Chương 3: Ba Nghìn Đồng Vàng Và Con Đường Sống Của Hắc Nham
Sáng hôm sau, Lục Thừa Phong theo cha đến phòng tiếp khách của phủ lãnh chúa. Từ sáng sớm, người hầu đã chuẩn bị trà và dọn dẹp bàn ghế. Lục Viễn Sơn mặc một bộ trường bào màu xám, vẻ mặt nghiêm nghị hơn thường ngày. Khoản nợ ba nghìn đồng vàng không chỉ là chuyện tiền bạc, mà còn liên quan đến danh tiếng của gia tộc Lục và khả năng tiếp tục vay mượn trong tương lai.
Nhà họ Hầu cử đến một người đàn ông trung niên tên Hầu Đức Hải. Ông ta là quản sự phụ trách các giao dịch lớn của thương hội, ăn mặc chỉnh tề, phía sau còn có hai tùy tùng mang theo giấy tờ. Sau khi hai bên chào hỏi, Hầu Đức Hải không vòng vo mà lập tức đặt hợp đồng lên bàn.
“Lục lãnh chúa, khoản nợ ba nghìn đồng vàng đã đến hạn. Theo thỏa thuận, thương hội chúng tôi có quyền yêu cầu thanh toán đầy đủ. Chúng tôi hiểu tình hình Hắc Nham hiện tại không tốt, nhưng thương hội cũng có những khoản phải trả cho các nhà cung cấp. Mong ngài thông cảm.”
Lục Viễn Sơn không tỏ ra tức giận.
“Ta hiểu. Nhưng tình hình năm nay quả thực khó khăn. Mùa màng giảm sút, hoạt động buôn bán đình trệ, một số khoản thu chưa thể chuyển thành tiền mặt. Ta muốn thương lượng để trả trước một phần, số còn lại sẽ thanh toán trong thời hạn mới.”
Hầu Đức Hải lắc đầu.
“Chúng tôi đã cho Hắc Nham nhiều thời gian. Nếu tiếp tục gia hạn, những thương nhân khác sẽ cho rằng thương hội có thể dễ dàng thay đổi hợp đồng. Điều đó ảnh hưởng đến uy tín của chúng tôi.”
Lục Thừa Phong ngồi bên cạnh, không chen lời. Hắn chú ý đến những tờ giấy trên bàn, đặc biệt là phần điều khoản liên quan đến thời hạn thanh toán. Hắn hiểu rằng đối phương không nhất thiết muốn dồn Hắc Nham vào đường cùng. Một thương hội làm ăn lâu dài cũng cần khách hàng có khả năng trả nợ. Tuy nhiên, nếu lãnh địa không đưa ra được phương án đáng tin cậy, nhà họ Hầu chẳng có lý do gì để tiếp tục chờ đợi.
Sau khi nghe cha giải thích về tình hình tài chính, Lục Thừa Phong mới lên tiếng.
“Xin hỏi Hầu quản sự, nếu Hắc Nham thanh toán trước một phần khoản nợ, đồng thời dùng sản phẩm từ mỏ sắt để thanh toán phần còn lại theo giá được hai bên xác nhận, thương hội có thể cân nhắc không?”
Hầu Đức Hải quay sang nhìn hắn.
“Tam thiếu gia, ngài có biết sản lượng mỏ sắt hiện tại là bao nhiêu không? Cũng có biết chi phí vận chuyển quặng từ Hắc Nham đến kho của thương hội là bao nhiêu không? Nếu những con số ấy không rõ ràng, chúng tôi không thể tùy tiện nhận hàng thay cho tiền.”
“Ta chưa có đủ số liệu để đưa ra một đề nghị chính thức. Ta chỉ muốn biết liệu thương hội có sẵn lòng xem xét phương án ấy nếu chúng ta có thể chứng minh nguồn hàng ổn định và xác định rõ giá trị hay không.”
Hầu Đức Hải không trả lời ngay. Ông nhìn Lục Thừa Phong thêm một lúc rồi mới nói:
“Nếu hàng hóa có chất lượng đạt yêu cầu, số lượng được xác nhận và chi phí vận chuyển hợp lý, thương hội có thể xem xét. Nhưng điều đó không có nghĩa chúng tôi sẽ chấp nhận toàn bộ khoản nợ bằng quặng sắt.”
“Ta hiểu.”
Cuộc thương lượng tiếp tục thêm một lúc nhưng không đạt được thỏa thuận cuối cùng. Nhà họ Hầu đồng ý cho Hắc Nham thêm ba ngày để đưa ra phương án thanh toán cụ thể. Sau thời hạn ấy, nếu hai bên không đạt được thỏa thuận, thương hội sẽ thực hiện các quyền của mình theo hợp đồng.
Khi Hầu Đức Hải rời đi, Lục Viễn Sơn thở dài.
“Ba ngày. Chúng ta chỉ có thêm ba ngày.”
“Ít nhất họ chưa từ chối hoàn toàn phương án dùng khoáng sản để thanh toán,” Lục Thừa Phong đáp. “Nhưng muốn thuyết phục họ, chúng ta phải biết mỏ có thể cung cấp bao nhiêu hàng, chất lượng thế nào và chi phí vận chuyển ra sao.”
Lục Viễn Sơn nhìn con trai.
“Con định làm gì?”
“Con muốn đến mỏ sắt kiểm tra tình hình thực tế. Sau đó, con sẽ tìm hiểu xem Hắc Nham còn những nguồn thu nào có thể khôi phục trong thời gian ngắn.”
Lục Viễn Sơn không phản đối, nhưng cũng không đặt nhiều kỳ vọng. Ông chỉ dặn con trai không được tự ý điều động nhân lực hoặc hứa hẹn với thương nhân khi chưa có sự đồng ý của gia đình.
Rời khỏi phòng tiếp khách, Lục Thừa Phong lập tức tìm Lục Thành Văn để hỏi về hoạt động của mỏ sắt. Sau khi xem qua một số giấy tờ, hắn biết Hắc Nham có hai khu khai thác chính. Một khu vẫn đang hoạt động, khu còn lại đã giảm sản lượng vì thiếu nhân lực và công cụ. Quặng được khai thác chủ yếu bán cho các lò rèn trong lãnh địa hoặc vận chuyển đến những thành trấn lân cận.
Vấn đề là sản lượng giảm trong khi chi phí vận chuyển tăng. Những con đường xuống núi có nhiều đoạn hư hỏng, xe chở quặng phải đi chậm, đôi khi còn cần thêm người và ngựa để kéo hàng. Nếu bán quặng với giá quá thấp, lãnh địa không thu được bao nhiêu lợi nhuận. Nếu tăng giá, thương nhân có thể chuyển sang mua hàng từ nơi khác.
“Chúng ta có thể sửa đường ngay không?” Lục Thừa Phong hỏi.
Lục Thành Văn lắc đầu.
“Muốn sửa toàn bộ tuyến đường đến mỏ phải tốn một khoản tiền lớn. Hiện tại chúng ta không có đủ tiền để làm việc đó. Nếu chỉ sửa vài đoạn quan trọng thì còn có thể cân nhắc, nhưng phải xác định nơi nào gây cản trở lớn nhất.”
Lục Thừa Phong gật đầu. Hắn không định dùng tiền sửa toàn bộ con đường ngay lập tức. Việc đầu tiên phải làm là tìm ra đoạn nào khiến xe vận chuyển mất nhiều thời gian nhất, nơi nào thường xảy ra hư hỏng và liệu có thể cải thiện bằng nhân lực sẵn có hay không.
“Nhị ca, huynh có thể cho người chuẩn bị số liệu về sản lượng quặng, chi phí khai thác và vận chuyển trong ba tháng gần nhất không? Nếu có thể, hãy phân biệt rõ quặng bán trong lãnh địa và quặng vận chuyển ra ngoài.”
“Ta sẽ cho người chuẩn bị. Nhưng đệ định tự mình đến mỏ thật sao?”
“Vâng. Chỉ nhìn sổ sách thì chưa đủ.”
Lục Thành Văn nhìn em trai, dường như muốn hỏi thêm, nhưng cuối cùng chỉ gật đầu.
Buổi chiều, Lục Thừa Phong cùng một người quản lý mỏ và vài lính hộ tống rời thành trấn. Đường đến khu khai thác đi qua những cánh đồng đã thu hoạch, những ngôi làng nhỏ và một đoạn đường núi quanh co. Dọc đường, hắn nhìn thấy nhiều xe ngựa chở hàng, nhưng phần lớn đều đi về phía thành trấn. Một vài chiếc xe chở quặng đi rất chậm, bánh xe lún sâu vào những đoạn đất mềm.
Khi đến mỏ, Lục Thừa Phong nghe thấy tiếng búa đập vào đá và tiếng người gọi nhau giữa những sườn núi. Công nhân làm việc trong điều kiện khá vất vả. Một số công cụ đã cũ, có chiếc xe chở quặng phải dừng lại để sửa bánh. Người quản lý mỏ tên Từ Bá Dương dẫn hắn đi xem khu khai thác và giải thích tình hình.
“Trước đây, mỏ có nhiều thợ hơn. Nhưng sau mấy năm chiến tranh, một số người bị gọi vào quân đội, một số chuyển đến nơi khác kiếm sống. Chúng tôi không thể tăng sản lượng nếu không có thêm người và công cụ.”
Lục Thừa Phong không hỏi ngay về việc mở rộng khai thác. Hắn quan sát những đống quặng được tập kết, hỏi cách phân loại, cách tính sản lượng và thời gian vận chuyển đến thành trấn gần nhất. Qua cuộc trò chuyện, hắn nhận ra vấn đề không chỉ là thiếu nhân lực. Quặng sau khi khai thác chưa được phân loại tốt, một số chuyến xe chở lẫn những loại quặng có giá trị khác nhau, khiến thương nhân khó xác định chất lượng và thường trả giá thấp để phòng ngừa rủi ro.
Hắn hỏi Từ Bá Dương:
“Có thể phân loại quặng ngay tại mỏ trước khi vận chuyển không?”
“Có thể, nhưng cần người hiểu về khoáng sản. Nếu phân loại sai, chúng ta còn mất công hơn.”
“Vậy hiện tại ai phụ trách việc đánh giá chất lượng?”
“Chủ yếu là thợ có kinh nghiệm. Nhưng họ phải làm nhiều việc, không phải lúc nào cũng có mặt.”
Lục Thừa Phong ghi nhớ điều đó. Hắn chưa biết cách giải quyết hoàn toàn, nhưng nếu chất lượng quặng được xác định rõ hơn, thương nhân sẽ dễ dàng đánh giá giá trị hàng hóa. Điều này có thể giúp Hắc Nham thương lượng giá bán tốt hơn mà không cần lập tức tăng sản lượng.
Trước khi trở về, hắn yêu cầu người quản lý mỏ ghi lại sản lượng thực tế của từng khu khai thác, số công nhân đang làm việc, lượng công cụ có thể sử dụng và chi phí vận chuyển của những chuyến hàng gần đây. Hắn cũng muốn biết đoạn đường nào thường khiến xe chở quặng phải dừng lại lâu nhất.
Từ Bá Dương tuy chưa hiểu vì sao một vị thiếu gia vốn nổi tiếng ăn chơi lại quan tâm đến những việc nhỏ nhặt như vậy, nhưng vẫn đồng ý làm theo.
Trên đường trở về, Lục Thừa Phong không cảm thấy nhẹ nhõm hơn bao nhiêu. Hắn đã tìm thấy một số điểm có thể cải thiện, nhưng tất cả đều cần kiểm chứng. Phân loại quặng tốt hơn có thể giúp thương lượng giá bán, song không thể ngay lập tức tạo ra ba nghìn đồng vàng. Sửa đường có thể giảm chi phí vận chuyển, nhưng phải chọn đúng vị trí và tính toán nhân lực. Tăng sản lượng cũng không phải việc có thể thực hiện trong một vài ngày.
Hắn bắt đầu hiểu rằng khôi phục kinh tế không phải tìm ra một món hàng bán chạy rồi chờ tiền đổ về. Một lãnh địa muốn phát triển cần có nguồn thu ổn định, chi phí hợp lý và thị trường tiêu thụ đủ lớn. Nếu chỉ tập trung vào một mặt, những vấn đề khác vẫn sẽ kéo nó trở lại tình trạng cũ.
Tối hôm ấy, Lục Thừa Phong trở về phủ và tìm cha cùng hai người anh để trình bày những gì đã quan sát được. Hắn không tuyên bố mình đã tìm ra cách cứu Hắc Nham, mà chỉ nêu ba việc cần kiểm tra trước mắt: xác định giá trị thực tế của quặng sắt, tính lại chi phí vận chuyển và tìm những khoản chi có thể giảm mà không ảnh hưởng đến lương thực hay khả năng phòng thủ.
Lục Viễn Sơn nghe xong, không lập tức đồng ý.
“Những việc con nói đều có lý, nhưng chúng ta vẫn phải giải quyết khoản nợ trước. Nếu dành quá nhiều thời gian kiểm tra mà không có tiền trả nhà họ Hầu, tất cả những kế hoạch sau này cũng khó thực hiện.”
“Con hiểu, thưa cha. Vì vậy con muốn dùng số liệu của mỏ để thương lượng với họ. Chúng ta không nên hứa bán một lượng quặng chưa chắc đã khai thác được, nhưng có thể đưa ra sản lượng đã xác nhận và đề nghị một phần thanh toán bằng hàng hóa, phần còn lại trả theo thời hạn mới.”
Lục Thành Văn suy nghĩ một lúc rồi lên tiếng:
“Ta có thể cho người tính lại chi phí và lượng quặng thực sự có thể giao. Nhưng nếu nhà họ Hầu không đồng ý, chúng ta vẫn cần một phương án khác.”
“Đúng vậy,” Lục Thừa Phong đáp. “Con không cho rằng chỉ có một con đường.”
Lục Thành Nghiệp, người từ đầu vẫn im lặng, cuối cùng cũng hỏi:
“Vậy sau khi giải quyết khoản nợ, đệ định làm gì tiếp?”
Lục Thừa Phong nhìn bản đồ Hắc Nham đặt trên bàn.
“Trước tiên phải bảo đảm người dân có lương thực, quân đội được cấp phát đầy đủ và các khoản thu chi được ghi chép rõ ràng. Sau đó, chúng ta mới tính đến việc khôi phục sản xuất, cải thiện đường vận chuyển và mở rộng giao thương. Nếu lãnh địa không thể tự duy trì những việc cơ bản, dù kiếm được một khoản tiền lớn thì cũng sẽ nhanh chóng tiêu hết.”
Lục Viễn Sơn nhìn con trai út hồi lâu. Ông vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng hắn, nhưng ít nhất lần này Lục Thừa Phong không nói những lời viển vông. Hắn đã đến kho lương, tìm hiểu hoạt động của mỏ và đưa ra những vấn đề cần kiểm tra cụ thể.
“Được. Thành Văn sẽ phối hợp với con về số liệu tài chính. Thành Nghiệp chịu trách nhiệm bảo đảm việc kiểm tra không ảnh hưởng đến quân đội. Nhưng mọi quyết định liên quan đến tiền bạc và điều động nhân lực đều phải báo cáo với ta trước.”
Lục Thừa Phong cúi đầu nhận lời.
Khi cuộc bàn bạc kết thúc, hắn trở về phòng với một chồng giấy tờ mới. Những con số vẫn còn thiếu, các khoản nợ vẫn chưa được giải quyết, và Hắc Nham vẫn đứng trước nguy cơ suy yếu. Tuy nhiên, hắn đã bắt đầu hiểu rõ hơn về nơi mình đang sống.
Hắn cũng nhận ra rằng mình không thể một mình làm hết mọi việc. Muốn phát triển lãnh địa, hắn cần những người hiểu về tài chính, sản xuất, thương mại và quản lý. Những người có kinh nghiệm ấy không thể được thay thế chỉ bằng vài ý tưởng từ thế giới hiện đại.
Trong những ngày tới, hắn sẽ phải tìm người có thể giúp mình biến những kế hoạch ban đầu thành kết quả thực tế.
Nhưng trước khi tìm được những người như vậy, Lục Thừa Phong cần chứng minh rằng bản thân không chỉ là một công tử biết nói.
Ba ngày thương lượng với nhà họ Hầu đang dần trôi qua. Và lần này, vận mệnh của Hắc Nham sẽ không được quyết định bởi một trận chiến trên chiến trường, mà bởi những con số, những bản hợp đồng và khả năng tìm ra con đường sống giữa một thời đại loạn lạc.