Gió bắc tràn về mang theo cái lạnh cắt da, phủ một lớp sương muối trắng xóa lên những vạt đồi thôn Phúc Hòa.
Nhưng bên trong khu nhà kính kiên cố được dựng bằng khung thép và màng phủ giữ nhiệt, Huyền Ngọc vẫn miệt mài bên những khay mầm xanh mướt.
Ở cái xứ mà mùa đông kéo dài thế này, người dân nghèo từ bao đời nay chỉ biết trông chờ vào vài khoai lang, sắn cũng như một ít rau ở ngoài vườn mà họ trồng được.
Mùa đông lạnh lẽo luôn thiếu lương thực, đói kém nghèo nàn. Thấy được điều đó, Huyền Ngọc luôn quyết tâm, cố gắng thay đổi.
Đột phá từ kỹ thuật nhân giống chịu nhiệt lạnh
Bắt đầu buổi sáng bằng việc kiểm tra nhiệt độ đất, Huyền Ngọc cẩn thận ghi chép từng chỉ số vào sổ tay.
Cụ Minh– một lão nông dân dày kinh nghiệm trong làng chống gậy đi vào, nhìn những khay mầm rồi thở dài:
— "Ngọc à, cái đất Phúc Hòa lạnh đến thấu xương, hạt gieo xuống chỉ có thối rữa chứ sống sao nổi mà cháu phải tốn công sức chi cho nhiều, phải biết giữ sức khỏe chứ?"
Huyền Ngọc mỉm cười, chỉ vào những mầm non đang vươn lên cứng cựa:
— "Nếu gieo theo cách cũ thì đúng là hạt không chịu nổi cụ ạ. Nhưng cháu đã phối trộn lại giá thể: dùng mùn cưa mục, vỏ trấu hun và phân hoắc mục để giữ ấm bộ rễ. Trước khi gieo, cháu còn ủ hạt bằng hơi nước ấm để 'đánh thức' phôi mầm. Cụ nhìn xem, tỷ lệ nảy mầm đạt hơn tám mươi phần trăm đấy ạ!"
Không dừng lại ở đó, Huyền Ngọc còn thử nghiệm kỹ thuật ghép gốc chịu lạnh. Nàng chọn những giống cà dại có bộ rễ khỏe, hút chất dinh dưỡng cực tốt trong đất lạnh làm gốc ghép, rồi ghép ngọn cà chua quả to lên trên.
Đang tỉ mẩn dùng dây tự hủy buộc vết ghép, thấy bác hàng xóm là Thanh -- người ở bên cạnh nhà Ngọc vô cùng lo lắng khi nhìn tay nàng run lên vì lạnh, Huyền Ngọc quay sang trấn an:
— "Tay phải giữ thật vững nhé bác Thanh ! Vết ghép chỉ cần lệch một li là nhựa không lưu thông được. Giống cà dại này chịu rét giỏi lắm, chỉ cần vết thương liền sẹo sau mười ngày, nó sẽ nuôi cái ngọn cà chua kia lớn phổng phao giữa mùa đông cho xem ạ."
Bí quyết bảo quản nông sản không cần hóa chất
Sau bài toán nhân giống là bài toán bảo quản.
Nông sản mùa lạnh tuy thu hoạch được nhưng rất dễ thối nhũn do ẩm mốc. Nhìn gánh củ cải của dân làng hư hỏng dần vì không biết cách giữ, Huyền Ngọc trăn trở rồi bắt tay vào xây dựng hệ thống bảo quản tự nhiên.
Nàng dẫn mấy thanh niên trong làng ra khoảng đất trống sau nhà, chỉ tay xuống đất và ra lệnh:
— "Hôm nay chúng ta sẽ đào hầm âm dưới lòng đất sâu hai mét. Các anh giúp em lót một lớp cát khô và rơm sạch bên dưới nhé."
Một thanh niên tò mò hỏi:
— "Đào sâu thế này để làm gì hả Ngọc? Cho nông sản xuống hầm tối om thế không sợ nó hư nhanh hơn sao?"
Huyền Ngọc dõng dạc giải thích:
— "Đó là bí mật đấy các anh. Ở độ sâu này, nhiệt độ luôn duy trì ổn định khoảng mười ba đến mười lăm độ C, không bị gió lạnh làm héo cũng không bị sương muối làm thối. Củ cải, khoai tây sau khi thu hoạch chỉ cần làm sạch, để khô rồi xếp vào đây thì có thể giữ tươi nguyên vẹn đến ba, bốn tháng mà chẳng cần chút hóa chất nào."
Bên cạnh hầm đất, nàng còn tự chế tạo dung dịch phủ sinh học từ dịch chiết vỏ cam, sả và tinh dầu nha đam để phun lên rau ăn lá. Khi bác Thanh ngửi thấy mùi thơm dễ chịu từ bình phun, bác ấy vô cùng thích thú và reo lên:
— "Mùi thơm quá Ngọc ơi! Phun cái này lên rau thật sự không hỏng sao?"
— "Lớp màng mỏng này sẽ chặn vi khuẩn và nấm mốc, lại giữ cho rau không bị mất nước. Nhờ nó, rau hái xuống để cả nửa tháng vẫn giòn ngọt như mới hái trên giàn." — Huyền Ngọc mỉm cười tự hào.
Sự kiên trì của Huyền Ngọc dần đơm hoa kết trái. Những luống bắp cải cuộn chặt, xanh tía, những chùm cà chua đỏ mọng mọc trĩu giàn giữa không gian xám xịt của ngày đông khiến ai đi qua cũng phải trầm trồ.
Cụ Minh bước vào hầm bảo quản, tận mắt chứng kiến những củ cải ngọt, củ khoai lang mật xếp ngăn nắp, tươi nguyên như vừa mới đào.
Cụ xúc động nắm lấy tay Ngọc, giọng run run:
— "Mấy chục năm nay, đời lão chưa bao giờ thấy mùa đông mà dân làng lại có rau tươi, củ ngọt nhiều thế này. Lão đã sai khi nghi ngờ cháu rồi, Ngọc ơi!"
Huyền Ngọc nắm lấy bàn tay chai sần của lão nông, mắt sáng lên niềm vui:
— "Cụ đừng nói vậy. Cháu làm tất cả cũng là vì dân làng mình không còn phải đứt bữa mỗi khi gió lạnh về nữa. Ngày mai, cháu sẽ hướng dẫn từng nhà cách làm hầm và kỹ thuật ghép cành này."
Nhìn những nụ cười rạng rỡ của người dân khi cầm trên tay những gánh rau tươi ngon đi bán giữa mùa đông – thời điểm nông sản đắt giá nhất, Huyền Ngọc cảm thấy mọi mệt mỏi đều tan biến.
Kỹ thuật nhân giống và bảo quản mà cô đã tâm huyết nghiên cứu không chỉ mang lại nguồn lương thực dồi dào, mà còn thắp lên sức sống và hy vọng ấm áp cho cả vùng quê nghèo qua những ngày giá rét.