Sáng hai mươi sáu, một con ngựa ướt đẫm mồ hôi dừng lại trước bến sau nhà họ Lương.
Người trên ngựa tụt xuống, chân khuỵu, phải vịn vào cọc buộc thuyền mới đứng được. Gã là người nhà họ Lã, ở kinh từ hôm chiếc thuyền buôn mang tờ hịch lên, ngày ngày ngồi quán nước đầu bến chung mà nghe ngóng. Gã phi ngựa hai ngày một đêm, đổi ngựa một lần ở nhà quen dọc đường.
Lạc Hạo ra tận bến. Lương Uyên theo sau, tấm áo bào cũ chưa kịp cài hết khuy.
– Bẩm điện hạ. – Gã kia quỳ xuống bậc đá ướt. – Rạng hai mươi tư, giữa sân Thái Miếu, có một con chim lớn từ trên trời sà xuống.
Gã kể, giọng còn hổn hển. Con chim to hơn cổng miếu. Nó sà xuống giữa lúc dân đang thắp nhang buổi sớm. Nó không bắt ai khác. Nó quặp công chúa, mang đi. Một người lính chết dưới chân tường. Ngói nóc Thái Miếu vỡ một hàng. Có người bắn trúng cánh nó, nó vẫn bay được, về phía Tây Nam.
– Trước khi đi, nó nói. – Gã kia nuốt khan. – Nó nói tiếng người, cả sân nghe. Người cầm trống. Tự lên mà lấy.
Lương Uyên khẽ kêu lên một tiếng, lùi lại nửa bước.
Lạc Hạo không động.
– Kinh thành thế nào?
– Bẩm, cả kinh nhốn nháo. Chợ Đông họp muộn, tan sớm. – Gã kia nói. – Người ta bàn nhỏ với nhau. Tờ hịch nói vua thờ thứ dưới đất. Sáng hôm ấy, có thứ từ trên trời xuống bắt người, ngay giữa sân miếu nhà vua. Có người nói, hịch nói trước rồi.
Trong ngực áo y, tấm lệnh bài xương ấm lên.
Ấm hơn sáng mười tám, lúc đám đông quỳ dưới cờ. Lần ấy nó chỉ ấm một đốm giữa ngực. Lần này nó ấm cả một vùng, như bếp than vừa có người thổi. Nỗi sợ của cả một kinh thành, qua miệng một gã chạy ngựa, vẫn tìm được tới đây.
Y đứng nghe cái ấm ấy lan ra, nhưng y không nghĩ tới nó.
Y nghĩ tới câu kia.
Người cầm trống.
Chiều mười chín, trong gian sau, y đã gọi nó đúng như thế, khi dặn hai người đeo dao ở lại cái hang dưới lòng đèo mà đợi. Lúc ấy trong gian chỉ có ba người. Không có Lương Uyên, không có người trẻ, không có ai khác.
Y chưa từng dạy con chim nói. Y không biết nó biết nói.
Người của Dực tiễn y ở cửa biển phương Bắc chỉ dặn: từ tháng Ba, người phương Bắc cho nó ăn đều bữa, qua rằm tháng Năm thì thôi, nó đói sẽ về Nam, tìm chỗ hương khói nặng nhất mà sà xuống. Chỗ hương khói nặng nhất, tờ giấy cuối tháng Tư đã nói. Nó sà xuống đúng người ấy, y không lạ.
Cái y không biết, là trong ba tháng nuôi nó, người phương Bắc đã dạy nó những gì.
Gáy y lạnh đi một nhịp, giữa buổi sáng cuối tháng Năm oi nồng.
Dực không nói với y chuyện con chim biết nói. Dực cũng không nói nó sẽ nói câu gì. Thế mà câu nó nói ra trước cả sân Thái Miếu, lại trùng đúng mấy chữ y dùng khi dặn hai người đeo dao trong một gian buồng đóng kín, cách kinh hai ngày ngựa.
Hoặc Dực đoán được y sẽ dặn gì. Hoặc người phương Bắc nghĩ cùng một cách với y, từ trước cả y.
Y không biết điều nào khiến y khó chịu hơn.
– Điện hạ. – Lương Uyên hỏi, giọng run. – Còn công chúa…
Lạc Hạo không đáp. Y nhìn ra mặt sông, nơi nắng sớm đang rải từng mảng vàng trên nước đục.
Lương Uyên không hỏi lại.
* * *
Rạng hai mươi bảy, người ngựa thứ hai về tới.
Lần này là người nhà họ Lương ở kinh, lão quản gia Toản cài lại từ hôm khóa cổng. Gã chưa xuống ngựa đã bẩm.
Rạng hai mươi lăm, vua ra khỏi kinh bằng cửa Tây. Mười hai người ngựa. Đi đầu là một gã tiều phu ôm búa trước ngực. Sau lưng vua có mười người áo nâu cầm giáo tre, ngồi ngựa vụng như người mới tập. Đoàn đi về hướng Tây Nam. Kinh thành giao cho lão tướng già họ Phan. Dân hai bên quan lộ đứng nhìn theo, không ai nói gì.
Lạc Hạo nghe xong, đứng im một lúc.
– Nó đi thật. – Y nói.
Y không cười. Y chỉ thấy một thứ gì đó giống như mệt.
Mười tám năm, đứa em út ấy chưa từng làm điều gì khiến y phải tính trước. Từ tháng Chạp tới giờ, nó làm toàn những điều y không tính nổi. Nó không chết dưới hầm. Nó trèo tận lên Bản Khê. Nó đứng giữa điện mà nói những câu một ông vua không nên nói. Lần này, y đã tính nó sẽ đi, và nó đã đi.
Y không vui như y tưởng.
– Gọi Lã khanh. – Y nói với người trẻ. – Hạ thuyền.
* * *
Giờ Thìn, bãi nhà họ Lã đông như ngày hội.
Hơn hai chục chiếc thuyền lớn nằm kê gỗ trên bãi, mũi chĩa xuống nước. Từ trước rằm tới giờ, chúng nằm đó, chèo, buồm, dây neo xếp sẵn bên mạn. Sáng nay, tá điền ba nhà kéo ra kín bãi. Mỗi chiếc thuyền mấy chục người kéo dây, mấy chục người lăn gỗ kê dưới bụng thuyền. Có người hò. Thuyền nhích, nhích, rồi trượt hẳn xuống, nước bắn lên trắng xóa.
Một buổi sáng, chiếc cuối cùng đã nằm dưới nước.
Gia binh ba nhà xuống thuyền. Gần nghìn người, nhưng người có đao chưa tới ba trăm. Số còn lại cầm gậy, cầm giáo tre vót nhọn, cầm cả chĩa đâm cá. Đám tá điền hôm mười tám còn quỳ dưới cờ, giờ đứng chen trên mạn thuyền, mặt hớn hở, như sắp đi ăn cỗ ở làng bên.
Trên mũi chiếc thuyền đầu, lá cờ nền vàng chữ đen đã được cắm lên, căng gió sông.
Lạc Hạo không xuống thuyền đầu. Y xuống chiếc thứ ba.
Lã Khiêm đứng ở mũi thuyền đầu, gầy, râu dê, tràng hạt trong tay. Nghiêm Thọ đứng chiếc thứ hai, áo gấm căng trên bụng, mồ hôi đẫm lưng. Hai lão ấy muốn đứng gần lá cờ. Y để họ đứng. Người đứng gần cờ nhất, là người được dân nhìn thấy trước nhất, cũng là người tên bay tới trước nhất.
Người cao áo kín cổ đứng sau lưng y, cách hai bước, hai tay giấu trong ống tay áo. Người có vết chàm dưới mắt đứng bên cạnh, tay đặt hờ trên chuôi dao. Ba người đeo dao theo y từ phương Bắc, giờ chỉ còn người vết chàm ở bên. Hai người kia đã lên Tây Lĩnh từ chiều mười chín. Thứ ác linh nằm trong buồng tối gian sau thì đã đi về phía Tây từ đêm hai mươi mốt, qua cổng vườn, không đèn, không tiếng chó.
Thuyền xuôi, qua bến sau nhà họ Lương, tới khúc sông hẹp phía dưới.
Ở đây, hai bờ áp sát lại, dòng sông thắt lại như cổ một cái bình. Thóc các huyện dưới xuôi, muối ngoài biển, thuyền nào lên kinh, thuyền nào ra biển, đều phải qua chỗ này. Y đã đứng trên bờ nhìn khúc sông ấy mấy chiều liền.
Hơn hai chục chiếc thuyền thả neo, nằm ngang dòng, mũi nọ sát đuôi kia, thành một hàng. Giữa những khoảng hở, tá điền nhảy xuống nước, cắm cọc tre xuống lòng sông, đóng ngập, buộc dây. Không có xích sắt. Không cần. Một hàng thuyền lớn, một hàng cọc tre, đủ cho thuyền nhỏ không lọt qua, thuyền lớn không dám húc.
Gần trưa, ba chiếc thuyền thóc từ dưới xuôi ngược lên, gặp hàng thuyền chắn sông thì dừng lại giữa dòng.
Lã Khiêm sai người chèo ra hỏi. Thuyền thóc của mấy nhà buôn nhỏ, chở thóc thuê lên kinh. Người của Lã Khiêm không cướp thóc. Họ chỉ bảo ba chiếc thuyền ấy neo lại bên bờ, đợi. Còn mấy chục người kéo thuyền trên ấy, họ gọi sang thuyền nhà họ Lã, đưa cho mỗi người một cây giáo tre.
Người kéo thuyền đứng trên mạn thuyền lạ, tay cầm giáo, mặt ngơ ngác. Không ai cãi.
Một ông lão kéo thuyền, lưng còng, vai chai một vệt dây, được đưa sang đúng chiếc thuyền thứ ba. Lão không biết người đứng ở mũi thuyền là ai. Lão chỉ thấy áo y may bằng thứ vải lão chưa từng sờ tới, nên quỳ xuống, cúi đầu.
– Bẩm… – Lão nói. – Bọn tiểu nhân kéo thuyền cho ai đây?
Lạc Hạo nhìn lão. Lão không run. Lão chỉ mệt, và hỏi như người làm thuê hỏi chủ mới tên gì, để biết cuối tháng đòi tiền ai.
Vạn Quỷ lệnh trong ngực y không ấm thêm chút nào.
– Cho ta. – Y nói.
Ông lão gật đầu, đứng dậy, ra mạn thuyền ngồi cùng đám người kéo thuyền khác. Lão không hỏi người xưng ta ấy là ai.
Lạc Hạo đứng ở mũi chiếc thuyền thứ ba, nhìn họ.
Thuyền không ngược lên kinh. Chưa. Từ đây lên kinh, thuyền ngược dòng ba ngày. Chặn khúc sông này, là chặn đường thóc, đường muối lên kinh. Chặn đường thóc, đường muối, thì không cần đánh, chợ kinh cũng tự thưa đi. Chợ thưa, người ta sẽ tự nhớ tới tờ hịch.
Suốt buổi chiều, trên khúc sông không có cánh buồm nào của Hoành Châu. Cũng không có một chiếc thuyền nào xuôi xuống từ phía ấy. Tống Quát không lộ mặt. Y biết lão sẽ không lộ mặt.
* * *
Chạng vạng, trên chiếc thuyền thứ ba, Nghiêm Thọ và Lã Khiêm sang hầu.
Lương Uyên ngồi bên cạnh y, đèn trên mui thuyền đã thắp. Nước vỗ lách tách vào mạn. Phía dưới, trên những chiếc thuyền chắn ngang dòng, đám tá điền nổi lửa nấu cơm, khói bay dạt về một phía.
– Điện hạ. – Nghiêm Thọ lau mồ hôi trán. – Lão thần cả gan hỏi. Bao giờ thuyền lên kinh?
Lạc Hạo không trả lời ngay. Y tính.
Y không đợi tin ai. Tin từ kinh tới đây, nhanh nhất cũng hai ngày. Tin từ Tây Lĩnh về, chậm hơn nhiều. Đợi tin, là đợi một chuyện đã cũ.
Rạng hai mươi lăm, nó rời kinh. Quan lộ Tây Nam tới châu lỵ Tây Lĩnh, ngựa đi bốn năm ngày. Từ châu lỵ lên Bản Khê, ba ngày đường núi, ngựa không lên được. Nó tới Bản Khê, sớm nhất cũng mùng một, mùng hai tháng Sáu. Tới nơi, tìm được cái hang dưới lòng đèo, xuống được tới tổ, thêm một hai ngày nữa.
– Khi nó đã xuống hang. – Y nói. – Thuyền nhổ neo lúc ấy, ngược ba ngày, tới kinh.
– Làm sao biết lúc nào nó xuống hang? – Lã Khiêm hỏi, tràng hạt dừng lại trong tay.
– Không cần biết. – Lạc Hạo nói. – Tính được.
Nghiêm Thọ còn chưa yên.
– Kinh thành giao cho lão Phan Trung. – Lão nói. – Lão ấy đánh trận cả đời…
– Ta biết. – Lạc Hạo nói. – Lão ấy giữ thành được. Lão ấy không giữ được chợ. Chợ không có thóc, không có muối, thì thành nào giữ cũng thế.
Nghiêm Thọ lau mồ hôi, không nói nữa.
Y không nói thêm. Tới hôm ấy, dưới cái hang ấy sẽ có hai người đeo dao đợi sẵn, một con trâu già buộc dưới lỗ thủng trên nóc hang. Sẽ có một con chim đói, cánh mang thương, một đứa con gái mười lăm tuổi. Từ đêm hai mươi mốt, lại có thêm một thứ từ dưới sông đang đi về phía ấy. Ai xuống tới đó rồi, muốn lên, phải lên qua tay người đứng đợi ở trên.
Lương Uyên ngồi im, nhìn ngọn đèn. Một lúc sau, lão nói khẽ, như nói với chính mình.
– Hôm hai mươi mốt, người Hoành Châu mang tờ giấy tới, đưa tận tay điện hạ. Lão thần đứng cuối gian, thấy điện hạ đọc, rồi cười. Lão thần không hiểu điện hạ cười gì.
Lạc Hạo nhớ tờ giấy ấy. Nét chữ của Tống Quát, già, chắc tay. Hai ngôi đền trên núi Tây Lĩnh. Bản Khê. Pá Hốc.
– Ngôi đền đầu tiên của nó. – Y nói. – Dân Bản Khê dựng ngay trên quả núi ấy. Dưới chân quả núi ấy, trong lòng nó, là tổ cũ của con chim.
Lương Uyên ngẩng lên.
– Hương khói đầu tiên người ta thắp cho nó, – Lạc Hạo nói, – bốc lên từ chính nóc cái tổ ấy. Nó dựng đền trên đầu con chim mà không biết. Giờ nó phải trèo xuống dưới đền của chính mình, để tìm em gái.
Y nói xong thì im. Lần này y cũng không cười. Tờ giấy hai đền đã đổi lấy mấy chữ viết tay, nằm trong ngăn gỗ của người khác. Mấy chữ ấy, y không tiếc.
Y đưa tay lên ngực áo.
Cạnh tấm lệnh bài đang ấm, cái gói vải dầu vẫn lạnh. Trong gói là lưỡi đục thợ mộc rút ra từ sườn thứ ác linh dưới sông, của gã lặn sông da đen như đồng hun. Cái lạnh của nó không nhập vào cái ấm bên cạnh. Hai thứ nằm cạnh nhau, mỗi thứ một bên ngực y, như hai người ngồi chung một chiếu mà không nói chuyện với nhau.
Tám hôm nay, y vẫn chưa dùng tới nó. Y không vội.
* * *
Đêm xuống hẳn. Trên khúc sông hẹp, hơn hai chục ngọn đèn treo trên mui thuyền, chạy thành một hàng ngang dòng, như một sợi chỉ lửa căng từ bờ này sang bờ kia.
Lã Khiêm chưa về thuyền mình. Lão ngồi lại, lần tràng hạt, từng hạt, từng hạt. Hôm mười tám, đọc thư Đông cung, lão là người dừng lâu nhất ở hai chữ xưng thần. Lão cũng là người ít nói nhất trong ba nhà.
– Điện hạ. – Lão nói. – Tháng Sáu, Tô gia có một chuyến muối lớn từ biển ngược lên kinh. Thuyền ấy cắm cờ Thiên Hưng, thế nào cũng qua khúc này.
Lạc Hạo không quay lại.
– Cờ ấy là cờ vua ban. – Lã Khiêm nói tiếp, giọng đều đều như đọc kinh. – Lão thần chỉ hỏi một câu. Chặn, hay không?
Gió sông thổi qua. Trên mũi chiếc thuyền đầu, lá cờ nền vàng chữ đen căng ra trong bóng tối, chùng xuống, lại căng ra.
– Chặn. – Y nói. – Khúc sông này, chỉ có một lá cờ vàng.