái mẹ cần chỉ là nhìn thấy con khỏe mạnh ăn cơm mỗi ngày. Từ mai con xin hứa với mẹ, dự án có gấp cỡ nào con cũng giao bớt cho tụi đàn em, mười một giờ đêm là con tắt máy đi ngủ, không gạt mẹ nữa đâu.
Mẹ Bách nghe đứa con trai trưởng thành biết suy nghĩ như vậy, lòng bà nhẹ nhõm như vừa trút được tảng đá ngàn cân. Bà kéo vạt áo Bách xuống ngay ngắn, vỗ nhẹ vào vai cậu một cái rồi đứng dậy đi cất tuýp thuốc:
– Biết suy nghĩ vậy là tốt. Thoa thuốc xong rồi đó, đi về phòng ngủ sớm đi con. Sáng mai mẹ chưng yến đường phèn cho mà ăn bồi bổ.
Bách cựa mình, chậm chạp ngồi dậy. Cậu vuốt lại gấu áo cho ngay ngắn, dạ vâng một tiếng rồi đứng lên. Nhờ có lớp thuốc mỡ mát rượi của mẹ, cái đau rát đã dịu đi rất nhiều, nhưng cơ mông vẫn còn ê ẩm cứng ngắc. Cậu đi từng bước chậm rãi ra đến cửa phòng, bỗng ngoảnh đầu lại nhìn mẹ, không quên dặm thêm một câu đầy lém lỉnh:
– Dạ, con đội ơn mẹ hiền! Mà mẹ ơi, sáng mai ăn yến chưng chắc con xin phép... đứng ăn nha mẹ, chứ giờ mà ngồi xuống cái ghế nệm chắc con thấy đầy sao luôn quá mẹ ơi!
Mẹ Bách đứng bên bàn trà, ngoảnh đầu nhìn thằng con lớn đầu mà vẫn như đứa trẻ, bà bật cười, mắng yêu một tiếng: "Cái thằng quỷ nhỏ này!" rồi nhìn theo bóng dáng cao lớn của cậu đang khép cửa phòng bước về phòng riêng.
Đêm đó, Bách nằm sấp trên chiếc giường của mình, lòng cậu ấm áp và bình yên lạ thường. Bài học mười roi gia pháp của mẹ nghiêm từ đã gột sạch sự ngạo mạn tuổi trẻ, giữ cậu ở lại vẹn nguyên với chữ Hiếu, chữ Tình.