Chương 400: Tù trung nhất phạn

Tối hôm bị bắt, Đà Cách ngồi bó gối dưới mái chiếu căng trước một cái kho thóc trên đồi của người dưới xuôi, hai cổ tay buộc dây gai, và bên kia sông, trên mặt thành không còn một đốm lửa nào. Nó đã ngồi đó từ trưa. Người ta khiêng nó lên đồi, đặt nó xuống dưới tấm chiếu này, buộc sợi dây gai ở cổ tay nó vào một cây cột tre của cái kho, để dây đủ dài cho nó ngồi, cho nó nằm, mà không đủ cho nó đứng dậy đi xa. Một người lính ngồi canh cách nó mấy bước, cầm giáo, ngó nó, rồi ngó đi chỗ khác, rồi lại ngó nó. Nó không chạy. Chạy đi đâu, nó chịu. Bên dưới là sông. Bên kia sông là cái kinh, và cái kinh đã không còn lửa. Áo da của nó đã khô từ chiều, cứng lại, bám muối mồ hôi. Tóc nó khô, bết. Hai cổ tay nó rát chỗ dây gai cọ vào. Nó ít cựa quậy. Nó ngồi, ôm gối, cằm tựa trên gối, mắt hướng về phía sông. Nó nhớ lúc trên bãi. Con voi nhô lên khỏi mặt nước. Con nâu chồm lên, hí, lồng. Nó nắm dây cương, bị kéo xuống nước, nước tràn vào mũi, vào miệng. Nó bám được cổ con nâu. Con nâu bơi. Con nâu bơi về đâu, nó cũng chẳng hay. Dây cương đứt trong tay nó lúc nào nó không nhớ. Chỉ nhớ có một bàn tay túm lấy cổ áo nó, lôi nó lên một mạn thuyền. Nó ngoái lại thì con nâu đã bơi xa, về phía bãi bên kia, cái đầu nâu nhô khỏi mặt nước, nhỏ dần. Con nâu có về được tới bãi không, nó không biết. * * * Tối, có người đàn bà tới. Người ấy trẻ, áo vải lam, tóc vấn, tay bưng một cái bát. Người lính canh thấy người ấy thì đứng bật dậy, cúi đầu thật thấp. Nó thấy thế. Nó không hiểu người đàn bà này là ai mà người lính phải cúi thấp như thế. Người đàn bà ngồi xổm xuống trước mặt nó, đặt cái bát xuống đất. Một bát cơm. Trắng, đầy, bốc hơi. Trên cơm có mấy cọng rau luộc với một khúc cá nhỏ kho sẫm màu. Người ấy nói mấy câu. Giọng nhẹ, không cao, không thấp. Người ấy chỉ vào cái bát, chỉ vào nó, nói. Trong mấy câu người đàn bà ấy nói, nó chỉ hiểu một chữ, chữ cơm, chữ đầu tiên gã người buôn dạy nó từ mùa đông. Cơm. Nó ngó cái bát. Nó ngó người đàn bà. Người ấy không cười, không cau mặt. Người ấy chỉ ngồi đó, đợi. Nó không động. Nó nghĩ có khi đây là một thứ gì khác, không phải để ăn. Có khi người ta đặt cái bát xuống rồi đá đi trước mặt nó, như lính trong đoàn vẫn làm với chó. Có khi người ta bắt nó nhìn cái bát mãi, đói lả mới thôi. Người đàn bà không đá cái bát đi. Người ấy đẩy nó lại gần nó thêm một chút. Nó đưa hai tay bị trói ra, cầm cái bát lên. Ấm. Nó cúi xuống, ngửi. Mùi cơm. Mùi rau. Mùi khúc cá ấy, mặn, thơm, thứ mùi nó chưa ngửi thấy bao giờ. Nó ăn. Nó ăn chậm. Hai tay bị trói, phải cầm bát bằng cả hai tay, cúi mặt xuống mà và. Cơm nóng, mềm, ngọt. Nó chưa ăn cơm bao giờ. Ở trong kinh, người ta không có cơm, chỉ có thịt ngựa nướng cháy và thóc cháy không ăn được. Thứ hạt ấy nó mới chỉ thấy dính trên mõm ngựa, chưa thấy trong bát người bao giờ. Đây là cơm thật. Thứ người dưới xuôi ăn thay thịt. Nó ăn tới hạt cuối cùng. Nó liếm cả mấy hạt dính ở thành bát. Người đàn bà ngồi đó tới khi nó ăn xong. Người ấy cầm cái bát lên, đứng dậy, nói một câu với người lính canh, rồi đi. Người lính canh ngồi xuống lại, ngó nó. Ánh mắt gã không còn như lúc chiều. * * * Đêm ấy nó nằm co dưới tấm chiếu, không ngủ được. Nó nhớ cái bát nước ông già ở cổng gỗ tróc sơn bưng ra hôm vào kinh, cái bát tướng quân không uống. Tướng quân không nói vì sao, mà túi nước của tướng quân đã khô từ lúc còn ở dưới trung du, nó biết, vì chính nó giữ cái túi ấy. Nó nghĩ, người đàn bà này không mở cổng cho ai. Người ấy chỉ đặt một bát cơm trước mặt một thằng bé người ta vừa bắt được dưới sông. Nó đã ăn. Như thế đúng hay sai, nó chịu. Nó chỉ thấy nó đói, và cơm thì ấm. Trên đồi, quanh nó, lửa trại cháy khắp nơi. Có tiếng người nói, trẻ con cười, đâu đó có người đàn bà cất giọng hát, chậm, khàn. Nó không hiểu họ nói gì, hát gì. Nó chỉ nghe tiếng. Nhiều tiếng lắm. Như ở trại đồng cỏ những đêm sau một trận săn được nhiều. Họ vui, nó nghĩ. Vì sáng nay. Nó nghĩ tới mẹ nó. Giờ này ở bãi chăn phía Bắc, mẹ nó đang làm gì. Có khi đang vắt sữa. Có khi đang ngồi trước cửa lều, ngó về phía Nam, nơi người ta bảo đoàn ngựa đã đi. Mẹ nó đâu hay nó đang ngồi bị trói dưới một tấm chiếu trên một quả đồi bên một con sông mà mẹ nó chưa nghe tên bao giờ. Cũng đâu hay nó vừa ăn một bát cơm. Hồi ở bản thứ hai, nó đã định có ngày về sẽ kể cho mẹ nghe những thứ nó thấy ở đất này. Giờ về được hay không, nó chịu. Nó nằm co lại, hai tay bị trói kẹp giữa hai đầu gối. Muỗi vo ve. Nó không đập. * * * Sáng mùng năm, người ta cởi dây cho nó ra bụi lau một chốc, và lúc ngồi xuống lại, nó sờ vào túi da bên hông thì thấy mảnh sành với bông cỏ vàng vẫn còn đó, không ai lấy. Người cởi dây cho nó là một người lính khác, không phải người canh đêm qua. Gã cởi dây ở cột tre, vẫn giữ đầu dây trong tay, dắt nó ra mấy bụi lau ở rìa trại, đứng quay lưng lại đợi. Nó đi xong, quay lại. Gã dắt nó về, buộc lại vào cột. Gần trưa, có một bà già tới. Bà gầy, lưng hơi cong, tay xách một cái rổ nhỏ đựng lá. Bà ngồi xuống trước mặt nó, không nói gì, cầm lấy hai cổ tay nó lật lên ngó. Chỗ dây gai cọ vào đã trầy, đỏ ửng. Bà lấy mấy nắm lá trong rổ, vò nát trong lòng bàn tay, đắp lên chỗ trầy, lấy một dải vải buộc lại, buộc dưới sợi dây gai. Lá mát. Chỗ trầy đỡ rát. Bà nói một câu với người lính canh, giọng gắt. Người lính canh cúi xuống, nới sợi dây gai ra một chút. Bà già đứng dậy, đi, không ngoái lại. Nó ngó cái dải vải trên cổ tay mình lâu. Nó không hiểu người dưới xuôi. Họ bắt nó, trói nó, mà lại cho nó ăn, đắp lá cho nó. Cái túi da ấy, nó đã sợ người ta lấy mất từ lúc bị khiêng lên thuyền. Người ta đã định cởi nó ra, ở bờ lạch. Có một người đàn ông trẻ bảo một câu, người ta lại thôi. Nó mở túi ra. Bông cỏ vàng đã gãy cong, mấy hạt cuối rụng hết, lẫn vào đáy túi. Nó nhặt từng hạt bỏ vào lòng bàn tay, nắm lại một hồi, rồi thả vào túi, buộc chặt. Trưa, nắng gắt. Tấm chiếu che không hết, nắng rọi vào một bên người nó, nóng rát. Người lính canh đổi lượt, người mới ngồi trong bóng cái kho, quạt bằng một cái nón. Có mấy đứa trẻ con chạy tới, đứng xa xa, ngó nó, chỉ trỏ, thì thầm với nhau. Một đứa lớn hơn nhặt hòn đất định ném. Người lính canh quát một tiếng. Thằng bé vứt hòn đất, chạy biến. Nó ngó theo đám trẻ. Ở đồng cỏ, trẻ con cũng thế. Thấy người lạ bị trói thì ném đất. Nó đã từng ném. Quá trưa, có một người đàn bà khác đi ngang, gầy, đen, áo vải thô, khăn quấn đầu kiểu người núi. Người ấy dừng lại, ngó nó một hồi. Đoạn người ấy múc một gáo nước trong cái nồi đất người lính canh để cạnh cột, đưa tới trước mặt nó. Nó uống. Người ấy không nói gì, cầm gáo về, đi tiếp. Nó thấy người ấy đi về phía mấy cái lều ở cuối trại, nơi những người nói giọng lơ lớ ở. Chiều, người đàn bà lại tới, mang bát cơm thứ hai. Người ấy đặt bát xuống, ngồi đợi như tối qua. Nó ăn. Lần này nó không đợi người ấy đẩy bát lại gần. Ăn xong, nó đặt cái bát xuống đúng chỗ người ấy đã đặt, ngay ngắn, như hồi ở lều mẹ nó vẫn bắt nó làm sau mỗi bữa. * * * Chạng vạng, người canh nó là một người áo chàm. Gã ngồi trên một khúc gỗ, cách nó mấy bước, cây giáo dựng cạnh. Gã không ngó nó nhiều. Gã ngó ra sông. Mặt gã đen, gầy, im, như mấy người áo chàm nó thoáng thấy trên bãi sáng hôm qua, lúc con nâu lôi nó ra khỏi bến. Trăng lưỡi liềm mảnh treo ở phía Tây, chênh chếch trên rặng đồi xa. Ánh trăng nhạt, yếu, rọi xuống chỗ gã ngồi. Nó thấy bàn tay gã đặt trên đầu gối. Mấy đầu ngón tay gã, dưới ánh trăng, trong. Không phải trắng. Trong. Như nước trong một cái bát, xuyên qua thấy được cả vạt áo chàm bên dưới. Nó dụi mắt. Nó ngó lại. Vẫn thế. Gã không biết. Gã vẫn ngó ra sông, tay vẫn đặt trên gối. Nó không dám ngó lâu. Nó cúi mặt xuống gối, hai bàn tay bị trói kẹp chặt vào nhau cho khỏi run. Nó nghĩ tới con nâu, tới lúc sợi dây cương đứt trong tay mình giữa dòng, và nó không biết tướng quân có ngoái lại tìm nó không. Tướng quân có con xám. Con xám ở chỗ buộc ngựa trong thành, không xuống bến sáng hôm qua. Tướng quân không cần con nâu. Tướng quân có thể không cần cả nó. Nó chỉ là thằng giữ ngựa. Người giữ ngựa thì kiếm đâu cũng ra. Mà nó vẫn nghĩ. * * * Bên kia sông, từ sáng mùng năm tới giờ, không có khói bếp. Không có ngựa xuống bến. Không có đuốc dọc bãi. Cửa Đông khép. Cái kinh nằm dưới nắng, rồi dưới trăng, im, như một con vật chết. Nó biết tướng quân đã đi. Nó đã thấy đám bụi phía Tây chiều hôm qua, từ dưới mái chiếu này, khi người ta còn chưa cho nó ăn. Một đám bụi đỏ, dài, bốc cao. Nó biết thế là cả đoàn đi. Ngựa đồng cỏ đi thì để bụi như thế, kéo dài tít về phía núi. Tướng quân đi về phía Tây. Về phía núi. Về phía đồng cỏ. Không có nó. Nó nghĩ tới người đàn bà nhà ông già, người đã bảo bên kia sông cỏ vẫn xanh, và nó chẳng rõ người ấy có đi theo tướng quân về phía Tây không. Bên kia sông là chỗ này. Cỏ chỗ này có xanh thật. Mà tướng quân đã không qua được sông. * * * Chiều mùng sáu, có người tới cởi dây ở cột tre. Không phải người lính canh. Hai người lính khác, một già một trẻ. Họ cởi dây ở cột, giữ đầu dây, bảo nó đứng dậy. Nó đứng dậy. Hai chân nó tê vì ngồi lâu, loạng choạng. Người lính trẻ đỡ khuỷu tay nó. Lúc dắt nó đi, người lính già cúi xuống nhặt một vật dưới chân cột tre, đưa cho nó. Khúc dây cương đứt. Từ trưa hôm kia nó đã để rơi ở đó, lúc người ta đặt nó xuống, rồi bị đất cát lấp mất một nửa. Người lính già chẳng nói câu nào. Gã chỉ đưa ra, đợi nó cầm. Nó cầm lấy bằng hai bàn tay, cuộn lại, nhét vào túi da, cạnh mảnh sành và bông cỏ. Ba thứ ấy giờ là tất cả những gì nó có ở đất này. Họ dắt nó đi lên lối đất đỏ, lên lưng đồi. Từ quá trưa, cả trại đã khác. Người ta bắt đầu gói đồ, cuộn chiếu, buộc thúng, gọi nhau í ới từ lều này sang lều kia. Người ta nói với nhau một chữ, lặp đi lặp lại, nó nghe mãi thì nhớ được tiếng, mà không biết nghĩa. Chữ ấy đi kèm những cái chỉ tay về phía sông, phía kinh. Nó đoán đó là chữ về. Trên đường đi, người trong trại ngó nó. Đàn bà, trẻ con, người già. Có người đang gói đồ, buộc chiếu, xếp nồi niêu vào thúng. Có người dừng tay, đứng ngó. Có người không ngó. Chẳng ai ném thứ gì, cũng chẳng ai chửi. Nó đi qua họ, cúi đầu. Lưng đồi rộng, có một cái lều tre lớn, mái chiếu căng mấy lớp. Trước lều có mấy người đứng. Một người già, áo vải, tay không. Một người áo xanh, tay cầm mấy tờ giấy. Và trong lều, ngồi cạnh một cái gì đó tròn, to, bằng đồng, mặt sẫm có những vòng chạm chạy quanh, giống cái trống của ông thầy cúng ở đồng cỏ mà to hơn nhiều, là một người đàn ông trẻ. Người đàn ông trẻ ấy là người đã bảo một câu ở bờ lạch hôm kia, cho người ta thôi lục túi da của nó. Chiều mùng sáu, người ta dắt nó lên tới trước cái lều lớn trên lưng đồi, và người đàn ông trẻ ngồi cạnh cái trống đồng ngó nó một hồi, nói một câu, rồi người ta cởi hẳn dây ở cổ tay nó ra, mà không ai rút dao.
Chương trước Đã hết chương
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ