Quá nửa đêm, người canh vách Tây chạy xuống gõ cửa gian hắn ngủ.
Gã là một trong hai người ngồi cao hơn chỗ cũ, cái chỗ hắn bảo đặt thêm từ sau hôm người lạ chết dưới vách. Gã thở không ra hơi, nói đứt từng chữ. Dưới bản có lửa. Trên lối mòn có người. Nhiều. Đang đi ngược lên, không đuốc. Lúc chúng xuống, trên vách không ai thấy; chúng không đi lối mòn mà đi đâu đó cao hơn. Hai người canh dưới đã bắn. Gã chạy xuống báo.
Hắn khoác áo, đi ra. Trời không trăng. Mảnh trăng non đã lặn từ cuối canh một. Gió bấc thổi suốt ngày, tắt từ chiều, giờ cả Ải lặng như dưới đáy giếng. Lão trấn thủ đã dậy, đứng ở đầu dãy trại, áo chưa cài, tay cầm đuốc.
Hắn không lên nóc ngay. Hắn rẽ vào gian đá sát vách Đông.
Cái Trống nằm trên bệ gỗ, tối. Ngọn đèn nhỏ cạnh bệ cháy leo lét. Gian đá lạnh, thoảng mùi đá ẩm lẫn mùi nhang cũ. Hắn áp bàn tay lên mặt Trống. Các sợi chạy lên từ dưới bản, ấm nhất, gần nhất, nằm dưới tay hắn như mấy đêm nay. Sợi từ kinh, xa nhất, mảnh hơn đêm qua. Hắn lần tới sợi ấm nhất, sợi từ cái đền trong bản.
Sợi ấy nóng lên một nhịp, như than bị thổi, rồi tắt.
Không đứt. Tắt. Như người ta úp một cái nồi lên ngọn đèn.
Hắn rút tay về. Hắn đi ra, lên nóc.
* * *
Trên nóc, người khổng lồ đã đứng ở mép phía Nam, ngó xuống.
Từ đây, hắn thấy cả bản. Dưới chân dốc, giữa những nóc nhà tối đen, có một đốm lửa lớn, đỏ rực, bốc thẳng lên trong đêm lặng gió. Lửa sáng tới mức hắn thấy được mấy chấm người chạy quanh, thấy được sườn đồi trọc phía sau ánh lên màu đồng. Tiếng chó sủa vọng lên, nhỏ, xa. Tiếng người hô.
Hắn quay sang phía Tây.
Trên mép vách Tây, hai đốm đuốc đang chạy dọc mép đá, ngược về phía Bắc. Người canh vách đuổi theo cái gì đó đang đi ngược lối mòn, lên lại. Hắn nghe tiếng đá lở, xa, rào rào. Một tiếng kêu, ngắn, không phải tiếng người bên này.
– Bẩm bệ hạ, chúng lên lại. – Người khổng lồ nói. – Đốt bản rồi lên lại. Lối mòn đổ ra chân vách phía ngoài tường.
Hắn hiểu. Chúng không ở lại dưới bản. Chúng không vào Ải. Chúng đi một vòng: xuống bằng một đường trên cao, đốt, ngược lối mòn lên, ra lại phía Bắc. Phía ngoài tường.
Hắn bảo lão trấn thủ cho mười mấy lính xuống bản ngay, xem người bản có ai bị gì không, rồi đi tới mép phía Bắc của nóc.
Đồng trống tối. Lửa trại bên kia vẫn sáng từng cụm, xa. Dưới chân tường, sát mặt đá, là bóng tối đặc, bóng tối mà đuốc trên nóc không soi thẳng xuống được. Hắn chỉ nghe. Có tiếng chân. Nhẹ, nhanh, nhiều, men theo chân tường từ phía vách Tây lại, về phía vòm.
Người khổng lồ đã thấy trước hắn. Y cúi xuống, nhấc lên một khối đá hộc trong đống đá chất sẵn ở mép nóc.
Lửa dưới bản chưa tắt hẳn thì ngay dưới vòm cổng, cái đền gỗ của người bản bén lửa.
* * *
Lửa bắt từ một góc mái phên. Một đốm. Nó đỏ lên, liếm dọc mép phên khô, nhanh tới mức hắn chưa kịp cất tiếng thì cả một mặt mái đã sáng. Trong ánh lửa ấy, hắn thấy chúng: mấy người đội nón cúi sát đất quanh cái đền, có kẻ đang nhét bùi nhùi vào chân cột, có kẻ ôm mấy khúc thang gãy nằm quanh đó chất vào trong đền.
Người khổng lồ ném khối đá thứ nhất.
Khối đá rơi xuống chân vòm, cách cái đền mấy bước, đập vỡ một mảng đất. Mấy cái nón tản ra. Y ném khối thứ hai, thứ ba. Một cái nón không kịp tản. Hắn không ngó chỗ ấy lâu.
Lính trên nóc đã giương nỏ. Họ bắn xuống, mà chúng đã lùi sát vào chân tường, vào khoảng tối dưới vòm, chỗ tên chỉ cắm được vào đất.
Cái đền cháy to. Mái phên, vách ván, bốn cây cột làm từ mấy cây thang bên kia bỏ lại mùa thu, khô như bùi nhùi, cháy rần rật. Lửa lên tới ngang tầm trán cổng. Hơi nóng phả lên nóc. Hắn thấy mặt đá trước mặt mình hồng lên.
Người khổng lồ quay lại. Mặt y đỏ rực trong ánh lửa.
– Bẩm bệ hạ, mạt tướng xuống cửa nhỏ. – Lý Ông Trọng nói.
Hắn ngó y.
Hắn biết y xin gì. Cái đền ấy là chỗ người bản thắp cho y. Người bản gọi y là ông khổng lồ nhà mình. Cái đền nhỏ ấy, dựng bằng gỗ thang, đứng ngay trước mặt tường qua mấy trận đánh mà không ai đụng tới, giờ đang cháy cách chân y mấy chục thước, mà y đứng ở trên này.
Hắn cũng biết cửa nhỏ là gì. Mùa thu, trong gian trại cạnh cổng, chính người đang đứng trước mặt hắn đã nói với hắn điều ấy: cái cửa ấy mà mở trong đêm, thì cả bức tường yếu đi theo nó.
Dưới vòm, chúng còn ở đó. Bao nhiêu, hắn chưa rõ. Phía sau chúng, trại bên kia. Hắn không biết trại bên kia đang chờ gì.
– Cửa nhỏ không mở. Để nó cháy. – Hắn nói.
Người khổng lồ không cãi. Y đứng yên một hơi thở, hai bàn tay to nắm lại rồi mở ra. Y quay đi, nhấc thêm một khối đá, ném xuống chân vòm. Lần này y ném không nhắm. Y ném như người ta đấm vào vách.
Dưới chân bậc, người áo nâu đã đứng sẵn cạnh cửa nhỏ, với mấy người áo chàm, giáo trong tay. Không ai bảo ông xuống đó. Ông tự xuống. Hắn ngó xuống, gặp mắt ông. Hắn lắc đầu. Ông gật, không rời chỗ, cũng không chạm tay vào then cửa. Lão tướng thì đứng trên mặt tường phía Tây, đầu quay về phía vách, chỗ hai đốm đuốc giờ đã dừng.
Hắn quay lại với đống lửa. Cái đền ấy, người ba xóm làm mấy đêm liền, xong hồi tháng Mười. Đêm ba mươi Tết họ kéo nhau ra đó hát, khuya mới về. Đêm hai mươi hai tháng trước, khi bên kia đã qua đèo, họ còn xin ra đó thắp, người khổng lồ cho. Mười ngày đánh, thang đổ quanh nó, tên cắm quanh nó, nó vẫn đứng. Người đánh trận không đụng tới nó. Đêm nay, người không đánh trận tới đốt nó.
* * *
Hắn đi tới mép nóc phía Bắc, ngó ra trại bên kia.
Lửa trại động. Hắn thấy những bó đuốc đi lại giữa các dãy lều, nhiều hơn mọi đêm, nhanh hơn. Một hồi sừng trầm, ngắn, vọng lên. Hắn đợi. Đợi thang. Đợi tiếng chân ngựa, tiếng hô.
Không có gì. Đuốc bên kia đi lại một hồi, rồi đứng, rồi thưa dần. Không ai ra khỏi trại.
Kẻ cầm quân bên kia hẳn đã thấy lửa. Không ra.
Hắn nghĩ: hoặc người ấy không biết toán này đi. Hoặc biết mà không nhận. Hắn để đó.
Sau lưng hắn, cái đền gỗ sập.
Hắn nghe nó sập trước khi quay lại. Một tiếng răng rắc dài, tiếng phên đổ, tiếng than bắn. Mái đền sụm xuống, đè lên cái vò cát bên trong, tàn lửa tung lên ngang mặt nóc, đỏ, lấp lánh, rồi rơi xuống chân tường.
Ngay lúc ấy, trước mắt hắn, chữ hiện ra.
【Nơi thờ phía Bắc bị đốt: Quốc Vận −3.】
【Quốc Vận: Thịnh (15 → 12/100)】
Hắn đọc một lần. Hai dòng ấy đứng giữa hắn và đống lửa, sáng, phẳng, như viết lên không khí, rồi tan.
Hắn không nói gì. Quanh hắn, chẳng ai thấy gì. Người khổng lồ đang đứng sát mép nóc, ngó đống than. Lính trên nóc đang ngó xuống. Lão già làm nỏ vừa lên tới đầu bậc, thở dốc, tay vịn tường, cũng đang ngó xuống.
Hắn đã thấy dòng như thế một lần, năm ngoái, đêm gian thờ ở chợ Đông cháy. Lần ấy hắn ngồi trong ngôi miếu ở Bản Khê, xa kinh, xa Trống, chỉ có chữ. Lần này hắn đứng ngay trên đầu đống lửa.
* * *
Lửa tàn dần. Dưới chân vòm, chỗ cái đền đã đứng, giờ là một đống than đỏ, thở phập phồng dưới lớp tro.
Hắn ngẩng lên, ngó trán cổng. Hắn phải nhoài người ra mép nóc mới thấy được mặt đá phía dưới. Hình người khổng lồ cầm giáo khắc trên trán cổng vẫn còn. Lửa đã liếm lên tới đó, mà đá không cháy. Chỉ những nét khắc bị ám khói, đen lại, đậm hơn, như có ai cầm than tô lại từng nét.
Người khổng lồ thật đứng ngay trên hình ấy, ngó xuống.
Hắn thấy y khác.
Y vẫn to thế. Vẫn đứng thế. Mà hai vai y trĩu xuống, như vừa đặt lên đó một gánh không ai thấy. Lúc y cúi xuống nhặt một khối đá nữa, rồi thôi không ném, rồi đứng dậy, y phải chống cán thương xuống mặt nóc mới đứng thẳng lên được. Tay y chậm. Chậm nửa nhịp. Hắn thấy cái nửa nhịp ấy.
Hắn không nói gì với y. Không có gì để nói.
Ngoài kia, trong bóng tối dưới chân tường phía Tây, mấy dáng người đã rời khỏi vòm, chạy dọc chân tường, rồi băng ra đồng trống. Không về phía trại. Về phía đèo, phía Tây Bắc. Lính trên nóc bắn theo mấy mũi. Bóng tối nuốt họ.
Hắn đếm không được. Ít hơn lúc tới.
* * *
Gần sáng, hắn ngồi xuống ở góc nóc, lưng tựa tường.
Người tiều phu mang lên cho hắn một bát nước. Hắn uống. Gã ngồi xuống cạnh, không hỏi gì, tay đặt lên cái túi da nhỏ buộc ở thắt lưng.
Hắn ngó cái túi. Túi sáp lấy từ người chết dưới vách Tây. Hắn nghĩ tới cái nón vỡ đặt trên nấm đất ở chân đồi trọc. Tới mấy cái nón vành rộng đêm nay cúi quanh cái đền. Cùng một bọn. Người chết dưới vách đêm hai mươi sáu không phải đi một mình. Hắn chỉ nghĩ tới chừng ấy.
Hắn nghĩ tới đường núi phía Tây, xa hơn nữa. Hôm mùng ba, tin từ kinh chuyển lên: người đàn bà cầm quân ở Vạn Sơn đã quyết giữ khe dưới đèo giữa. Một câu. Từ hôm ấy tới nay không có tin nào nữa. Hắn không biết khe ấy còn hay mất.
Hắn đặt tay lên mặt đá nóc cổng. Đá lạnh. Hắn không cảm được gì từ đá. Phải xuống tới gian đá, đặt tay lên Trống, mới cảm được. Hắn không xuống. Hắn biết dưới tay mình sẽ có gì: một sợi đã tắt dưới bản, một sợi đã tắt dưới vòm. Và sợi từ kinh, mảnh đi từ chập tối, mà hắn không biết vì sao.
Lão già làm nỏ ngồi ở góc bên kia, cạnh cây nỏ bọc vải, ngó hắn một lúc rồi nói một câu: đêm nay chúng không đánh cổng, chúng đánh vào chỗ người ta thắp. Lão nói xong thì nhắm mắt.
Lúc trời ngả xám, một trong bốn người canh vách Tây xuống tới, quỳ ở đầu bậc nóc. Gã kể: bọn đội nón đi ngược lối mòn trong đêm, không đuốc, mà bước nào cũng chắc, như đã đi đường ấy nhiều lần. Mấy người còn trên vách bắn xuống. Có mấy kẻ trượt khỏi gờ, rơi xuống chỗ tối. Bao nhiêu, gã không đếm được. Bên này không ai bị gì. Bọn còn lại ra tới chân vách phía ngoài tường trước khi đuốc đuổi kịp.
Hắn bảo gã về chỗ, ăn, ngủ, chiều lại lên. Gã cúi đầu, đi. Hắn thấy hai bàn tay gã còn run.
* * *
Rạng sáng, trời trong. Phía Đông, sau vách, trời trắng dần.
Dưới dốc phía Nam, có người đang lên. Một người. Hắn thấy từ trên nóc: một cái dáng nhỏ, còng, gùi trên lưng, chống gậy, đi chậm, chậm mà không dừng. Lính gác cửa phía Nam ra đón. Một lúc, cái dáng ấy đã đi vào trong sân.
Hắn xuống nóc.
Bà già đứng trong sân, gần chân tường mặt trong cổng, sát mép vòm phía sân. Bà đang hỏi một người lính Ải cũ cái gì đó bằng tiếng bản. Người lính ngoái lên, thấy hắn, rồi nói với bà. Bà quay lại, thấy hắn thì cúi đầu.
Hắn nhận ra bà. Người mẹ có con khắc tên trên nóc cổng; hôm hắn tới, bà đã cúi đầu đáp cái gật của hắn ở đầu bản.
Bà nói một câu, giọng khàn. Người lính dịch: đền dưới bản cháy đêm qua. Bà lên đây thắp. Bà nghe nói đền ngoài cổng cũng cháy rồi.
Hắn gật.
Hắn muốn nói với bà một câu. Rằng đêm qua hắn đứng ngay trên này, mà bảo người ta để nó cháy. Hắn không nói. Câu ấy không giúp gì bà. Câu ấy chỉ giúp hắn, mà hắn không cần được giúp.
Bà ngó quanh. Ngó cái vòm, ngó hai cánh cổng đóng chặt, ngó lên nóc, chỗ người khổng lồ đang đứng. Bà không ra ngoài được. Đền ngoài kia đã thành than. Bà quỳ xuống trước chân tường mặt trong, ngay chỗ mùa thu bà vẫn cắm nhang, chỗ những kẽ đá còn mấy chân nhang cũ đen sì, đối lưng với hình khắc trên trán cổng phía ngoài.
Người lính Ải cũ quỳ xuống cạnh bà. Mấy người lính khác đi tới, rồi thêm mấy người nữa. Lính Ải, lính dưới xuôi, mấy người áo chàm. Chẳng ai phải gọi. Bà gỡ bó nhang khỏi gùi, chia ra. Người lính Ải cũ mồi lửa.
Khói nhang bốc lên, mỏng, xanh. Sáng nay không có gió. Khói lên tới mặt đá dưới vòm thì tỏa ra, bám vào đá, men theo vòm sang phía bên kia, nơi đống than đã nguội. Mấy người áo chàm quỳ hàng sau ngó theo làn khói ấy. Thắp cho ai, họ chẳng rõ. Mà họ quỳ.
Hắn đứng sau họ, không quỳ.
Trên nóc, người khổng lồ đã quay lại, ngó xuống chỗ những người đang quỳ.
Bà già cắm xong nén nhang thứ nhất vào kẽ đá chân tường, thì bên kia tường, tù và thổi.