Lệ Bản Khê, đêm mùng năm, trong miếu không có đèn.
Không đèn, không đuốc, không một đốm hương. Người ngồi lễ ngồi trong bóng tối, như một mâm cỗ bày sẵn, đợi người tới ăn.
Tối tới mức Lạc Thiên không thấy hai bàn tay mình trên đầu gối. Chỉ thấy, qua khe cửa lim khép hờ, một vệt xám nhạt hơn, là sân đá dưới ánh sao.
Lạnh từ nền đá thấm lên. Qua lớp áo chàm mế Nhuôn dệt, qua da, vào xương, lên dần theo sống lưng. Hắn không động.
Hắn đếm hơi thở.
Giờ này, ở kinh, trong Anh Linh Điện, Thanh Vân đã khắc xong vạch thứ ba mươi sáu. Nàng khắc mỗi tối một vạch, không bỏ tối nào. Ba mươi sáu. Còn bốn vạch. Tới vạch thứ bốn mươi, Trạng Quỳnh, Cao Lỗ, Yết Kiêu, Dã Tượng cùng tan, như sương tan lúc mặt trời lên. Trừ phi trước đêm ấy, Quốc Vận lên tới Tiểu An. Còn mười sáu điểm. Không việc nhỏ nào lấp nổi mười sáu điểm. Muốn có, trước hết ngôi miếu này phải thôi là miếu của nó.
Hắn không có dao, không có cột. Hắn chỉ có hơi thở. Một hơi. Hai hơi. Tới trăm, đếm lại từ đầu.
Đếm tới lượt thứ ba, hắn nghĩ tới Pảo.
Đứa thứ nhất. Con trai lão thợ rèn đầu bản. Mười hai tuổi. Nó hỏi trưởng bản, lên đó có lạnh không. Trưởng bản nói không.
Lạnh như thế này. Mười hai tuổi, ngồi một mình ở đây, trong bóng tối này, tin lời ông già rằng không lạnh. Nó ngồi bao lâu, trước khi biết ông già nói sai?
Hắn đếm tiếp.
Tới lượt thứ năm, hắn nghĩ tới Cốm. Hòn cuội trắng nằm trong gói vải ngay trên ngực hắn, đã nguội, giờ chỉ còn lạnh như mọi hòn cuội khác. Cốm cầm nó, như cầm tay anh Thóc. Sáng hôm sau, người ta lên, không thấy vòng bạc, không thấy cả hòn cuội.
Bảy đứa kia, sáng hôm sau, người ta nhặt được vòng bạc rơi ở cửa hang. Bảy chiếc. Một chiếc, hắn đã thấy trong bọc vải của Lò Thị Hiên, chạm hình con chim. Sáu chiếc kia, hắn tự hỏi giờ nằm ở đâu. Trong một cái rương gỗ dưới gầm sàn nào đó. Hay trên một bàn thờ, cạnh bát hương. Nhà nào cũng thắp. Thắp cho con mình, và thắp cho thứ đã ăn con mình, trên cùng một bàn thờ.
Chiếc vòng bạc trên cổ hắn nặng trĩu. Bạc đã lạnh ngắt.
Sương bắt đầu đọng.
Hắn không thấy, chỉ cảm. Trên tóc, trên lông mày, trên mu bàn tay, một lớp ẩm mỏng, lạnh, cứng dần lại. Đầu tháng Tư, dưới bản, ban trưa người ta cởi áo cày ruộng. Trong miếu này, sương muối đọng trên tóc người.
Canh một qua. Canh hai tới.
Hắn nghe những thứ chỉ người ngồi yên mới nghe được. Tiếng một giọt nước rơi từ mái xuống nền đá, đâu đó phía chái Nam. Tiếng gió lùa qua kẽ ngói. Tiếng một con chim đêm kêu dưới thung lũng, một tiếng, không kêu tiếng thứ hai. Tiếng thở của chính hắn.
Không có tiếng vảy cọ vào đá.
Kẽ đá sau lưng hắn vẫn thở. Đều, chậm. Từ lúc im bặt một lần hồi đầu hôm, nó thở lại, và cứ thở như thế. Không nhanh hơn, không chậm hơn. Như một người đang nằm nghe.
Chỉ có sợi dây lạnh trong ngực hắn là không đều. Thỉnh thoảng, nó phình lên một nhịp, dày thêm một chút, đoạn lặng. Lúc đầu hắn không hiểu. Tới nhịp thứ mười, hắn hiểu. Dưới bản, một nén hương vừa tàn, một bàn tay vừa thắp nén khác. Tàn nén này, thắp nén khác. Tới sáng. Mấy chục bàn thờ, mấy chục bàn tay run run cắm hương vào bát. Mỗi nén, một nhịp. Cả bản đang đút cơm cho nó, từng miếng một, suốt đêm.
Trong chuyện kể, chàng tiều phu ngồi canh miếu, nửa đêm chằn tinh hiện ra, chàng vung búa đánh, chằn tinh chết, chàng xách đầu nó về ngay trong đêm. Chuyện kể cho trẻ con, có một đêm, một nhát búa. Chuyện kể cho trẻ con, không có sáu chục bàn thờ dưới chân núi.
Canh hai sắp tàn.
Trên đầu hắn, trong bóng tối dưới mái, có tiếng nói. Khẽ tới mức hắn không chắc mình nghe bằng tai.
– Nó biết trong miếu không phải một người.
Chỉ một câu. Trên xà, lại im.
Lạc Thiên không ngẩng đầu.
Hắn hiểu. Nó cảm được hơi ấm. Trong miếu có hai hơi ấm, một dưới bệ, một trên xà. Ngoài sân, sau thân đa, có một hơi ấm to như con voi. Trên hai gờ vách, mười hơi ấm nữa, nằm áp bụng xuống đá, kẹp tay vào nách cho ngón tay khỏi cứng. Tám năm, đêm mùng năm, quanh miếu chỉ có một đứa trẻ. Có một năm, thêm một người thợ săn mang mười hai mũi tên. Đêm nay, có mười ba người.
Nó không ngu.
Nếu nó không ra thì sao? Tới sáng, cả bản lên miếu, thấy đứa cháu lão buôn còn ngồi đây, sống. Lễ hỏng. Sang năm, ông miếu đòi gấp đôi. Mà nó vẫn còn nguyên trong hang, không một vết xước. Thạch Sanh đã giáng, bốn mươi ngày. Không có sang năm.
Hắn nhắm mắt. Nhắm hay mở, cũng tối như nhau.
Thì để nó chỉ biết có một người.
Hắn lặng người.
Từ sau đêm hai mươi tư tháng Ba, hắn đã tự cấm mình điều này. Dùng ít. Dùng lúc cần. Đừng lần theo lâu. Trạng Quỳnh dặn thế. Dây chạy hai chiều. Ai lần theo nó lâu, nó biết có thứ gì đang tới gần.
Đêm nay, hắn lần theo. Lâu. Sâu.
Hắn để sợi dây kéo mình đi, qua kẽ đá sau lưng, qua lớp vách núi, vào lòng hang. Lạnh hơn nước suối lúc giờ Mùi. Lạnh hơn sương trên tóc. Cái lạnh chảy ngược theo sợi dây, vào ngực hắn, lan ra hai cánh tay, xuống mười đầu ngón tay. Hắn cảm thấy ngón tay mình trắng bệch, cứng lại, như ngón tay người chết đuối. Sương đọng dày trên lông mi, nặng trĩu, dính hai mi vào nhau.
Hắn đi tiếp. Sợi dây chạy thẳng một quãng dài, rồi ngoặt sang hướng khác. Xuống. Sâu.
Ở đầu kia sợi dây, trong bóng tối dưới lòng núi, có một thứ quay lại nhìn.
Không có mắt. Không có ánh sáng. Nhưng hắn biết nó nhìn. Như giữa chợ, sau lưng có người nhìn, không cần quay lại cũng biết.
Nó nhìn thứ ấm đang lần tới nó. Thứ ấm duy nhất trong mười ba thứ ấm, tự tìm vào nhà nó.
Lạc Thiên không buông.
* * *
Kẽ đá sau lưng hắn ngừng thở.
Lần này, không thở lại.
Gió tới trước. Gió từ chái Bắc, từ phía cửa hang, luồn qua khe cửa lim, phả vào gian miếu, lạnh, khô, tanh mùi bùn đáy ao. Cánh cửa lim khẽ rung trên bản lề gỗ.
Ngoài sân, sương muối đổ xuống.
Hắn nghe tiếng ấy. Lách tách, li ti, như muôn vạn hạt muối rắc lên đá. Trên thân đa cháy. Trên mặt sân. Trên hai gờ vách, nơi mười người lính nằm. Hắn nghĩ tới những bàn tay kẹp dưới nách, những dây nỏ phủ sương, những ngón tay trên lẫy đồng đang tê dần.
Đoạn là tiếng vảy.
Một tiếng cọ dài, nặng, chậm, như có ai kéo lê trăm bao thóc trên mặt đá. Tiếng ấy từ chái Bắc lan ra sân. Không dừng. Kéo mãi không hết.
Lạc Thiên mở mắt.
Qua khe cửa, vệt xám của sân đá đã đổi màu. Sương muối phủ trắng mặt sân như một lớp tro. Trên lớp trắng ấy, một cái bóng đang trườn ngang qua.
Cao gấp đôi người. Nửa trên thẳng đứng như thân người, vai rộng, hai cánh tay dài buông thõng gần chạm đất. Da trắng xám, trắng bợt như da người chết đuối ngâm nước ba ngày. Tóc dài, rối, buông tới thắt lưng, không giống tóc, giống rễ cây đa. Từ thắt lưng trở xuống, không có chân. Là một thân rắn to hơn cây cột lim, vảy xám như đá ướt dưới suối, nối dài ra sau, vào tận miệng hang bên chái Bắc, còn chưa thấy đuôi.
Cái bóng dừng giữa sân.
Đầu nó quay lên. Lên gờ vách phía Bắc, ngay trên miệng hang. Chậm. Một nhịp.
Lạc Thiên nín thở. Trên gờ vách ấy, có năm người đang nằm.
Hắn lần theo sợi dây sâu hơn nữa. Không lùi. Kéo. Như kéo con cá vào bờ bằng chính ngón tay mình làm mồi.
Cái đầu ấy quay lại. Về phía cửa miếu. Về phía thứ ấm đang tự lần tới nó.
Nó trườn tới.
Tiếng vảy cọ lên bậc đá trước cửa. Cánh cửa lim nặng trịch mở ra, chầm chậm, kẽo kẹt. Không phải bị xô. Như bị một bàn tay đẩy nhẹ.
Một bàn tay đặt lên ngưỡng cửa.
Năm ngón. Mỗi ngón to gấp đôi ngón tay người, móng dài, đen, cong. Chỗ bàn tay ấy đặt xuống, sương trắng lan ra theo mặt đá như nước tràn, bò qua ngưỡng, bò vào gian miếu, bò tới chân bệ, bò lên hai đầu gối Lạc Thiên.
Chín năm, trưởng bản chưa bước qua ngưỡng cửa ấy. Bàn tay này bước qua.
Có tiếng nói. Không phải từ một cái miệng. Từ xa, từ sâu, như vọng lên từ đáy một cái giếng cạn.
– Năm nay… ấm.
Lạc Thiên không động.
Một bóng lớn cúi xuống, lấp kín khung cửa. Mùi bùn đáy ao, mùi tanh lạnh của cá chết, đặc tới mức hắn nếm thấy trên lưỡi. Bàn tay ấy rời ngưỡng cửa, đưa tới, chầm chậm, như tay người mù sờ mặt người thân.
Nó chạm vào má hắn.
Lạnh. Không phải lạnh của đá, của nước, của sương. Lạnh xuyên qua xương hàm, buốt tới chân răng. Hắn nghe răng mình va vào nhau, rất khẽ, và cắn chặt hàm cho tiếng ấy tắt.
Lễ, thì phải ngồi yên.
Hắn ngồi yên. Trên đầu hắn, trên cây xà lim, cũng không một tiếng động. Người tiều phu nằm đó, búa ôm trong ngực, cách tấm lưng kia chưa tới một trượng. Y đợi, đúng như hắn đợi. Thứ họ đợi, không phải ở trong miếu. Là ở ngoài sân, phía chái Bắc.
Ngón tay ấy lần trên má hắn. Xuống cằm. Xuống cổ. Chạm vào chiếc vòng bạc, dừng một nhịp. Bạc lạnh. Người đeo nó thì ấm. Ấm quá.
Cái bóng cúi thấp hơn. Hơi thở phả lên mặt hắn, lạnh, không mùi, như hơi thở của một cái hang.
– Không phải… – Giọng từ đáy giếng nói. – …người Bản Khê.
Lạc Thiên không đáp.
Trên gờ vách, không có tiếng huýt.
Hắn biết vì sao. Đuôi nó còn trong hang. Bắn bây giờ, nó rút vào hang như một sợi thừng bị giật.
Bàn tay trên cổ hắn khép lại. Không chặt. Như người ta cầm bát cơm, ướm xem nóng tới đâu.
* * *
Trên gờ vách phía Nam, Đàm Thạch nằm áp bụng xuống đá, cây nỏ lớn kê trước ngực, cây nỏ của Đàm Sơn buộc sau lưng.
Gã không còn cảm thấy hai bàn tay. Sương muối phủ trắng thân nỏ, phủ trắng mu bàn tay gã, phủ lên cả sợi dây nỏ gã đã miết sáp ong từ trưa. Bốn người nằm cạnh gã không ai thở mạnh. Bên kia cửa miếu, trên gờ vách phía Bắc, năm cái bóng nằm im như năm hòn đá.
Dưới sân, khúc thân rắn nằm vắt ngang, từ cửa miếu tới chái Bắc. Gã đếm được những đốm vảy xám dưới ánh sao, trườn qua, trườn qua, không hết. Đầu kia vẫn chìm trong miệng hang.
Cái bóng trắng đã chui nửa người vào cửa miếu. Gã không thấy bên trong. Gã chỉ thấy tấm lưng trắng bợt ấy cúi xuống, cúi xuống, như người cúi xuống miệng giếng.
Trong đó, là bệ hạ.
Đàm Thạch đưa hai ngón tay lên miệng, ngậm lấy. Ngón tay lạnh như hai que sắt. Gã ngậm cho ấm, cho môi khỏi cứng, để lúc cần, còn huýt được.
Tấm lưng trắng nhích thêm vào trong. Khúc thân dưới sân trườn theo.
Đoạn một tiếng sột cuối cùng, phía chái Bắc. Một khúc đuôi thon, dài, xám, quất ra khỏi bóng tối của miệng hang, nằm vắt trên sương muối.
Đàm Thạch rút hai ngón tay khỏi miệng.
Tiếng huýt vang lên. Ngắn, sắc, như tiếng chim cắt.
* * *
Trong miếu, Lạc Thiên nghe mười dây nỏ cùng bật.
Như mười cây tre gãy cùng một lúc. Tiếng tên xé gió. Tiếng sắt găm vào thịt. Tiếng sắt va vào đá.
Tám tiếng trúng.
Ba mũi găm vào tấm lưng trắng xám đang chắn ngang khung cửa. Năm mũi găm vào khúc thân rắn nằm dài ngoài sân. Qua khe hở giữa thân nó và khung cửa, dưới ánh sao, hắn thấy năm cán tên cắm trên lớp vảy xám, chỉ ngập chừng một đốt ngón tay, đoạn dừng lại, như cắm vào đá. Hai mũi còn lại trượt trên vảy, rơi lách cách xuống sân.
Bàn tay trên cổ hắn buông ra.
Đoạn là tiếng rống.
Lò Thị Hiên đã kể về tiếng rống ấy, trong gian nhà ngang ở kinh. Không phải tiếng người. Không phải tiếng hổ. Không phải tiếng gấu. Thị sống bốn mươi năm trong núi, chưa từng nghe tiếng gì như thế.
Giờ, hắn nghe.
Tiếng ấy không ra từ cổ họng. Nó vang ra từ cả tấm thân, từ khúc thân rắn dài bảy tám trượng ngoài sân, từ vách núi, từ nền đá dưới chân hắn. Những cây cột lim rung lên. Bụi và tro trên xà rơi xuống lả tả. Bát hương đá trên bệ trượt đi một tấc.
Tiếng rống lăn xuống thung lũng.
* * *
Dưới bản, trong nhà mế Nhuôn, Trạng Quỳnh đứng bật dậy bên khe liếp.
Tiếng rống ấy lăn qua mái cọ, qua vách nứa, lọt vào từng khe. Dưới gầm sàn, hai tên lính châu buông giáo, co rúm vào giữa hàng vò rượu. Bên bếp, mế Nhuôn không đặt bát rượu xuống.
Trạng Quỳnh nhìn ra ngoài.
Sau năm mươi chín vách nứa, năm mươi chín đốm hương cùng một lúc đỏ rực lên, như có ai ghé miệng thổi. Khói trên mái cọ, nãy giờ chỉ lững lờ nghiêng về phía núi, giờ rạp hẳn xuống, chảy xiết về một phía.
Về phía núi.
Như bị hút.