Sáng hai mươi tám, Lạc Thiên tỉnh lại vào giờ Tỵ.
Việc đầu tiên hắn cảm thấy là đau. Một vệt đau chạy chéo từ vai trái xuống giữa ngực, như có ai đặt một thanh sắt nung lên đó rồi quên nhấc ra. Việc thứ hai, là mùi trầm và mùi đồng xanh quen thuộc. Hắn đang nằm trên chiếc chiếu cói trong gian nhỏ cạnh Thái Miếu, nơi hắn vẫn ngủ suốt một tháng nay.
Trạng Quỳnh ngồi bên cạnh, cuốn sổ đặt trên đầu gối, mắt thâm quầng.
– Mạnh Lão Tam? – Lạc Thiên hỏi. Giọng hắn khàn tới mức chính hắn cũng không nhận ra.
Trạng Quỳnh lắc đầu.
Lạc Thiên nhắm mắt lại. Hắn biết rồi. Đêm qua, cái thân thể nặng trĩu đè ngang trên người hắn đã lạnh dần, từng chút một, trước khi bóng tối kéo hắn đi. Hắn chỉ muốn nghe người khác nói ra.
– Thái y nói, – Trạng Quỳnh chậm rãi kể, – nhát đao ấy nếu không qua người lão trước, đã chẻ đôi điện hạ. Qua người lão rồi, vẫn còn sâu tới xương.
Một hồi lâu, Lạc Thiên mới mở mắt.
– Giặc đâu?
– Rút rồi.
Lạc Thiên chống tay định ngồi dậy. Vết thương trên ngực như bị xé toạc, hắn nghiến răng, mồ hôi túa ra trên trán.
– Điện hạ nằm yên. – Trạng Quỳnh ấn vai hắn xuống. – Tại hạ nói, điện hạ nghe. Canh năm, đuốc trong đại doanh bắt đầu di chuyển về phía Bắc. Tới giờ Thìn, đại doanh trống không. Vũ tướng quân dẫn hai trăm người ra xem. Lều bỏ lại hơn phân nửa, xe gãy mấy chục chiếc, ngựa chết nằm la liệt dọc bờ hào. Trong mấy lều bệnh, còn chừng bốn chục tên lính ốm không đi nổi. Trong một chiếc xe muối lật nghiêng, lôi ra được một lão già đang trốn, là Khang Lục.
– Thạch Bá Khôn?
– Hậu quân của hắn đi dọc bờ sông, qua bãi Lô Hoa lúc sáng sớm. Vũ tướng quân cho người bám theo, tới giờ này còn chưa về.
Lạc Thiên im lặng.
Hắn nghĩ tới người trên lưng ngựa ô, tới câu ngươi, ta không hứa. Một viên tướng như thế, không rút vì sợ. Chỉ rút khi đã tính xong: ở lại, mất nhiều hơn được.
– Còn một chuyện. – Lạc Thiên hạ giọng. – Đêm qua, lúc trống kêu, có thứ gì đó nhìn ta.
Nụ cười thường trực trên mặt Trạng Quỳnh không còn.
– Thứ gì?
– Không biết. Từ phương Bắc tới. Lạnh. Nó lần theo tiếng trống, nhìn ta rất lâu, như muốn nhớ mặt ta.
Trạng Quỳnh im lặng hồi lâu.
– Thạch Bá Khôn đào hầm thẳng tới bệ trống. – Cuối cùng y nói. – Một võ tướng, đánh thành không lấy thành, lại đi lấy một cái trống. Tại hạ vẫn nghĩ, kẻ thật sự muốn cái trống không phải hắn, mà là kẻ đứng sau hắn, ở phương Bắc. Trống nằm trong tay ai, kẻ ấy chỉ có thể đoán qua lời Lạc Hạo. Đoán là một chuyện. Tận mắt nhìn thấy, là chuyện khác. – Y gấp cuốn sổ lại. – Đêm qua, hắn thấy rồi.
* * *
Giờ Ngọ, Lạc Thiên vẫn lên vọng lâu cửa Bắc.
Trạng Quỳnh cản không được. Thái y quỳ xuống can, cũng không được. Cuối cùng là Sẹo, không nói một lời, khom lưng cõng hắn lên từng bậc đá. Hai ngón tay trái của Sẹo còn nẹp tre, ngực quấn vải chặt cứng, mỗi bước chân lại khẽ rít lên một tiếng qua kẽ răng.
– Ngươi gãy mấy chiếc xương sườn? – Lạc Thiên hỏi trên lưng y.
– Ba chiếc. – Sẹo đáp.
– Hương Hỏa còn ba trăm năm mươi. Chữa cho ngươi, năm mươi là đủ.
– Thuộc hạ tự lành được. – Sẹo nói, không dừng bước. – Để dành cho người không tự lành được.
Lạc Thiên không nói gì nữa.
Phan Trung đã đứng trên vọng lâu từ bao giờ. Vai trái lão băng lại dày cộm, sắc mặt đỏ bừng vì cơn sốt quay trở lại, nhưng lão vẫn đứng thẳng, tay tì lên lan can đá, mắt nhìn sang bên kia hào.
Bên kia hào, đại doanh Đại Hạo trống không.
Những dãy lều rách rưới đứng lặng trong nắng trưa. Mấy lá cờ đen bị bỏ lại, rũ xuống trên cột. Khói từ những đống lửa tàn còn bốc lên lác đác, mảnh như sợi chỉ. Không có tiếng trống. Không có tiếng búa rìu. Không có bóng người qua lại. Chỉ có mấy con quạ đen sà xuống, rồi lại vỗ cánh bay lên.
Gần hai tháng nay, mỗi sáng mở mắt, người trong thành đều nhìn thấy đại doanh ấy. Nhìn tới mức nó thành một phần của trời đất, như dòng sông, như rặng núi. Giờ nó chỉ còn là một bãi đất bỏ hoang.
Lạc Thiên đứng nhìn rất lâu, mà không cảm thấy vui mừng. Chỉ thấy trống rỗng, như người phu vừa trút xuống gánh nặng đã oằn vai suốt mấy chục ngày, đứng thẳng lưng lên mà không biết đôi tay nên để vào đâu.
– Điện hạ. – Phan Trung khẽ nói, mắt vẫn nhìn ra xa. – Đêm qua, trong mười hơi thở ấy, lão thần nhìn thấy một thứ.
– Tướng quân thấy gì?
Lão tướng im lặng một lúc.
– Thấy một cánh cửa. – Lão nói. – Lão thần đứng trước nó hai mươi năm. Đêm qua, nó hé ra một chút.
Đúng lúc ấy, xa xa trên con đường dọc bờ sông, một con ngựa phi nước đại trở về. Người trên lưng ngựa là lính trinh sát Vũ Thành phái đi từ sáng, bụi bám đầy mặt.
– Bẩm! Hậu quân Đại Hạo đã qua khỏi khúc quanh phía trên bãi Lô Hoa, theo quan đạo lên phía Bắc, không quay đầu lại!
Hàng chữ sáng hiện lên trước mắt Lạc Thiên.
【Đinh! Quân địch rút khỏi kinh kỳ. Kinh thành Thiên Trường – giải vây.】
【Giữ vững kinh đô, bức lui đại quân vây thành: Quốc Vận +20.】
【Đốt lương thảo, phá thế vây của địch: Quốc Vận +10.】
【Quốc Vận: Nguy Vong (17 → 47/100)】
Bốn mươi bảy.
Từ chín điểm hôm tiên đế băng hà, tới bốn mươi bảy. Hắn đã đổi con số ấy bằng bao nhiêu mạng người, cuốn sổ trên tay Trạng Quỳnh ghi rõ từng dòng.
* * *
Chiều hôm ấy, Trạng Quỳnh mở cuốn sổ ra, đọc từng con số một.
Đêm hai mươi bảy, hai trăm chín mươi sáu người không trở về. Một trăm hai mươi lăm binh sĩ giữ thành. Một trăm bảy mươi mốt nghĩa binh, phần lớn ngã xuống trước bức tường khiên giữa đại doanh và trên con đường rút về cầu kéo. Bị thương hơn bốn trăm.
Tính từ đêm hai mươi lăm tháng Chạp tới giờ, binh sĩ, nghĩa binh, dân phu, người chết trên tường thành và ngoài thành, tổng cộng tám trăm bốn mươi hai người. Chưa tính những người chết đói, chết bệnh trong các dãy lều dưới chân tường.
Tới phần lính triệu hoán, Trạng Quỳnh chỉ đọc một cái tên: cung thủ Đỗ Cửu. Lạc Thiên gật đầu, trước mắt hiện lên một dòng chữ nhạt.
【Binh sĩ triệu hoán: hiện còn 49. Đã tiêu tán: 11.】
Anh linh có tên, không mất ai.
– Một trăm bảy mươi mốt nghĩa binh. – Lạc Thiên nhắc lại. – Là một trăm bảy mươi mốt nhà. Ghi tên từng nhà. Lời hứa trên cáo thị sáng hai mươi bảy, một chữ cũng không được bớt.
– Kho còn ba ngày. – Trạng Quỳnh khẽ nói.
– Còn ba ngày, thì ba ngày ấy, họ ăn trước.
Trạng Quỳnh nhìn hắn một lúc, rồi cúi đầu ghi vào sổ. Lạc Thiên không nói gì thêm. Trong căn phòng nhỏ, chỉ có tiếng gió lùa qua khe cửa.
Cuối cùng, là Cao Lỗ lên tiếng.
– Tám trăm bốn mươi hai. – Lão chống gậy, giọng cộc lốc như thường ngày. – Chủ công, lão phu từng giữ thành Cổ Loa. Lão phu biết giữ một tòa thành hơn một tháng trước ba vạn quân, chỉ mất tám trăm người, là thế nào.
Lão ngừng lại.
– Nhưng đừng để con số ấy nhỏ đi trong lòng chủ công. Ngày nào nó nhỏ đi, ngày ấy chủ công không còn đáng để người ta chết theo nữa.
Lạc Thiên cúi đầu.
– Ta nhớ.
* * *
Chập tối, Yết Kiêu từ bãi Lô Hoa trở về.
Mười người dân chài đêm qua theo y đốt thuyền, thả trôi theo dòng về tới cống ngầm lúc canh năm, về đủ cả, một người trúng tên sượt vai. Còn y, bị Thạch Bá Khôn thúc một khuỷu tay hất văng xuống hào, nửa người bầm tím, vậy mà mới tờ mờ sáng đã cùng Hà Tiểu Ngư chèo một chiếc thuyền nan ngược lên bãi Lô Hoa. Lúc ấy hậu quân Đại Hạo vừa đi qua.
– Hai mươi chiếc thuyền, cháy trụi, chìm cả dưới vũng. – Y báo. – Đống thóc thứ tư đêm qua tiểu nhân không kịp châm, giặc đi qua xúc sạch mang đi. Ba đống kia, chúng cào lấy chỗ thóc sém quanh chân đống, vét được mươi xe rồi đi. Lõi đống còn âm ỉ, bới sâu vào là bỏng tay, chúng không đợi được.
Y chìa ra một nắm thóc. Hạt đen sì, hạt vàng sém, lẫn lộn, bốc lên mùi khét.
– Lớp trên cùng cháy thành than, lõi còn âm ỉ. Nhưng thóc ngấm nồm, lửa ăn không tới đáy. Lớp dưới đáy, lớp sát mặt đất ẩm, chỉ sém vỏ. Đợi lửa tắt hẳn, xúc ra, sàng lại, giã lên vẫn nấu cháo được. Chỉ là khét.
– Được bao nhiêu? – Lạc Thiên hỏi.
– Tiểu nhân không biết tính. – Yết Kiêu gãi đầu. – Chỉ biết là nhiều hơn số giặc mang đi.
Trạng Quỳnh đã ngồi xuống bên án thư, bàn tính gảy lách cách.
– Kho còn ba ngày, đã tính cả phần các nhà nghĩa binh. – Y lẩm bẩm. – Thóc Lô Hoa, nếu vét được một nửa số còn lại, thêm chừng năm ngày cháo loãng. Ngựa chết dọc bờ hào, cộng cả mấy con giặc không kịp dắt theo, được hơn ba chục con. Sông không còn thuyền giặc, dân chài lại thả lưới được. – Y dừng tay. – Tính dè sẻn, cầm cự thêm mười ngày.
– Còn sau mười ngày? – Phan Trung hỏi.
Trạng Quỳnh nhún vai, nụ cười quen thuộc lại trở về trên môi, dù chỉ là cười khổ.
– Sau mười ngày, tính sau.
Lạc Thiên gật đầu.
– Sáng mai, gọi dân phu ra Lô Hoa, lửa tắt tới đâu xúc tới đó. Ai làm một ngày, thêm một bát cháo. Như cũ.
* * *
Khang Lục bị giải tới lúc lên đèn.
Lão già quỳ rạp giữa sân Thái Miếu, trán dập xuống nền gạch tới rướm máu, miệng lặp đi lặp lại một câu tha mạng. Binh sĩ đứng quanh, ai nấy mắt đỏ ngầu. Bán muối cho giặc. Bán tin cho giặc. Đêm hai mươi bảy, chính tin của lão đã kéo một nghìn người ra khỏi thành.
– Điện hạ, – Vũ Thành ôm quyền, giọng cứng rắn, – xin chém đầu thị chúng.
Lạc Thiên nhìn lão già đang run lẩy bẩy dưới chân mình.
Thạch Bá Khôn dùng lão để kéo quân giữ thành ra khỏi thành. Dùng xong, bỏ lại trong một chiếc xe muối lật nghiêng, như bỏ lại một chiếc lều rách.
– Khang Lục. – Hắn nói. – Muối của ngươi, lấy ở đâu?
Khang Lục ngẩng đầu, ngơ ngác.
– Bẩm… ở ruộng muối ven biển phía Đông, ba ngày đường…
– Muối trong kho, từ rằm đã phải chia từng nhúm. – Lạc Thiên nói. – Người ăn cháo nhạt lâu ngày, chân tay rã rời. Ngươi từng bán muối cho giặc. Từ hôm nay, đi mua muối về cho thành này. Tiền mua muối, lấy từ số bạc tịch thu trong phủ họ Trịnh. Vũ tướng quân cử hai người đi theo ngươi, không rời nửa bước.
Vũ Thành há miệng định nói, rồi lại thôi.
– Còn bốn chục lính bệnh trong lều giặc. – Trạng Quỳnh khẽ nhắc.
– Để họ ở lại trong đó, cấm vào thành. – Lạc Thiên nói. – Mỗi ngày đưa ra nước sôi và một bát cháo. Những người từng chăm tù binh bệnh trong ngục hôm trước ra chăm, đun nước, rắc vôi như đã làm. Ai sống được, thành hàng binh.
Trong sân vang lên tiếng xì xào.
– Điện hạ, – một binh sĩ đứng hàng sau không nhịn được, – đó là giặc…
– Mạnh Lão Tam, – Lạc Thiên nói, giọng không lớn, – cũng từng là giặc.
Cả sân lặng đi.
* * *
Đêm ấy, cửa Đông mở.
Lần đầu tiên từ khi thành bị vây, cửa Đông mở ra không phải để đánh ra, cũng không phải để lén lút lặn ra sông. Cầu kéo hạ xuống, xích sắt không còn quấn giẻ, kêu lạch cạch vang cả một góc thành.
Từng chiếc xe gỗ chở thi thể lăn qua cầu. Bãi đất trống ngoài cửa Đông đã đào sẵn những huyệt dài. Hơn một tháng nay, người chết trong thành chỉ có thể chôn vội trong vườn chùa, trong góc chợ. Giờ họ được ra khỏi thành, nằm xuống dưới bầu trời rộng.
Mạnh Lão Tam nằm trên chiếc xe cuối cùng, quấn trong một tấm chiếu cói mới. Những hàng binh từng ăn chung một nồi với lão đi theo sau xe, cúi đầu, không ai nói gì.
Lạc Thiên đứng ở đầu cầu, một tay tì lên vai Sẹo. Trạng Quỳnh đứng bên cạnh, mở cuốn sổ, cầm bút, viết một dòng dưới ánh đuốc.
Mạnh Tam. Người Đại Hạo. Nghĩa binh. Đêm hai mươi bảy tháng Giêng, đỡ đao cho giám quốc mà chết.
Y viết xong, đưa cho Lạc Thiên xem. Lạc Thiên nhìn dòng chữ ấy rất lâu, rồi gật đầu.
Hắn quay lại, định bảo Sẹo đỡ mình về. Rồi hắn khựng lại.
Sau lưng hắn, con đường từ cửa Đông dẫn vào trong thành, không biết từ lúc nào đã chật kín người.
Người già chống gậy. Đàn bà bế con. Những người đàn ông gầy trơ xương, bàn tay chai sạn. Có người cầm đuốc, có người cầm một nén nhang. Có người đứng trong bóng tối, chỉ thấy đôi mắt. Tin giặc rút đã lan khắp thành từ trưa. Người ta đã ra khỏi nhà, ra khỏi những dãy lều dưới chân tường, đứng dọc hai bên đường, nhìn những chiếc xe chở người chết lần lượt đi qua.
Không ai reo hò.
Không ai hô vạn tuế.
Một bà lão tóc bạc trắng đứng ở đầu đường, run run giơ tay chạm vào tấm chiếu phủ trên một chiếc xe vừa lăn qua. Rồi bà ngồi thụp xuống đất, bật khóc.
Như một con đê bị vỡ, tiếng khóc lan ra, từ đầu đường tới cuối đường, từ cửa Đông tới tận sân Cần Chính điện. Không phải tiếng khóc của người mất nhà, mất nước. Là tiếng khóc của những người đã nín thở suốt hơn một tháng, giờ mới dám thở ra.
Lạc Thiên đứng giữa tiếng khóc ấy, không động đậy.
Hắn không lau nước mắt. Hắn để mặc nó chảy.