Khúc sông này vốn hẹp.
Hai bên bờ rặng dừa nước rủ bóng xanh rờn che khuất những vạt bùn non. Ba Tòng và Hai Sáng từ lâu đã chẳng nhìn mặt nhau vì tranh chấp khoảnh nước đặt lờ.
Ba Tòng thả một tay lưới dài chắn ngang nửa dòng chảy.
Tấm lưới màu sẫm chìm khuất dưới làn nước đục ngầu phù sa. Không một ai ngoài Ba Tòng biết rõ bên dưới có cắm những cọc tre sắc nhọn để giữ chân ghe lạ.
Hai Sáng lái chiếc ghe máy nhỏ lao thẳng tới sát mạn ghe của Ba Tòng.
Tiếng động cơ nổ phành phạch phá vỡ sự yên tĩnh của buổi sớm. Mùi dầu hôi bốc lên trộn lẫn trong hơi nước lạnh.
Ba Tòng không ngẩng đầu lên, ông vẫn thong thả cuộn đoạn dây thừng trong tay.
Đoạn dây thừng sờn cũ căng phồng dưới nắng sớm. Nó từng kéo lên hàng trăm mẻ cá nặng trĩu.
Hai Sáng tắt máy. Chiếc ghế chồm lên rồi áp sát vào mạn ghe lớn.
- Ông Ba định cắm sào giữ cả khúc sông này à. - Hai Sáng cất giọng lạnh ngắt, mắt đảo nhìn xuống mép nước.
Út Nhỏ đứng trên xuồng ba lá phía sau ngoắc tay ra hiệu. Cô cố ghì mái chèo để giữ khoảng cách an toàn.
Mặt nước gợn những vòng sóng nhỏ lăn tăn quanh thân ghe. Ánh nắng ban mai chiếu rọi làm lấp loáng những giọt nước bắn lên từ mũi thuyền.
Ba Tòng ngẩng mặt lên. Nếp nhăn trên trán ông hằn sâu dưới vành nón lá rách viền.
- Khúc sông này nước chảy xuôi về phía hạ nguồn. Ai đi qua thì tự biết đường mà tránh. - Ba Tòng nhổ một bã trầu xuống dòng nước.
Vết trầu đỏ sẫm loang ra rồi chìm dần vào lớp bùn phía dưới. Không gian chùng xuống sau câu nói sắc bén.
Tư Hói chống tay lên cây sào chèo đứng từ xa bơi tới. Ông già gầy gò khoác chiếc áo tơi rách vai.
- Hai đứa bình tĩnh nào. Nước còn dài, cá còn nhiều, việc gì phải hầm hừ nhau thế - Tư Hói vừa cười trừ vừa thả sào neo lại gần.
Hai Sáng nhếch mép cười nhạt. Bàn tay anh ta siết chặt lấy thành ghe đến mức nổi gân xanh.
Ánh mắt Hai Sáng dán chặt vào mép lưới đang ngâm dưới nước. Anh ta thừa hiểu Ba Tòng đang muốn khóa chặt lối ra vào của xóm trên.
Ba Tòng đứng thẳng người dậy. Tấm lưng còng gập xuống nhưng dáng điệu vẫn vững chãi như cây tràm bám sâu vào đất lở.
- Tao đặt lưới trên phần nước của ông cha tao để lại. Chú em muốn qua thì cứ việc bước qua. - Ba Tòng thách thức.
Tiếng cá quẫy mạn ghe lộp bộp phía dưới lườn thuyền. Một con cá rô phi nhảy ót lên rồi rơi tõm xuống nước.
Út Nhỏ chèo xuồng tiến sát lại gần hơn. Cô lên tiếng can ngăn với giọng hớt hải.
- Thôi mà chú Ba, anh Hai. Người trong một xóm cả mà. - Út Nhỏ thở dốc.
Hai Sáng không nhìn Út Nhỏ. Anh ta bước một chân lên mạn ghe của Ba Tòng mà không xin phép.
Tiếng gỗ cọ vào nhau kẽo kẹt chói tai. Sự kiên nhẫn của Ba Tòng dường như đã cạn kiệt.
Ba Tòng buông thõng đoạn dây thừng, tay ông chậm rãi với lấy cây mái chèo đặt sẵn bên mạn thuyền.
Mặt nước bỗng chốc phẳng lặng đến kỳ lạ, những con còng gió trên bãi sình ngưng hẳn tiếng rúc rỉa.
Tư Hói lắc đầu thở dài, ông với tay túm lấy sợi dây neo của Hai Sáng để kéo lùi lại.
- Đừng làm rộn cái mặt nước yên bình này, phàm ở đời nhịn được một câu là êm cửa êm nhà - Tư Hói khuyên nhủ.
Hai Sáng trừng mắt nhìn Ba Tòng, hơi thở anh ta phì ra làn khói mỏng trong buổi sớm se lạnh.
- Cháu không nhịn nữa, hôm nay hoặc là cái lưới này đứt, hoặc là cái ghe này chìm - Hai Sáng gằn từng tiếng rõ mồn một.
Ba Tòng vung mái chèo quật mạnh xuống nước tạo ra một tiếng rào lớn bắn tung tóe lên áo Hai Sáng.
Nước bắn ướt sũng vạt áo nhuộm chàm, hai người đối mặt nhau ở khoảng cách chỉ gang tấc.
Cả bốn người trên mặt sông nín thở, tiếng gió rít qua rặng dừa nước nghe như tiếng thở dài của đất trời.
Tâm điểm của sự đối đầu dồn tụ lại ở đầu ngọn sào, đỉnh điểm của cơn giận bùng lên khi Hai Sáng giơ tay chộp lấy mái chèo của Ba Tòng và giật phăng xuống nước.
...
Hai Sáng vừa giật phăng mái chèo quẳng xuống dòng nước đục, một tiếng "bỏm" nặng nề vang lên. Khúc sông như thắt lại. Ba Tòng nhìn theo khúc gỗ trôi bồng bềnh ra xa, gương mặt không một chút biến sắc. Ông lẳng lặng cúi xuống, hai bàn tay thô ráp ghì chặt lấy cây sào tre dài cắm sâu dưới bùn đất.
Gió chướng thổi mạnh hơn, làm rặng dừa nước dọc hai bên bờ xào xạc liên hồi.
Út Nhỏ quýnh quáng chèo chiếc xuồng ba lá lên phía trước, cố chen vào giữa hai mạn ghe.
- Anh Hai, chú Ba! Buông tay ra đi, có gì về nhà nói chuyện, người trong xóm dòm ngó kìa! - Út Nhỏ hét lớn, giọng run lên bần bật.
Hai Sáng không mảy may nghe thấy lời can ngăn, anh ta vớ lấy con dao rựa băm cỏ đặt ở đầu lườn ghe.
Lưỡi dao bén ngót lóe lên một tia sáng lạnh lùng dưới ánh mặt trời buổi sớm. Nó vốn dùng để chặt lá dừa, nay chĩa thẳng về phía tấm lưới ngầm dưới nước.
Tư Hói thấy tình hình căng thẳng liền thúc mạnh cây sào của mình, chiếc xuồng của ông lao tới đâm sầm vào đuôi ghe Hai Sáng.
- Hai Sáng! Mày điên rồi hả con? Buông dao xuống! - Tư Hói quát, gương mặt già nua đỏ gay vì tức giận và lo lắng.
Hai Sáng không lùi bước, anh ta vung dao chém mạnh một nhát xuống dòng nước, ngay vị trí phao lưới đang dập dềnh.
Một tiếng "sựt" vang lên. Một đoạn phao lưới đứt lìa, những mắt lưới bắt đầu bung ra, tơi tả trên mặt sóng.
Ba Tòng vẫn đứng im như một pho tượng, mắt ông nheo lại, nhìn chằm chằm vào vạt lưới bị rách.
Bàn tay ông siết vào cây sào tre chặt đến mức những thớ thịt nổi gồ lên như rễ cây tràm.
Út Nhỏ nhìn thấy dòng nước bắt đầu xoáy mạnh xung quanh chỗ lưới đứt, có điều gì đó không ổn đang diễn ra bên dưới.
- Anh Hai, coi chừng sợi dây cáp! - Út Nhỏ chợt nhớ ra điều gì, mặt cắt không còn giọt máu.
Hai Sáng cười gằn, tiếp tục lội hẳn một chân xuống mép nước để chặt nốt phần dây buộc lưới vào cọc tre.
Thân ghe của Ba Tòng bỗng chao đảo mạnh. Một đầu dây thừng lớn từ dưới đáy sông bỗng căng cứng như một sợi dây đàn sắp đứt.
Tư Hói hoảng hốt buông sào, ông cố rướn người qua nắm lấy vai Hai Sáng kéo ngược trở lại.
- Mày không biết lão Ba cắm cọc ngầm ở đây sao? Neo ghe lại mau! - Tư Hói hét lên trong gió.
Hai Sáng gạt tay Tư Hói ra. Sự bướng bỉnh và cơn giận đã che mờ hết lý trí của người đàn ông trẻ tuổi.
Anh ta lại giơ dao lên, chuẩn bị bổ xuống nhát thứ hai.
Ngay khoảnh khắc đó, Ba Tòng chuyển động. Ông không dùng sào để đỡ mà lao thẳng người qua mạn ghe, chụp lấy cổ tay đang cầm dao của Hai Sáng.
Cả hai thân hình to lớn va rầm vào nhau, làm chiếc ghe nhỏ của Hai Sáng nghiêng hẳn sang một bên, nước tràn vào bên trong lườn.
Tiếng thở hồng hộc của hai người đàn ông vang lên giữa tiếng sóng vỗ dồn dập vào mạn thuyền.
Út Nhỏ bất lực nhìn chiếc xuồng ba lá của mình bị sóng đánh bật ra xa, cô không thể tiếp cận họ được nữa.
- Buông ra! Hôm nay tao phải dẹp cái bẫy này! - Hai Sáng gầm lên, cố dùng hết sức bình sinh để đẩy Ba Tòng ra.
Ba Tòng không nói một lời nào, hai mắt ông đỏ ngầu, hàm răng bặm chặt vào nhau đến mức rỉ máu ở khóe miệng.
Ông dùng cái thế của một người cả đời bám sông bám nước, ghì chặt lấy khớp xương tay của Hai Sáng, bắt anh ta phải buông con dao ra.
Cây dao rựa rơi xuống sàn ghe nghe một tiếng "két" chói tai.
Tư Hói từ phía sau cố sức ôm lấy ngang hông Ba Tòng để tách hai người ra, nhưng sức lực của ông già không thấm tháp vào đâu.
- Tránh ra hết! - Ba Tòng bất ngờ quát lớn, một tiếng quát chấn động cả khúc sông hẹp.
Ông dùng vai húc mạnh một phát, đẩy cả Hai Sáng lẫn Tư Hói ngã nhào ra phía sau sàn ghe.
Cùng lúc đó, tiếng nổ từ bình xăng chiếc ghe máy của Hai Sáng do bị nghiêng quá lâu bỗng kêu lên những tiếng "lụp bụp" bất thường.
Khói đen xộc ra từ ống khói, khét lẹt, hòa lẫn vào sương sớm tạo nên một bầu không khí nghẹt thở.
Út Nhỏ nhìn thấy một ngọn lửa nhỏ bắt đầu nhen nhóm từ phía bệ máy của chiếc ghe.
- Cháy! Cháy ghe rồi anh Hai ơi! - Út Nhỏ hét khản cả cổ, tay chỉ về phía đuôi ghe.
Hai Sáng lồm cồm bò dậy, nhìn thấy ngọn lửa thì giật mình, nhưng sự tự tôn không cho phép anh ta hạ giọng trước Ba Tòng.
Ba Tòng nhìn ngọn lửa, rồi nhìn tấm lưới của mình đang bị cuốn vào chân vịt của chiếc ghe máy sắp cháy.
Tình thế trên khúc sông hẹp đã vượt ra khỏi tầm kiểm soát của tất cả mọi người.
...
Ngọn lửa bốc lên từ bệ máy nhanh chóng gặp vạt dầu loang trên sàn thuyền. Lửa rít lên một tiếng "khè" dữ dội rồi liếm sang chiếc can nhựa đựng dầu hôi đặt ở góc lái.
Sức nóng từ đám cháy phả ra khiến làn sương trên mặt sông tan biến trong tích tắc.
Út Nhỏ hoảng loạn múc nước sông đổ ào ào lên mũi xuồng của mình, cố công chèo ngược dòng để áp sát vào cứu người.
- Nhảy xuống sông mau anh Hai, chú Tư ơi! Nó nổ bây giờ! - Út Nhỏ kêu gào, nước mắt hòa lẫn nước sông chảy ròng ròng trên má.
Hai Sáng nhìn ngọn lửa đang bén vào chiếc can nhựa. Anh ta sững người ra, chân tay cứng đờ không kịp phản ứng.
Tư Hói nhanh trí lấy chiếc áo tơi rách vai đang mặc trên người, dấp vội xuống nước rồi lao đến trùm kín lấy bệ máy.
Khói trắng bốc lên mù mịt kèm theo tiếng xèo xèo buốt tai, nhưng ngọn lửa đã kịp liếm sang đoạn dây thừng buộc tấm lưới của Ba Tòng.
Ba Tòng không hề bỏ chạy. Ông phóng người tới, dùng hai bàn tay trần chụp lấy đoạn thừng đang cháy dở để giật mạnh.
Sợi dây thừng nóng rẫy cứa rách da lòng bàn tay ông, máu tươi ứa ra nhuộm đỏ cả vạt dây sờn.
- Lão già này điên rồi! Bỏ ra mà chạy đi! - Hai Sáng hoàn hồn, hét lên và lao vào nắm lấy vai Ba Tòng kéo lại.
Ba Tòng không buông tay. Ông đạp mạnh một chân vào mạn thuyền của Hai Sáng để lấy đà, cố tách hai chiếc ghe ra xa nhau.
- Ghe của mày cháy thì mặc mày, tao phải cứu lấy cái rạn lưới này! Đây là sinh mạng của nhà tao! - Ba Tòng gầm lên, giọng khan đặc.
Lúc này dưới đáy sông, tiếng cọc tre ngầm bị gãy nghe "rắc rắc" liên tục dưới áp lực quá lớn từ hai chiếc ghe đang giằng xé nhau.
Tư Hói dập được ngọn lửa ở bình xăng nhưng chiếc can nhựa đã biến dạng, dầu hôi chảy tràn ra mặt nước tạo thành một vòng lửa bao quanh hai chiếc ghe.
Vòng lửa đỏ rực bập bềnh trên sóng nước phù sa, ngăn cách bốn con người với bờ đất hai bên.
Út Nhỏ đứng trên xuồng ba lá nhìn thấy vòng lửa thì không thể tiến lại gần hơn được nữa, cô chỉ biết cầm chèo đứng khóc bái sái.
Hai Sáng nhìn bàn tay rỉ máu của Ba Tòng vẫn ghì chặt sợi dây, rồi nhìn lại vạt lưới đang cháy xém, trong lòng anh ta chợt dâng lên một cảm giác phức tạp.
Anh ta nhớ lại mười năm trước, chính Ba Tòng đã từng dắt tay anh ta đi dọc khúc sông này để chỉ cho cách nhìn con nước dâng, nước ròng.
- Chú Ba... buông ra đi, cháu cắt lưới là cháu sai rồi! - Hai Sáng bất ngờ hạ giọng, hai mắt anh ta dại đi vì khói và sự hối hận.
Ba Tòng nghe thấy câu nói đó thì khựng lại một nhịp, ánh mắt nghiêm nghị của ông nhìn thẳng vào mặt người thanh niên trẻ.
Sợi dây thừng trong tay ông cuối cùng cũng đứt đoạn dưới sức căng. Tấm lưới ngầm chìm hẳn xuống lòng sông sâu thẳm.
Cùng lúc đó, chiếc xuồng của Tư Hói do bị sóng đánh mạnh đã tuột dây neo, trôi dạt ra khỏi vòng vây của đám cháy.
Chỉ còn lại Ba Tòng và Hai Sáng trên chiếc ghe máy đang bắt đầu chìm dần vì nước tràn vào quá nhiều từ vết nứt dưới lườn.
Nước sông tràn vào dập tắt những đốm lửa cuối cùng trên sàn gỗ, nhưng chiếc ghe cũng không còn giữ được thăng bằng nữa.
- Nhảy xuống! - Ba Tòng hô lớn một tiếng rồi chủ động túm lấy cổ áo Hai Sáng, cả hai cùng lao mình xuống dòng sông đục ngầu.
Hai thân hình chìm nghỉm vào làn nước mát lạnh. Chiếc ghe máy lật úp, sủi bọt tăm rồi từ từ chìm xuống lòng sông hẹp.
Mặt nước lay động mạnh mẽ một hồi rồi dần trở lại trạng thái phẳng lặng như cũ, chỉ còn lại vạt dầu hôi loang lổ trôi xuôi về phía hạ nguồn.
Út Nhỏ và Tư Hói hớt hải chèo xuồng đến bên dòng nước xoáy, mắt đảo liên tục để tìm kiếm bóng dáng hai người đàn ông.
Sau một hồi im lặng đến nghẹt thở, hai cái đầu cùng nhô lên khỏi mặt nước, thở hổn hển bám vào một thân cây dừa nước đổ ngang bờ.
Ba Tòng dùng cánh tay còn lại đẩy Hai Sáng lên vạt sình lầy trước. Ông cụ kiệt sức nằm vật ra bãi bùn non.
Hai Sáng ngồi thụp xuống bên cạnh, nhìn bàn tay rách bươm của ông già xóm chài mà lòng trĩu nặng, sự đối đầu căng thẳng suốt bao năm qua giờ đây tan biến theo dòng nước xiết.
...
Tư Hói và Út Nhỏ ra sức chèo xuồng vào sát bờ sình. Tiếng mái chèo khua bành bạnh vào lớp bùn nhão vang lên vội vã.
Hai Sáng đỡ Ba Tòng ngồi dậy, dựa lưng vào một gốc dừa nước lớn.
Nước sông trên người cả hai nhỏ xuống ròng ròng, vạt bùn xám xịt bám đầy vào những vết rách trên quần áo.
Tư Hói nhảy phăng xuống vạt sình lầy, bất chấp bùn ngập đến quá đầu gối.
- Lạy trời lạy phật! Hai mạng già mạng trẻ còn nguyên vẹn thế này là phước đức lắm rồi - Tư Hói thở phào, tay quệt mồ hôi trộn lẫn nước sông trên trán.
Út Nhỏ mở chiếc giỏ tre trên xuồng, lấy ra chiếc khăn rằn khô duy nhất rồi chạy đến bên Ba Tòng.
- Chú Ba đưa tay cháu coi, máu chảy nhiều quá nè chú Ba - Út Nhỏ xót xa, bàn tay nhỏ nhắn run rẩy khi nhìn thấy lòng bàn tay rách bươm của ông già.
Ba Tòng xua xua tay, ông không cho Út Nhỏ băng bó. Ánh mắt ông vẫn dán chặt vào khoảng sông trống hoác nơi chiếc ghe máy vừa chìm.
Khoảng sông giờ đây trống trải đến lạ lùng. Không còn lưới, không còn ghe, chỉ còn những bọt bong bóng nước thỉnh thoảng sủi lên từ đáy sâu.
Hai Sáng cúi gầm mặt xuống gối. Hai bờ vai anh ta run lên bần bật theo từng nhịp thở dồn dập.
- Chú Ba... cái ghe đó là tất cả vốn liếng của con... nhưng con sai rồi... con không nghĩ cái lưới đó lại là... - Hai Sáng nghẹn giọng, không dám nói hết câu.
Ba Tòng thở dài một tiếng dài thượt. Tiếng thở nghe nặng nề như tảng đá rơi xuống lòng sông sâu.
- Cái lưới đó tao dệt từ hồi thằng con cả của tao chưa đi lính. Nó là cái cần câu cơm của cả nhà tao mấy chục năm qua - Ba Tòng chậm rãi nói, giọng khàn đặc vì ngấm nước lạnh.
Tư Hói ngồi bệt xuống bên cạnh, ông lấy trong túi áo ra một hộp quẹt diêm đã ướt sũng, tiếc rẻ quăng đi.
- Thằng Sáng nó nóng nảy, nhưng ông Ba cũng chấp nhặt làm gì cái khúc sông chung. Giờ thì cả hai cùng trắng tay, vừa lòng chưa - Tư Hói trách móc nhưng giọng đầy cay đắng.
Út Nhỏ không nói gì, cô bé lẳng lặng dùng khăn rằn thấm máu cho Ba Tòng. Dòng máu đỏ tươi thấm vào vải sọc xanh trắng loang lổ.
Nắng trưa bắt đầu gay gắt, ánh mặt trời rọi thẳng xuống khúc sông làm vạt dầu loang phản chiếu những sắc màu ngũ sắc kỳ dị.
Hai Sáng ngước lên nhìn Ba Tòng. Sự oán hận trong mắt người thanh niên này suốt mấy năm qua giờ đã bay biến sạch, chỉ còn lại sự hối hận muộn màng.
- Con sẽ đền lại tiền tấm lưới cho chú. Con đi làm mướn, làm thuê gì cũng được - Hai Sáng dứt khoát.
Ba Tòng nhìn thẳng vào mắt Hai Sáng. Ông thấy lại hình ảnh đứa con trai ngày xưa của mình trong dáng vẻ bướng bỉnh nhưng dám làm dám chịu của anh ta.
- Thôi bỏ đi. Nước sông có khúc, lòng người có lúc, ghe chìm thì trục vớt lên, lưới mất thì dệt lại - Ba Tòng đứng dậy, vỗ vai Hai Sáng bằng bàn tay không bị thương.
Hành động đó của ông cụ xóm chài như một gáo nước mát dội thẳng vào ngọn lửa thù hận bấy lâu nay giữa hai gia đình.
Út Nhỏ và Tư Hói đỡ hai người lên xuồng ba lá để chèo về phía xóm lưới. Tiếng lạch cạch của mái chèo nghe thanh thản hơn lúc sáng rất nhiều.
Dòng sông hẹp vẫn chảy xuôi về hạ nguồn mang theo vạt dầu loang và cả những tranh chấp, đối đầu của một thời nông nổi trôi dài ra biển lớn.