Người lính trẻ nhất trong chín người giữ cửa hang không bóp được lẫy nỏ. Hai bàn tay gã co quắp từ lúc canh ba, trên gờ vách, mười ngón cứng đơ như mười cái móc. Nên gã cầm đuốc.
Gã đứng sát mép miệng hang, bó đuốc nhựa thông giơ cao, soi vào bóng tối. Bảy người quỳ thành hàng trước miệng hang, bảy cây nỏ lớn lên dây sẵn. Người lính tê cóng thứ hai cầm bó đuốc còn lại, đứng bên kia miệng hang.
Từ lúc bốn người đi vào, gã đã nghe. Tiếng côn gõ đá xa dần, tắt hẳn. Giữa chừng, cả vách núi rền lên một hồi, đá vụn lăn lả tả quanh miệng hang. Hồi lâu sau mới có một tiếng rú, cao, vỡ, như xé ra từ bụng núi. Tiếp đó là tiếng búa, một tiếng, từ rất sâu vọng ra.
Sau tiếng búa, là tiếng vảy.
Gã nghe nó trước khi thấy. Tiếng cọ xát, gấp, vội, như có ai kéo tuột cả một cây lim ướt trên đá. Tiếng ấy đang tới gần.
Ngọn đuốc trên tay gã co lại.
Không phải gió. Gã nhìn thấy nó co. Ngọn lửa đang cao bằng cánh tay, tụt xuống còn nửa, còn một gang, còn một đốm. Trong miệng hang, lớp sương trên vách đá dày lên trắng xóa, lan ra ngoài, bò lên mép đá, bò lên mu bàn tay gã. Bó đuốc bên kia miệng hang cũng tắt dần như thế. Từ trong ra ngoài.
– Bắn! – Có người hét.
Bảy dây nỏ cùng bật vào bóng tối, vào chỗ tiếng vảy đang tới.
Lần này, tên không bật ra. Gã nghe tiếng sắt găm vào thịt, và không nghe tiếng sắt rơi xuống đá. Một dòng gì đó bắn ra, đen, đặc, vương lên mép đá trước mũi chân gã.
Nó phá ra.
Gã chỉ kịp thấy một khối trắng xám ngóc lên từ bóng tối, một bên mặt cắm một cán tên, một bàn tay co quắp, y như hai bàn tay gã. Bàn tay còn lại quét ngang. Người lính quỳ đầu hàng bay lên, văng khỏi mép sân, lăn xuống dốc đá, kêu thét một tiếng, đoạn tiếng kêu ấy thành tiếng rên.
Nó không dừng. Nó trườn qua sân miếu, qua gốc đa cháy, trút cả thân mình xuống con đường lát đá, như một dòng nước đổ xuống dốc.
Một cái bóng khác chạy ra khỏi miệng hang ngay sau nó. Người tiều phu. Máu chảy ướt một bên mặt, cây búa trong tay. Y không dừng lại nhìn ai.
– Bệ hạ ở trong. – Y nói, và chạy theo con thú xuống dốc.
* * *
Lạc Thiên mở mắt, thấy lửa.
Một đống lửa, cháy trên nền đá trước miệng hang. Lửa to, đỏ, đứng thẳng. Không co lại. Hơi lạnh đã đi theo nó.
Hắn nằm trong lòng Dã Tượng. Người khổng lồ ngồi sát đống lửa, ôm hắn vào ngực bằng một cánh tay, như ôm một đứa trẻ. Có ai đó đang đổ vào miệng hắn một thứ nước cay xè, nóng rát. Rượu ngô. Rượu của mế Nhuôn, trong cái bầu lính mang theo từ lều.
Hắn ho sặc sụa. Mỗi tiếng ho, ngực hắn như bị ai lấy dao khứa. Hai cái xương sườn bên trái, hắn biết không cần sờ, đã rạn. Cổ hắn cứng đờ, sưng tấy, đau buốt dưới một thứ gì đó lạnh, méo mó, siết quanh. Chiếc vòng bạc. Hắn đưa tay lên sờ. Mười đầu ngón tay không cảm được gì. Chỉ cổ hắn biết, nó không còn tròn.
Không có phép lạ nào. Không có dòng chữ nào hiện lên. Chỉ có lửa, rượu, và hơi ấm của một người khổng lồ.
– Đàm Thạch. – Hắn nói. Tiếng ra khỏi cổ khàn đặc, như tiếng đá nghiến.
Dã Tượng không đáp ngay.
– Gã nói, – y nói, chậm, từng chữ, – bia bên sông khỏi phải khắc tên bệ hạ.
Lạc Thiên quay đầu. Cạnh đống lửa, một thân người nằm dưới tấm áo cộc của một người lính. Tấm áo không che hết. Thò ra một bàn tay, và trên ngực, cây nỏ nhỏ của Đàm Sơn.
Hắn nhìn hồi lâu.
Tấm bia thứ hai bên sông Cái, hàng thứ mười một, có tên Đàm Sơn. Bia khắc theo tên người ta tới Lễ bộ khai, hàng ấy chưa kín. Bên cạnh tên Đàm Sơn, đá còn trơn, còn một chỗ trống.
Hắn không nói gì. Hắn chỉ nhớ lấy chỗ trống ấy, rồi mới ngẩng lên.
Trước miệng hang còn tám người đứng được. Một người gãy chân, đang nằm rên dưới dốc đá, hai người khác vừa kéo lên. Hai người tay còn co quắp. Sáu người cầm được nỏ.
– Sáu người, – hắn nói, – lên lại hai gờ vách. Nắng chạm sân miếu, thì bắn. Trước đó, ta có chết cũng không bắn.
Sáu người lính nhìn nhau. Không ai hỏi vì sao.
Lạc Thiên chống tay xuống đá, đứng dậy.
– Bệ hạ đi không nổi. – Dã Tượng nói.
– Thì ngươi đỡ.
* * *
Dưới chân núi, Trạng Quỳnh thấy sương tới trước.
Y đứng với trưởng bản ở ngoài hàng rào sau bản, cạnh tấm lều bỏ trống, chỗ con đường lát đá bắt đầu. Đá lở xong, người bản lục tục lên nhà, cài cửa, ngồi trước bàn thờ tối. Ông già không về nhà. Ông chống gậy đi thẳng ra đây, đứng nhìn lên núi, như tám năm nay mỗi sáng mùng sáu đứng nhìn. Trạng Quỳnh đi theo.
Trên cao, trước miệng hang, có tiếng thét. Đuốc tắt. Trên con đường lát đá, từ khúc quanh lưng chừng dốc, một làn trắng đổ xuống. Không phải khói. Là sương muối. Nó trôi xuống dốc nhanh hơn nước, phủ trắng từng bậc đá, trắng tới đâu, bậc đá kêu lách tách tới đó.
– Nấp. – Trạng Quỳnh kéo tay ông già.
Hai người lùi vào sau tấm lều.
Nó tới sau làn sương, như tiếng sấm tới sau tia chớp. Trạng Quỳnh không nhìn rõ. Y chỉ thấy một khối trắng xám cao gấp đôi người, lắc lư, nghiêng hẳn về một bên, và sau khối ấy là một thân dài không thấy đuôi. Mùi bùn đáy ao lẫn mùi sừng cháy.
Nó đi qua tấm lều, cách hai người chưa tới mười bước. Sương muối đọng trắng tóc ông già. Nó không quay đầu.
Trạng Quỳnh thở ra.
– Đói, – y nói khẽ, – nó tìm thuốc trước, cơm sau.
Hàng rào cây gai sau bản đổ rạp dưới thân nó như một hàng cỏ.
Trưởng bản chống gậy đi theo. Trạng Quỳnh đi theo trưởng bản. Không ai bảo ai.
Nó trườn vào bản. Qua mấy nóc nhà đầu tiên, tối om, nó không dừng. Tới nhà mế Nhuôn, cuối bản, sát bờ suối, nó dừng.
Cái đầu tóc rối như rễ đa quay lại, nhìn căn nhà ấy. Mười hai năm, căn nhà ấy chưa từng thắp cho nó một nén. Dưới gầm sàn, giữa hàng vò sành, hai tên lính châu say rượu nằm bẹp dí, nín thở. Trên sàn, cửa đóng, không một tiếng động.
Nó nhìn một lúc, rồi quay đi.
Ở đầu bản, sát cổng, nhà phó bản Xôm vẫn sáng hương.
Khói trắng từ mấy chục bó hương vẫn cuồn cuộn bốc lên qua mái. Nó trườn thẳng tới đó, xuyên qua cả bản, không vòng, không tránh, đè lên cả hàng rào tre, cả mấy cái cối giã gạo trước sân nhà người ta.
Trong nhà Xôm, có tiếng gào.
Vách phía sau nhà vỡ toang. Áo nẹp đỏ tuôn ra như nước vỡ bờ. Gần tám mươi tên lính châu chen chúc trong một căn nhà sàn từ lúc cả bản tắt hương, giờ chen nhau nhảy xuống, ngã sóng soài, bò dậy, chạy ra phía ruộng. Không tên nào cầm giáo.
Hoàng Tích chạy giữa đám ấy.
Trạng Quỳnh thấy y rõ. Áo gấm, dép da, một tay túm vạt áo, tay kia vẫn cầm chuỗi tràng hạt. Tới đầu cầu thang sau, chân y trượt. Chuỗi tràng hạt vướng vào một chấn song, đứt. Những hạt gỗ trầm bắn tung, lăn lóc cóc xuống từng bậc thang. Y không cúi nhặt. Y nhảy xuống, chạy theo đám lính.
Trên sàn, còn hai người.
Tòng Văn Xôm quỳ co ro trước bàn thờ, ôm chặt đứa con trai út vào lòng. Hương vẫn cháy kín bàn thờ sau lưng gã.
Một bàn tay thò vào qua khung cửa. Bàn tay trúng độc, năm ngón co quắp.
Không vươn tới người. Nó vươn tới bàn thờ, chìa ra trên đám hương đang cháy, như người ta hơ tay trên bếp lửa. Khói hương cuộn lại, chui vào kẽ những ngón tay co quắp ấy. Một ngón, run run, duỗi ra được nửa đốt.
Một bóng người lao lên cầu thang trước nhà.
Thạch Sanh. Y chắn ngay dưới khung cửa, giơ ngang cán búa, đẩy bàn tay ấy lên. Không có ai ghìm nó. Không có chỗ để giơ búa lên quá đầu. Y chỉ chắn được. Bàn tay kia quật xuống. Người tiều phu văng khỏi đầu cầu thang, đập lưng vào cây cột cái của nhà sàn. Cả căn nhà rung lên.
Đứa con trai út của Xôm giằng ra khỏi tay cha.
Đứa bé không chạy trốn. Đứa bé lao tới bàn thờ, ngay dưới bàn tay khổng lồ, ôm lấy bó hương to nhất đang cháy, bằng cả hai tay, bỏng rát, chạy ra mép sàn, quẳng xuống.
Xuống cái chum nước dưới chân cầu thang.
Một tiếng xèo. Khói trắng phụt lên. Đoạn tắt.
Đứa bé ném thêm bó thứ hai. Bó thứ ba. Hai bàn tay phồng rộp, nó vẫn chạy đi chạy lại giữa bàn thờ và mép sàn. Xôm ngồi sững sờ, nhìn con mình ném hương của ông miếu xuống chum nước như người ta ném rác. Trạng Quỳnh nhớ ra. Năm ngoái, đứa bé này bốc trúng thăm. Một đứa ở đợ tên Cốm đã lên thay nó.
Bó hương cuối cùng rơi xuống chum.
Cả Bản Khê tối om.
Bàn tay co quắp rút ra khỏi bàn thờ. Con mắt còn lại của nó quay đi. Lần này, không phải về phía bàn thờ.
Về phía đứa bé.
Dưới chân cầu thang, người tiều phu đã chống búa đứng dậy. Y lao lên lần nữa, chắn giữa bàn tay ấy và đứa bé. Không giơ được búa quá đầu, y bổ ngắn, từng nhát một, vào bàn tay kia đang vươn tới.
Trạng Quỳnh túm lấy tay trưởng bản.
– Ở đây, thêm hai người, là thêm hai hơi ấm cho nó. – Y nói. – Về đường lát đá. Người trên kia, sẽ xuống ở đó.
* * *
Lạc Thiên xuống tới chân dốc, đúng chỗ giờ Mùi hắn đã nói sẽ đứng, thì gặp hai người.
Dã Tượng đỡ hắn một bên nách, bằng cánh tay phải. Thạch Sanh không ở đây. Qua hàng rào cây gai đổ rạp, hắn thấy một vệt dài trên mặt đất, một vệt sương trắng dẫn xuyên qua bản, về phía cổng. Cuối vệt ấy, ở nhà Xôm, có tiếng đứa trẻ khóc, và tiếng búa, từng tiếng ngắn, không dứt. Người tiều phu còn đứng.
Trạng Quỳnh chạy tới trước. Sau lưng y, trưởng bản thở hồng hộc, lưng còng, gậy chống lạch cạch trên đá.
– Cả bản tắt rồi. – Trạng Quỳnh nói, khẽ, nhanh, như đọc một dòng sổ. – Nhà cuối cùng là nhà Xôm. Con trai út nhà ấy tự tay tắt. Giờ, nó đang ở trước mặt đứa bé.
Ông già nhìn đứa cháu lão buôn. Nhìn cái cổ sưng vù. Dưới ánh sao, nhìn chiếc vòng bạc của chính mình, bẹp dẹt, méo xệch trên cổ ấy.
Ông không hỏi.
Lạc Thiên không có thời gian để nói nhiều. Dây gần như không còn. Không còn sợi dày nào dưới bản. Chỉ còn một sợi mảnh như sợi tóc, sợi của cả châu Tây Lĩnh chảy về từ những bản xa, mờ mịt. Nhưng nó vẫn chạy hai chiều.
– Trưởng bản. – Hắn nói, tiếng khàn đặc. – Gõ mõ. Ba tiếng.
Ông già nhìn hắn.
Ông hiểu. Ba tiếng mõ tre, là lệ. Là tiếng nói với ông miếu: lễ đã tới cửa miếu. Tám năm, ông gõ tám lần. Chạng vạng nay, lần thứ chín. Chín lần, con thú dưới lòng núi nghe tiếng mõ ấy thì biết có một thứ ấm đang ngồi đợi nó.
Lần thứ mười, ông gõ để gọi nó ra khỏi người của mình.
Ông tháo chiếc mõ tre bên hông. Tay ông không run.
Ba tiếng. Khô. Đanh. Vang khắp thung lũng.
Cùng lúc ấy, Lạc Thiên nhắm mắt, lặng người.
Lần cuối. Hắn lần theo sợi dây mảnh như sợi tóc ấy, lâu, cố ý, không giấu. Hắn để hơi ấm trong người chảy ngược theo dây, như lúc giữa khoang xương. Cái lễ nó chưa ăn được đang đứng ở chân núi. Cái lễ đã hai lần tự tìm vào nhà nó.
Ở nhà Xôm, tiếng khóc của đứa trẻ vẫn còn.
Đoạn một tiếng vảy cọ vào đá. Chậm. Nặng.
Nó quay đầu.
Bên cạnh hắn, Trạng Quỳnh không nói gì. Y chỉ rút cây quạt giắt ở thắt lưng ra, gõ cán quạt lên mu bàn tay mình ba cái. Trước mặt trưởng bản, y không gọi hai chữ kia.
* * *
Lạc Thiên đi lùi lên con đường lát đá.
Dã Tượng đỡ một bên. Mỗi bậc đá, hắn phải dừng lại, thở. Mỗi hơi thở, hai cái xương sườn rạn nghiến vào nhau.
Con thú theo sau.
Nó không còn trườn nhanh như lúc xuống. Nó lê. Một mắt cắm cán tên của Đàm Thạch, nhắm nghiền. Bàn tay trúng độc co quắp trước ngực. Ba vết búa ở thắt lưng bốc khói, rỉ máu đen xuống từng bậc đá. Bàn tay kia bốc khói ở mấy vết búa ngắn. Bảy cán tên của bảy cây nỏ ở cửa hang cắm lởm chởm trên thân, không cái nào bật ra. Và nó đói. Đói, mà nó không vồ. Tám năm, cái lễ của nó bao giờ cũng ngồi trong miếu, trước bệ đá. Nó đợi cái lễ về chỗ. Sương muối trôi theo nó, lên dốc.
Sau nó một quãng, Thạch Sanh đi theo, tay cầm búa, lưng khom, thở dài và đều. Người tiều phu đang lấy hơi.
Trên hai gờ vách hai bên cửa miếu, sáu cái bóng đã nằm áp bụng xuống đá. Đợi nắng.
Tới sáng, có nắng.
Dưới chân núi, cả Bản Khê mở cửa.
Sáu chục khuôn cửa, sáu chục nhóm người đứng trên đầu cầu thang, như lúc chạng vạng. Nhưng lần này, không ai đóng cửa. Họ đứng nhìn đứa cháu lão buôn thuốc, cổ đeo chiếc vòng bạc của trưởng bản, đi lùi lên con đường lát đá, dắt ông miếu của họ lên núi.
Ở đầu bản, lão thợ rèn đứng trên sàn, hai tay đen bồ hóng buông thõng. Ở một nhà khác, người đàn bà ôm chiếc vòng bạc xỉn đen trong ngực, nhìn theo, môi mấp máy một cái tên. Ở cửa nhà trưởng bản, Ẻn đứng cạnh mẹ, nắm chặt tay mẹ, không khóc.
Tới sân miếu, Lạc Thiên buông tay Dã Tượng.
Hắn bước qua ngưỡng cửa, đi tới trước bệ đá. Ngồi xuống. Lưng quay về phía kẽ đá. Hai tay úp lên đầu gối.
Phía Đông, sau dãy đồi, trời hửng.