Bầu trời làng Gốm chiều nay xanh ngắt, không một gợn mây. Gió từ ngoài sông thổi vào mát rượi, mang theo mùi thơm của rơm rạ khô và vị mặn mòi của đất bãi. Trên con đê dài, tiếng hò hét của lũ trẻ vang động cả một góc trời.
- Thằng Nam! Kéo dây! Thả lỏng tay ra cho nó ăn gió!
Tiếng thằng Bin hét lớn. Tôi gồng mình, đôi bàn tay nhỏ xíu siết chặt sợi dây cước đang căng lên như dây đàn. Con diều giấy hình phượng hoàng của nó đang chao lượn, cái đuôi dài phấp phới như đang khiêu vũ giữa tầng không.
Làng Gốm vốn bình yên với những mái ngói rêu phong và những lò gạch cũ. Với đám trẻ con chúng tôi, mỗi bờ mương, gốc rạ đều chứa đựng những bí mật kỳ diệu. Nhóm của tôi có bốn đứa: Tôi, Bin, Lam và bé Tí. Cuộc sống của chúng tôi xoay quanh những trò chơi dân dã, nơi mà trí tưởng tượng biến mọi thứ tầm thường trở nên lấp lánh.
Trưa hôm ấy, nắng chang chang nhưng bốn đứa vẫn lén bố mẹ chuồn ra gốc đa cổ thụ đầu làng. Bin trịnh trọng lôi từ trong hốc cây ra một chiếc hộp sắt bẹp rúm. Nó thì thầm:
- Đây là kho báu của bộ tộc. Đứa nào tiết lộ ra ngoài sẽ bị phạt quét sân một tháng!
Trong hộp có vài viên bi ve sứt mẻ, những chiếc lông gà sặc sỡ và một mảnh gốm vỡ có hoa văn xanh biếc. Với chúng tôi, mảnh gốm ấy là mảnh vỡ từ một chiếc bình thần thoại của một vương quốc xa xôi nào đó.
Chúng tôi ngồi bệt xuống đất, cùng nhau ngắm nhìn mảnh gốm dưới ánh nắng. Lam lấy tay lau đi lớp bụi bẩn, đôi mắt nó sáng rực lên. Nó tin rằng nếu tìm đủ các mảnh vỡ, một điều ước sẽ thành hiện thực. Sự ngây ngô ấy gắn kết chúng tôi lại, biến những trưa hè oi ả thành những cuộc phiêu lưu không hồi kết.
Đang lúc bàn tán, nhóm thằng Thắng ở xóm dưới đi ngang qua. Hai bên vốn chẳng ưa nhau vì tranh giành bãi thả diều. Thắng vênh mặt:
- Đám trẻ con tụ tập làm gì đấy? Có giỏi thì đấu súng bẹ chuối không?
Thế là một trận "huyết chiến" nổ ra. Chúng tôi dùng bẹ chuối làm súng, lấy quả dành dành chín đỏ làm đạn. Tiếng chạy thình thịch, tiếng hò reo vang dội. Bất ngờ, bé Tí trượt chân ngã tõm xuống mương nước. Cái quần đùi mới của nó lấm lem bùn đất.
Cả hai phe khựng lại. Thắng không cười nhạo mà chạy lại kéo bé Tí lên. Nó còn lấy trong túi ra một nắm dâu đưa cho Tí:
- Ăn đi cho đỡ sợ, coi như hòa nhé!
Sự giận dỗi của trẻ con tan biến nhanh như bong bóng xà phòng. Chúng tôi ngồi lại với nhau, chia nhau những quả dâu chua loét nhưng ngọt lịm tình bạn.
Tối hôm đó, khi nằm trên chõng tre ngoài sân ngắm sao, tôi nghe thấy một tiếng o o trầm mặc vang vọng từ phía cuối làng. Âm thanh ấy lúc bổng lúc trầm, len lỏi qua những rặng tre, nghe vừa huyền bí vừa cuốn hút. Tôi trằn trọc, tự hỏi đó là tiếng của con quái vật hay tiếng gọi từ một nơi xa xôi nào đó.
Sáng hôm sau, cả nhóm quyết định đi tìm nguồn gốc âm thanh ấy. Trên đường đi, mùi ổi chín từ vườn ông cụ Giáo - người nổi tiếng khó tính nhất làng - làm cả bọn khựng lại.
- Nhìn kìa, quả ổi găng kia chín vàng rồi! - Bin chỉ tay, nuốt nước miếng.
Dù sợ, nhưng cái bụng đói đã dẫn lối. Tôi và Bin bò qua hàng rào dâm bụt, tay vừa chạm vào cành ổi thì một bóng người đổ xuống.
- Mấy đứa nhỏ này, muốn ăn thì bảo ta một tiếng, việc gì phải bò như ăn trộm thế?
Giọng ông cụ Giáo vang lên, nhưng không hề gắt gỏng như chúng tôi tưởng. Ông đang ngồi trên hiên nhà, tay tỉ mỉ gọt một thanh tre dài. Bên cạnh ông là những ống tre lớn nhỏ khác nhau, được đục lỗ rất khéo léo.
Ông cụ Giáo cười hiền hậu, đưa cho mỗi đứa một quả ổi chín mọng rồi chỉ vào những ống tre:
- Đây là sáo. Tiếng o o tối qua các cháu nghe thấy là tiếng gió hát qua những ống sáo này đấy.
Lũ trẻ mắt tròn mắt dẹt. Thì ra âm thanh kỳ bí ấy lại được tạo ra từ những thanh tre mộc mạc và sức gió trời. Ông cụ bắt đầu giảng giải về cách chọn tre, cách khoét miệng sáo sao cho tiếng phát ra vừa vang vừa ấm.
Lam đưa mảnh gốm báu vật cho ông cụ xem. Ông ngắm nghía rồi bảo:
- Đây là mảnh gốm từ đời cha ông để lại. Hay là ta cùng làm một con diều thật lớn, rồi gắn mảnh gốm này lên đuôi diều để nó mang lời ước của các cháu lên trời nhé?
Cả bốn đứa nhảy cẫng lên sung sướng. Những ngày sau đó, hiên nhà ông cụ Giáo trở thành "căn cứ" của chúng tôi. Đứa chuốt tre, đứa dán giấy, đứa phụ ông pha hồ dán.
Giữa lúc con diều sắp hoàn thành, một cơn mưa rào mùa hạ đổ xuống rào rào. Cả bọn cuống cuồng bê diều, bê sáo chạy vào trong nhà. Tôi và Bin lấy thân mình che cho cánh diều khỏi ướt. Nhìn bộ dạng ướt như chuột lột của nhau, cả nhóm lăn ra cười. Trong gian nhà nhỏ thơm mùi gỗ và trà, chúng tôi thấy ấm áp lạ kỳ.
Ngày đẹp trời cũng đến. Cả làng đổ ra cánh đồng sau vụ chiêm. Những con diều đủ hình dáng, màu sắc bay rợp trời. Nhóm chúng tôi cùng ông cụ Giáo mang con diều "Đại Hồng" ra bãi. Con diều to hơn cả vòng tay của tôi, mang theo bộ sáo năm chiếc xếp đều nhau.
- Một... hai... ba... Thả!
Con diều của chúng tôi vút lên cao nhất, tiếng sáo vang lên tưng tửng, lấn át tất cả những âm thanh khác. Nhưng một cơn gió xoáy bất ngờ ập đến. Sợi dây cước vì quá căng đã phát ra tiếng "phựt" lạnh lùng. Con diều mất đà, chao đảo vài vòng rồi bị cuốn phăng về phía rừng tràm xa tít.
- Ôi không! Con diều của ông! - Lam mếu máo khóc.
Mặc cho trời đã bắt đầu sẩm tối, bốn đứa trẻ dắt tay nhau chạy xuyên qua những bụi rậm hướng về rừng tràm. Đôi chân bị cỏ sắc cứa vào đau nhói, nỗi sợ bóng tối bủa vây, nhưng ý nghĩ về công sức của ông cụ Giáo và mảnh gốm báu vật đã tiếp thêm sức mạnh cho chúng tôi.
Sau một hồi tìm kiếm, Nam reo lên khi thấy bóng dáng con diều mắc kẹt trên ngọn cây tràm thấp. Mảnh gốm vẫn còn dính chặt trên đuôi diều, phản chiếu ánh sáng cuối ngày le lói. Khi gỡ được con diều xuống, chúng tôi thấy nó chỉ bị rách một chút ở cánh. Bin thở phào, bé Tí thì cười toe toét dù mặt mũi đầy vết nhọ.
Chúng tôi lếch thếch mang con diều về nhà ông cụ Giáo khi đèn dầu trong làng đã thắp sáng. Ông cụ đứng chờ ở cổng, vẻ mặt lo lắng. Thấy chúng tôi, ông chạy lại, ôm cả bọn vào lòng.
- Các cháu giỏi lắm, diều không sao là tốt rồi. Nhưng lần sau không được đi vào rừng tối như thế, nguy hiểm lắm biết không?
Tôi đưa mảnh gốm cho ông cụ, khẽ nói:
- Ông ơi, chúng cháu giữ được báu vật rồi.
Ông cụ Giáo nhìn bốn đứa trẻ lấm lem nhưng đôi mắt sáng ngời, ông cười khà khà:
- Báu vật không phải là mảnh gốm này đâu các cháu ạ. Báu vật chính là sự can đảm và trái tim biết yêu thương của các cháu đấy.
Đêm đó, tiếng sáo diều lại vang lên, đều đặn và bình yên trên bầu trời làng Gốm. Những người lớn trong làng, khi nghe tiếng sáo, chợt dừng tay làm, mỉm cười nhớ về một thời mình cũng từng đuổi theo những cánh diều như thế.