Người dưới chân dốc vẫn giơ hai tay.
Nắng đã lên tới đỉnh đầu. Bóng người ấy co lại thành một vệt ngắn dưới chân, đen trên nền đá sáng. Hai bàn tay mở, ngón xòe, giơ cao khỏi đầu, không đổi tay, không tì lên đầu cho đỡ mỏi. Ở quãng giữa, hai người giữ ngựa vẫn ở nguyên chỗ cũ, con ngựa cúi xuống gặm mấy ngọn cỏ mọc trong kẽ đá.
Lời Phan Trung vừa nói hãy còn đó. Bắt người này lại, mai bên kia phải tới xin người.
Hắn hiểu vì sao lão tướng nói thế. Giữ được một người có chức, thì bên kia phải cúi xuống mà xin. Có điều, người này lên đây tay không, giữa ban ngày, trước mắt cả hai bên. Hôm nay trên tường giữ lại một người tay không, thì từ đêm nay, ai bên kia mò tới chân con dốc này cũng sẽ nghĩ tới chuyện ấy trước khi bước thêm. Mà đêm nào cửa nhỏ cũng mở, chỉ mở cho những người tay không.
Hắn quay sang gã trung niên, người vẫn ở mép tường từ sáng tới giờ.
– Bảo người ấy: mai giờ Ngọ, tướng quân bên ấy tự lên, không ai theo, tay không, tới sát chân cổng. Ta đứng trong cửa nhỏ. – Vua nói.
Gã trung niên nhắc lại khẽ trong miệng một lượt, từng đoạn, đúng chữ hắn nói. Xong gã mới cúi người ra ngoài mép tường mà nói xuống, nói to, chậm, ngắt ra từng khúc ngắn cho tiếng khỏi lẫn vào gió.
Người dưới kia nghe hết. Người ấy không đáp ngay. Người ấy nói lên một tràng ngắn, ngừng, lại nói thêm một tràng ngắn nữa, bàn tay phải gập dần từng ngón theo lời mình nói.
– Bẩm bệ hạ. Người ấy nói lại lời bệ hạ, hỏi xem nghe đã đúng chưa. – Gã trung niên nói. – Mai giờ Ngọ. Không ai theo. Tay không. Sát chân cổng. Người ấy hỏi thêm: người đứng trong cửa nhỏ là ai.
– Bảo là người cầm đầu cái Ải. – Hắn nói.
Gã nói xuống. Người dưới chân dốc nghe thêm một chốc. Đoạn người ấy quay lưng, đi xuống qua bãi đá, bước không nhanh, về chỗ hai người giữ ngựa. Tới nơi, ba người không ai trèo lên lưng ngựa. Họ dắt con ngựa đi bộ về phía lều lớn, người có chức đi trước, hai người kia đi cách sau mấy bước, dây cương thõng trong tay người đi giữa.
Lão tướng không nói thêm câu nào. Lão chống một bàn tay lên mép đá, ngó theo ba người ấy cho tới lúc khuất hẳn, rồi rút tay về, chùi lòng bàn tay vào vạt áo. Lão đi về phía bậc, xuống trước. Tiếng chân lão trên bậc đá xa dần, tới chân tường thì không nghe nữa.
Lý Ông Trọng vẫn ở sau hắn một bước, chỗ cũ.
– Bẩm bệ hạ. – Người trên nóc cổng nói. – Cổng giao cho mạt tướng. Người cầm đầu cái Ải là bệ hạ.
Hắn gật.
– Người ấy tới sát chân cổng, thì chỉ còn cách bệ hạ mấy bước. – Y nói. – Mai mạt tướng ở ngay sau lưng bệ hạ.
– Được. – Hắn nói.
Hắn ngó xuống bãi đá trước cổng, chỗ người kia vừa đi qua. Từ trên nóc, bãi đá chỉ là một khoảnh xám hẹp nằm giữa chân tường và chân con dốc. Mai, Thạch Bá Khôn sẽ đi hết quãng ấy, tới sát chân tường, ngay dưới chỗ hắn đang ở.
* * *
Chiều, trong gian trại cạnh cổng, Lê Mẫn đặt cuốn sổ đếm người lên án.
Gã đã đọc từ sáng, đầu người từng đêm, từ đêm hai mươi bảy tới đêm qua, cả thảy sáu mươi ba người. Chiều nay gã không đọc lại. Gã chỉ lật tới trang có dòng cuối, đặt ngón tay lên chỗ ấy.
– Bẩm bệ hạ. Đêm nay cửa nhỏ có mở không? – Gã hỏi. – Mai người bên ấy lên gặp dưới cổng. Đêm nay bên kia canh chặt hơn, hay lỏng ra, mạt tướng chưa rõ.
– Mở. – Hắn nói. – Ai tới thì mở cho người ấy vào, như mấy đêm trước.
Gã ghi một dòng ngắn dưới chỗ ngón tay. Nông Bách ngồi ở đầu án, hai tay đặt trên gối, gật một cái, không thêm lời. Đêm nào chốt cửa nhỏ cũng ở trong tay ông già.
Nguyễn Trãi ngồi ở góc án, cuốn sổ ngày mở trước mặt, bút để ngang trên trang giấy. Ông chưa viết gì vào ngày hôm nay, ngoài một dòng buổi sáng.
Hắn nghĩ tới Thạch Bá Khôn.
Mùa đông năm ngoái, dưới cửa Đông, người ấy đã chặn hắn lại khi hắn còn cách cầu kéo năm mươi bước. Bên hắn khi ấy còn bảy người. Người ấy ngồi trên lưng con ngựa ô, giáp sắt đen, tóc mai điểm bạc, nói với hắn bằng tiếng dưới này, chậm, không vội, từng câu một. Người ấy bảo hắn hạ kiếm, theo về trướng, sáng hôm sau ra đứng trước cửa Đông gọi người trong thành mở cửa, thì dân trong thành không ai phải chết. Hắn hỏi lại, còn hắn thì sao. Người ấy không đáp ngay. Tới lúc đáp, người ấy đáp thẳng: mạng hắn, người ấy không giữ. Không nói vòng, không nói cho êm tai.
Hắn không gọi mở cửa. Câu cuối người ấy nói với hắn trước khi vung đao, tới giờ hắn còn nhớ: người ấy tiếc, và người ấy sẽ làm theo lệnh.
Đêm ấy, người ấy bị người của hắn đâm một nhát vào hông trái, đúng chỗ hai mảnh giáp ghép lại. Hắn còn tỉnh lúc ấy, hắn thấy. Người ấy vẫn đứng được. Người ấy tự rút mũi sắt ra khỏi hông, quăng đi. Người như thế, nếu muốn, còn chém được. Người ấy không chém. Người ấy lui.
Vì sao người ấy lui, tới giờ hắn không biết chắc. Cái hắn biết chắc là đêm ấy, người ấy đã nói thẳng ra cái gì mình giữ, cái gì mình không giữ. Mai người ấy lên, hắn tin người ấy sẽ lên như người có chức đã nhắc lại từng khúc: không ai theo, tay không.
– Bẩm Bệ hạ. – Nguyễn Trãi nói. – Người ấy xin gặp vào lúc này, thần đoán là có việc phải nói ra trước khi quyết.
– Có thể. – Hắn nói.
Hắn không nói thêm việc ấy là việc gì. Ông chỉ cúi xuống viết thêm một dòng vào sổ ngày.
Phan Trung ngồi ở cuối án, từ lúc vào chưa mở miệng. Trời đã nắng từ hôm mùng một, mà lão vẫn ngồi lệch về một bên, vai trái hạ thấp hơn vai phải một chút.
– Bẩm bệ hạ. Mùa đông năm ngoái, lão phu đã đỡ đao người ấy. – Lão nói. – Mai lão phu xin ở trên nóc, ngay phía trên cửa nhỏ.
Hắn ngó lão. Bàn tay phải của lão đã đặt lên vai trái từ lúc nào, như người xoa chỗ cũ.
– Lão tướng ở trên nóc. – Hắn nói. – Nỏ hạ. Ai trên tường cũng không động tay khi ta chưa ra hiệu.
Lão cúi đầu.
Hắn để tay lên mép án.
– Tháng Ba, ta viết cho Ải này ba dòng chữ trên một tấm gỗ. – Hắn nói. – Dòng cuối là lệnh cho người trong cổng, lúc giặc tới. Ta viết thì ta phải giữ trước. Mai ta ở trong cửa nhỏ, không bước ra.
Lão tướng ngẩng lên, ngó sang ông già giữ Ải ở đầu án. Ông già gật, một lần, chậm, không giải thích gì với lão. Lão ngó ông già thêm một chốc, rồi lại cúi xuống, hai bàn tay úp lên gối.
Trong gian trại, không ai hỏi mai hắn sẽ nói gì với người ấy. Hắn cũng không nói. Gã gấp cuốn sổ đếm người lại, buộc dây. Ngoài cửa, bóng nắng đã ngả dài qua sân, phủ lên dãy chum dọc chân vách.
* * *
Đêm ấy hắn xuống chân tường mặt trong, tới chỗ cửa nhỏ.
Trăng non lặn từ sớm, sau mấy ngọn núi phía Tây, mảnh và thấp, chưa kịp soi tới sân. Dưới chân tường chỉ có hai bó đuốc cắm vào khe đá, cách cánh cửa một quãng, để người ngoài kia không thấy ánh lửa qua khe. Nông Bách ngồi trên một khúc gỗ sát cánh cửa, một tay đặt hờ lên chốt. Lý Ông Trọng ở sau cửa, hơi chếch, cây trường thương dựng bên mình. Hai lính Ải cũ ngồi xổm bên cạnh, chờ. Trên mép tường phía trên cửa, gã lính trẻ mắt tinh nằm áp bụng xuống đá.
Hắn lùi vào bóng tối dưới chân vách, đứng đó mà chờ, không tới gần.
Gần nửa đêm, trên tường có tiếng huýt khẽ đầu tiên. Ông già rút chốt. Việc sau đó mấy đêm nay đã thành lệ, mỗi lần một người. Hắn đứng trong bóng vách, nghe tiếng chốt rút ra, cài vào.
Cứ thế, tới canh tư. Có người vào được rồi còn quay lại ngó cánh cửa đã khép, ngó tới khi lính Ải chạm vai mới đi. Có một người ôm theo cái nồi đồng méo, khám xong, lính Ải trả cái nồi lại, người ấy ôm vào ngực, cúi rạp đầu, mãi mới đi.
Lúc trên tường không còn tiếng huýt nào nữa, cửa đã cài, hắn mới bước ra khỏi bóng vách, tới trước cửa nhỏ.
Bậc cửa là một phiến đá dài, kê ngang dưới khung gỗ, cao hơn mặt sân độ một gang tay. Đá kê từ hồi dựng cổng cuối tháng Ba, mặt còn nhám. Mép ngoài dính bùn khô từ hôm mưa, chỗ mấy đêm nay người bên kia bò tới, vấp vào. Hắn bước lên, đặt mũi giày vào sát mép trong phiến đá, đứng thử một hơi, rồi lùi lại. Mai hắn sẽ đứng ở đây, phía trong phiến đá. Giữa hắn với người kia chỉ có phiến đá này và mấy bước bãi đá.
Ông già đứng dậy, khom người.
– Bẩm bệ hạ. Đêm nay chín người. – Ông nói. – Mai, cửa mở hé hay mở hẳn?
– Mở hẳn. – Hắn nói.
Ông già không nói thêm, ngồi lại xuống khúc gỗ, tay đặt lên chốt như cũ, tuy cửa đã cài và trời đã gần sáng.
Sáng mùng ba, hắn lên nóc. Trại bên kia không dàn quân.
Bếp bên ấy lên khói như mấy hôm trước, mỏng, thưa. Lính ra suối múc nước, đi thành tốp nhỏ, về. Hàng gậy tre vẫn cắm nguyên trên đồng trống, cây nào ở chỗ cây ấy. Không có tiếng tù và nào. Ở cái gò có lá cờ lớn, không thấy người ra vào nhiều hơn mọi khi.
Người trên nóc cổng chọn mười người cầm nỏ, cho nằm dọc mép tường hai bên phía trên cửa nhỏ, nỏ lên dây, đặt nằm trên đá, không giơ. Y đi dọc một lượt, dặn từng người, cúi xuống ấn vai một người cho nằm thấp thêm.
Hắn để y đặt. Dưới cửa Đông, hai mũi tên người bên hắn bắn tới trước ngực người ấy thì gãy rơi, hắn đã thấy. Mười cây nỏ này, người ấy mà động tay thì không kịp làm gì. Hắn không nói điều ấy với y.
Gần giờ Ngọ, hắn xuống tới cửa nhỏ. Người trên nóc cổng đã ở đó trước, đứng lùi vào trong sân một bước, trường thương dựng thẳng bên mình. Gã trung niên mất nửa vành tai ở cạnh vách, cách cửa mấy bước. Ông già giữ Ải ngồi chỗ cũ, tay trên chốt.
Trên mép tường, một tiếng huýt dài, rồi tiếng gã lính trẻ mắt tinh nói vọng xuống, khẽ, gọn: ba người từ phía lều lớn, như hôm qua.
Hắn nghe tiếp. Hai người dừng ở quãng giữa, giữ ngựa. Một người đi lên. Trên đầu hắn, dọc mép tường, không một tiếng dây nỏ nào kéo căng.
Ông già rút chốt. Lần này ông không mở hé. Ông kéo cánh cửa vào sát vách cho mở hẳn, lần đầu từ khi có lệ cửa nhỏ, cả khung cửa lộ ra một khoảnh sáng trắng. Gió từ đồng trống lùa vào qua khung cửa, khô, còn hơi nắng của bãi đá.
Hắn bước vào trong khung cửa, dừng lại khi mũi giày vừa chạm mép trong của phiến đá. Sau lưng hắn có tiếng chân y dịch lên một chút, rồi im.
Qua khung cửa, hắn thấy bãi đá, chân con dốc, và người đang đi lên.
Thạch Bá Khôn đi bộ, một mình. Giáp sắt đen sờn ở hai vai, không đội mũ trụ, không đeo đao. Hai tay người ấy buông xuôi, bàn tay mở, không giơ lên như người hôm qua. Ở quãng giữa, sau lưng người ấy, một con ngựa ô đứng cạnh hai người giữ cương.
Người ấy đi không nhanh. Mỗi lần chân trái đặt xuống đá, vai bên trái hạ xuống một chút, chậm hơn bên phải một nhịp. Hắn thấy, và hắn biết chỗ ấy là chỗ nào. Hắn không quay lại nói với ai.
Người ấy qua bãi đá, tới sát chân cổng thì dừng, cách phiến đá dưới chân hắn mấy bước. Gần thế, hắn thấy được mặt. Da sạm, nếp nhăn chạy từ khóe mắt ra thái dương, sâu hơn hắn nhớ. Tóc mai bạc hơn năm ngoái, hay tại nắng trưa rọi thẳng, hắn không phân biệt được. Đôi mắt vẫn như năm ngoái, không vội, ngó thẳng vào hắn.
Hai hàng lông mày người ấy động một chút, rồi yên.
– Lạc Thiên. – Người ấy nói.
Tiếng dưới này, chậm, rõ, giọng hơi lơ lớ ở cuối chữ, như dưới cửa Đông. Gã trung niên ở cạnh vách không phải nói lại chữ nào.
– Thạch Bá Khôn. – Hắn nói.
Người ấy ngó xuống, chỗ mũi giày hắn dừng sau phiến đá, rồi ngó lên lại.
– Ngươi không bước ra. – Khôn nói.
– Cổng này có lệnh của ta. Giặc tới, không ai ra khỏi cổng. – Vua nói.
Người ấy không đáp ngay. Người ấy ngẩng cằm lên, mắt rời hắn, đi lên mặt đá, sang phía vòm cổng lớn, lên tới trán cổng thì dừng ở đó. Từ trong khung cửa, hắn không thấy được chỗ ấy. Hắn biết ở đó có gì. Hình khắc người cầm giáo, mặt quay về phía Bắc.
Người ấy ngó lên đó độ một hơi thở. Đoạn mắt người ấy hạ xuống, trở về chỗ hắn.
– Ta đánh nước ngươi, là vì lệnh. – Khôn nói.