Chương 110: Trùng kiến mao từ

Chu tẩu ngồi cạnh đống tro từ sáng. Người xem tới rồi đi. Có người đứng một chốc, lắc đầu, bỏ đi. Có người ngồi xuống bên chị, không nói câu nào, ngồi chừng cạn một ấm nước rồi cũng đứng dậy. Trưa, đứa con trai về lều nấu cơm, mang ra cho chị một nắm cơm chấm muối. Chị ăn được hai miếng, để đó. Ba nén nhang cầm từ sáng, giờ vẫn ở trong tay chị. Chưa thắp. Chị không giận ai. Đêm qua chị đứng trên bờ, thấy hết. Thấy thứ ấy từ dưới nước bước lên bậc đá, ông tướng lặn sông ghì trên lưng nó. Thấy ông quát lính lùi. Thấy ông xách nước dập lửa bằng một tay, tay kia lủng lẳng bên người. Thấy vua quỳ xuống bậc đá, gỡ vải, ánh sáng xanh xanh trên tay vua. Bà cụ đầu xóm quỳ, chị quỳ theo, quỳ giữa đám đông mà nước mắt chảy ra lúc nào không biết. Sáng nay, người ta bảo nhau: dưới chân thành, có cả lính, mà vẫn cháy. Chị nghe, không cãi. Chị chỉ không biết từ nay cắm nhang vào đâu. Giờ Mùi, sau lưng chị có tiếng dao rựa chẻ tre. Chị quay lại. Ở đầu dãy lều, ông lão đầu xóm chài ngồi trên một khúc gỗ, gậy tre gác bên cạnh, tay cầm con dao rựa bổ một cây tre dài làm đôi. Mỗi nhát dao, cây tre kêu một tiếng toác, khô khốc, vọng lên tận mặt thành. Quanh ông, mấy người đàn ông Bến Dâu đã vác tre tới, cây nào cũng còn nguyên ngọn, lá xanh rì. Không ai lên cổng thành xin phép. Không ai hỏi lính. Ông lão bổ xong cây tre, chống gậy đứng dậy, tới đứng trước đống tro. Ông ngó nó một hồi, rồi quay sang chị. – Chu tẩu. – Ông nói. – Tháng Tư, làng mình dựng cho ông tướng một cái mái. Đêm qua nó đốt. Hôm nay làng mình dựng cái khác. Ông nói như nói chuyện vá lại một tấm lưới rách. Chị đứng dậy. Chân tê, chị loạng choạng, một người đàn bà đỡ lấy. – Nhỡ đêm nay nó lại tới… – Thì mai dựng nữa. – Ông lão nói. Đàn ông bắt đầu đào lỗ chôn cột. Có người định lấy cuốc gạt đống tro xuống sông cho nhanh. Ông lão giơ gậy chặn lại. – Tro mái nhà ông tướng. – Ông nói. – Đổ xuống sông, ông ấy lặn mà vớt à? Người kia đỏ mặt, chạy đi tìm chổi. Lúc ấy, từ cổng Đông, có một người con gái đi ra. Hai người lính theo sau. Áo vải xanh nhạt, tóc vấn gọn, không trâm không thoa. Chị biết người ấy. Em gái vua, người giữ đền. Chiều hôm kia, nàng ra thắp nén chiều dưới mái lá này, cúi nhặt từng chân nhang tàn, lau tấm ván gỗ mít bằng vạt áo. Hôm ấy chị đang đi về, quay lại đứng nhìn. Hôm nay nàng không thắp. Nàng không nói với ai câu nào. Nàng mượn cây chổi của một người đàn bà, cúi xuống quét tro. Quét từng nhát nhỏ, chậm, gom vào một cái thúng. Đầu mấy chân nhang cháy dở lẫn trong tro, nàng nhặt từng cái, đặt riêng một góc thúng. Mấy người đàn bà đứng ngây ra một lúc. Kế đó, từng người một, họ đi lấy chổi. Chị cũng cầm chổi, tới quét bên cạnh nàng. Hai người quét tới chỗ tấm ván cũ, giờ chỉ còn một vệt than đen in trên đất. Hai nửa chiếc bát đất nung vẫn nằm đó, chỗ chị đặt từ sáng. Nàng dừng tay, nhặt lên, lấy vạt áo lau sạch tro, áp khít vào nhau, đưa cho chị. – Tẩu giữ lấy. – Nàng nói, giọng nhỏ. Chị đỡ lấy. Hai nửa bát khít nhau, chỉ hở một đường nứt mảnh như sợi tóc. Chị ôm nó vào lòng, không biết nói gì, chỉ cúi đầu. Người giữ đền khẽ gật đầu đáp lại, rồi lại cúi xuống quét. Mười người lính của Phan Trung vẫn ngồi dưới bậc đá, như đêm qua. Một gã trai làng đang vác cây cột cái, nặng quá, ngoái lại gọi họ tới khiêng giúp. Người đội trưởng đứng dậy, rồi lại ngồi xuống. – Bệ hạ dặn. – Gã nói. – Mái này là của làng, làng dựng. Lính không giúp, cũng không ngăn. Lính chỉ ngồi đây. Gã trai làng đứng ngẩn ra một chốc, rồi tự vác. Chị nghe câu ấy, đứng lặng. Không giúp. Không ngăn. Của làng. Giữa chiều, từ phía bãi giữa có hai chiếc thuyền nan chèo sang, chở lá gồi chất cao quá mạn. Người đứng ở mũi chiếc thuyền đầu là Đinh Tám. Sáng nay, chị còn thấy gã đứng ở mép đám đông, mặt cắt không còn hột máu. Giờ gã nhảy lên bờ, vác một bó lá gồi to gần bằng người, quẳng xuống cạnh đống tre. – Gồi cuối bãi. – Gã nói, thở hổn hển. – Ông tướng dò khắp bãi rồi, nước ấm cả rồi. Chiều nay người bãi giữa về được. * * * Tới khi chôn xong bốn cây cột, có người bảo: lần này dựng cho thẳng. Cột trước cột sau bằng nhau, mái cho phẳng, mưa khỏi dột. Ông lão lắc đầu. – Cột trước cao hơn cột sau nửa gang tay. Như cũ. – Ông nói. – Ông tướng quen cái mái nghiêng ấy rồi. Dựng thẳng, ông đi ngang lại tưởng nhà ai. Mấy người đàn ông bật cười. Từ đêm qua tới giờ, đó là tiếng cười đầu tiên trên bến. Không ai cãi nữa. Người ta nhổ hai cây cột sau lên, đào lỗ sâu thêm nửa gang tay, chôn lại. Ông lão đứng nheo mắt ngắm, gật đầu. Lá gồi lợp tới đâu, nắng xiên qua tới đó, thành những vệt sáng nhỏ trên nền đất đã quét sạch tro. Lợp xong nửa mái, mới có người hỏi: tấm ván đâu? Tấm ván gỗ mít cũ đã thành than. Trong xóm chài, nhà nào cũng nghèo, lấy đâu ra gỗ mít. Mấy người đàn ông nhìn nhau. Bà góa ở cuối dãy lều lặng lẽ đi về nhà. Chốc sau, bà ôm ra một tấm ván cửa, hai đầu còn nguyên hai cái mộng gỗ mòn nhẵn, chỗ xưa nay vẫn tra vào cối cửa. – Cửa buồng nhà dân phụ. – Bà nói. – Gỡ ra rồi. Buồng ấy treo cái chiếu cũng được. Tấm ván cửa dựng lên dưới mái lá, ngay chỗ tấm ván cũ, sát bên tấm bia đá thứ nhất. Lúc ấy người ta mới thấy cả xóm không ai biết chữ. Hai chữ trên tấm ván cũ, hôm tháng Tư là một người qua đường cầm than viết giúp, viết xong thì đi, giờ không ai nhớ chắc là ai. Người bảo một anh học trò chợ Đông đi ngang. Người bảo ông thầy bói mù ngồi đầu bến, mà ông ấy mù thì viết sao được. Mấy người đàn ông đứng trước tấm ván trắng, ngượng nghịu như đứng trước cửa quan. Có người ngó sang em gái vua. Nàng đang quỳ nhặt mấy chân nhang cháy dở cuối cùng. Nàng biết chữ. Ai cũng biết nàng biết chữ. Nàng không đứng dậy. Đứa con trai của chị bước ra. Nó không xin phép ai. Nó tới chỗ cái thúng đựng tro, thò tay bới một lúc, lấy ra một mẩu than đen, dài chừng ngón tay, một mặt còn hằn vân gỗ. Một mẩu của chính tấm ván gỗ mít. Nó cầm mẩu than, đứng trước tấm ván cửa, ngẩng lên. Chu tẩu biết con mình không biết chữ. Nhưng chị biết nó thuộc hai chữ ấy. Gần một tháng nay, chiều nào nó cũng ngồi dưới mái lá vá lưới. Mưa xuống, hai chữ than nhòe đi, nó lấy than bếp tô lại, theo đúng từng nét cũ. Tô nhiều tới mức nhắm mắt cũng thấy. Nó viết. Nét đầu run. Nét thứ hai lệch xuống. Chữ trước to, chữ sau nhỏ hơn, như bị ai đẩy dạt về một bên. Nó viết chậm, vừa viết vừa mím môi, viết xong một nét lại lùi ra một bước mà ngó. Không ai nói câu nào. Cả bến như nín thở theo đầu mẩu than. Viết xong, nó lùi lại hai bước. Hai chữ trên tấm ván cửa vụng hơn hai chữ cũ nhiều. Nét to nét nhỏ, chỗ đậm chỗ nhạt, chữ sau xiêu như cái mái. Nhưng đọc được. Ai từng đứng dưới mái lá cũ, ngó vào cũng biết là tên ai. Em gái vua đã đứng dậy từ lúc nào, đứng sau đám đông. Chị thấy nàng ngắm hai chữ ấy một hồi. Bàn tay nàng hơi nhấc lên, như muốn chỉ vào một nét nào đó. Bàn tay ấy lại buông xuống. Nàng không sửa nét nào. * * * Gần chạng vạng, ông tướng lặn sông tới. Y đi một mình, từ phía bậc thành xuống, áo vải ướt một nửa. Đêm qua, chị thấy cánh tay trái y buông thõng, ánh lửa soi vào trắng nhợt. Giờ cánh tay ấy đung đưa bình thường như tay phải. Y đứng lại trước mái lá mới, ngước lên cái mái nghiêng, rồi ngó xuống hai chữ than vụng về trên tấm ván cửa. Y đứng như thế khá lâu. Kế đó y cúi xuống, định vác một bó tre còn lại. Ông lão đầu xóm giơ gậy chặn ngang. – Ông tướng ngồi đấy. – Ông nói. – Mái này của làng. Yết Kiêu đứng ngây ra, hai tay không biết để đâu. Chị chưa thấy ông tướng lặn sông lúng túng bao giờ. Đứa con trai chị nhìn ông tướng. Nó cúi xuống cái đục sắt trong tay mình. Nó đã ôm cái đục ấy từ đêm qua, chưa rời lúc nào. Đêm mười bảy tháng Giêng, chồng chị cầm nó xuống nước cùng ông tướng, cạy vữa đáy thuyền lương giặc. Lúc trở về, chồng chị nằm trong tay ông tướng, không còn thở. Chiều chôn chồng chị, ông tướng ngồi xổm trước mặt đứa bé, đặt lưỡi đục vào tay nó. Cha ngươi nắm nó tới lúc cuối cùng, ông nói, ta gỡ mãi mới ra. Từ hôm ấy, đứa bé đi đâu cũng mang. Ngủ cũng ôm. Nó đi tới trước mặt Yết Kiêu, hai tay đưa lên. – Ông tướng mất đục rồi. – Nó nói. – Con đưa ông tướng cái của cha con. Yết Kiêu cúi xuống nhìn. Y không đưa tay ra ngay. Y nhìn chiếc đục trong hai bàn tay nhỏ ấy, nhìn lâu, như nhìn một người quen. Lưỡi mỏng. Chuôi quấn vải đã sờn, đen bóng mồ hôi tay. Chị biết y nhận ra nó. Tháng Giêng, chính tay y gỡ nó ra khỏi bàn tay chồng chị. Bến sông im phăng phắc. Chị đứng đó, thấy con mình đưa đi thứ cuối cùng chồng mình để lại. Chị không ngăn. Lưỡi đục ấy, chồng chị cầm xuống nước cùng ông tướng. Giờ nó lại xuống nước cùng ông tướng. Chị nghĩ, nếu còn sống, chồng chị cũng sẽ đưa. Yết Kiêu đưa hai tay ra, nhận lấy. – Ta mượn. – Y nói. – Lấy lại được cái của ta, ta trả. Đứa bé gật đầu, mắt sáng lên. Y xoa đầu nó một cái, như hôm cuối tháng Hai trên bãi cát này. * * * Chạng vạng, mái lá lợp xong. Bà cụ ở dãy lều phía Bắc, con trai bà chết trên mặt thành đêm hai mươi bảy tháng Giêng, tên khắc ở tấm bia thứ hai, ôm ra một chiếc bát hương sành, lấy từ trên bàn thờ nhà bà. Bà đặt nó trước tấm ván cửa, không nói gì. Chu tẩu quỳ xuống trước bát. Ba nén nhang cầm từ sáng, giờ chị mới thắp. Chị cắm vào chiếc bát sành, trước tên ông tướng. Ba nén nữa, chị cắm dưới chân tấm bia đá, cho chồng. Sáu nén, như tháng Tư. Khói bay lên, quẩn dưới cái mái nghiêng. Lúc chị đứng dậy, sau lưng đã có người xếp hàng. Người tới mỗi lúc một đông. Người Bến Dâu, người bãi giữa vừa chèo thuyền sang, người chợ Đông, người trong phố nghe tiếng dao rựa từ trưa đã kéo ra xem. Đông hơn cả mấy chiều trước đêm cháy. Lần này không ai đứng xa mà ngó. Người ta chen nhau dưới mái lá mới, vai kề vai, mỗi người một nén, cắm vào bát sành, cắm dưới chân bia. Tới khi trời sẩm tối, chiếc bát sành đã kín chân nhang. Yết Kiêu ngồi trên bậc đá thứ ba, ngay dưới mái lá. Lưỡi đục mượn đặt trên đầu gối. Y không ngẩng lên nhìn người thắp. Y ngó mặt sông. Ông lão đầu xóm chống gậy tới, ngồi xuống bên cạnh y, thở ra một hơi dài. Hai người ngồi đó, chẳng ai mở miệng. Dưới bậc đá, mười người lính vẫn ngồi chỗ cũ. Trên mặt thành, đuốc lại thắp lên từng ngọn. Ở phía Đông, bên kia bãi giữa, trăng rằm lên khỏi bãi lau, tròn và đỏ như một cái mâm đồng vừa đánh bóng. * * * Trong địa thất Anh Linh Điện, Lạc Thiên đặt tay lên mặt Trống từ lúc mặt trời lặn. Hắn không đợi điều gì. Hắn chỉ ngồi đó. Chừng tàn một nén nhang, dưới lòng bàn tay hắn có một thứ ấm lên. Nhỏ, ngắn, gần, ở đúng chỗ đêm qua đã nguội. Ban đầu chỉ như hơi ấm còn sót trên một tảng đá phơi nắng. Kế đó ấm dần, rõ dần, thành một sợi dây chạy từ Trống xuống phía bến sông. 【Đinh! Mạch mới nối về Trống: bến Đông, kinh đô — trong che chắn.】 Hắn để yên bàn tay trên mặt Trống. Một lúc sau, Thanh Vân về. Nàng bước xuống bậc đá, áo còn vương mùi khói, gấu áo dính tro. Nàng ngồi xuống chỗ chiếu của mình cạnh bệ Trống. – Đứa con nhà Chu Tứ viết. – Nàng nói. – Chữ sau xiêu. Muội không sửa nét nào. Hắn gật đầu. Sợi dây dưới tay hắn ấm. Không ấm hơn đêm trước. Chỉ ấm lại như cũ. Quốc Vận vẫn mười hai. Ba điểm mất rạng sáng nay không quay về. Lão Thìn đò không quay về. Người kéo lưới cuối bãi giữa không quay về. Hai chữ than trên tấm ván gỗ mít, nét của người viết hôm tháng Tư, cũng không quay về. Mái lá dựng lại được. Những thứ ấy thì không. Hắn biết điều đó, không cần ai nói. Ngoài thềm, Dã Tượng xoay người, ngửa mặt nhìn lên trời. Ánh trăng rằm tràn xuống bậc đá, trắng như sữa, chảy theo bậc xuống tận cửa địa thất. Trên mặt Trống, một dòng chữ sáng lên. 【Đinh! Đêm rằm tháng Năm. Lượt triệu hoán Quốc Vận: sẵn sàng. Bảo đảm từ cấp Hào Kiệt trở lên.】
Chương trước Chương tiếp
Chọn chương
Bình luận
Báo lỗi chương
Chỉnh chữ